Thesaurus Indogermanischer Text- und Sprachmaterialien

Caucasica-Georgica

Visramiani

Achtung: Um die in diesem Text erscheinenden Sonderzeichen auf Bildschirm und Drucker sichtbar zu machen, muß das TITUS-Fontpaket Oriens Christianus installiert sein. Der Net-Browser ist so einzustellen, daß für das Encoding "User-defined" dokumentspezifische Fonts genutzt werden können. Attention: The non-ASCII characters as contained in this page can only be displayed and printed by installing the TITUS font package Oriens Christianus and by enabling the use of "document-specified fonts" for the "user-defined" encoding in your net browser..


Achtung: Dies ist eine Internet-Sonderausgabe des TAMARIANI. Bei Zitierung ist das Erstellungsdatum anzugeben. Attention: This is a special edition of TAMARIANI for the internet. In quotations, please indicate the date of last changes.



VISRAMIANI NACH DER EDITION VON I. LOLAŞVILI (IN ĘVENI SAUN┐E 2) BEARBEITET VON J. GIPPERT FRANKFURT, 31.5.1996
VISR. 171 1. dasa┬šisi visisi da raminisi 2 išo didi da ma╠ali sul´ani ´u╠lurbeg kvešanasa xorasnisa 3 da adrabadaganisasa, laŕkar-mravali, movlenili, mor┼muli 4 da a╠srulebuli šovelsa sňarsetsa zeda. aÍlda sameposa 5 missa kalaki asňaanisa. 6 ŕeišarnes šovelni didebulni da ┬ar─inebulni misni, moaqsenes. 7 "vinaytgan ma╠ali da didad gantkmuli sul´ani ´ax´sa 8 da sameposa tkvensa zeda movlenit da mor┼mit daumÍvidrebixar 9 [╠mertsa] da neba da gamor─eva misi ese ars, romel šoveli 10 musulmanoba brřanebasa tkvensa mor─ilobdes da mzesa tkvensa 11 picevdes,- a┬ ─ven amas vhÍadrebt mepobasa tkvensa, romel 12 ŕeišarnet tkvenita laŕkrita da mihmartot asňaanisa kalaksa. 13 vin-me išo aramor─ili mbrřaneblobisa tkvenisa, romelmca ara 14 řebna mŕvidoba tavisa da aramca ┬amisšopit daamonna tavni matni 15 mbrřaneblobasa tkvensa?! da uÍetu vinme iÍadros brřanebisa 16 tkvenisa ur─oba, ŕeundobeli risxva mivides tkvengan mas 17 zeda da agreca ikmnas neba da ┬adili tkveni". 18 mousmina [mepeman, uqmo] samsave sameposa. merme ganšo laŕkari: 19 da gagzavnna ertni kirmans, ertni muslis, ertni ahvazs, 20 ertni somxits, ertni saberřnets. da šovelni šovlgnit ŕemoikcnes 21 da movides řleva-ŕemošrilni da gamar■vebulni 22 merme movida mocikuli arslan-xanisa mzaxaltatvis da moi╠o 23 uricxvi ř╠veni. da masve ˙amsa movida berřenta mepis mocikuli 24 da moarto ř╠veni ´urpa ŕesamoseli. da mas ř╠vensa 25 ŕigan išo tvali erti, ┬iteli iagundi, ┬ona dramisa 18 1 ocdaekvsisa igi ŕesamoseli, berřenta mepisa gamogzavnili, ´ansa 2 ŕeimosa asňaans, da tašvanisca šovelman musulmanman, qelm┬ipeta 3 ucxota da tvit mista ┬ar─inebulta; da keba ŕeasxes šovelta 4 esre šovelta qelm┬ipetagan ŕeňovnebisa, ř╠vnobina da 5 darbazobisatvis. 6 da tvit sul´nisa msaxurni da monani esetni išvnes, romel 7 šovelsa ňirsa mi┬isasa egetni ara išvnes. da matgani išo erti 8 saxeloani, uxvi, goneba-brřeni, Íacoba-sruli, guloani, prtxili, 9 mxiaruli, si´šva-miumcdari, mqne da siřqnisa mořebari, šovlita 10 siÍetita sruli, na´ipi; akimobisa Íargad mcodneli išo, 11 šovlisa Íacisa mošvare, ╠mrtis Íaci da didisa kvešanisa ňa´roni 12 išo. da ama zneta [tana] gana╠amca mřebneli išo ucxota 13 ambavta da ŕairta. 14 ra sul´anman kalaki asňaani ai╠o, aišara laŕkrita, ┬armovida 15 da ibdal-melik-vaziri asňaans daagdo. mgzavrad mivida 16 da ■or■aneli naxa da moe┬ona Íaci da ambavta naxulta 17 dau┬šo tkuma. mas ╠amesa mis guerdit išo da sumasa ŕigan 18 hÍitxa: 19 "ara icia ambavi visisi da raminisi? dia minda ambvisa matisa 20 ŕe´šoba da adritgan veřeb; masmia siÍete mati." 21 paxpur ňasuxi miugo: 22 "me švela vici da masmia siÍete da sepisňiroba mati, 23 romel Íargi hamo ambavia brřenta da mecniertagan tkumuli da 24 ŕe┬qobilta palaurita enita; da palauri tu didad arvin 25 icis, veravin targmnis. a┬ tu ŕen mibrřano, me gamovacxado 26 ambavi mati da vtargmno sňarsulad." 27 ese daimadla misgan ibdal-melik-abunasar da imedi ┬šalobisa 28 utxra. merme paxpur egre tkua: "vinatgan esret ars 29 da ambavi mati bunebad ušuars da mondomia, movaqseno, si´šuaŕe┬šobit 30 vtkua da vtargmno. tuca saxeli mati didia kuešanit 31 zeda, ─emica saxeli dar─es amista mizezita kuešanasa." 32 2. ambavi visisi da raminisi da uxucesisa 33 řmisa misisa ŕahi moabadisi 34 išo didi da ma╠ali qelm┬ipe adrabadaganisa da šovelta 35 temta da kvešanata mňšrobeli da didta sa┼ur┼leta ňa´roni. 36 hkonda xorasani, turkis´ani, eraši, adrabadagani, kois´ani, 37 xvarazmi; qmelta da z╠vata ňa´roni išo da šovelsa sňarsetsa 19 1 zeda mor┼muli. da mravalni qelm┬ipeni hšvnes svianni da ŕeuprobeli 2 da mas ˙amsa ŕigan misi si´švisa umor─ilo arvin 3 išo. da cecxlisa msaxuri išo tvit mepe da saqelm┬ipo sruli. 4 ese qelm┬ipe kris´es moslvasa ┬inat išo da saxeli misi 5 ŕahi moabad. esva řma erti erkva saxelad zardi, da vaziri išo 6 ŕahi moabadisi. 7 vita ┬esia sňarsta, ŕekmnes vaziroba didi da egzom didi 8 navrozi gardaiqadian, romel Íacta gonebisagan ar mii┬tomvis. 9 ─ven zogi rame vaqsenet matisa bairam-navrozobisa zari. mas 10 d╠esa movides mepeni, romelni missa mbrřaneblobasa kveŕe išvnes, 11 da didebulni deda-┬uliturt matita sixarulad da samsaxurad: 12 ŕirazelni, asňaanelni, erašit, ■or■anit, gelanit, 13 ardavelit da bardavelita; ŕapur gelaneli da tvit zardi, 14 Íma-vaziri ŕahi moabadisi; šovlisa kvešanisa didebulni dedaobita 15 mivides ŕahi moabadisasa xorasans, maravs kalaksa. gamovides 16 da ubrřanes tavis-tavita pareŕta mista velsa dadgma 17 Íaravta da ota╠ta: moÍazmet mindorio! amis šovlisa siÍetisa 18 goneba miumxvdomare ars gamovides mindorad, emoivlnes sara-pardani, 19 ŕeÍazmnes gareŕta da sxvata msaxurta ┬alÍo´ni da 20 aavsnes sakonlita da sa┼ur┼lita. daaŕvres ňiloni da aklemni 21 sa┼ur┼leta zidvita. vita tvit missa qelm┬ipobasa hxvdeboda, 22 egetni gaemartnes. 23 uqmna qelm┬ipeni da didebulni misni. vinca kve-sxdomasa 24 ╠irs išvnes, kve dasxnes, da sxvani romelnime išvnes, ze adgnes 25 tavsa qelta [argnisa] mkonebelni dedopalni da xatunni a┬vianes, 26 saňa´iod dasxnes. moasxnes mravalperni da Íargni mu´ribni, 27 calÍerř da calÍerř im╠erdian, vardisa mi■nurni vardsa 28 zedan das┼iÍ┼iÍebdian da mu´ribta ŕeuqmobdian. dasxdes mzisa 29 da mtvarisa msgavsni qelm┬ipeta colni da xatunni. da hkonda 30 dedata ori, lalisa msgavsi, peri, ŕvenieri: erti ňirisa da 31 erti ╠vinisa daaÍmives alva, muŕÍi da ambari da mat surnelta 32 egzom didi Ívamli ŕeikmna, vita ╠rubeli, da peri-vita mat 33 xatunta tma. davla da bedi, lari da sa┼ur┼le mati mtisagan 34 umřimesi išo da ŕe┼irveba bzisagan usubuke. da šovlisa kvešanisa 35 dedani ┼vre´ad movides, matad╠a sřlisa ┼vre´ad. axal 36 sřlisaganca uÍeÍlucenica išvnes, matisa ŕovnisatvisca mravali 37 sisxli da╠vril išo. išo ŕahro mahdux´ adrabadaganeli, manoŕ 38 [mahpaikar] gurganeli, naslakit dehis´aneli, dinirges da 39 zarniges mtis-řirelni; ŕirini da gurgesi asňaanelni, orni 20 1 mzisebrni ÍeÍlucni; abanozi da abanoed - orni ÍeÍlucni kalni 2 m┬ignobarta asulni; ■ulabi da iasaman - vazirisa asulni; 3 ŕakarlab da abanoŕ erašeli; monazi, adraguni da gulgunoi 4 ŕirazelni, ŕainam da saibla - ŕahi moabadis colni. išvnes: ─inelni, 5 turkni, barbarelni, berřenni, aznaurisa asulni. ama 6 dedopalta [tana] xatun-xvarazmi išo. švela ertmanertisagan 7 uÍeÍluce išo. mati keba aravisgan mii┬tomvis; ňirad da ´anad 8 šovliturt srulni da uÍlebni išvnes da švela sxda ŕahi 9 moabadis ┬inaŕe. 10 išo qelm┬ipe ŕahi moabad dedata mošvaruli; u┼vre´da, 11 ixarebda da gascemda da mu´ribta am╠erebda; zogta asňarezta 12 aceminebda, zogta ŕubita am╠erebda da ÍeÍlucta kalta ŕuŕňarta 13 aknevda. 14 Ívirasa ertsa gaixarna didita sixarulita. raca mis smisa 15 da sixarulisa me■liŕŕi tvali,margali´i da sa┼ur┼le išo, 16 švela gasca. aavso didi da ňa´ara, aravin dar─a iki uŕovari. 17 amazeda ňirŕvenvareman ŕahro mocinaris ňirita zma utxra ŕahi 18 moabads. ra ese esma ŕahrosagan ŕahi moabads, egre arkva: 19 "he, vardo, mocinared moubaro! mi┬šitmca mxiarulad gnaxe! radgan 20 siberisa ˙amsa aseti gulisa ┬am╠ebeli xar, ne´ar 21 sišrmisa ˙amsa vitari šopil xar? radgan vardisaebr naxevar- 22 dam┼nari eseti xar, ┬inas mnaxvelta ŕenta sicocxle anu goneba vit hkonebia! 23 a┬ radgan guli damibnele da uimedo mšav, 24 bare ŕenisa gvarisagan nu Íidegan-mikm; asuli ŕeni ŕemrte, romel našopi 25 teslisaebr ikmnas, da asuli ŕeni ŕenebrve ars. 26 bedi ─emi da ┬a╠marti maŕin upro sana´reli ikmnebis, ra ŕenisa gvarisa, 27 ŕenebrive mze, ─emsa srasa ŕina natobdes da, tu 28 vňoveb mi┬isa mzesa, ar veřeb cisa mzesa!" 29 ňasuxad egre arkva ŕahro ŕvenvareman: 30 "he, qelm┬ipeta uqelm┬ipeso! ŕenisa siřobisagan uÍetesi 31 ─ven ara ┬agveÍidebis, tumca ╠merti m┬šalobda da asuli mesva, 32 garna, ŕenman mzeman, me asuli ara mivis da, tumca mesva, 33 mogaqsenebdi. akamdin me kali ara miŕobia da, tu a┬ momeces, 34 u╠oniod tkven mogaqseneb." 35 merme ŕahi moabad apica: 36 "ŕemompice, romel tu asuli mogeces, ─emgan Íide aravis 37 ŕehrto!" 38 matita sapicita šaranis colman da viros dedaman m´Íiced 39 ese ŕehpica: 21 1 "tu kali-ŕvili momeces, ŕen ŕegrto da ŕeni coli ari!" 2 ŕahros kmari šaran išo. magra ŕahro upro gvariani išo 3 šaranisagan. ■imŕed mepe romel adams akat mexute qelm┬ipe 4 šopila, ŕahro misi na´amali išo. 5 muŕÍi vardisa ┬šlita ŕeziles da mit sapici ┬igni da┬eres 6 da ňaemani ŕeukmnes ertmanertsa: "ŕahros asuli mieces, - 7 ŕahi moabadis coli išos". 8 naxe╠a, tura ┼iri naxes ortave: man uŕobeli ŕeirto, da 9 dedaman uŕobeli gaatxova! 10 hukumati - gangeba ╠mrtisa da ŕegoneba: 11 sa┬utroysa sakme da muxtloba dautvalavia; sa┬utro asre 12 nasÍvita ŕehÍravs, romel atasi cnoba da goneba išos, ve╠ar 13 gaqsnis. agre gami■nurda ŕahi moabad, romel uŕobelsa ŕeirtvida. 14 ŕegoneba: cnobaman ese xvaŕiadi misisa gulisagan [ar] 15 gamoacxada, romel dedisagan misi pateraÍi iŕobeboda. 16 3. [dabadeba visisi da raminisi 17 da mati a╠zrda] 18 ra ortave daasÍvnes, sapici ┬igni da sim´Íice mzaxobisatvis 19 misces, sa┬utroman dai┬šo miseburad xlatva, saÍvirvelebasa 20 zeda saÍvirvelebisa moma´eba. 21 matsa ňaemansa zeda gardaiara mravali ┬eli┬adi da šovelsa 22 Íacsa daavi┬šda mati ambavi, dařvelda mati sakme, a╠aravis 23 moegoneboda amazeda moesma ŕahi moabads daorsuleba meoctaatesa 24 ┬elsa ŕahrosi mis řvirpasita margali´ita. ra cxra 25 tve gardavida, misgan gamovida elvare mtvare. ar muceli išo, 26 garna a╠mosavleti išo, da misgan gamovida mnatobi mze. eseti 27 asuli ŕoba ŕahroman, romel misita ŕobita bneli ╠ame natlad 28 ŕeikmna. gardaiqades řeoba da daarkves mas mnatobsa saxeli 29 vis da maŕinve miabares Íai gvarians gamdelsa gasazrdelad. 30 esva moabad qelm┬ipesa řma, saxelad ramin, visisave ˙amta 31 ŕigan dabadebuli. ušvarda moabad mepesa ŕvilad da ┬a╠martad 32 mas hxedvida. da sazrdelad xuzis´ansave gamogzavna haerisa 33 da kvešanisa siÍetisatvis. visi da igi ertsa kvešanasa ŕigan 34 izrdebodes, vita ertsa ba╠sa ŕigan orni švavilni-adraguni 35 da nasrani. 22 1 vin icoda, tu amati sakme sad mia┬ees! ra ars ese, anu ˙ami 2 ┬ina, anu ras miudebs?! vin moisminnes ese ambavni, cnes soplisa 3 amis augni, uxanoba da muxtloba, romel arca ┼irsa, arca 4 lxinsa aravis gausrulebs. misi ┼iri da lxini ┬am-ert aris. 5 co´asa šmasa hgavs, sxvita gaicinebs da mogvcems rasme; a´irdebis 6 da, raca moeces qeltave, mogtxovs. vis-ramins švedreba 7 ar unda, mit romel ╠mrtisa gangebisa gza sibrřnita ar ŕeiÍrvis. 8 ese ramin izrdeboda da, ra moi┬ipa, amas i´šodes: ara ars 9 ňirsa kvešanisasa raminisebrio. keba gagagono, romel enagoneba 10 Íetil-mtkmeli uÍlebobata tana co´a rame gamova─ino: 11 saxe umsgavsod ´urpa hkonda šovlisa tana saqamsod; ňirad 12 mzesa hgvanda, tval-┬arb-ŕavi, tmani mdidarni da gruzni, 13 ŕavni ┬verni - mercxlis bolo; ´anad sazomieri, erti misebri 14 arca mxa´vartagan daisaxoda; řalad da gulad vita lomi, 15 sipicxed vepxisaganca upicxesi; cxenosani, monadire, monavarde, 16 mo┼adraÍe, mxiaruli, sa┬adisi, řalisa qmisa švelasi 17 uebrod mcodneli išo; mŕvildsa missa vervin mohzidvida, ŕubita 18 da asňarezita misebr veravin im╠erdis, esre romel ┼vre´asa 19 missa ŕeekcian; mis gverdit mom╠eralni da msmelni arad 20 gamo─ndian; amas švelasa zeda ┬šal-■avari, tu stkva, imasa 21 akvs šovlisa soplisao. arca vin mat ˙amta ŕiga misi ŕembmeli 22 Íaci iňoveboda. misisa mnaxvelisa ■alabi eseti ŕeikmnis, romel 23 igi midamo veli da polorcni ve╠ar i´evdian da švela 24 qel-aňšrobit missa mzegrřelobasa ╠mrtisagan itxovdian ra 25 raminis eseti mo┬ipeba esma ŕahi moabads, vita martali išo, 26 egre gaexarnes, ╠mertsa madli misca da glaxata zeda dia 27 gasca. gamogzavna saňa´ioni didebulni xuzis´ans da ┬aišvanes 28 ŕahi moabadis řma ramin da mas ┬inaŕe maravs mivides. 29 4. aka visis řiřisa ┬igni ŕahros, visis 30 dedas tana, mi┬erili 31 miu┬era, vita: "ese miÍvirs, muclitgan romel ra giŕobia 32 da ─emda sazrdod mogicemia, arca ginaxavs, arca giÍitxav`,da 33 arca ─emad ra gibořebia. arca řiřasa missa moigoneb, arca sašvarelsa 34 ŕvilsa ekcevi da arca uebroysa ňirisa misisagan ikadio? 35 vita egebis eseti gul-kvianoba, romel ese daivi┬šo, 36 23 1 ra giŕobia da ─emad mogicemia, missa ŕesapersa a╠aras ╠irssa 2 kceul xar? a┬ gazrdila mravlita nebierobita da ŕavardnisa 3 martvesa ama╠leba dau┬šia. a┬ amisa meŕinian, esre ama╠ldes, 4 romel ese bude a╠ara moe┬onos, anu ┬avides sadme da 5 tavisaebri řebnos. uebroba da simar´oe řnelia. 6 mravlita nazobita gamizrdia da a┬ ─veni a╠arca ´anisamosi 7 moe┬onebis, arca sasmad-sa┼amadi, tumca švela tanaŕe┬evnita 8 ╠mrtisayta ─ven gvakvs, garna amis nebiarobasa ─veni 9 řali ver gasřlebs. razomca us┬oro ´anisamosi ŕeuÍero, samocsa 10 persa augsa dasdebs: šviteli tu mivarto, amas i´švis: 11 "ege sneulta samosia"; tu ┬iteli movi╠o: - "ese sabozoao.`, 12 lur■i- "mgloviareta hperobso", tetrsa -berta samosad 13 i´švis da orpersa - m┬ignobartad. ra dilasa gai╠viřos, monata 14 da mqevalta itxovs samsaxurad da haririsa ´anisamossa; 15 ra ŕuad╠e ikmnas, okro-ksovilsa itxovs da sa╠amod oksinosa, 16 ┬amsa da ┬amsa tvitopersa itxovs da atassa manavsa xarasa. ňurisa 17 ┼amisa ˙ami išos, ˙amsa da u˙amosa okroysa ■am-´abaÍita 18 moitxovs mqevalta ÍeÍlucta da monata samsaxurad, ormocdaat-ormocdaatita 19 okroysa sar´šlita da a´las-oksinoyta 20 mosilta; nadimad otxmoci kali gvariani ÍeÍluci moundebis: 21 amis umcrosni ar mindao. 22 me amis me´ad ve╠ar gavřleb missa nebiarobasa da verca 23 sit movartom, rasaca mtxovs. me vin var, romel qelm┬ipisa 24 asulsa vzrdide, vita mas undes? a┬e ra ese ┬igni ┬aiÍitxo, 25 adre tatbiri kmen da kvešanisa damaŕvenebeli ŕeni asuli 26 ┬aišvane. 27 araÍi: atisa titisagan ertisa tavisa odeni saqmroba ara 28 gamova, arca atasisa varsÍvlavisagan ertisa mzisa sinatleo". 29 misca ┬igni [paiksa] parandasa da gagzavna ŕahros tana. ra 30 ┬igni řiřisa mivida visisa dedas tana da cna asulisa keba da 31 gazrda, m┬ignobarsa okroysa ta■i misca da sxva sakoneli 32 diadi da esre gaamdidra, romel sakoneli ŕvili-ŕviltamde 33 ešopoda. merme gaugzavna ŕahro asulsa, vita qelm┬ipeta ┬esia, 34 egre zarianad [mahranit] Íubo okroyta, tvalita da margali´ita 35 ŕeÍazmuli, mravalni xo■ani, mqevalni, msaxurni. egzomi 36 sakoneli da okro gaugzavna řiřasaca, romel aklemni da 37 ■orni sa┼ur┼lesa kveŕe daŕvres. da xuzis´anisa kvešanit sašvarlad 38 da nebierad egre moišvanes hamianis kalaks. 39 24 1 5. aka xuzis´anit moišvanes visi 2 hamianis kalaksa 3 ra moišvanes da ŕahroman naxa, ŕvilobisaganca upro sašvareli 4 ňiri da ´ani misi asulisa gaicada, qel-ňšrobit madli 5 misca ╠mertsa da misitave saxelita ŕeuloca da ňirsa ŕehbera, 6 rome tvali ar eceso. merme glaxata zeda uricxvi okro 7 da sakoneli gasca da tavisa ┬ina ´ax´sa zeda dasva. ŕahro 8 u┼vre´da, mzesa da mas ŕua sacilobeli ŕeekmna, tu romeli 9 romeliao, da vita mošvarulisa mŕoblisa ┬esia, egre dau┬šo 10 Íazma: scxo muŕÍi-ambari da mravalperi surneli da ŕemosna 11 okro-ksovilianni ŕesamoselni, alva da muŕÍi uÍmiva da esre 12 ŕeÍazma, vita mani ─inelisa saxe; razomca uaugo, sruli da 13 ÍeÍluci išos da vinca naxos, švelasa moe┬onos da, ra Íazma 14 dau┬šon okroyta da margali´ita, daŕvendebiso, da visis peris 15 micemisagan okro ga┬itldebis. 16 ra dedaman esre ŕveneba-mo┼arbebuli naxa asuli, egre 17 arkva: 18 "he, šovlisa kvešanisa maŕvenebelo! ŕeni [mama]-qelm┬ipe 19 xvasrovia da ŕeni deda-qelm┬ipe dedopali gvariani,-ŕen 20 eseti uebro išo, da me ŕeni ŕesaperi kmari mi┬asa zeda ara 21 vici; da radgan ŕeni s┬ori, ŕesaperi kvešanasa zeda aravin 22 aris, ─emgan uperosa zedan ŕeni gacema ar egebis. ara romelsa 23 kvešanasa aris ŕeni ■upti da s┬ori ─emisa řisa virosagan 24 Íide. ŕen ecole mas da na´amali gagvimravle da ama mzaxobisagan 25 me gamaxaren. viros coli išav -sakebari dai misi, sřali 26 ─emi išav -ŕvenieri asuli ─emi. ─emsa sa┬utrosa ─emtvis 27 sisrule da siame maŕin akvs, ra ─emisa gulisa sando sandomsa 28 ŕevhrto da ŕevhvedro". 29 ra ese si´šva esma visisa, didisa sircxvilisagan ga┬itlda 30 da gulsa cecxli ─aegzna řmisa sišvarulisatvis da ňasuxi a╠ara 31 gasca, minda tu arao. ugrřnes sxvata dedata da visis dedasa 32 arkves, ŕahros, vita: "sulisa da╠eba kalisagan ndomisa 33 niŕani ariso". dedamanca ŕeu´šo mit, romel beri monaxuli 34 diaci išo da sišrmesa missa igive sakme ┬ahÍideboda kmrisa 35 ŕertvisa ˙amsa. 36 ra daudas´urda kalisagan ndoma virosi, masve ┬amsa uqmna, 37 raca missa brřanebasa da parmansa kveŕe mune■imni da mecnierni 38 išvnes hamianit, gorabit da šovelgnit, matisa e´lisa 25 1 da sa┬utroysatvis, tu: ra ┬aeÍidebis, anu vit gaixareben asuli 2 ─emi da ře ─emi viro matisa kor┬ilisagano? gamoar─ives 3 mune■imta Íargi d╠e da šovelni ertgan dasxdes řebnes da gamoar─ives, 4 naxes bedi da e´li misisa asulisa visisi da řisa 5 misisa virosi da sviani d╠e uňaemnes. da matsa e´lsa da ňaemansa 6 zeda mivida ŕahro da uqmo ře tvisi viro da asuli visi. 7 darbazsa missa zeda ÍoŕÍi išo agebuli da mas ÍoŕÍsa ŕigan 8 sxdes samnive: deda-sidedri, ře-siře, asuli-sřali. dedaman-dedamtilman 9 gamou╠o visis qeli da řmasa missa viros qelsa 10 ─audva da ŕehvedra, vita mati ┬esi išo, dalocna da colad 11 ŕehrto da egre arkva: 12 "tkven arca ucxoni xart da arca umecarni ertmanertisani. 13 arca sřalsa ŕeÍazma unda- tvit ╠mertsa ŕeuÍazmavs; arca 14 mzitevi unda tkven orni ertni xart: arca vin mo┬ame ginda, 15 arca - ŕuamdgomeli, ╠merti Íma tkvenad mo┬mad da angelozni 16 misni". 17 ŕehvedrna man mar´oman ertmanertsa, dalocna da egre 18 utxra: 19 "╠mertman dambadebelman gangaxarnes ertmanertisagan da 20 mravali tkveni ŕvili mi─venos da gamazrdevinos, vita me mindao!" 21 6. aka kor┬ili visisi da řmisa misisa virosi. 22 da moabadis řmisa zardis mocikulad moslva 23 xe ra martlad ara danergul išos, simrude maŕinve a─nia. 24 bolosa ˙amsa sakme ra gairšvnebodes, tavsave zeda gamo─ndebis 25 araÍi: ra avi ┬eli┬adi gvalvisa movidodes, zamtarsa 26 ŕee´švebis da daa─ndebis. 27 ŕegoneba: isari ra armartlad mividodes, mŕvildisa 28 mozidvasa ŕee´švebis. ra xesa zeda našopi co´a gamovidodes, 29 gazapxul missa ašvavebasa zeda gamo─ndebis. 30 agretve visis sakme masve d╠esa gamo─nda, sim┬are da arsvianoba 31 amad, romel, ra dedaman matman ŕahroman qeli ertmanertsa 32 ─audva da sakor┬ilod Íazma dau┬šo da ŕešril išvnes 33 šovlis kvešanisa didebulni da laŕkarni da ňurisa 26 1 ┼amasa hlamodes da smasa da sixarulsa, anazdad masve ┬amsa z╠visagan 2 ŕavi ╠rubeli gamovida. nateli d╠e išo, mziani, amo da 3 maŕinve, tu stkva, ŕe╠amda, asre dabnelda kvešana da kari didi 4 adga da m´veri didi ŕeikmna, romel ertmanertsa ve╠ar 5 hxedvides mekor┬ileni aiŕalnes da aišarnes. 6 masve ˙amsa gzasa zeda movidoda Íaci ŕavita ŕeÍazmuli, 7 ŕavsa cxensa zeda m■domi, unagiri da ab■ari misi ŕavive išo 8 da saxeli zardi išo. da Íubo moe´ana isprita ŕeÍazmuli da 9 ŕahi moabadis ┬igni. tuca mocikuli išo, magra řma da vaziri 10 išo moabadisi. ┬amoudga viros zeda da ŕahrosa cxenida╠ma 11 misca ┬igni dabe┼duli okro-be┼dita. da mocikulman ŕendoba 12 itxova cxenita modgomisatvis da egre moaqsena: 13 "me brřaneba ŕahi moabadisagan asre makvs, d╠e da ╠ame mivlia, 14 ar mřinebia, mravali cxeni damišenebia mos┬rapebisatvis 15 da sxva ┬ignman mogaqsenos". 16 ra be┼edi ai╠es, gaqsnes ┬igni tuca amoni si´švani e┬ernes, 17 ŕahro egreca, vita moÍartuli viri ´alaxsa ŕigan, agre 18 sircxvilisa da ŕe┼irvebisagan tavisa . gza-gau╠ebeli dar─a, 19 amit romel misgan da┬erili sapici moabadis ┬ignsa ŕigan 20 icna, tavisa da┬erili, da egzomi pici, romel ňirvel saxeli 21 ╠mrtisa, samartlisa mokmedisa, e┬era, romeli mi┬šit 22 samartalsa ikms da samartalsa ubrřanebs Íacta. ca da kvešana 23 dabada simartled, ertisa tmisodenica simrude ara dagva´ana. 24 vita kvešana simartlita ŕeamÍo, Íactagan egreve martlisa 25 kmna da tkma itxova. vinca simartlit ma´ebasa eřebs, gamar■veba 26 mi┬šit ┬inamř╠var ekmnebis. simartlisebri kvešanasa zeda 27 ara aris, mit romel simartlisa ma´ebasa daÍleba ara 28 akvs. "ŕahro, me ŕengan simartlesa veřeb, romel mi┬šit simartlesa 29 ikmode da martalsa eřebde. ─ven ornive sišvarulisa 30 ňirsa zeda da mzaxobasa zeda vipicenit ╠merti da angelozni 31 misni ŕuamdgomlad dagvišenebian, dagvipicavs, ┬igni dagvi┬eria 32 sapici, -a┬ rad daivi┬še ╠merti da a╠tkma gami´exe? 33 me ŕeni asuli maŕin ŕemirtavs, romel meocdaatesa ┬elsa giŕobia. 34 asuli ╠mertman tvit ─emsa bedsa zeda mogca, tvara 35 ŕen Ívla asuli ara giŕobia. a┬ me dia mxiaruli var, romel 36 ŕen kali ŕobe. dia sakoneli gamicemia glaxaÍtatvis, amit romel 37 ╠mertman ŕegi┬šala da ─emi imedi, romeli misita mo┬šalebita 38 gkonda, gaasrula. 27 1 a┬e radgan ╠mertman ege mtvare me mibořa, tu ─emi aris, 2 me magisi manda šopa a╠ar m┬adian, amad romel tkvensa kvešanasa 3 uprosni berni da šrmani švelani dedata mošvarulnia; 4 tavsa da sulsa gas┬irven mat zeda; mi┬šit tkveneburni 5 Íacni dedata ma╠orebelnia da uÍana udgebian; lamazad qelad 6 u─nsve amis kmna. ╠mertman nu romelsa diacsa u─venos magisi 7 ňiri, romel mative avi zne ar as┬avlon. dedani gul-nazukni 8 da gul-─vilni arian da, vitaca vin gazardos da daa─vios, 9 agre dae─vevis. gaizrdebian dedani gul-martlobita, mamata 10 saubarsa dai■ereben da amoyta si´švita tavsa mat miscemen. 11 diaci razomca prtxili da gonieri išos, egreca amoysa Íacisa 12 enita řabuni ikmnebis. dedata pateraÍi amit aris, romel 13 egre `mvenvare da ÍeÍluci viŕovoo: "mi■nurobisa da sišvarulisagan 14 vÍvdebi, d╠e da ╠ame v´iri da╠re■ili, vita ŕmagi 15 da m´eriani, vcurav ŕenisa gonebisagan. tu ar ŕegebralebi, 16 movÍvdebi da mas sauÍunesa Íaltasa mogeÍidebi. rad ar ŕegebralebi? 17 ŕenebrve šma Íaci da adamis ŕvili var". amazeda diaci 18 razomca mo╠mrte da ňa´iosani išos, amit, ama si´švita, mo╠ordebis 19 da ver gaigonebs, tu uvanis movišivnoo. a┬e, razomca 20 ╠irsi, ┬mida da ňa´iosani išos, ama sakmisatvis moŕiŕar 21 var, nu dai┼irav magas manda da maravs gamomigzavne daušovneblad 22 da mxiarulad. 23 nu ŕei┼irveb mzitevsa, okrosa, tvalsa ňa´iosansa da margali´sa, 24 mit romel me ege minda ar mzitvita. magas ertsaxe neburad 25 gavzrdi da davi┼irav. da švelasa ─emisa sa┼ur┼lisa 26 Íli´esa qelta ŕevhvedreb da ŕenca egzomsa tvalsa, okrosa 27 da margali´sa gamogigzavni, romel, tu g┬addes, erti kalaki 28 okroysa aago da z╠udeni tvalisani ŕen tvit gana╠amca saňa´iod 29 dagi┼irav da tkvens kvešanasa mamulobit, mor┼mit da 30 aza´ad dagi┬er. viros řmisaebr davi┼irav da ─emis gvarisa 31 colsa mivscem da mas egre vemzaxebi, romel sauÍunemdi tkvenisa 32 saxelisa saqsenebeli išos". 33 ŕahrom ra ese ┬aiÍitxa da misi colisa řebna cna, atrtolda 34 da tavs bru daesxa, tavi ─amoagdo da ze a╠ara aixeda 35 sircxvilisagan da šelsa igrexda, vita daÍodili gveli. 36 ŕeŕinda ╠mrtisagan da moabadisaganca da gulsa ŕigan egre 37 tkva: "me vita ra mikmnia? ňirvel ╠merti gami┬iravs da pici 38 gami´exia da merme asetisa didisa qelm┬ipisatvis coli ┬amirtmevia 39 da gamitxovebia! zenaarisa gam´exi Íaci švela asre 28 1 ga┬bilebuli da enadabmuli ikmnebis, vita a┬ me var da╠re■ili 2 da u┼Íuo!" 3 ra visman ŕemoxeda da tavisa deda naxa atrtolebuli da 4 gašvitlebuli, gau┬šra dedasa da egre utxra: 5 "ne´ar ageti ra ┬ageÍida, romel peri ┬agslvia da guli 6 a╠ar gic, anu ╠mertman egre cnoba vita ┬argi╠o, romel 7 ┬axved da uŕobeli asuli gaatxove? cnobilsa Íacsa ŕeni nakmari 8 ar moe┬onebis. qams, romel šoveli Íaci ŕen zeda icinodes". 10 merme zardis, mocikulsa, řmasa da vazirsa ŕahi moabadisasa, 11 egre arkva, vita: "ŕen sit moxval, saxeli da gvari ŕeni 12 ra arso?" 13 zardman egre utxra: 14 "me na´amali var ŕahi moabadisi, mas ┬inaŕe saňa´io var 15 da, sadaca mividodes, ┬inamř╠vari me var mista laŕkarta; saxelad 16 zardi mkvian". 17 ra visman moismina misgan ňasuxi, guli gaupicxda da egre 18 hrkva: 19 "švitelmca aris, vis gamougzavnixar egzom saÍvirveli 20 da magaliti! ege tkveni ┬esi aris sařageli da mosašivnebeli, 21 romel gatxovilsa colsa ŕeirtavt. brma xar, ver hxedav maemansa 22 da smasa kor┬ilisasa, romel mu´ribta m╠era da qma cad 23 gai┬evis da šovlisa kvešanisa didebulni, aznaurni da laŕkarni 24 aka ŕešrilan? darbazi asre ŕeÍazmulia da šoveli Íaci 25 amas gvilocavs. svianmca aris ese kor┬ili, romel sřali asuli 26 aris da siře - ře! a┬ ra ese ─veni kor┬ili naxe da mu´ribta 27 qma gesma da siřisa da sřlisa keba mu´ribtagan moismine,- 28 rad ara ŕeikec? a┬ sit ┬amosrul xar, munve ┬aed da ─emita 29 imedita Ívla nu moxval, mit romel ŕenisa imedisa qeli ─emisa 30 ┬ašvanebisatvis dia moÍle aris. nuca ┬ignita da kadilita gvaŕinebt 31 tkveni kadili, ┬igni da kari ─ven s┬orad gvi─ns. aka 32 ra╠asa dgaxar? asrea: ─emi řma da kmari viro a┬ve nadirobit 33 mova, gnaxavs da me damemdurvebis da ŕen dagem´erebis. adre 34 ┬adi romel arca mdurva išos da arca m´eroba. magra ─emmagier 35 egre moaqsene moabads, Íita: "ŕenebr prtxili aravin egebis, 36 siberisagan ´vini ┬agslvia da ŕenisa dar─omisa d╠e gardasrula. 37 damňalo bero! tuca šola cnoba gkonda, siberisa 38 ˙amsa ar ese gmartebs, romel ŕen beri gardasruli šrmasa 39 colsa ecilebode. tuca Íaci išav, sauÍunosa sagzalsamca iurvodi 29 1 siberita,- ara šrmasa colsa. ─emi kmari viro aris 2 lomi axalmo┬ipuli da ŕahro -deda ─emi. me vire aka amas. 3 tana višo, maravi da moabadi gvianad momagondebis. viremdi 4 viro ─emi gverca m┬olia, ─emi tavi da ňa´ronia, moabads da 5 maravs gvianad davna´rdebi. 6 hukumati: vire makvs nařvi našopiani, ar veřeb an┬lsa 7 mšralsa, damňalsa da dam┼narsa. 8 is, visica sakme ŕinat 9 gaumartav-mor┼muli išos. me, vita ─emi sicocxle, mišvars 10 ─emi viro da, vita tvali, ar gameŕvebis ─emi ŕahro. amat davemor─ilebi, 11 vita ŕakari ŕeve´Íbobi, ar momindebis ╠aribobasa 12 ŕigan beri moabad". 13 ra ese si´šva moismina zardman visisagan, masve ┬amsa ňiri 14 maravisaÍen kmna da cxensa matraqi hÍra. asre picxlad ┬avida, 15 romel m´versa missa niavi ver mie┬evoda. d╠e da ╠ame iara. 16 moabad mieloda da agre tkvis: "ne´ar a┬ ─emi zardi sad aris, 17 ne´ar a┬ ra ukmniao?" hkonda tvali da šuri zardis gzisaÍen. 18 anazdad m´veri gamo─nda, gamovida zardi m´verisagan a╠ŕpotebuli 19 da maŕvrali. gaxelebul išo, romel siÍuŕ´ita avsa. 20 Íargisagan ver gamoar─evda. masve ┬amsa movida da moegeba moabad 21 zardsa. egre hrkva: 22 "zardo, lomi xar anu meli?" 23 zardi cxenida╠ma gardaqda, tašvanisca da mas ┬inaŕe mi┬asa 24 aÍoca; egre moaqsena: 25 "╠mertman bevr-┬el gšos, ╠mrtisagan da bedisaganmca mxiarulni 26 xart da tkvenni m´erni tkvenita qrmlita moÍlulni 27 da damonebulnia! da mi┬šivmca matsa kvešanasa ňur-řviroba 28 da se´švaa, matimc kari ┼irisa, da mtvare boro´isa, da mze 29 mati siÍvdilisa, da ╠rubeli u┬vimo da mati mi┬a unašopo! 30 mived da vnaxe mati kvešana ŕemÍobili da ŕeÍazmuli, vita 31 samotxe, da šovlisa kvešanisa didebulni lomni ┼abuÍni da mati 32 colebi, vita mze da mtvare; da siÍeÍlucita mati darbazi 33 esre ŕeÍazmuli išo, vita ca varsÍvlavita, da visi mat ŕua 34 ■da dedopali, vita varsÍvlavta ŕua mtvare gavsili. hkonda 35 kor┬ili da sixaruli, romel ertica Íaci matsa kvešanasa 36 ŕigan ara išo da╠re■ili, švela mxiaruli da mocinare. am╠erebdes 37 mu´ribta da mgosanta qma-ma╠lad amoyta qmita. da me, 38 tkvenman Íetilman mzeman, mati kor┬ili zrunvad mi─nda da mati 39 sim╠era motkmad da ´irilad misisa siřobisagan tkveni 30 1 saxeli da na´ra oden dagr─omia. da visis gverdit sxva vinme 2 zis da misgan sxva vinme gaixarebs. ru stxaret, ┼iri tkven 3 naxet, magra ┬šals sxvani vinme smen. 4 araÍi: didi da mcire s┬orad u─ns umecarsa, vita brmisa 5 tvalsa d╠e da ╠ame s┬ori aris. 6 amad ukmnia mat ese ŕeu┬oneli sakme, romel tkvenganca 7 mat ara ŕineboda. magra viremdin mat tkvengan avi ar ┬aeÍidebis 8 da ar gardaaqdevt, ─ven matgan augsa da mošivnebasa ŕigan 9 vart, romeltaca uxucesi da uprosi viroa. siregvnita da 10 amňar´avnobita egre hgonia, tu ┬vrilni mtani me damibadebiano, 11 da mun tavisa saxeli ŕahi uqmia, da ŕahi qelm┬ipesa 12 hkviano. zogni muneburni tvit tkven ar gicnoben da šovlisa 13 kvešnisa ňa´roni viro hgoniat, da arca tvit sxva qelm┬ipe 14 hgoniat. tkven zogni damňlobit gišivian, zogni moabad-šopilobit". 15 ra ese ambavi moaqsena ŕahi moabads zardman, gašvitlda 16 ňiri mepisa da ga┬šra. ňirsa missa, řo┬isa msgavssa, zapranis 17 peri daedva ┬šromisa da simřimilisagan da m´erobisa da ■avrisagan 18 atrtolda, vita karisagan ře┬ni da vita ┬šlisagan mzisa 19 ŕuki. hÍitxa řmasa: 20 "ese romel miambob, ŕen ginaxavs ŕenisa tvalita anu šurita 21 mogismenia sxvagan? igi mitxar, raca genaxos, da ar igi, 22 `raca gasmiodes. 23 hukumati: ambavi das´urs ara hgavs da arca naxva - 24 sae┼vsa. 25 nasmensa nuras mitxrob da, raca cxadad ginaxavs, igi 26 viambe". 27 řmaman egre moaqsena: 28 "ma╠alo qelm┬ipeo! me ara igi var, romel raca ar 29 menaxos, mogaqsenebde da me´sa vmoubarobde. ─emita tvalita 30 minaxavs, raca momiqsenebia, da šurita ─emita nasmeni tkvengan 31 dia damimalavs. akamdi ŕahro ─emad dedad mi─nda da agretve 32 viro- ─emad řmad da tvalni ar misxen matni ŕesaxedavni, mit 33 romel tkvenita gzita vem´erebi. tavsa da ´ansa ─emsa suli 34 ar moundebis, tu gulsa ─emsa tkveni sišvaruli da monoba 35 moaÍldes. tu mibrřaneb da g┬adian, ŕemogpicav ╠mrtita da 36 mzita tkvenita, romel kor┬ili tavisa tvalita minaxavs, magra 37 mun arca mi┼amia da arca misvams, mit romel mati a┬indeli 38 sma, sixaruli da sim╠era me ─emad omad mi─nda da mati 31 1 samotxisaebri ŕeÍazmuli darbazi me, tkvenman mzeman da Íetilman, 2 bnelad saÍnad mi─nda, mu´ribta qma ┬šenisagan ginebad ŕemesmoda 3 da me raca minaxavs, igi momiqsenebia da, tkven vita╠a 4 brřanot da gamoar─iot ─ven monani da mi┬ani vart, mbrřaneblobisa 5 tkvenisa momsmenelni da mimšolni". 6 ra meored modas´urebit ese ambavi esma ŕahi moabads, 7 moema´a zurgsa ŕe┼irvebisa ´virti ´virtsa zeda. zog■er, 8 vita gveli tav-današili, i╠vlar┼neboda da zog■er ´Íbilisa 9 ┼urisaebr guli audu╠deboda. 10 didebulni, vinca mas ┬inaŕe išvnes, ŕe┼irvebita švelani 11 Íbilta i╠r┼endes da i´šodes. "ŕahroman vit iÍadra ese, 12 romel egzom didisa qelm┬ipisa coli sxvasa Íacsa ŕehrto, 13 anu tvit viro ŕehmarta ŕertvao?!" - s─ur─vnides ertmanertsa 14 didebulni. 15 ŕeikmna laŕkarta ŕigan saubrad, vita: "akatgan aoqrdebis 16 ŕahros, šaranis da viros saxli, akatgan a╠ar natobs matsa 17 kvešanasa mze da mtvare. a┬ asre mosřuldes ŕahros viro, romel 18 mesisxled u─ndes, a╠ara ŕvilado daeca tvali šaranisi 19 da ŕahros saxlisa da sašopelisao". da hkonda-še xvaŕiadi 20 moabadisi didebulta da i´šodes. "ar mati oden aoqrdeboden 21 saxli da sacxovrebeli, magra mravali diaci sxvaca dakerivdebis. 22 ŕahi moabadis ┬šroma mat esre das┬vavs, romel 23 m´veri da nacarica a╠ara dar─es matio. ageti ╠rubeli dadges 24 matsa kvešanasa zeda, romel misisa ┬vimisa ╠vari siÍvdili 25 išos. mun e´iÍman išivla ╠mrtisa gangebisagan mat zeda,vita: 26 "vaamanis sakoneli vaamanisa ariso". pateraÍisa ┬vima miva 27 matsa kvešanasa. ne´arři vinca ar axlavs mat! mravali sisxli 28 du╠s matta asota ŕigan da mravalsa upetks gulio". 29 esegvarsa rasme ubnobdes ertmanertsa tana moabadis didebulni 30 da laŕkarni da moabadis guli sagonebelisa cecxlita 31 i┬voda da ver daidgmida adgilsa. da uqmna masve ┬amsa 32 m┬ignobarni da gulisagan nav╠lisaebri si´šva amošara. da 33 miu┬era šovlgan šovelta qelm┬ipeta da didebulta ┬igni da 34 ŕes─ivla ŕahrosagan vita. r■uli daagdo ŕahroman da zenaari 35 ga´exao. 36 da gagzavnilni ┬avides karisagan upicxesad šovelgan 37 [da i´šodes], vita: "ŕevišrebit, ŕeveÍazmebit mat zeda misavlad 38 ´abaris´anit, ■or■anit, deis´anit, xvarazmit, xorasanit, 39 kois´anit, sindit, hindoetit, tobitit, ─init-ma─init, 32 1 su╠dit da turanitao". amazeda maravis mindori esre gaqda 2 laŕkrisagan, romel sauÍunoysa ganÍitxvisa d╠esa hgvanda Íacisa 3 simravlita da zarita 4 7. aka ŕahi moabadisagan saomrad 5 gamartva virozeda 6 cna viroman ambavi ŕahi moabadisi, vita masca em´erebis da 7 ŕahrosaca da šovlisa kvešanisa didebulni da laŕkarni mivides 8 missa ŕešrilni virosasca mravalni saxeloanni aznaurni 9 sakor┬ilod misrul išvnes: adrabadaganelni, raelni, gelanelni, 10 xuzis´anelni, as´abaxrelni, asňaanelni. ese šovelni 11 didebulni ama kvešanata ňa´ronni virossa išvnes s´umrad 12 da amati colebi ŕahrossa išenes. hkonda sixaruli da 13 sma. ra moabadisa ambavi miesma da ŕešra cnes, didebulta švelaman 14 ┬ignebi gagzavnes da tavis-tavisi laŕkari uqmes. da egzomi 15 laŕkari ŕeišara viroman sxva, romel mindori da veli 16 ver i´evdes šovlisa kvešnisa ┼abuÍni mivides kveitni. delami 17 da arabi cxenosani egzomi ŕeišara missa, romel kviŕisaganca umravle išvnes; da šovlit 18 kvešnit beri-Íacebi, monaxulni 19 da mecnierni omisani, moišvanna ŕeiÍazmna laŕkarni, 20 ┬inamavalni laŕkarta mistani gaa─inna viroman. 21 munit agreve ŕahi moabad ŕeÍazmna laŕkarni da gamoemarta 22 maravit. ra mista laŕkarta siaruli dai┬šes, mi┬aman řrva 23 dai┬šo mat kveŕe simřimita matita da simravlita. mati m´veri 24 asre ama╠lda, romel hgvanda, tu mtvare da m´veri xvaŕiadsa 25 i´švian ertgan. laŕkarni misni m´versa ŕigan asre 26 ─ndes, vita txelsa ╠rubelsa zedayt varsÍvlavni; eseti ╠vari 27 movidoda xorasnit, romel mze da mtvare misita ŕiŕita casa 28 zedan damalul išvnes. egzom ■avrit modiodes moabadis laŕkarni, 29 romel mta mindvrad ŕeekmna da mindori mtad asre 30 modiodes laŕkarni a╠ŕpotebulni da qelm┬ipe gul-m┬šrali. 31 ornive laŕkarni daeňirisňirnes ertmanertsa da ┼abuÍni guloanni 32 a╠ŕpotebul išvnes, vita didisa da řlierisa karisagan 33 z╠va. 33 1 8. aka omi ŕahi moabadisi da virosi diadi 2 ra a╠mosavletit gamovida mze, romlisa vaziria mtvare. 3 da sa■domi ca, dilasa adre ortave laŕkarta razmi a┬šves da 4 orta qelm┬ipeta ┬inaŕe ortave laŕkarta modena dai┬šes, 5 omad da gasa─venebelad. orgnitve dai┬šes cema kosta da švirili 6 buÍta da šviro-s´virta qma išo, tu stkva, eŕmata qma 7 ariso, romel visca igi qma esma, švela ertmanertsa daem´era 8 misita mosmenita. išo egeti zari, romel řvelni mÍvdarni 9 mi┬a-kmnilnica atrtoldebodes mi┬asa ŕigan matita ŕiŕita. 10 ŕeu´eves ertmanertsa da mati ŕe´eveba hgvanda ŕemodgomata 11 karta, romel xetagan purcelta ─amohšris. ori egzomi 12 matisa ŕe´evebisagan ŕeÍazmuli Íaci ─amoi┼ra da orgnitve 13 kosi da buÍi amas šviroda: "is┬rapet, he, sulisa ┬am╠ebelno!" 14 icoda ture buÍman mati siÍvdili, ┬inasve mat zeda 15 mit ´iroda. da meomarta qelta ŕigan maxvili qrmlebi 16 icinoda elvisaebr matsave sulsa zeda. guloanni mindorta 17 ŕigan lomtaebr išvnes da mtata ŕigan picxelisa vepxisaebr 18 išvnes da, romelica mat ŕua cnobili Íacebi išo, omsa ŕigan 19 iginica gaxelebul išvnes, ucilod ŕmagni da m´erianni išvnes. 20 romel arca cecxlisagan eŕinodat da arca ┬šlisagan, arca 21 qrmlisa, ŕubisa, lax´isa da isrisagan, arca lomta da ňilotagan. 22 mas omsa ŕigan egeti ┼abuÍebi išvnes, romel saxelisatvis ´Íbilni 23 sulni gae┬irnes da siÍvdilisagan ar eŕinodat 24 augsa da gakcevas eÍrřalvodes haeri ´šesa hgvanda ŕubisa da 25 droŕisa simravlita, kvešana nařuisa ´šesa hgvanda mravalperisa 26 droŕisagan; zogsa zedan lomi zis, zogsa - parŕamangi, zogsa - 27 ar┬ivi da zogsa - orbi. mi┬a ertobit m´ver-kmnil išo. 28 cad gasrul išo da laŕkarsave tavsa ─amosdioda. mravali šrma 29 Íaci daberebul išvis da ŕavi cxeni ga┼armagebul išvis. ■abani 30 da guloani amit gamo─ndeboda, romel ■abani da╠re■il 31 išvis da guloani mxiarul guloansa ňiri bro┬eulisa švavilsa 32 ugvandis da ■abansa sišvitlita-╠rianÍalsa. 33 ortave laŕkarta ertmanertsa ŕeu´eves, tu stkva, orni 34 mtani basrisani ertmanertsa ŕee´aÍneso. mat ŕua mocikulad 35 korapisa isrebi ar┬ivisa prtosani, ňir-basrni, midiodes da 36 modiodes; egzom sašvarelni mocikulni išvnian, romel gulsa 37 ŕigan daesobodian da tvalta zedan; sxva adgili ar moe┬oneboda 38 da romelsaca saxlsa ŕigan mis tana mocikuli mividodis, 34 1 mis saxlisa ňa´ronsa da masňinřelsa Íide ┬aišvandis. 2 asre gařnelda omi, romel sauÍuno tvalad naxes cxadad. 3 řma řmisagan abezar ikmna da mas ˙amsa tavisa mÍlavisagan Íide 4 m┬e da meŕueli aravin išo. visca mÍlavi řlieri hkonda, moiqmara 5 qrmali tavisa ┬adilisaebr. meomarni uenota hgvandes, 6 omisa kosisa da buÍisa qmisagan sxva ara ismoda. zog■er ■a┼vsa 7 ŕigan qrmali ŕevidis vita ┬šali, zogsa tvalta ŕigan isari 8 ŕeeňaris vita řili, zogsa gulsa ŕigan ŕubi ŕeeňaris vita 9 sišvaruli, zogsa tavsa apti ŕevidis vita ´vini. tu stkva, 10 qrmalman icoda, tu ╠mertman suli Íacisa ´ansa ŕigan sada 11 daamÍvidra. masve Ívalsa maxvili ŕevidis da mis Ívalisaganve 12 suli gamovidis. ╠rubelsa hgvanda lur■sa basris qrmali 13 magra ┬vimda da ╠vari misi ┬iteli išvis. omsa ŕigan isari mÍervalsa 14 hgvanda, mÍervalisaebr ŕeaÍeris qorci unagirsa. 15 sa╠amomdin gaugrřelda ortave laŕkarta omi. mas omisa 16 siqŕiresa ŕigan erti avazad ikmna da erti velur txad. sašvarelisa 17 visis mama šaran moÍles m´erta mista da šaranis 18 midamosa moÍles sxva didebuli ┼abuÍi asocdaati virosi. tu 19 stkva, ┬vimda, ┬vimisa cvari siÍvdili išo egzomi Íaci moÍles, 20 romel mÍvdrisa gori gorsa zeda idva da mas gareŕemo diodes 21 sisxlisa ╠varni. 22 - ra viroman naxa mama misi šaran moÍluli da egzomi didebuli 23 missa midamosa sul-gan┬iruli, arkva tavisa didebulta: 24 "řmano! guloantagan omsa ŕigan sizan´e, dux┼iroba dia 25 augi aris. tkven ara grcxvenian egzomta na´amalta tkventagan, 26 romel daqocilan da m´erta gaxarebia? šaranisagan ara grcxvenian, 27 romel tetri ┬veri misi ga┬itlebula sisxlisagan da 28 aseti qelm┬ipe beditad moÍluli řes? egzomta laŕkarta mistagan 29 sisxlisa mřebneli arvin aris. ─aivso mze ┼abuÍobisa da 30 saxelisa řebnisa, romel a╠arvin saxelsa da arcavin ┼abuÍobasa 31 eřebt! me ■eret misi sisxli ar miřebnia da m´erta řista 32 zeda ara gamixarebia. a┬ve zeda ŕe╠amebula da dabneldebis. 33 laŕkarni uÍuišrebian tkven dilandlitgan dia ┼abuÍoba da 34 omi gardagixdia da a┬ me ŕeu´eveb da tkveni goliatoba a┬ 35 moiqmaret da miŕvelet mamisa ─emisa sisxlisa řebnasa. da švela 36 veŕaňta daemsgavsenit sisxlisa řebnita da sigulovnita, amit 37 romel ─emsa gvarsa me ar movašivneb. a┬ve ─emisa qrmlisagan 38 siÍvdilisa d╠enia. tvalad u─veneb sa┬utrosa da kvešanasa 35 1 augisagan da moabadis damňlisagan davqsni da ─emisa mamisa 2 sulsa gavaxareb misita siÍvdilita!" 3 ra ese tkva, ertobit misita didebulita, monita da xasagianita 4 ŕeu´eva, vita cecxli moedva da .tav-u┬evar kmnna 5 moabadis laŕkarni. mtisagan mimavalsa ╠varsa hgvanda ─a╠martsa 6 ŕigan, romel ar╠arayt ╠onita ar ŕeiparvoda. mati alersi 7 ŕubi, qrmali da isari išo. ertmanertisa moÍlvisatvis miuňšar 8 m´ersa uare išo, mama řisagan abezar-ikmna da ře mamisagan 9 da mošvare mošvrisagan vinca vis mihxvdis, saÍlavad ar ŕei┬šalis. 10 asre dabnelda, rome tvalta ┬ina a╠ara ─nda. řmaman 11 řma moÍla da mamaman ŕvili. ŕubebi ŕampursa hgvanda, m┬vanisa 12 nacvlad Íaci egis da mi┬a sisxlisa mdinareobita sa┬nexelsa. 13 tu stkva, siÍvdili řlieri kari išo, rome Íacisa tavsa, vita 14 xisa purcelsa, ─amohšrida; da meomarta tavi burtsa hgvandis 15 moedansa ŕina da mati ´ani ´evrta ŕigan ┬akceulta xeta. 16 ra mze ertob ─aivso, tu stkva, moabadis bedi ─aivso mzesave 17 tana da sa┬utroman imedi gardas┬švi´a moabadis qelm┬ipeobisagan. 18 gaikca moabad isňaanisa da xorasnisaÍen. da ra mista laŕkarta 19 igi gakceuli naxes, švela gaikca. uprosi mista laŕkarta 20 daiqoca da, tuca ara ŕe╠amebul išo, verca moabad 21 daeqsneboda. magra viro da mista didebulta ar╠ara sdives. 22 egre egona, tu moabad gaikca da, vire cocxal išos, 23 mat zeda ar╠ara ilaŕkrebso 24 misi sae┼vi sxvaebri išo da ╠mrtisa gangeba sxvaebri. 25 ra viroman moabad gakceuli naxa, gaixarna. da ■eret cxenisagan 26 ar gardasrul išo, daesxnes viros delamni da gelanni 27 da kiamanni, utvalavni vita kviŕani, da ňiru´švta tma da 28 ┬vima da xeta purcelni. viros laŕkarni da, tu gareganni. vin 29 hšva ucxo, švelani gaikcnes gelanta da delamta ŕeubmelni, 30 mit romel igini saÍvirvelad mravalni išvnes da matni ňa´ronni 31 ┼abuÍobita gamo─enilni. ra viroman cna mati moslva da 32 tavisa laŕkarta gakceva, gauÍvirda sa┬utroysa sakme, romel 33 uxano aris, misi simřimili da sixaruli ■uptnia, vita d╠isa 34 sinatle da ╠amisa sibnele. sa┬utrosa ŕigan ŕe┼irveba lxintagan 35 upro aris da brřen-gonierta guli mista qelta ŕigan 36 řabuni aris. ra moabads zeda gaaxarna sa┬utroman, sxvita 37 m´vrita manve sa┬utroman da╠ri■na. ■eret ňiri opliani da 38 m´veriani edga da qrmali misi sisxliani karkaŕsa ara ─aego, 36 1 ─augebelitave qrmlita delamta mepisa omad mihmarta co´ayta 2 laŕkrita. 3 ra moabads ese ambavi esma, vita viro mihmarta delamta 4 da gelanta, masve ┬amsa gareŕemoikca da, romeli simaŕvralita 5 ver iřrvoda, asden picxlad ŕemoikca, romel kari missa 6 m´versa vera mie┬eoda. da gorabs movida laŕkrita, sada visis 7 saxli da sadgomi išo. 8 9. aka moabadisagan viros cixis garŕemodgoma 9 da visis saubari 10 ra visman, šovelta ÍeÍlucta ňa´ronman, tavisi tavi naxa 11 badita dabmuli, mama moÍluli, řma sxvagan omad ┬asruli, dar─a 12 ╠viřl-dam┬vari da gul┬šluli. pr─xilita ňirsa igle■da 13 da ´irili da zaxili dai┬šo da m´irali řiřasa eubneboda: 14 "d╠es lur■sa casa kveŕe da ŕavsa kvešanasa zeda ─emgan 15 upro sabralo da gul┬šluli aravin aris da ar vici, tu 16 ─emi ┼iri vis movaqseno, anu ─emi ╠one visgan vřebno. asetsa 17 ˙amsa samartali vis vtxovo da usamartloys mokmedis sa┬utroysagan 18 vis ŕev─ivlo? tavi ─emi viros tana vit miva┬io da 19 berisa damňlisa moabadisagan vit viqsna? ras d╠esa da rayta 20 e´lita mŕoba dedaman, romel, ra dabadebul var, ┼irsa ŕigan 21 šopil var!.. rad ar movÍved mamisa ─emisagan ┬inat, romel 22 igi m´erisa qelita moÍluli vnaxe? mama momiÍles, řma momŕorda 23 da davr─i me eseti u╠ono-kmnili, sneuli gul-m´Íivnvuli. 24 tu av´irde da viÍvnesne, Ívnesasa da ´irilsa ─emsa aravin momismens, 25 arcavin meŕveli-m┬e da margebeli mi─ns. ra ŕobil var, 26 ┼iri da pateraÍi boro´i dia minaxavs da ┬a╠martisa tvit 27 ara vici ra, tu ras vnaxav. amis uaresi ara ┬ameÍidebis, romel 28 unebliv qelta mivhxvde ─emsa m´ersa da mesisxlesa. tu 29 moabads mivhxvdebi da šovlisa gulis nebisagan Íidegan-vikmnebi, 30 m´erta mivhxvdebi da mošvareta movŕordebi". 31 esegvarsa eubneboda visi, ÍeÍlucta dedopali, řiřasa da 32 ┬itelta ╠a┬vta margali´isebrta cremlta ╠varulebr 33 adenda. 34 mivida mas tana mocikuli ŕahi moabadisi da ŕetvliloba 35 ese hkonda: "dadev guli, he, mzeta mzeo da šovelta cisa 37 1 mnatobtagan unatleso! ╠mrtisa gangebasa versit ahqdebi da, raca 2 e´lsa gi┬eria, mas ver daeqsnebi. nutu gulsa sae┼vi ─aigdo, 3 romel moverevi ╠mrtisa gangebasa? tu ╠mertman da bedman 4 ─emman ŕeni tavi momces, ŕen ╠mrtisa gangebasa brřola aras 5 mogeÍerřebis. ╠mrtisa gangeba ikmna ese da dai┬era ŕensa tavsa 6 zeda. da a┬ ŕeni ╠one datmobisagan Íide ara ars. me ŕenita 7 gzita mosrul var ak, amit romel ŕenisa sišvarulisagan 8 tmoba ara makvs. tu memor─ilo da unebeli ─emi ar išo. me 9 mravali gulis-neba a╠gisrulo, asre a╠gavso tvalita ňa´iosnita 10 da samÍaulita pas-daudebelita, romel mzesa da mtvaresa 11 hŕurdes ŕeni ŕveneba. ─emisa sulisa da gulisa ┬amali 12 ŕen išav da ─emisa darbazisa da kvešanisa dedopali nebieri. 13 me ŕengan neba amisruldes da ─emgan ŕen saxeli da dideba 14 hňoo. vire ´ansa ŕigan suli medgas, ŕen da suli ─emi s┬orad 15 vi─ndeto". ra gulisa-┬am╠ebelman visman ese gaigona moabadisagan ŕetvliloba,-vitamca 16 švela trevad da ginebad smenoda.- 17 tavsa mi┬a da nacari isxa, orisave m■i╠vita ňiri da mÍirdi 18 lilisperad gaiqada, sašeloni gardaixivna, mÍerdi brolisa 19 gamou─nda da asre aŕpotda da gaxelda, romel arca mocikulisagan 20 ŕercxvenda, da bagita ŕakrisaebr ´Íbilita nav╠lisaebr 21 m┬are ňasuxi ŕeutvala da sišvarulisa nacvlad m´erobisa 22 laxvari hÍra da egre utxra mocikulsa: 23 "a┬e ase avi ŕetvliloba movismine, gemod gvelisa zarsa 24 hgavs. ŕen ┬aed da damňals moabads, u´vinosa, egre utxar 25 ─emmagier, tu: "pateraÍisa moedansa ŕigan nu ─aigdeb burtsa 26 ─emita imedita usargeblosa ┼irsa nu naxav da ŕensa sa┼ur┼lesa 27 cudsa sakmesa uÍana nu ┬aageb. ŕenisa sakmisagan ŕeni Íacoba 28 micnia da ŕeni nivtianoba ŕemignia da nutu ŕen ese gegonos, 29 tu visis ama cixisagan cocxalsa ─amovišvano, anu moviqeleb? 30 anu d╠eta ŕenta ŕigan ─emgan ras gaixareb? tu šovelta 31 grřneulta os´a´i ŕen xar, viro ─emi ňa´roni da kmari 32 aris, naÍvtad nařvi da ňirad mtvare. ama sa┬utrosa ŕigan ŕen 33 ─emgan veras gaixareb da verca ras misebrsa me vnaxav mis uÍetesi 34 sxva vin gamovir─io? d╠eta ŕenta ŕigan ŕen ─emgan veras 35 gaixareb, tu uÍunisamdisca aka dadgebi, mit romel, ra ─emisa 36 řmisa virosda ŕešril var, šovlisa Íacisa sišvarulisagan abezar-kmnil 37 var. me vire mkondes nařvi martali, ar veřeb ´iripsa 38 mrudsa. tumca viro ─emi kmari ar išo da gautxoveli 38 1 višav, ŕeni coloba da sišvaruli arca maŕin egebis ─emgan, 2 amit romel mama ─emi šaran mohÍal u┬šalod da ar ŕegebrala 3 saňa´iobisa da siberisatvis. ─emi ňa´roni, ─emi mama ŕen mohÍal 4 da a┬ ─emi colad řebna ŕengan xeluri aris. ŕeni kmroba 5 vit mindes me, romel, vire sulni medgnen, ŕenisa naxvisagan 6 ŕe┼irvebuli var? virosebri me aravin mivis sa┬utrosa ŕina 7 da ŕenta sakmetagan da ─emisa mgloviarobisagan arca tavi misda 8 mimicemia. a┬ ŕen vit mogce tavi ─emi, siberita damňalsa. da 9 saňšarsa? me ama ─emita sišma┬vilita ╠mrtisagan sauÍunoysatvia ' 10 meŕinian ŕen ŕenita siberita ╠mertsa rad daivi┬šeb? me ´anisamosi, 11 tvali, margali´i, kalaki da kvešana dia makvs; ╠mertsa 12 ─emtvis uamravi ubořebia švelas tana. ŕeni ara minda da 13 tvit, vire mamisa ─emisa šaranisa siÍvdili momagondebis, me 14 tvalsa, margali´sa da samÍaulsa ve╠aras qelsa vhšri da arca 15 rad moviqmareb. merme dedoploba tvit sida╠ma mŕvenis, tu 16 ŕeni s´avra, tvali da margali´i moma╠orebs? anu ese rad 17 mi─ns, romel makvs, da miÍvirs: rad aramca ─emisa gvarisa ŕvili 18 var? a┬ nu xar ─emgan imediani, amit romel ŕeni imedi ─emgan 19 našopsa ar gamoi╠ebs tu sxvisa sakonelisa imedita sřebni, 20 uimedobisagan didi uňa´ioba ┬ageÍidebis. ─emisa naxvisatvis 21 nurad is┬rapi, ŕen ertob gvianad momiqelteb. da tu 22 sa┬utromanca mimuxtlos da unebliv ─emi tavi ŕen mogces, našopsa 23 verca egre ai╠eb da arca ┬amsaca ertsa ─ems gverdit 24 mxiaruli da■debi. gamor─euli řma da kmari ─emi romel aris, 25 ■er mas ─emgan gulis-neba ar uňovnia, ŕen nebasa vit eřeb?! tu 26 mzeca xar, ´ani ─emi uzado řmisad ar mimicemia, romel me da 27 igi ertsa dedasa uŕobivart ŕen bersa da modreÍilsa vit 28 mogcem, romlisa qelita ─emi saxli aoqrebula? ra ŕensa saxelsa 29 movigoneb, avtrtoldebi. ama sišvarulita ŕen ─emgan tavisa 30 nebasa vit eřeb? razomca qelm┬ipe da nebasa zeda movlenili 31 var, m´erisagan mošvrisa ŕekmna ara ŕemiřliao 32 araÍi: m┬arisa xisagan m┬are našopi gamova, tu ─venca 33 ŕakrisa ┬šlita vr┬ševdet. 34 mošvroba [da m´eroba] ertmanertsa ar gaerevis, mit romel 35 erti ┼ika aris da erti rÍina. sišvarulita me maŕin dagemor─ilebi, 36 ra korni da ÍaÍabni ertmanertsa daemor─ilnen. ama gulita 37 sišvarulisa řebna nav╠lisa ┼amisa s┬oria. 38 ese ŕegoneba ŕen gem┬arebis da, tu moismino, misi 39 našopi ŕakrisebria. tu brřeni xar, gaigone da dais┬avle, 39 1 romel ─emi natkvami agre mogegonos; ra ŕenman avcnobobaman avi 2 gišos, uÍanis nanva aras gargebs". 3 ra ŕahinŕas Íacman ese moismina, visisgan sišvarulisa niŕani 4 ara ňova mas tana. mivida, misi ambavi da gul-griloba ┬vrilad 5 moaqsena moabads, raca misgan asmioda da moabad Ívla 6 upro gaxelda misisa sišvarulisagan da ŕemotvliloba misi 7 švela uÍvdavebad moismina da šovlisa sakmisagan ese upro iama, 8 romel visis egre etkva, tu: "■eret ─emgan řmasa gulis-neba 9 ver uňovniao", da gaexarnes, romel ─emi coli kal┬uliao. 10 da mati sakme egre ikmna, romel: mas ╠amesa, romelsa mati 11 kor┬ili ikmna, viro išo mxiarulad ertgan da┬olisa ˙amsa 12 ╠mrtisa gangebisagan. ra visman sa┬olsa mihmarta, masve ┬amsa 13 diacobisa sakmesa zeda dadga. dana╠vlda viros axal-siřoba, 14 magra ╠one ara hkonda, mit romel ┬esi aris cecxlis-msaxurta: 15 ra diaci ara-┬mida išos, kmari misgan abezar-ikmnebis ˙amamdi 16 da uriisebr tana ara daeÍarebis da, tu diacman daumalos, 17 col-kmrobisagan gaišrebian. amis mizezita ertmanertisagan 18 Íidegan dar─nes. da merme moabadis laŕkarnica movides 19 gilanelni da delamni. 20 ra cna moabad misi kal┬uloba, u┼Íuod ŕeikmna da is┬rapda 21 dautmoblad misisa moqelebisatvis da eřebda šovelsa ╠onesa, 22 tu vit gamoišvanos visi. tuca sřali me´isme´ad ÍeÍluci 23 išo, kor┬ili moabadisi dia m┬are išo, da egretve virostvis 24 m┬are išo, romel gulis-neba ver eňovna. da sa┬utroman 25 omi omsa, brřola brřolasa da ┼iri ┼irsa mouma´a. ver gaisvena 26 ┬ami erti. missa axal-mo┬ipulobasa ŕina egzomi dae┼ira, 27 romel mepobaca daavi┬šda. viros da egretve mista laŕkarta 28 mis┼irda. švelaman tavisa sixaruli daivi┬ša, tu stkva, viros 29 sixaruli antebuli santeli išo da anazdad karman daavso. 30 ra daudas´urda moabads visis kal┬uloba, tavisa gza ve╠ara 31 ŕeigna mi■nurobisagan. 32 řmani usxen moabads. ertsa ramin erkva da ertsa zardi. 33 ornive uqmna, tavisa ┬ina daisxna da uambo mat visis sakme. 34 ramin sišma┬vilitgan mi■nuri išo visisi: odes ornive 35 xuzis´ans izrdebodes řiřisasa, maŕin šma┬vilsave ŕehšvareboda 36 visi, magra ver gamoecxada da gulsa ŕina hkonda. sišvaruli 37 misi da survili gvalvisagan gamqmarsa šanasa hgvanda, našopisa 38 armoslvisatvis imed-garda┬šve´ilsa. ra meored řmisa 39 gverdit gorabs movida ramin da visis saxeli esma, Ívla 40 1 moir┬šo misi mi■nuroba da, vita gamqmari šana ┬šlisagan, gam┬vanda 2 da ramin imedovnad ŕeikmna našopisa ┼amisatvis. dia gaušrmda 3 guli da daberebuli sišvaruli visisatvis, gauaxlda 4 vi■nuroba ramins. verca╠a enaman dautmo utkmeloba da picxeli 5 si´šva moaqsena řmasa missa ŕahi moabads. 6 araÍi: vissca gulsa ŕina sišvarulisa cecxli egzebodes, 7 ve╠arca enasa daabams, ┬asřlevs satkmelad. gamoucxada 8 enaman saňa´imrobisagan xvaŕiadi. ňa´ronisa unebliv ╠mertman 9 nuvin gaxados, amit romel didi augi hrtavs amas. enisa ŕemnaxavi 10 gulia da sa┬uneli si´šva ugulod ar itkmis 11 ra ramins guli audu╠da visis sišvarulisagan, Íuŕ´ad egre 12 moaqsena řmasa moabads: 13 "he, qelm┬ipeo! rad i┼irvi egzomsa visis řebnisatvis? nu 14 ┬aageb sa┼ur┼lesa usakmod cudisa sakmisatvis, amit romel 15 didsa ┼irsa naxav da ňaŕ´asa sa┼ur┼lesa usakmod gaankrevo. 16 araÍi: raca mlaŕesa adgilsa dasteso, teslisaganca una┬ilo 17 dar─e da našopisaganca. 18 verca odes visis ŕen ŕeušvarde da arca ŕensa sakmesa ┬a╠marti 19 hkondeso. 20 ŕegoneba: tvalsa ňa´iosansa eřebde, razomca didad 21 sřebno, ver hňoeb, tu adgilsa missa ar mixvide. 22 a┬ vita eřeb sišvarulsa da mzaxobasa misisa ŕvilisagan, 23 romlisa mama ŕen mogiÍlavs? arca ŕeŕindebis visi laŕkrisa 24 simravlisagan da arca mo╠ordebis tvalita da margali´ita 25 da samÍaulita. didita ┼irita hňoo visi ŕen, magra, misgan 26 ┼iri romel ŕen naxo, ver gasřlo ra tavisa saxlsa ŕigan m´eri 27 gi■des, vitamca saqelsa ŕigan gveli gizis. ┬šali tu garet 28 ŕemogivides, misi rgeba egebis, magra, tu ŕinat a╠mohqdes, misi 29 rgeba a╠ar aris. uaresi sakme ŕeni da visisi ese aris, romel 30 ŕen beri xar da igi šrma. tu colsa ŕeirtav, sxva vinme 31 ŕeirte. šrmisatvis šrma tkmula da berisatvis beri. vita bersa 32 šrma moundebis, agreve šrmasa šrma moundebis. 33 araÍi: ŕen stveli xar da visi gazapxuli, da tkveni ertgan 34 ŕešra řneli sakmea. tu misad uneblad mis gverdit s■de, 35 gulsa ─aitxar, romel misgan sixarulsa vera naxav, mi┬šiv tavisa 36 sakmisagan inande tu gaxlvides, ┼irsa da boro´sa missa 37 ver gauřlebde da, tu gŕorvides da Íidegnad išo, arca visi 38 ╠one da gařleba gkondeso. 39 ŕegoneba: sišvarulisa araÍi z╠visa msgavsia. misi řiri 41 1 da naňiri ara ─ans tu g┬addes, z╠vasa advilad ŕexval, magra 2 tu a╠ara g┬addes, řnelad daeqsnebi. 3 hukumati-ŕegoneba: a┬ ŕenisa tavisatvis ŕen agetsa 4 sišvarulsa eřeb d╠es, romel xvale ŕentvis pateraÍad mohxdebis. 5 da tu ici, romel me martalsa vi´švi, ama ─emisa natkvamisagan 6 ŕensa sargebelsa veřeb, - moismine ─emgan ese ŕegoneba da, 7 tu ara moismen, ŕen ŕentvis ikm ziansa". 8 moabadman ra raminisagan ese si´šva moismina da ŕegoneba, 9 em┬ara, sneulebisaebr išo xeli mi■nurobisagan, romel ňirsa 10 ŕigan ŕakari em┬areboda. tuca raminis mcneba sišvarulisa ┬amali 11 išo, ŕahinŕas misisa ŕegonebisagan sišvaruli moema´a. mi■nurobita 12 ga´enili guli ŕegonebasa ara moismens, pateraÍi 13 lxinad u─ns nebisa řebnasa ŕina. ra Íacsa ušvardes vinme, 14 razomca vin ařulvebda, upro da upro ŕeušvardebis. vita 15 daberebita gveli veŕňad ŕeikmnebis, agreve mi■nuroba ra gaxanierdes, 16 gařneldebis. Íacta švedreba tu maxvilica qrmali 17 išos, Íaci-mi■nuri parad ╠viřlsa miuňšrobs; tu mi■nurobasa 18 zeda ŕavi ╠rubeli dges, tavsa missa švedrebit kva ┬vimdes, 19 arca maŕin ŕeŕindebis mi■nuri. šovelsa sakmesa ŕigan Íacsa 20 ziani daumřimdebis, magra mi■nurobisagan gaexarebis razomca 21 augi utxran mi■nursa mi■nurisa, mi■nurobasa visisa gulisagan 22 verca egre a╠moi╠eben. ar unda mi■nursa Íacsa švedreba. 23 vinca mi■nuri araa, arca Íacia. 24 moabadis guli asre a╠vsil išo visis sišvarulita, romel 25 raminis ŕegoneba ŕaŕrad u─nda malvit meoresa řmasa zardsa 26 hÍitxa: 27 "řebne, tu ╠one ─emi ra aris visis moqelebisatvis. ra vkmna, 28 romel ─emi gulis-neba vňoo da saxelica ─emi ar ┬aqdes? tu 29 uvisod ama cixisagan gareŕevikcevi, movšivndebi ama kvešanasa 30 ŕigan da saaraÍod gavxdebio". 31 řmaman zardman egre moaqsena: 32 "he qelm┬ipeo, ╠one esea, romel diadi sakoneli - okro, 33 samÍauli da švelastana ŕahros gaugzavne da sakonlita moa╠ore 34 da sxvaca uricxvi ukade da enita amoyta mit sauÍunoytaca 35 ŕeaŕine da egre utxar: "ŕahro, icode, romel sauÍuno aris 36 samÍvidro Íacisa da mas sauÍunosa ganÍitxva ikmnebis, raca vis 37 aka avi ekmnas. ŕen ╠mertsa ras ňasuxs gascem, tu ŕecodebuli 38 išo da zenaarisa gam´exeli? tu ╠mertman gÍitxos, tu: nemi 39 ╠mrteeba ŕehpice moabads da gau´exe picio, - ras ňasuxs 42 1 gascem? maŕin ar ga┬bilebuli dar─ebi ╠mrtisa ┬inaŕe? arca╠a 2 ŕvili mogeÍarebis da arcavin sxva-tkva". esegvari si´šva 3 ŕeutvale! prtxilnica mo╠ordebian okroyta da ´Íbilisa 4 si´švita". 5 iama saubari zardisi ŕahinŕasa da masve ┬amsa uqmo m┬ignobari 6 da miu┬era ŕahros ┬igni, mravalperi keba ŕeasxa da sa╠orebeli 7 si´šva miu┬era. 8 10. moabadis ┬igni ŕahros tana 9 "ama uxanoysa natxovisa sa┬utroysatvis nu ─aigdeb ŕensa 10 tavsa augsa, ama sakmisatvis ╠mrtisaÍe zurgsa nu ikm da ňirsa 11 devisa sa┬adlisaÍe nu xar zenaarisa gam´exelta tana, radgan 12 ╠merti zenaarisa ŕemnaxavta [tanaa]. tvit ŕen ici, vita sišvarulisa 13 ňirsa zeda vimzaxenit, vita vipicenit ╠mrtita da angelozita 14 ŕen ŕeni asuli gana╠a maŕin ŕemrte, romel ocdaati 15 ┬eli┬adi gamovida da maŕin ŕobe. ╠mertman icis, ara saaugo 16 siře var, sasaxelo var da esre ─emgan rad abezar-ikmnebi? 17 ─emta m´erta rad miertvi? tvit ─emsa bedsa zeda giŕobia, rad 18 ŕerte sxvasa visme? asre ─emisa bedisagan kmnila, romel siřeman 19 magisgan gulisa neba ver ňova. ╠mrtisa mosamartleobisagan 20 ar saqamso ikmneboda, tuca sxvasa visme aego neba. tu Íargad 21 gaigoneb, ŕeigeb, romel ese šopila gangeba ╠mrtisa, ŕemrte 22 ŕeni mzisa msgavsi asuli da daqsen m´erobisagan ŕeni kvešana. 23 razomica sisxli kmnila, mas sauÍunosa švela ŕen geÍitxvis da, 24 tu, ra u─ns, eŕma ŕenda ar moreula da šola ╠mrtisagan ŕiŕi 25 gakvs╠a, ese s■obs, romel m´eroba daagdo da erti didi samepo 26 ertita diacita išido. tu ara da mahisa kvešana ─emita 27 m´erobita aoqrdebis da ╠mrtisa ňasuxisa gacema ŕen ginda. 28 siregvnita ─emi m´eroba co´a nu ggonia! a┬ m´erobisagan sišvarulad 29 moikec da ŕens ŕvils viros didsa qelm┬ipobasa 30 mivscem, da kois´anisa srulisa dedopali ŕen ikmnebi da xorasanisa 31 srulisa dedopali - ŕeni asuli visi. da šola razomnica 32 d╠eni gisxen, ese sa┬utro amoyta da sišvarulita gare 33 daviqadot. šovelni kvešanani ─vengan mor┼mit išos da laŕkarni 34 da kvešanani da┬šnardes, radgan kvešana amoyta i┼mebis, 35 umecroba aris šovlisa Íacisagan m´erobao" . 43 1 ra ŕahinŕa amis ┬ignisagan moicala, sa┼ur┼le larisa da 2 okroysagan dacala. egzomi sakoneli gaugzavna ŕahros, romel 3 tvit Íacisa enisagan ar itkmis: asi aklemi Íuboyta ŕeÍazmuli, 4 samasi aklemi lar-Íidebuli, asi ´ai┼i cxeni da samasi tuxarigi, 5 švela srulita aÍazmulobita ŕeÍazmuli, xutasi ■ori 6 Íidebuli, švela tvalita da margali´ita da gvirgvinita ŕeÍazmuli. 7 išo ř╠vensave tana tavsaburavi okro-ksovili, orasi 8 zanduÍi da didi erti zanduÍi okroysa pas-daudebelita samÍaulita 9 ga´enili, išo ■ami brolisa ŕvidasi, švela egzom 10 ŕvenvare, vita cata ŕigan varsÍvlavi, išo berřulisa s´avrisa 11 tvitoperisa sxva saňalne ormoci, amisgan Íide sxva mravali 12 peri rame išo saqelm┬ipo, romel siucxoyta Íactagan ar 13 itkmoda. hgvanda, tu šovlisa kvešanisa tvali da margali´i 14 švela moabads ŕahrosatvis gaugzavnia da sxvagan a╠arsad 15 ariso. 16 ra ŕahro naxa egzomi tval-margali´i, okro da švelastana 17 saqelm┬ipo ř╠veni da egzom mravlad Íidebulni aklemni da 18 ■orni larita, mtrvalisaebr cnoba ┬auvida da daavi┬šda ře.da 19 da asulica. ra ŕe╠amda, cixisa Íari gaa╠o da elvare mtvare 20 moabads qelta misca, ╠mrtisaganca ŕeeŕinda da moabadisa ┬ignisaganca 21 buneba moekca. mas cixesa zeda dai┬šo sa┬utroulad 22 kceva haerman. ŕahros es┬avla e´ltagan ┬amsa da ┬amsa sxvaebrad 23 kceva. ra Íari gaa╠o cixisa, moabads kali qelta misca, 24 sibnelita ┬eros perad ŕavi išo. mošvarulta gašra dia m┬area 25 casa zeda mtvare da varsÍvlavni a╠ara ─ndes, kvešana lilis perad 26 kmnilišo, ca ŕavsa pardagsa hgvanda, mtvarisa saparad 27 amoÍrulsa haerman, tu stkva, sagloeli ŕeimosa misisa sakmisatvis; 28 mzeman da mtvareman tavisa laŕkrita dasavletisaÍe 29 ilaŕkres da munve daimalnes da u─ino ikmnes; laŕkarni 30 tavis tavista adgilta ganiadagdes; e´lni rÍinisa 31 Íldeta hgvandes da varsÍvlavni - matgan abezar-kmnilta; 32 verřni da mozverni da╠re■it damalulni trtodes lomisa 33 ŕiŕita da tvisi adgili daegdo; tu stkva, lomi usulo 34 dga da me´švebari orta mošvaretaebr m┬olta da┼edit 35 uřrav-kmnil išvnes; Íir─xibi gam┬šrali, Íud-amobzeÍili, 36 lomisa ┼angta kveŕe išo; kal┬uli diacisaebr dga, qelta 37 ´evanni dae┼irnes; sas┬ori daŕlili da daxlartuli uqmar-kmnil 38 išo; ╠rianÍali ertgan modreÍil išo, vita gveli 39 gacivebuli; mŕvidosansa, vita Íerňsa, mŕvildita 44 1 omi ar ŕeeřlo; txa isrisagan uŕiŕrad kve da┬olil išo; 2 ┬šlis-sakaneli - rasa ŕigan ─a┼rili da misi mzidavi 3 bedit momcdari; tevzi, badisagan dabmuli da, vita qmelta zeda 4 ga┼rili, dar─omisagan uimedo-kmnil išo asetita avita e´lita 5 da ubedurita naxa ŕahinŕa tavisa coli. ╠mertman sxvasa 6 nuvis zeda moi╠os eseti e´li. 7 da cixesa ŕigan ŕevida moabad da ama e´lita naxa, ╠amisa 8 sibnelisagan tvalta ┬ina ara ─nda ra, magra visis ňirisa sinatleman 9 da surnelebaman aňovnina uebrod mosa┬oneli coli 10 mivida da moeÍida qelta brolisa msgavsta da cixisagan trevita 11 ─amoišvana, amit romel nebit ar mohšveboda da igi kve 12 a╠ar daagdebda. ─amoišvana da ŕehvedra tavisa misandota 13 Íargta meab■reta da xo■ata. masve ┬amsa ŕesva Íubosa da gamoemarta 14 esre picxla, romel verca kari e┬eoda Íuboysa midamo 15 e┼ira xasagianta xo■ata. scemdes buÍta da kosta da mihmartes 16 xorasans, maravs kalaksa, samšopsa ŕahi moabadisasa. 17 esre mxiarulad išo moabad, vitar mŕierman lomman Ían■risa 18 ■ogi dainaxos, anu vitar glaxaman Íacman sa┼ur┼le ňoos da sixarulisa martal išos. radgan misi nanadirebi kvešanasa zeda 19 cisa mzisagan uÍeÍluce išo, qamda mistvis dedis ┼iris naxva, 20 amit romel anazdad ŕvenebisa sa┼ur┼le ňova da maŕigan mocinare 21 iagundi. 22 11. cnoba virosagan colis ┬agvrisa da ´irili 23 ra viroman cna moabadis sakme da colisa misisa misgan ┬aivra, 24 sašeloni gardaigli■na, tavsa qelni iÍrna da ucnobo ikmna. 25 ra bunebad movida, masve ┬amsa ŕemoikca teramit ra ŕin movida, 26 ŕahinŕa ┬arsrul išo da ╠onita coli misi mas ┬aešvana; asi 27 atasi tvali ňa´iosani daegdo da misad nacvlad pas-daudebeli 28 tvali ┬aešvana; ŕahros zenaari gae´exa da ara ŕebraleboda 29 viroys sakme. da viros mgzebare cecxli moedva gulsa da tuca 30 veras hÍadrebda dedasa, u┬šreboda da emdurvoda dasca. 31 našopisa imedi misisa xisagan gardasmul išo; sa┬olisa misisagan 32 mze mi┬isa ┬arsrul išo. cixisa Íari daÍli´uli naxa da 33 cixisa maŕvenebeli mgzavr-kmnili. tuca sadapi misi margali´isagan 34 carieli išo, tavisa tvalisagan atasi grivi 45 1 margali´i gardmošarin; zog■er sisxli gardmosdiodis tvalta mistagan 2 da zog■er guli misi ŕe┼irvebita dai┬vis. asre gašvitlda 3 da peri ┬auvida, romel usulosa hgvandis. das┬šia sa┬utro 4 da misi muxtloba, romel ┬amsaca ver gaixarna tavisa sišrmisagan. 5 tuca mas daamřima sa┬utroman, ŕahi moabads dia gaaxarna: 6 erts ┬au╠o gulisa ┬am╠ebi da meoresa misca da a╠arca mas 7 ŕear─ina, sxvasa visme misca da gaaxarna; ertsa darbazi ŕeumÍo 8 sixarulita da meoresa ba╠i gauqmo uvardobita; ertman kva 9 ai╠o da mÍerdsa icemda da meoreman ┼ika ai╠o da nebisaebr 10 smida. 11 da gaunatldes moabads tvalni visis ┬ašvanita da xorasans 12 mihšvanda mze da gza-gza mimavali moabad mxiarulobda da 13 šoveli ┼iri, raca enaxa, daavi┬šda. mividodis da, ra niavi 14 ŕeiřris, visis Íuboysagan kvešana gasurneldis. tu stkva, Íubo 15 visisi ÍoŕÍi išo okroysa, muŕÍita da ambrita ga´enili, da 16 ŕigan mze ■da, okro-ksovili oksino ─amoebura. zog■er visis 17 ňirisagan vardi ─acvivdis, zog■er muŕÍi da ambari. Íubo misi 18 samotxesa hgvanda da šovlisa Íacisagan agreve sana´reli išo 19 moe┬ia ramins gangeba ╠mrtisa, romel daelios lxini da sixaruli 20 da moema´os ┼iri. 21 12. raminisagan visistvis gami■nureba 22 mividodes moabad da misni řmani da laŕkarni da visis Íubosa 23 xo■ani mihšvebodes. anazdad ╠mrtisa gangebisagan adga 24 didi kari da mohgli■a Íuboysa saxuravi pardagi. tu stkva, 25 ╠rublisagan elva gamo─nda, anu anazdad mze amovida: gamo─nda 26 visis ňiri. da misisa gamo─enisagan da´švevda raminis guli. tu 27 stkva, grřneulman mo┬amla ramin, romel ertita naxvita suli 28 ┬au╠o. 29 ra ramin visis ňiri naxa, vitamca gulsa u´evani isari scemoda, 30 cxenisagan purcelis odnad subukad ─amoi┼ra. moedva 31 mi■nurobisa cecxli gulsa, dau┬va ´vini da goneba ┬au╠i; 32 ┬amsa tvalisasa daumÍvidra mi■nuroba; ┬au╠o sišvarulman 33 suli, guli. misisa mi■nurobisagan xe eseti gamovida, romlisa 34 našopi velad ga┼ra da gaxeleba išo. da ra cxenisagan 46 1 ─amoi┼ra, dabnda da didxan u┼Íuod idva. ňiri misi, vardisa 2 msgavsi, zapranad gardaekca da bage, ┬itlisa iagundisa msgavsi, 3 cis-perad ŕeekmna; sicocxlisagan uimedo ikmna vinca didebulni 4 da mošmeni iaxlnes, kveitni da cxenosanni, moexvivnes 5 ramins, zeda u┼vre´des da veravin ŕea´šva, tu esre ugrřneulod 6 ra ┬aeÍidao. misisa asre gaslvisatvis šoveli Íaci ´iroda 7 da misisa ┼irisatvis švela misgan uřnele išo. 8 ra didxan agre usulo-kmnili idva, arca šivili ŕeesmoda, 9 arca surnelta Ímeva da vardis-┬šlis sxma ergeboda. merme 10 ŕei┬šala ╠mertman da co´ad cnobad movida; da enisa qmarebisa 11 řali ara hkonda da cremlni sdiodes. merme qeli uÍu-ivlo 12 da Íacta sircxvilita Ívnesa dai┬šo. moaxle-mnaxavsa švelasa 13 asre egona u╠oniod m´eriani išo ramin da a┬ m´erman dascao. 14 ra Ívla ramin cxensa ŕe■da, me´isa gonebisagan ebneleboda 15 nateli d╠e. gza-gza mividoda xelivita, guli misi eŕmaÍsa 16 exuta da tvalni misni visis ÍuboysaÍen dar─omil išvnes, vita 17 mňaravi, romeli mi┬šita uÍetessa larsa umzerdes. sultkmit 18 cremliani amas i´šoda: 19 "ne´arři ─emtvis, tumca ertxel Ívla vnaxe misi ňiri. da 20 anumca ╠one išo, meÍubooba misi amasa gzasa me momxvdeboda! 21 aha, ikmnebodamca da ertxel ─emi Ívnesa esma da ┬amsa ŕemomřrna 22 tvalni da ŕemomxednamca! 23 aha, ikmnebodamca da m┬e vin ŕemekmneboda madlisa mřebneli, 24 da ┬vrilad ─emi sakme vissa gaagona da salami ─emi mas moaqsena! 25 aha, ikmnebodamca da sizmrad ve─vene da Íalta ─emi ─emisa 26 sisxlisagan ŕe╠ebuli naxa, nutumca magari guli misi ─emtvis 27 mo-re-lba da ─emisa mi■nurobisa cecxlsa zeda mo-re-´pa! 28 aha, ikmnebodamca da igica ─emebr gami■nurdeboda da me, 29 vita misisa sišvarulisagan var, igica naxevrad ─emtvis išos, 30 nutu, ra mi■nurobisa ┼aŕnigi naxos, ar u┬šalod amňar´avan 31 mekmnas!" 32 zog■er ramin esregvarsa igonebdis da zog■er sulda╠ebuli 33 da╠re■it išvis, tav-─amogdebit, da datmoba gamoar─ivis 34 da egre tkvis: 35 "vai, gulo ─emo, ra ┬ageÍida, rasa moedebi da usargebloysa 36 na´risagan ňa´i˙sa ima´eb? rasa moeli anu egzomsa ras i┼irvi 37 mis mtvarisa sišvarulisatvis, romelsa šola ŕen ar 47 1 moegonebi? rad moeli visis ŕešrasa? munit akamdin qorcieli mzesa 2 tana vin ŕešrila? rad umecrulad imediani xar misgan, romlisagan 3 lxinis sae┼vi šola ara gakvs? 4 araÍi: ŕen g┬šurian da ┬šlisa mřebneli xar, magra ras 5 gergebis, radgan qmelsa mindorsa ŕigan xar. ŕe-mca-ebralebi 6 ŕensa dambadebelsa,mit romel didad řnelad aris ŕeni sakmeo". 7 ra Íargad magrad daeba ramin mi■nurobisa badesa da gaqda 8 uimedod gulga´exili da gul┬šluli, arca tavisa nebisa 9 řebna ŕeeřlo da arca datmobisagan Íide sxva ╠one icoda undoda 10 tu ara, guli dadva da mgzavroba dai┬šo matve tana unebliv. 11 da mun šopisagan amis me´i sargebeli ar mihxvdis, romel 12 xandaxan visis Íuboysagan surneli suli ecemodis, tuca suli 13 da guli misi visis ňiri išo, da igi misisa Íuboysa ┼vre´ita 14 da■erebul išo. 15 mi■nurobisagan uaresi ara ars sakme, mi■nurisagan utro 16 sabralo aravin aris! 17 ŕegoneba: tu Íacsa gaacxroebs, misad naxvad mivlen da 18 bacxroebisagan missa siÍvdilsa iŕiŕvian, da mi■nurisa guli 19 ┬eli┬adita ┬eli┬adamdis cecxlsa ŕigan i┬vis da misad 20 Íitxvad arcavin [miva da arc aravin] gaiÍvirvis. he cnobilo! 21 vis upro usamartlo ra egebis, romel mi■nursa Íacsa mi■nurobisagan 22 ┬aeÍidebis? s■obs, tu šovelsa Íacsa mi■nuri ebralebodes, 23 mit romel dauŕre´eli cecxli egzebis gulsa 24 araÍi: mi■nursa ┼irad ese ešopis, romel mi┬šit ┼irsa 25 ŕigan aris da mošvarisa na´rasa. niadag xvaŕiadsa gulsa ŕigan 26 ŕenaxva unda, vervis glax miandobs tavis gulisa si´švasa. 27 vita išo sišvarulisa momma´ebeli ramin, egre hgvanda koris 28 ┼angta ŕigan mšopsa zurg-daÍodilsa ÍaÍabsa: arca cocxal 29 išo da arca mÍvdari. saxe oden išo: usulod mimavali, mtisa 30 odenisa ´anisagan niŕani oden╠a dar─omil išo da nařvisa naÍvtianobisagan - 31 mŕvildi. ama ulxinobita da ŕe┼irvebita, 32 romel mitkvams, moimgzavra da ertobit gza misi saÍnad u─nda. 33 13. aka kor┬ili moabadisi da visisi 34 ra moabad maravs ŕevida, išo mas tana dedopali, mze vita, 35 visi. maravi kalaki ŕeeÍazma ertobit da cisa mnatobta msgavsni 36 m┼vre´elni banta zeda ┬amodgomil išvnes. didebulta 48 1 matta okro, tvali da margali´i tavsa gardaašares da umcrosta - vecxli. 2 sa┬utro sixarulita srul-kmnes da mi┬isa 3 nacvlad švela okrosa zeda iarebodes. samotxe mas d╠esa maravi 4 kalaki išo, romel ŕiga tvalsa da margali´sa ┬vimda ┬vima. 5 šovelta bantagan egzomta ÍeÍlucta ňiri elvida, romel amas 6 ver ŕea´šobdes, tu ar cisagan varsÍvlavni elveno mu´ribta 7 mravalperta simravlita da ÍeÍlucta ┼vre´ita Íaci gamxiaruldis 8 da ┼vre´ita tvalta bru daesxis. ra laŕkarsa ŕigan eseti 9 niŕani išo, ŕahinŕas darbazisa, tvit ici, vit ikmnebis: 10 sididita mindorsa hgvanda darbazi, sima╠lita casa - ÍoŕÍi 11 misi, romel m┼vre´elad varsÍvlavni sxdes missa bansa zeda; 12 Íari da Íedelni švela okroyta moxa´uli išo - siamovnita, 13 vita bednierta bedi, da simŕvenvarita - vita visis ňiri. 14 ŕahinŕa ■da ´ax´sa zeda mxiaruli, gul-da╠re■ilobisagan 15 gamo┬medili, vita gamo┬urvili vecxli. misni didebulni 16 aznaurni da xasagianni nebisa ╠rublisagan okrosa da margali´sa 17 a┬vimebdes. egzomi okro da margali´i ŕemoešara, romel 18 margali´isa aÍumi mtata odeni ŕekmnil išo. ixarebda 19 moabad, smida da gascemda. 20 ŕegoneba: gaixaren, svi da ┼ame! gaec, romel saxeli 21 dagr─es! 22 ■da dedopali visi sadedoplosa ŕina da igi darbazi 23 ┬alÍo´-kmnil išo misisa ňirisagan. tuca ŕahinŕa mxiarulobda, visi 24 dedopali dia da╠re■ili ■da zruxvad, d╠e da 25 ╠ame ╠rublisaebr m´irali išo, romel vinca egetsa naxvidis. 26 misodnadve i´iris mis tana. igi zog■er dedisa siŕorisatvis 27 ´irodis da zog■er viroys sišvarulisatvis, da ┬ilni 28 šarnis: zog■er sul-╠ebit tvaltagan sisxlisa cremlta idendis, 29 zog■er xeltaebr zaxili dai┬šis. arca si´šva tvit tkvis 30 da arca ňasuxi gascis, vinca ras eubnebodis. tu stkva, ┬amsa 31 gulsa missa ŕigan ŕe┼irvebisa karavani movidis sim┼lita nemsisaebr ga┬vlilda 32 da ŕe┼irvebita zapranisaebr gašvitlda. 33 qelm┬ipeta da didebulta colni švelani misda naxvad modiodes da 34 mas gverdit sxdian, mozrunavtaebr ekenebodian 35 da amod eubnebodian vita: "zenaar, da┬šnardi, co´ad gamoisvene 36 da nu s´iro!" man arat ╠onita suli ar dai╠is, arca 37 ňasuxi gascis da, odes moabad ŕorit dainaxis, sašeloys daxevisa 38 nacvlad ňiri daixo┼is. arca misi saubari moisminis, 49 1 arca ňiri misi mas u─venis, mi┬šit ňiri ÍedlisaÍen kmnis da sisxlianisa 2 cremlisagan ´ba daašenis. esre išo visi gza-gza da 3 maravsaca, romel ertsac d╠esa ŕahinŕa misgan ver gaixara. venaqsa 4 hgvanda visis ňiri,magra venaqisa Íari magrad qŕul išo. 5 14. řiřisagan motkma da´irili visis 6 ┬ašvanisatvis 7 ra řiřaman cna visis ambavi, vita moabad movida da esre 8 unebliv ┬aišvana, kvešana daubnelda da' tu stkva, suli Ívamlad 9 ŕeekmna missa ´ansa ŕigan. ´irilisa da motkmisagan Íide 10 a╠ara sakme hkonda. ´irilita mindori m´Ívrad ŕekmna da motkmita 11 mta gaavaÍa. 12 egre tkvis: 13 "gavsebulo mtvareo, elvareo, ÍeÍlucta qelm┬ipeta sana´relo, rad 14 dagem´era sa┬utro, romel kvešanasa ŕigan 15 saaraÍod gagqada? ■eret sřisa da řuřuysa suli amova ňirisa 16 ŕenisagan, rad aivso šovlisa Íacisa ňiri ŕenis qsenebisagan? 17 ■eret bro┬eulisaebr ÍoÍobi da ara dam┬ipebuli da ŕeni 18 sišvaruli a╠mosavletit dasavletamdis rad dam┬ipda? ŕen 19 co´a da ŕeni saxeli didia; ŕen veluri txa, ŕeni mi■nuri 20 avaza ars, misebrve unebeli. ŕen šovlisa ŕeucodebeli da 21 sa┬utro gardamqdeveli. ╠mertman ŕeni naxva ─emad sulad 22 dabada da me usulo vita╠a cocxal višo? da ─emimca niŕani 23 nu dar─eba kvešanasa zeda, tu me ┬amsaca uŕenod sicocxle 24 mindodes!" 25 maŕinve ocdaati ■ama ŕeÍazma, picxla-mavali, da mravalperi 26 saqelm┬ipo lari da ř╠veni ahÍida, raca saqamso išo, 27 da tan ┬ai´ana visistvis d╠isit da ╠amit iara da ert Íviramdin 28 maravs mivida da vitamca usulosa suli -eňovna ra 29 gulda┬šlulebuli visi naxa řiřaman, misisa naxvisa sixarulita 30 aivso. tuca visi eseti naxa: nacarsa zeda m■domi, ňirdaxo┼ili, 31 tma-dagle■ili, niadag m´irali, avsa šopasa ŕina, 32 tavisa saxlisa da sišrmisa ver gamaxarebeli, zog■er tavsa 33 nacarsa isxmidis, zog■er sisxlisa cremlita Íaltani daisovlnis. 34 ňiri, vita da˙angebuli sarÍe, ŕekmnodis, xo┼ita da┬šlulebuli; 35 guli misisa ňirisaebr davi┬reboda da ´ani misisa 36 tmisaebr das┬loboda. 50 1 ra řiřaman esre gasruli naxa, guli ŕe┼irvebisa cecxlita 2 dae┬va da egre arkva: 3 "he, sana´relo šovlisa Íacisao! rad moiÍlav tavsa, rad 4 egre u┬šalod-kmnil xar tavisa ulxinobita? 5 ŕegoneba: rad daiclebi sulisagan? rad da╠vri mas, 6 romlisagan sulta evnebis? ŕen xar ─emta tvalta ─ena da ŕen 7 xar ─emisa bednierebisa bedi da imedi! nu ikm magas, rasaca 8 ŕina xar. nu ebrřvi bedsa esre řnelad, amit romel didisa 9 ŕe┼irvebisagan sargebeli da lxini ara ikmnebis, dam┼ldebi 10 da ŕeavdebi, dašvitldebi. ŕen ŕenman dedaman migca moabads. 11 a┬ didisa qelm┬ipisa coli xar da mas sulisaebr ušvar, mas 12 tana amod išav, nu ŕescodeb da daamřimeb amas, amit romel 13 qelm┬ipeta brřeni da gonieri arvin ŕescodebs. razomca 14 qelm┬ipe da qelm┬ipis ŕvili xar, viro mor┼mulobita, 15 qelm┬ipobita da simdidrita amisebri ver aris. 16 araÍi: tu erti drama dagiÍargavs, nacvlad ╠mertsa 17 tvali ňa´iosani moucemia. 18 da tu virosagan mo┬šve´il xar, esetisa didisa qelm┬ipisad 19 ŕeertebul xar řiřaman tu ver giŕvela, ╠merti meŕvlad 20 gešopis da bedi řmad. tu sa┬utroman erti vecxlisa 21 vaŕli ┬agi╠o, nacvlad okroysa turin■i mogca. co´a Íari 22 dagiqŕa ╠mertman, didi gagi╠o; da zetisa bazma tu ┬agi╠o, 23 cvilisa santeli mogca ra ukmnia ŕentvis sa┬utrosa eseti, 24 romlisatvis egzomi ´irili gindes? ╠mrtisagan umadloba 25 ara gqams, amit romel vinca ╠mertsa ar hmadlobs sinanulad 26 ŕeekmnebis. d╠esa ˙ami ŕenisa sixarulisa ars, ara ´irilisa 27 da glovisa. a┬, tu moismen, mi┬isagan ze adeg da sadedoplo 28 ´anisamosi ŕeimose da ŕeni ŕesaperi okroysa gvirgvini daidgi 29 tavsa da ŕeÍazme mzisa msgavsi ňiri ŕeni da ŕeamÍev darbazi 30 ŕenita ňirita da sadedo ┬alÍo´ad ŕekmen; ŕakrisa msgavsita 31 enita saubari dai┬še da vardisa perita bagita nadimi gardaiqade; 32 giŕrisa perita tvalita guli ┬au╠e mxedavta da moabads 33 amoyta Íocnita guli gaumxiarule. elvarita ňirita 34 ŕenita ╠ame d╠ed ŕekmen da grřneulni tavisa ŕenisa tmita 35 ŕeÍarn, mze moŕurned gaqade, ŕenisa sicilita ŕakrisa si´Íbo 36 gaabedite da tmita ŕenita ambari uňa´iod gaqade; mamata guli 37 dedatatvis gaagrile da lomta ňiri ŕenisa mi■nurobisatvis 38 gaašvitle! tavisi ´anisamosi tu ´ansa ŕeimoso, asre ikmnebi, 39 vita momiqsenebia da uÍeteca. ŕen šovelta ÍeÍlucta 51 1 gaa┬bileb, šovelta da╠re■ilta gaamxiaruleb, ra ŕeeÍazmo. 2 sišrme gakvs, siÍete, siÍeÍluce da gvarianoba. amis me´i, romel 3 ╠mertsa moucemia, rasa╠a eřeb? 4 ŕegoneba: ╠mrtisa gangebasa nuvin emÍlavebis, amit 5 romel mo┬evnadsa vervin ŕeakcevs. 6 arca ŕenisa zaxilisagan ŕeŕindebis gangeba da arca mo┬evnadi agqdebis. 7 a┬ egzomisa beditsa ras izaxi da tvaltagan 8 cudad ŕeuŕrobelsa cremlsa iden?" 9 řiřaman ese mraval-gvarad rame ŕeagona da ekmna visis, garna 10 mas řiřisa ŕegoneba da kari s┬orad esmoda. egre arkva 11 visman: 12 "he, řiřao, ŕeni saubari xesa hgavs unašoposa. ─emi guli 13 gamař╠ara ama sa┬utroysa sicocxlita. arad minda, ar ─avicvam 14 ´anisamossa, arca dav■debi ´ax´sa zeda. ─emi ´anisamosi plasia 15 da ´ax´i mi┬aa da nadimi ─emi -motkma da mexvaŕiade - 16 simar´oe! verc moabad gaixarnes ─emgan da arca me, odes vňoo 17 misgan Íargi da saxeli. me odes viros veaxle, vardi višav 18 ueÍlo da a┬ eÍali var uvardo. šovelsa Íacsa tavisa neba 19 iamebis da me unebloba upro miamebis, radgan viro ─emgan 20 gulis-neba ver ňova, sxvasa nuvis aňovninos ─emgan misi neba". 21 řiřa enad Íargi išo da Ívla dau┬šo saubari, ┬vrta da ŕegoneba. 22 da egre tkva: 23 "he. tvalta sinatleo dedisao! ar uqamsia, tu řmisatvis 24 ŕe┼irvebuli išo, amit romel řmaca išo ŕeni da sašvareli 25 kmarica da tkven ertmanertisa moaxleobasa ŕigan tavisa nebisa 26 ˙ami ver mogxvda. garna dia ikmnebis ese, romel mošvarulni 27 or ┬lamdin ertgan išvnen, da ertmanertisagan neba ver ňovon. 28 da egetni gaišarnen, romelta ŕešra a╠ar egonebodes. maŕin 29 inandes uÍunisamde a╠ara momlodeni. 30 araÍi: vita glaxa Íaci, romel anazdad ma■ansa sa┼ur┼lesa 31 ŕehqdes, izan´os, munit ar ai╠os, švela tavisi egonos da, 32 ra munit sxvagan mivides, mun ver ňovos da uÍunisamdis inanos, 33 -esreve ŕentan viros sakme šopila da dia řnelia misi 34 sakme. 35 araÍi: ┬avida igi ˙ami da d╠e, odes ertman Íuman ori 36 ŕaruxi dasces. 37 ŕegoneba: ┬arsruli mošvare gardasrulsa d╠esa hgavs. 38 tu prtxili xar, gardasrulsa nu inani. a┬ umecrulad nu 39 Íuŕ´ob da nu ibrřvi. ─emi moismine. mi┬asa zeda nu╠ar hzi, 52 1 abanosa ŕedi, vardis ┬šlita muŕÍis-peri tma daibane, sa┼ur┼lita 2 satkveno ´anisamosi gamoi╠e, ´ansa ─aimose da ŕvenebita 3 ŕeneburad ´ax´sa zeda da■ed da tavsa gvirgvini ŕeni 4 daidgi, amit romel ak dia Íargni da gvarianni dedopalni, 5 zogni didebulta colni, movlen, zogni tvit mzisaebr ÍeÍlucni 6 da mtvarisaebr elvareni, da šovelni saqelm┬ipoyta 7 ŕeÍazmulnia me ara m┬adian matgan ŕeni egre naxva, ŕenita satnoyta 8 iginica ŕensa gverdit nacarta zedan dasxdebian egzom 9 umecari da regveni ara xar. a┬ ese ici, romel ucxota ŕigan 10 xar da ara tavisa saxlsa. Íacsa tu ar hkondis, natxoita ŕeeÍazmis 11 ucxota gasa─veneblad. 12 ŕegoneba: Íacisatvis uÍetesi sakme aris saxelisa řebna 13 da ucxota Íacta enisa dabma. 14 da vinca ŕen esre gnaxos, aras gzraxavs uÍanis avisagan 15 Íide. zogni amas i´švian: "ara ňa´ivi dagvdva da ar move┬onenito". 16 sxvani amas i´švian: "tvit igi vin aris, romel gavaÍvirebdeto! da saqamso 17 ese aris tu šola cnoba gakvs, romel 18 mati ena satavisod ŕeinaxo. vinca Íacta uňa´iod naxavs, icode, 19 romel mas Íacni daem´erebian, da, romelica didi sagemoa, 20 razomca ÍeÍluci da Íargia, moaxleni mis gverdit amod ver 21 gaixareben amas ŕegagoneb: daagde ese sařulveli da avi zne 22 ama Íacta gzita da a╠ar moabadista, tu ara - ŕahi moabads 23 ŕeni dux┼ireba siÍeÍlucedve u─ns, amit romel ŕeni mi■nuri 24 aris". 25 ra ese saubari řiřisagan moismina, visis iama da moe┬ona 26 gulsa ŕigan da a╠arca řiřasa daamřima mousmenlobita. maŕinve 27 nacrisagan ze adga, abanosa ŕevida. řiřaman Íazma dau┬šo, dabana 28 tavi da ´ani; ňirsa zeda ŕeÍazma, satmeni ŕeušarna pas- 29 daudebelni, samÍaulita tvalita ňa´iosnita ŕeÍazmuli samiso 30 ŕesamoseli ŕehmosa ´ansa, surnelni uÍmia, ŕeulocna satvaleni 31 si´švani da ŕehbera. řiřa vitarca. hÍazmida, visi amaŕigan 32 ´irodis, mostkmidis, egre i´šodis: 33 "he, tav─a╠marto da uÍu╠marto bedo ─emo! rad gam┬ire 34 da abezar-ikmen ─emgan? cisa mprinvelni, haeri da kari ─emsa 35 ubedurobasa zeda mo┬moben!" 36 ra ama ´irilita daŕvra da mo-re-┬šnarda, suli dai╠o, 37 esre daŕvenda, romel razomca vin brřeni da gonieri išos, 38 naasalsaca kebasa missa ver mihxvdebis esre ÍeÍluci išo, romel, 39 tu mlaŕita ┬šlita ňiri daibanis, masve ┬amsa mas 53 1 midamosa mi┬isagan saŕakre ler┬ami amovidis da, tu amar´a ╠a┬vta 2 da bageta mosdvis vin, maŕinve ┬itlad iagundad ŕekmnis 3 da, tu mÍvdarsa mi┬a-kmnilsa samaresa zeda dahšivlis, manca 4 ňasuxi gascis razomca ÍeÍlucni da sakebarni misad naxvad movidian, 5 mtvaresa hgvandis igi da mosulni mas tana -varsÍvlavta. 6 hŕvenoda šel-šuri samÍauliani da tvit ŕvenoda ertobit 7 uebrod, vita ─inuri saxe oksinosa ŕigan 8 moabad mas d╠esa egzomi gaugzavna, tvito-tvito vin aqsenos: 9 mravali zanduÍi okroysa tvalita da margali´ita savse, 10 mravali ŕesamoseli did-pasisa, švelastana uricxvi s´avra, 11 Íidis-Íide ŕeÍruli, mravali brolisa ■ami, ´abaÍni da okroysa 12 ┼ur┼eli, švela tvalita ŕeÍazmuli, da mravalperi surneli 13 da švelastana ´šavi da mravalni mona-mqevalni - berřenni, 14 ─inelni-[ňir-mtvareni], švelani ÍeÍlucni, vita velurni 15 txani siksuita da ■eret sikalita da simŕvenierita 16 vita parŕamangni lamazni. 17 ■da visi dedopali ´ax´sa zeda da misisa ŕvenierebisa 18 mÍazmavi bednieroba. šoveli kvešana misgan mxiarul išo da 19 igi da╠re■ili ■da, Íacta locva da keneba mas sevdad da 20 motkmad u─nda. ertsa Ívirasa amis sakmisa sixarulita moabad 21 zog■er smidis da gascemdis, zog■er asňarezobdis merme 22 Ívirasa ertsa nadirobad gavida, ertica isari ar daacdunva. 23 da arca smasa ŕigan okro da lari dar─is, arca nadirobasa 24 ŕigan sulieri nadiri ┬auvidis; ra švan┼i burtsa hÍris, mis 25 švan┼isagan burti cad gavidis; ra didebulta mista tana 26 ╠vino svis, ertsa d╠esa šovlisa kvešanisa mosavali sados´aknod 27 ara hÍvirdis. ╠rubeli misisa nebisa išo da misgan okro 28 ┬vimda ra řiřaman ŕeÍazma visi, ´irilisagan ar gamoisvenebdis, 29 tu stkva, ┬amsa da ┬amsa ┼iri moema´eboda. 30 15. visisa da řiřisagan moabadisa 31 mamacobisa ŕeÍrva 32 merme visi sa┬utro-mo┬šenilman malvit Íactagan řiřasa 33 utxra da ŕeexve┬a: 34 "─emi bedi mebrřvis d╠e da ╠ame. gař╠a guli ─emi sicocxlisagan 35 da gamqmara řiri ─emisa sixarulisa xisa. ara vici, tu 36 ─emi ╠one ra╠aa tavisa moÍlvisagan Íide, romel nutumca 54 1 siÍvdilita daveqsen ─emsa šopasa! a┬ tu ŕen ─emsa ╠onesa ar 2 eřeb da ama ┼irisagan ar miqsni, me, vita mitkvams, agre adre 3 tavsa moviÍlav, amit romel, ra moabads davinaxav, vitamca 4 cecxlsa ŕevsdgebodi. siÍvdilisa danaxva da misi - s┬orad 5 mi─ns. ╠mertman moabadis sa┬utro asre m┬are kmnas, vita 6 ─emi. tuca ■eret datmobisa ┬šlita guli daubania da gulis-neba 7 ─emgan ar uřebnia, amis meŕinian, romel ver gařlos 8 da xvaŕiadi damaluli gamoacxados. a┬e vire igi ─emgan nebasa 9 eřebdes, ŕen gzasa zeda maxe dauge. ese icode, romel me 10 ert ┬lamdis tavsa ar mivscem da me tvit siÍvdilisatvis tavgan┬iruli 11 var. mamisa ─emisa ´Íivili amisagan umcro ar egebis. 12 munamdi me esre vikmnebi, ert ┬lamdis moabad ar damtmobs 13 da arca mimiŕvebs, amit romel mas ─emgan arca rcxvenian 14 da arca eŕinian. a┬ ŕemi┬šale, ŕeneburad daiurve, misi 15 mamacoba ŕeÍar ─emzeda. ra ┬eli┬adi erti gardaqdes, maŕin 16 nutumca goneba momekca, guli da-re-vdev da uÍanis, ra moabad 17 gahqsna, igi ŕenad monad ikmnebis, ra mis sakmisagan daeqsnas. 18 da igi romel mitkvams, tu ar ikm, vercara ŕen gaixarne 19 ─emisa bedisagan, amit romel me sicocxle unebeli ar minda, 20 arca sixaruli augita. moabadis nebisa gasrulebasa sulisa 21 ─emisa amoslva mir─evnia, misgan unebliv amisa txrobasa, 22 tu: neba ─imi kmeno". 23 ra ese si´šva esma bersa řiřasa, tu stkva, isari eca gulsa. 24 tvalni gamoa┼širna řiřaman, dau┬šo ┼vre´a Íuŕ´ad da 25 egre utxra: . 26 "he, sinatleo da tvalo dedisao! cnobisa da simartlisa 27 na┬ili a╠ar aris ŕenŕigan. sařulveli eŕma ŕemogdgomia da 28 simartlisa da sišvarulisa gza ŕeuÍravs. ŕen me´isa ŕe┼irvebisagan 29 gagulŕavebul xar da satsa siŕave ara ┬ae╠ebis, magra, 30 ra dautmobelad misrul xar, ertobit tavsa cnoba dagiÍecia. 31 a┬ radgan esre ars, a╠ara ╠one vici ŕenisa nebisa řebnisa 32 ŕenzeda ŕeÍrvisagan Íide, amit romel ege devi, romeli 33 ŕiga ŕemogdgomia, šovlisa sixarulisa gza ŕeuÍravs ŕenisa 34 gulisatvis". 35 merme řiřaman sňilenři da rvali moi╠o da grřnebita 36 raytme ´ilismi ŕekmna: ori moabadis saxe da erti visisi; 37 ŕeuloca rame da rÍinita ertmanertsa zeda magrad ŕea┼edna. 38 řiřa magalitad grřneuli išo da ese ori ─xibi asre vitame 39 ŕekmnili išo, romel viremca igi ertgan da┼edili 55 1 išvnen, moabad vissa zedan ŕeÍruli išos da tu vin gaqsnida, 2 masve ┬amsa gaisqneboda. 3 ra řiřaman ese sakme daiurva, ┬avida dilasa adre cisÍrisa 4 ˙amsa da ┬šlisa ňirsa ─apla. ŕemoikca da visis u─vena igi 5 adgili da as┬avla, tu sad daepla, da egre utxra: 6 "tuca ŕeni mbrřanebloba ar mom┬onebia, raca mibrřane, 7 me egreca mikmnia ŕenisa gulisa amovnebisatvis. ŕenisa sa┬adlisa asrulebisa ╠one miřebnia, 8 eseti us┬oro qel 9 m┬ipe ŕemiÍravs. da a┬ ra ese tve gardaqdes, maŕin ŕen ese 10 zne daigdo da gamaqsnevino. maŕin a╠ar mitxra, tu esreve 11 išoso. ra guli dasdva da moabads tana amod išo da sišvarulit, 12 me mas ´ilismsa munit gamovi╠eb, davle┬, gavqsni da 13 cecxlita dav┬vav da tkven ortave gaixarnet. viremdis igi 14 namsa ŕigan aris, moabad ŕeÍruli ikmnebis. ┬šali sigrilisa 15 Íerřo aris da sigrilita ŕeiÍrvis mamaci da Ívla ra mas 16 cecxlita dav┬vav, gaqurdebis moabad da gaiqsnebiso". 17 ese ra řiřaman daa■era visis, vita ert tvemdis ikmnebis. 18 merme ŕenca guli mogekcevis da gavqsnio, - dro ai╠es ertmanertisagan. 19 das■erda visi. 20 a┬ naxe, ╠mrtisa gangebaman ra kmna, ŕakarsa zeda samsala 21 vita moašara! 22 ama mata ňaemanamdis ertsa d╠esa amovida z╠visagan ŕavi 23 ╠rubeli da eseti ┬vima movida, romel šoveli mindori ╠varita 24 aivso da maravisa ┬šalsa ■eonisa ┬šlisa odeni moema´a. 25 da ar dar─a erti ba╠i-venaxi, arca sxva naŕenebi ┬au╠ebeli; 26 da kalakisa naxevari ┬ai╠o, aaoqra. da igi adgili, 27 romeli řiřasa daes┬avla, datxara da ┬ai╠o ´ilismi moabadisa 28 da dar─a glax uÍunisamdis moabad ŕeÍruli. 29 araÍi: dar─a moabadis tvalta ŕigan visi, vita mdidrisa 30 drahÍani glaxasagan sanaxavad, vita mŕiersa lomsa ´oiloyta 31 dabmulsa ┬ina Ían■ari ┬šnarad mavali 32 ■eret moabad cocxal išo da mÍvdarta hna´rida, sixarulisa 33 gzisagan moscda da sim┬aresa mihxvda. m´erta gaexareboda 34 da mošvareta daemřimeboda misgan sae┼vi sa┬oli saÍnisebr 35 sa┼iro išo mistvis. ╠amit gverdit u┬vis, magra asre 36 aŕorvida, vita tvisa savalsa orni kmarni ŕeirtna visman, 37 ortaganve kal┬uli dar─a. verca viro mihxvda missa nebasa da 38 verca a┬ moabad . 39 naxe, tu sa┬utroman vissa zeda ra kmna: gazarda 56 1 nebierad, augsa aÍrřala saxeli misi. naÍvtad nařvisa msgavsi [išo]. 2 gavsebuli mtvare misi msaxuri išo, aušvavda ňirsa zeda vardi, 3 moi┬ipa srulad da uÍleblad; garna bolosa ra ┬aeÍida 4 ŕahi moabads, řiřasa da ramins tana, romel, ra mi■nurman 5 misi ambavi cnas, tvaltagan sisxlisa cremlsa idens! aravis 6 asmia mi■nurisa egzomi ┼iri da sxvadasxva mizezi 7 16. ambavi raminis mi■nurobisa 8 ra gul-┬arsrulsa ramins gauřnelda sakme da u╠ono ikmna, 9 gaubeditda mi■nurobisagan bedi, mi┬šit uÍacursa adgilsa 10 eřebdis da mar´od da■dis; ´irodis ŕeusvenebelad da ╠amit 11 řili ara hkondis. arca tavi sastaulsa zeda midvis. varsÍvlavta u┼vre´dis da pilakta samisod mokcevisatvis 12 ╠mertsa ea■ebodis. ara hkondis mosveneba arc d╠isit da 13 arca ╠amit. vita xeli, curvidis; vita Ían■ari da vita veluri 14 txa, Íacta uprtxodis. visis naÍvtisa mimsgavsebita 15 sadaca nařvi naxis, tvalni ver mos┬švi´nis; sadaca ┬alÍo´sa 16 ŕigan ┬iteli vardi ňovis, misisa ňirisa mimsgavsebisatvis 17 mas Íocnidis; da šovelta dilata ia Íripis da misisa tmisa 18 nacvlad gulsa zedan daidvis. mi┬šiv misi aripi, ra ´irilisagan 19 moicalis, orřali išvis da nadimi. 20 sadaca das┬avlebuli mi■nuri išvis, mravlita da ucxoperita 21 raytme qmita ÍeÍlucad sim╠era tkvis, švela mošvrisa 22 siŕorisatvis. da ra sultkmis, zapxulsa zamtreuli 23 kari aakrolis. misita Ívnesita Íacsa guli egre gauqdis, 24 romel iadonsaca ŕ´osagan ─amoagdebdis; egzomisa sisxlisa 25 cremlita ´irodis, romel muqltamdis ´alaxsa ŕigan ─aeplis. 26 missa tvalsa d╠e nateli bnel išvis da mas kveŕe 27 s´avrisa amo sagebeli, vita gveli, išvis. asre sabralo 28 išo da mousvenebeli mi■nurobisagan. ╠vinosa šola ara 29 daiaxlebda amisita ŕiŕita, romel, ra svis, srulad tmoba 30 ┬au╠is ╠vinoman. ese veravin hÍitxis, tu rays ┼irisagan xar 31 egreo? santlisebr i┬veboda, dneboda da ┬šluli guli 32 mošvrisatvis ŕee┬ira. mistvis sicocxle gabeditebul išo 33 da sixaruli missa gulsa ertobit gae┬ira 34 ´irilisagan ´anisamosi misi sisxlita dasvrili išvis da 57 1 Ívnesisagan ňiri misi okroys peri. dami■nurobisagan da ┼irisagan 2 sulni bagemdis moslvodes da mi┬šit tavisa sicocxlisa 3 da mošvrisagan imed-garda┬šve´ili išvis mošvrisa misisa 4 saxe tvalta ŕigan gamoesaxa da tvalta mistagan řili Íide-kmnil 5 išo. sidide kvešanisa m´Íavlita gasazomlad u─nda. 6 me´isa gonebisagan damtvralta da xeltaebr ucnobo išvis. 7 sa┬utroysa sakmisa zog■er ╠oned moigonis da ┬ilni šarnis 8 mošerisa saxelsa, tu bolosa ˙amsa ─emi da misi sakme vit 9 ertgan ikmnebiso? zog■er ŕahinŕas ba╠sa ŕevidis, brunvidis 10 da šovelni xeni mo┬amed daišenis da egre utxris: "he, 11 šovelno xeno! mo┬ameni išvenit ─emni, romel asre m´irali 12 mnaxet ra mxiaruli visi ak išos mas moaqsenet nutu guli 13 misi usamartloysa kmnisagan gans┬midot!" zog■er iadonta 14 eubnebodis da er─odis mravlita sašvedurita da egre 15 utxris: "tkvenzeda ra mosrula kvešanasa zeda egzomi avi, 16 romlisatvis tkven egzomsa izaxit? ra ┬agÍidebia, tkventa 17 mošvareta gverdit ŕ´ota zeda sxedt, ar ─emebr aŕoravt 18 da gaŕ´erebul xart sabralod! 19 araÍi: tu atasperi ┬alÍo´i da simxiarule gakvs, me 20 gulsa zeda atasperi da╠i makvs. radgan tkven mošvareta 21 gverdit asre izaxit da Ívnesit sabralod, me ra╠a vkmna, romel 22 arca naxvisa molodna makvs! me mŕvenis ˙amsa da u˙amosa 23 Ívnesa da zaxili, amit romel ─emman sulisa ┬am╠ebelman 24 ─emi ┼iri ar iciso". 25 esegvarsa rasme eubnebodis da iarebodis mas venaxsa ŕigan 26 tval-cremliani da gul-dada╠uli. 27 d╠esa ertsa moarebad ─amosruli řiřa emtxvia ┬ina da 28 naxa egre mbrunavi. da ra ramin dainaxa řiřa, sulisaebr saqmari 29 da tvaltaebr sandomi, sixarulisagan sisxli audu╠da 30 da ╠a┬vman misman, tu stkva, šaša─oasa ňerangi ─aicva. řiřisa 31 sircxvilisagan opli sdioda. gazapxul ┬alÍo´i tuca ÍeÍlucia, 32 raminis ňiri atas■er mas u´urpe išo. šurisa řirni 33 ┬midasa vecxlsa ugvandes, sumbulit ■eret ŕavi ar ─aecva 34 da muŕa-vazni muŕÍisa švan■ad ŕehkmnoda niÍaňsa ■eret co´a 35 kapurisa peroba hkonda, bageni lalsa ugvandes da Íbilni 36 margali´sa; naÍvti da sigrře moarulsa nařvsa ugvanda; 37 magra ama nařvisa našopi ┬iteli vardi išvis, saxed mtvare 38 gavsili, kvešanasa zeda mnaxavta mosa┬onebeli. Íaba da kudi 39 uebrod hŕvenoda. tvit gvarad adamisitgan saxeloani 58 1 qelm┬ipe išo, saxed mi┬asa zeda sulieri mze šovlita perita 2 sa┼abuÍoytaca sruli. 3 visca raminis ┼vre´a gancdit moundis, masve ┬amsa saÍutrad 4 guli ŕemos┬iris. gvarianobita da ┼abuÍobita orgvarad 5 išo. kvešanasa zeda. mepe řma išo da ŕvili moabadisi 6 da mahisa kvešanisa ňa´roni išo. ra tvali misi grřneulman 7 naxis, das■erdis da ŕei┬amis, tu ese upro Íacis ┬am╠ebia 8 ─emgano, da, ra ka■man misi ňiri naxis, egre tkvis. "qelm┬ipobita 9 ŕen uÍeÍluce xar šovelta ÍeÍlucta zedao". 10 ramin asetita da ŕvenierita ňirita visis ňirisagan usulo, 11 ugulo da gaŕ´erebuli brunvidis šovelta pilosoposta 12 ┬a■obinebuli tavisa gzasa umecar-kmnil išo da, ra 13 mar´od naxa ┬alÍo´sa ŕigan řiřa, vitamca šovlisa soplisa 14 sixarulsa mimxvdar išo, asre gaexarnes. tašvanisca da keba 15 ŕeasxa. da řiřaman gana╠amca agreve kmna. moiÍitxes ertmanerti 16 da moexvivnes, vit řvelitganca mošvareni. merme ertmanertsa 17 qelni dau┼irnes da u─inares adgilsa mivides. iubnes mravalperad 18 rame da ese saubari mati raminis ┬šlulsa gulsa 19 emalmeboda. da ramin sircxvilisa pardagi daxia, amit romel 20 guli misi sircxvilsa dae´šveva, da řiřasa egre utxra: 21 "he, ─emo sultaganca upro saqmaro! aha, tavi ─emi ŕensa 22 ┬inaŕe monisagan umonesia, ŕeni saubari da naxva ─emi macocxlebeli! 23 bednierobasa vitxov, amit romel ŕen ─emi deda 24 xar da visi-ňa´roni. mi┬šit ─emi sapici misi mze aris misad 25 odnad, mzisa msgavsad ŕvenieri da qelm┬ipe gvariani dedopali 26 sxva ar dabadebula da arca╠a daibadebis. visica ■upti 27 visi aris, misi ŕesa┼irvebeli araraa. tu stkva, amad ŕobila dedisagan, 28 romel šovelsa gulsa cecxlad moedvas da me´ad 29 glax ─emsa, romel cecxlisa msaxurta salocavad gauqdia gznebita. 30 tuca me misisa usamartlobisagan ventebi, misimca guli 31 asetsa cecxlsa zeda nuodes entebis da, tuca bedman ─emman me 32 gam┬ira, bednierobisa bedi masmca nu moeŕorebis. me niadag 33 misisa sišvarulisa da mi■nurobisagan vÍvdebi da vi┬vi. da 34 egreca amas vi´švi: misi šopa-d╠e ─emebrsa nu-mca-odes miecemis. 35 razomsaca misisa sišvarulisatvis ┼irsa vnaxav, egzom■erca 36 ╠mrtisagan missa u┼irvelobasa vitxov, tuca me misgan 37 da╠re■il var, igimca mi┬šit mxiarulia!" 38 iama ese řiřasa. ra misgan saubari da ňasuxi moismina, manca 39 sircxvilita egre arkva: 59 1 "ramin, mi┬šitmca mrteli mivi! ╠mertman ŕeni ubeduroba 2 da ┼iri nuodes masminos. ŕenita bedita Íargta ŕina vart meca 3 da ─emica gazrdili, romel sinatlita mtvaresa hgavs da 4 misita siÍetita šovelta axarebs. misisa ňirisaebr ŕvenvare 5 aris misi bedi da sakme. da mista tmataebrmca dagrexilia misisa 6 m´erisa zurgi. me saubari ŕeni švela mesma da gamigonia uaugo 7 ŕenisa naxvisaebr sandomi. nu uzraxav mas usamartlobisa 8 kmnasa ar davi■ereb, romel ŕen arca misi mcodne xar da arca╠a 9 mnaxavi". 10 Ívlaca dau┬šo ramin saubari da egre arkva: 11 "šovelta ubedurtagan mi■nuri upro sabralo aris, 12 romel misi guli ŕinauri m´eri aris da šovelta d╠eta missa 13 augsa eřebs. zog■er Ívnesis mošvrisa siŕorisatvis, zog■er 14 i┬vis gašrisatvis sazomca misisa mi■nurobisagan ┼iri naxos. 15 lxinad u─ns da sulisagan abezar-ikmna mošvrisatvis, ara e┼irvebis. 16 araÍi: razomica mi■nurobasa ŕigan pateraÍi daemartos, 17 egreca švelasa tavis nebita mas gamoir─evs da Íacisa tvalsa 18 mošvarisa gonebisa cremli gaaqmobs da řilsa gaaÍrtobs, mi■nurobisa 19 ´virtisa zidvasa dai┬šebs da ┼irsa lxinad dastvalavs. 20 magra misi siamovne sim┬arisa ■uptia da misi simxiarule 21 ┼inosaebr beditia. mi■nuri mi■nurobisagan mtrvalsa hgavs, 22 amit romel dux┼iri mošvare ÍeÍlucadve u─ns; mtrvalsa 23 sebrve ŕpotita m╠viřare mřinaresa hgavs da amit gamoir─evis 24 avi Íargisagan, romel, ra mošvrisa sišvaruli mova, cnoba ┬ava. 25 mřle eŕma sřlevs mi┬šit da tvalta daubrmobs. cnoba da sišvaruli 26 ertmanertsa ver hmor─iloben, amit romel cnobas 27 sišvaruli moerevis, a╠ara miuŕvebs gamor─evad sakmisad da 28 šoveli xvaŕiadi misgan gamocxaddebis. 29 me mi■nurobisagan ameqada saparveli, da gulisagan tmoba 30 da sulisagan cnoba ┬amivida. maŕin ertsa d╠esa adga anazdeulad kari 31 da mi─vena anazdeulad ka■isagan u´urpesi 32 ňiri. oditgan ─emman tvalman samotxisebri sandomi naxa munitgan 33 mxiaruli guli ─emi ■o■oxetisa msgavsita ┼irita avsila. 34 igi ara kari išo, pateraÍi išo ─emi da ugrřneulod ─amagdo 35 pateraÍsa. sišma┬vilesa ŕigan ŕen gagizrdivar da mas 36 aketaca ginaxav, magra esre dasa┬šlebuli araodes ginaxav. a┬ 37 arca mÍvdari var da arca cocxali. lomisa msgavsi řali ─emi 38 gamelebula da ŕe┼irvebisagan mta ─emi gavaÍebula da ´ani 60 1 ─emi tmisaebr da┬lobila da ňiri okrosaebr gašvitlebula; 2 ┬am┬amni tvalta zeda lursmad ŕemkmnian da tmani ´ansa zeda 3 gvelad ra ertsa d╠esa aripta tana smad v■de, vitamca 4 m´erta veomode, da tu tamaŕad ┬alÍo´sa ŕina viarebode, 5 mindorsa ŕigan gza-daÍargulsa vhgav, ╠amit sagebelsa zeda 6 m┬oli-z╠vasa ŕigan momr─valsa. ra Íacta ─emta mošvareta 7 veaxlo, utaosa burtsa vhgav, ucnobobita cxenosanta švan┼sa 8 ŕes┬robilsa. sixarulisa ˙amsa asre dadre■ili var, romel 9 m´ertaganca ŕesabralebelad. niadag esre v´ir, vita cisÍrisa 10 ˙amsa vardsa zedan iadoni da vita dilasa mtata zeda gazapxulisa 11 ╠rubeli. me mista lamazta tvaltagan gulsa asi atasi 12 isari mar┼via da perqta dauqsneli emuda mišria. daÍodilsa 13 Ían■arsa mivhgav, mindorta ŕigan ra sasisxlesa ┬amliani 14 isari scemodes; co´asa šmasa vhgav obolsa, sa┬šalsa, řiřisa 15 da mŕobeltagan mo┬šve´ilsa. a┬ ŕengan zenaarsa vitxov da 16 ŕensa mo┬šalebasa ╠oned veřeb mgznebarisa cecxlisagan gamomišvane, 17 Íacisa m┼amelisa lomisa ┼angisagan miqsen. ■omardoba 18 da us┬oroba ŕeni a┬ gamoa─ine ─emzeda. ese ugulo da šrmaÍaci 19 ŕemibrale. ucxota ŕei┬šalebs mo┬šale guli ŕeni da 20 ŕmagni gebralebian, ertad mat tanad me dami┼ire. agetive ŕmagi 21 me var da šovlita sakmita sabralo, amit romel ┬itlisa 22 gvelveŕaňisa, Íacisa sisxlisa msmelisatvis, daňšrobil var. 23 vici, Íaci xar Íargi da ŕegonebita ŕenita momima´e sa─emo 24 sibraluli da moaqsene ─emmagier nařvsa lamaz-moarulsa, butsa 25 moubarsa, mtvaresa suliersa, ka■sa,-mi┬isa mzesa, si´šva-´Íbilsa 26 Íactagan ulevsa, uÍlebad ´urpasa, tma-muŕÍsa, bage-iagundsa, 27 ašvavebulsa sixarulisa ┬alÍo´sa, ese moaqsene: 28 "he, ÍeÍlucta dasabamo, romel ŕensa ┬inaŕe šovelta ÍeÍlucta 29 da.mnatobta ŕveneba u─ino kmnila, orisa Ívirisa mtvare 30 ŕengan meŕurneobs da misi sielvare ŕenda ŕemou┬iravs.da 31 grřneulta laŕkari ŕenisa uebrobisagan gakceula, ─inelni 32 ÍeÍlucni ŕengan aŕpotebulan, barbaruli buti ŕengan ba┬bilebula 33 da misi mtleli misgan abezar-kmnila. ŕenni bageni 34 qelm┬ipeta monad gaqdian da ŕeni ňiri mÍvdarta gaacocxlebs. 35 dadna guli da ´ani ─emi ŕenita gonebita, vita mtisa tovli 36 mzisa sicxisagan, ─ai┼ra guli ─emi ŕenisa sišvarulisagan unebliv, 37 vita nadiri badesa; cnoba da si┬šnare ┬amslvia: guli 38 ´ansa ŕigan iavar-mkmnia;arca mřinaresa da arca m╠viřaresa ┼iri 39 ┼irad ara mi─ns da lxini lxinad; arca qelm┬ipoba rad ─emi 61 1 mixaris, arca sa┼ur┼le didebad; a╠ara makvs sixaruli, arca╠a 2 didebulta tana moedansa asňarezita vim╠eri; arca mindorta 3 ŕigan avazita vnadirob da arca mtavrita karita - ÍaÍabsa; 4 arca nadimta tana ╠vinisa smita gavixareb da arca ÍeÍlucta 5 tana dav■debi matsa siaxlesa; da vercavis kvešanata zeda ŕengan 6 Íide sa┼vre´elsa gamovir─ev da arca ┼irisagan ┬amsaca 7 aza´i var; verca ŕenisa gonebisagan Íide sxvita rit gavixareb, 8 arcavin mošvare da gulis ňasuxis ŕem┬e mivis. tavisa saxlsa 9 ŕigan mšopi ´švesa vhgav, ŕe╠amebit gatenebamdis vÍvnesi 10 da vi╠lar┼vnebi, vita daÍodili gveli. ´anisa ─emisa ┬amali 11 ŕeni saubari arin da gulisa ─emisa macocxlebeli-ŕeni naxva. 12 me maŕin╠a vňoeb ─emisa cnobisa ┼Íuasa, odesaca ŕeni amo 13 qma mesmis. tuca ┬eli┬adia ŕengan ┼irsa ŕigan var da sixarulad 14 gardakcevisagan cremli dam┬itlebia, ňiri gamšvitlebia, 15 da egreca ŕeni mi■nuroba sulta mir─evia. da sulta mebrřvis 16 ŕenisa sišvarulisagan. ar veřeb uŕenod sicocxlesa da arca 17 uŕenod sixarulsa, odesca ─emi guli ŕenisa sišvarulisagan 18 gař╠es, tavsaca zedan tma qrmlad ŕemekmnebis. d╠isa 19 sinatle ŕenisa ňirisagan makvs da ╠amisa sibnele ŕenisa 20 tmisagan ese icode: vire cocxal var, ŕenta monatagan 21 upro saÍutari vikmnebi da ŕeni mona var, da ŕeni tetrperovani 22 ňiri ─emi sixarulisa momcemia da ┼irisa makarvebeli. ─emi mze 23 ŕenisa ňirisagan natobs da ─emi muŕÍi 24 ŕenisa tmisagan surnelobs, ŕenisa ´anisagan ─emi broli 25 u´alaoa da ŕenisa saubrisagan ─emi samotxisa ŕveneba, 26 da mun ŕigan mÍvidr-kmna ─emi igia, odesca ŕeni ňiri, ─emi macocxlebeli, 27 vnaxo davla da ┬a╠marti ─emi maŕin╠a ikmnebis, 28 odesca ŕenisa ňirisa ┼vre´a momxvdes. me ╠mrtisagan d╠e da 29 ╠ame amas vitxov, romel ertxel ŕensa ŕemoxedvasa madirsos. 30 magas magarsa gulsa ŕensa tu meve┬šalo da sibraluli ─emi 31 moi╠os, ┬azidvad amňar´avnoba ar dai┬šos, da tu mem´erebodes, siŕoresa 32 eřebdes da, tu gam┬iros, ucilod da╠varos sisxli 33 ─emi. magra ara qams, ŕenman mzeman, ara qams, esetisa šrmisa 34 Íacisa sisxlta da╠vra da moÍlva, romelsa d╠eta mista 35 ŕiga ŕenda ara ŕeucodebia asre ušvar mas gulita martlita, 36 romel sicocxlisagan atas■er ŕen ur─evnixar, da tavisa 37 sulsa gas┬iravs ŕentvis da ŕenisa perqisa m´versa tvalita 38 išidis, amit romel ŕen guli ─emi esre gixutavs, romel me 39 misgan na┬ili ara damr─omia mo┬šale ikmen ─em zeda, ´anica 62 1 ŕenve ŕemog┬iro da gaisaÍutre, tvara sulsa tana ´anica gav┬iro". 2 ra ese saubari esma bersa řiřasa, vitamca gulsa mo┬amluli 3 isari scemoda, ŕeebrala dia gulsa ŕina ramin, magra mas 4 ara gamoucxada da egre arkva: 5 "ramin, amoo saxelo! visi, vita ŕeni saxeli, ar daamdebis, 6 nutu ŕen gulsa ŕigan misgan imedi gakvndes? igi mze ŕenzeda 7 verodes natobs. ara gava mas tana ege ŕeni ma╠orebloba 8 da bi┼oba, amit romel ertsaxe ksu da aravisi damxedavia. da 9 nuca azri amisa gakvs, tu řalita raytame da ╠onita ŕeešaro 10 ŕahros asulsa. icode: ŕen ese gi■obs, romel gulisagan Íidegan-hkmna 11 ege sakme, amit romel cudi oden na´ra dagr─ebis 12 Íacsa gonebisa sisrule, cnoba da sircxvilisa uploba 13 asetsa ˙amsa moeqmarebis, dux┼iri ÍeÍlucisagan da avi Íargisagan 14 gamoar─ios da gulsa ŕigan eseti rame sakme gamoar─ios, 15 romel mihxvdebodes. tuca ŕen ca ertgan ŕehÍeco da z╠va ┼abuÍobita 16 ŕenita amoaŕro, mindorta ŕigan m´Ívari adino, kvisagan 17 našopi amoišvano, erti kvešana axali daagdo da mi┬a misi 18 tmasa zeda daašeno grřneulobita esetita da qelm┬ipobita, 19 -visis sakmesa verca egre ŕehmarteb. ŕen mas maŕin ŕeušvarde 20 da misi guli maŕin╠a hňoo, odesca pi┼visa xisa ŕ´osa xurma 21 gamoesxas. vin ŕehmartebs mas ┬inaŕe esegvarsa Íadrebasa, anu 22 vin ŕei┬amebs mas tana? ar icnob missa guneba-saÍvirvelobasa, 23 romlisagan tvit igive mi┬šit i┼irvis. tu atasisa lomisa 24 gulovnobaca makvs, verca egre ŕevi┬ameb. rasaca ˙amsa amas scnobs 25 da movaqseneb, gami┬šrebis da ňiris ┬šali ┬ame╠ebis. da tvit 26 ŕen ar geÍadrebis da arca geqamsoebis, romel siberisa ˙amsa 27 me mošivnebuli davr─e. ─emi gazrdili didis gemoobita tavsa 28 casa mousvams da adamis ´omsa amňar´avnobita si´švasa 29 aravis miugebs. arca didisa sakmisagan ŕeŕindebis da arca 30 didisa sakonlisagan modordebis. a┬ tvit řnelad da╠re■ilia, 31 simar´oysa da ╠aribobisagan mo┬švedili da tavisa kvešanisagan 32 moŕorvebuli, Íacta sixarulisa švelasagan damtrtxali 33 da mÍrtalia. zog■er tvaltagan cremlsa idens da 34 ╠a┬vtagan sisxlsa, zog■er e´lsa da bedsa u─ivis. ra řma da 35 mŕobelni moigonnis, vita alava, cecxlsa zeda dai┬vebis das┬ševs 36 dabadebisa misisa d╠esa daŕobisa misisa - tu egzom ubeduri 37 rad davibadeo. ╠mrtisagan kenebit etxova ŕahros da 38 atasita nebierobita gaezarda. a┬ ŕeusveneblad Ívnesis da 63 1 ´irs ╠aribobisa da misisa švelaysa Íide-kmnisatvis. mas ┬inaŕe 2 vin iÍadrebs ŕensa qsenebasa da ama ŕensa beditad ŕetvlilobasa? 3 tumca ┬vimisagan umravlesi ena medga, ertsaca ama ŕetvilobisatvis 4 ver gavs┬irav [tavsa ─emsa] da esetsa samsaxursa 5 nu mibrřaneb, mit romel tavman perqulad siaruli ar icis". 6 ra ugulo-kmnilsa ramins eseti saubari esma. cremlisagan 7 mi┬a daa´alana, sišvarulisa cecxli perqtat ´vinamdin 8 gauqda, sašeloni gardaixivna, řo┬eulisa msgavsi peri zapranad gardaekca, 9 atrtolda, vita tav-moÍvetili mprinveli, 10 enisa momor─ilebisa ╠one ara hkonda, arca saubari ŕeeřlo. 11 asre da╠onebuli mi■nuria sabralo. ra didxan esre išo sul-╠ebitad, 12 guli mo-re-u┬šnarda. 13 merme řiřasa Ívlaca dau┬šo saubari, didisa ´Íivilisa 14 da utmoblobisagan ekeneboda da exve┬eboda. da řiřa egreca 15 u┬šalod išvis samisod razomsaca tavsa abralebdis da exve┬ebodis, 16 řiřaman egreca uimedo švis merme bolosa ˙amsa ramin 17 moexvia da dasvara řiřa sisxlianita cremlita da eubneboda 18 sabralod. egre utxra: 19 "he, řiřao! zenaar, zenaar. srulad sulisagan imedsa nu 20 gardmi┬šve´ sišrmisa sicocxlisagan nu mom┬šved, nav╠lisagan 21 sa┬utrosa nu gamiqdi ra gagva tu ŕemibralo da ubedurobisa 22 ┼angisagan damqsna, ┬šalobisa Íari gami╠o da visia ňiri 23 mi─veno madlisatvis? me tu ŕengan uimedod gavqdebi, usae┼voyta 24 siÍvdilita aka ŕensa ┬ina movÍvdebi a┬ ŕenad monad ŕekmnil 25 var, mimone da ama ┼irisagan ─emisa qsnisa ╠one řebne ŕen 26 xar ─emi ┬amali kvešanasa zeda aravin vici ─emi mlxeneli. ─emi 27 gulisa ňasuxi mas tan gamoacxade. ─emi moqseneba hÍadre mas 28 ´urpad anagebsa. me´ad nuras mizezob. ╠onita ra [ar] egebis, 29 romel karsa zeda ┬iskvilsa ageben, haertagan mprinvelsa 30 ─amoišvaneben, qvrelitgan gvelsa gamoišvaneben, ŕelocvita daamŕvideben! 31 da ŕen tvit ŕelocva uÍete ici šovlisa Íacisagan, 32 ╠onisa ageba mi┬šit ŕeni qelia saubrisa ˙amsa enad ŕenebri 33 aravin aris da arcavin sakmit kmnisa ˙amsa gas┬oravs. a┬ 34 saubari da ╠one ertgan ŕešaren da oritave visi moimor─ile. 35 me tuca bednieri ar višav. esden uazrosa adgilsa ŕen ver 36 gňoebdi". 37 ese utxra, a´irda da moexvia, Íocna dau┬šo. da masve ┬amsa 38 tana-dai┬vina da gulisa-neba kmna. vitamca sišvarulisa raime 39 ┬amali ekmna, asre ŕeušvarda řiřasa. . 64 1 araÍi: ra ertxel diacisagan nebasa ai╠eb, ňirs avŕara 2 amodebulsa daamsgavseb. 3 ra řiřisagan moicala da ramin ze adga, řiřasa maŕinve guli 4 raminisÍe moekca, da daxia sircxvilisa pardagi, da misi Íuŕ´i 5 saubari moalmobiera da egre utxra: 6 "he, ma╠orebelo, romel šovelsa Íacsa ŕenita ena-magalitobita 7 a■obeb! akamdinca mišvardi, magra d╠eysitgan ┬a╠ma 8 ga┬šda ─ven ŕua mizezi akaytgan, amit romel ─emi sakme gaaadvile. 9 a┬, raca g┬addes, mibrřanebdi da me ŕenisa mbrřaneblobisa 10 si´evasa ar gardaval. a╠vasruleb ŕensa nebasa visisgan 11 da movavlen, vita ŕen ginda, egre". 12 ra ese esma gul┬šlulsa ramins, egre utxra: 13 "he, . tvalta ─emta sar─eo! tvit naxe d╠eysitgan ┬a╠ma 14 rogor gmsaxuro sulis ─emis amoslvamdin. tvit ŕen ici, raŕigan var: ŕe╠amebit 15 gatenebařdis ara mgonia sicocxle da gatenebit 16 ŕe╠amebamdis ar ve┼v dar─omasa. mas vhgav, z╠vasa ŕigan 17 mar´o Íaci didsa karsa da zvirtsa hxedvides da ┬amsa da 18 ┬amsa mor─obasa moelodes me visis ŕe┼irvebisagan agre var 19 da d╠esa da ╠amesa Íidis-Íide ver ŕevigeb. a┬e ─emi imedi da 20 ╠one ŕen xar, ama ┼irisagan miŕvele da ŕeni ■omardoba sakmitaca 21 gamoa─ine, tvara tkma da arakmna beditia. ese mibrřane, 22 Ívla odes mi─veneb ŕensa sviansa ňirsa, ─emad naxvad odes moxval? 23 me a┬ ┬amsa viangariŕeb da tvalni ŕensa gzasa zeda makvs. 24 viremdisca mxiarulad meored ar gnaxav, munamdis cecxlsa zeda 25 vi┬vebi". 26 řiřaman grřneulman sicilit egre utxra: 27 "ŕen ena-didad-magaliti xar. ama egzomita kenebita da 28 amoyta saubrita ŕenta m´ertaca ŕenÍe gardaišeneb. ─emi guli 29 dagi┬šlulebia egzomita mudarita, zenaarita da anderřobita; 30 ŕenta perqtagan borÍili gamogi╠ia da ─emda ŕegigdia. 31 a┬ nu╠aras ŕei┼irveb, movida ˙ami ┼irtagan ŕenisa qsnisa. ŕen 32 tvit naxo, ŕeni !,a┬adeli vita a╠gisrulo da ŕeni da╠re■iloba 33 sixarulad mogikcio da visis sadaveni vita qelta mogcne, 34 romel, vitaca g┬addes, ŕensa parmansa kveŕe išos. ŕen 35 šovelta d╠eta aka moxvidodi ama-˙am, aka momeloddi me tvit 36 gacnobeb, rasaca╠a vikmode". 37 ra ortave ňaemani ŕekmnes, ertmanertsa ŕehpicnes, qeli gamou╠es 38 aÍoces ertmanertsa da gaišarnes 65 1 17. řiřisagan raminis gašra da visis 2 ┬inaŕe mislva 3 ra řiřaman visi naxa, grřneulobita da orgulobita sa╠orebelni 4 si´švani ŕeÍazmna da bi┼obisa siamovnebita ŕeamÍvna. da 5 ra gul┬šluli visi esre da╠re■ili naxa, romel cremltagan 6 sastauli daesovla, dedisa da řmisa siŕorisatvis samÍauli 7 Íide ŕeeqsna, egre utxra řiřaman: "he, sulta ─emtagan sar─eo! 8 ar sneuli xar, niadag kve rasa h┬ev? ŕeni ´ani isrisaebri 9 mŕvildad ŕegikmnia. ra egre xar, vitamca saÍansa ŕigan hzi, 10 ara maravs kalaksa? mo-re-isubuke ŕe┼irvebisa ´virti! Íacta 11 d╠eta daulevs diadi ŕe┼irveba da da╠re■iloba. ŕe┼irvebisagan 12 uaresi ┼iri ar aris da datmobisaebri samiso ╠one arave 13 ars. me tu momismino, mxiaruli das■de; tavisa bedisagan 14 ikadode. Íacisatvis ╠mrtisa mindoba Íargi zurgia da 15 misi miundobeloba da ŕe┼irveba mesisxlea Íacisa". 16 ra ese saubari moismina, visi co´ad da-re-┬šnarda ŕe┼irvebisagan, 17 tavi muqltagan ai╠o, ňiri gamou─nda, vita amomavali 18 mze. mista tmatagan kvešana asurnelda: haeri ambrad 19 ŕeikmna da mi┬a misisa ňirisagan-samotxed, da darbazi daŕvenda. 20 ňiri misi gazapxulisa ╠rubelsa hgvanda, romel mistave 21 tvaltagan zeda s┬vimdis; tvalta uřilota da m´iraltagan 22 uÍeÍluce išo nargissa namiansa. řiřasa ´irilit egre 23 utxra: 24 "ese rogori ˙ami da d╠e aris, romel, tu stkva, cecxli 25 ars datmobisa dam┬veli? šovelta d╠eta, vitaca axali d╠e 26 mova, ─emtvin e´ltagan axalica ┼iri mova, brali ama maravisa, 27 anu varsÍvlavta, anu tvit usamartloysa mokmedisa e´lisa. ese 28 kvešana ara maravia, ´anisa gamadnobelia; ese ara kalakia, magari, 29 ╠rma da bneli ┼aa. ese darbazoani moÍazmuli da moxa´uli, 30 vita samotxe, amoa, magra me, vita ■o■oxeti, mebnelebis 31 da meřnelebis d╠isit ┼iri momema´ebis da ╠amit- pateraÍi. 32 ┬amsa da ┬amsa uare da uare var. sa┬utro asre momřulvebia, 33 romel tavi cocxlad ara mi─ns, da tvit imedica gardami┬švedia 34 sicocxlisagan me, vita sizmriv, viros ňiri minaxavs; 35 esre išo, romel: cxensa zeda ■da, nadirobit ŕemosrul 36 išo, ┬elta qrmali er´ša, da qelta ŕubi hkonda da dia 37 enadira. mxiarulad cxenita momidga, dia keba ŕemasxa da 38 amod egre mitxra: "vita xar, řmisa mošvareo da sulo, 66 1 ucxota kvešanata ŕigan? rogorad xar u─emobita m´erisa qelta 2 ŕigan?". merme vnaxe vitamca ─emsa gverdit m┬olad, da momexvia, 3 maÍocebda ňirsa da tvalta da guli ─emi ┬šluli gamimrtela. 4 me, romel ┬uxelis meubneboda, tu stkva, a┬ca mesmis 5 misi qma, ■eret misi surneli suli mecemis da, radgan ─emi 6 e´li egzomsa ┼irsa mi─venebs, a╠arca ─emi sulta dgma minda. 7 me vire cocxal višo, ese ┼irad mešopa, romel suli ─emi 8 mÍvdari da ulxinoa da asoni cocxalni. tvit ŕen ginaxavs, řiřao, 9 tu ama maravsa kalaksa sxva ╠mrtis dabadebuli virosebri 10 ÍeÍluci vita aravin ao". 11 esegvarsa eubneboda da tvalta sisxlis cremlsa adenda 12 řiřisa qeli missa tavsa zeda daidva. da [řiřa] egre e´šoda: 13 "he, dedisa tvalta sinatleo, ŕens ┬inatamca moÍvdebis 14 ŕeni řiřa da ŕensamca ┼irsa ╠merti nu mi─venebs. mesmis ege 15 ŕeni brřaneba da, vita rÍina da rvali, memřima. nu ŕei┼irveb 16 egzomsa, cudad nu daim┬areb ama ´Íbilsa sa┬utrosa. guli 17 mxiarulad dai┼ire, razomca ŕegeřlos, mit romel sixarulisagan 18 d╠eni moema´ebian Íacsa. 19 araÍi: sa┬utro, vita mogzaurta sadgomi, punduÍia da 20 ─ven mokaravneni vart. mokaravneta punduÍsa ŕigan co´a 21 xani miuxvdebis. misi simřimili sixarulsa gareuli aris da 22 ┬amsa ver dazmen ertgan, vita ╠rublisa a─rdili. 23 tu erti sixaruli da neba ┬agi╠o sa┬utroman, atasi 24 uÍetesi gagisrula. ŕen šrma-ÍeÍluci da qelm┬ipe xar daqelm┬ipobita 25 šovelsa kvešanasa zeda brřaneba gagiva. nu gas┬irav 26 ertobit sixarulsa da nu ─aigdeb cudsa ┼irsa ŕigan gonebasa. 27 raca kvešanasa ŕigan šrma Íacia, švela tavis-tavisa nebisa 28 da gamosvenebisa mřebnelia: zogisa sxva peria da zogsa sxva 29 sakme s┼irs, amit gaixarebden. zogsa visme laŕkari ušvars. 30 zogsa-coli da saxli da zogsa-monebi daÍazmulebi, zogsa-mo┬ipebuli 31 kali. agreve, ranica pardagsa ŕigan mšopnia, 32 qelm┬ipeta colni da asulni da agretve didebultani mravalperita 33 sakmita ixareben. razomca ÍeÍluci da qelm┬ipe 34 kmrebi uvis, malvit egreca mi■nuroben da sxvani 35 ŕeušvardebian. ŕen oden d╠e da ╠ame i┼irvi da tavsa moiÍ~av 36 cudad, virosgan Íide arcavin mogegonebis da arca mogindebis. 37 igi tuca qelm┬ipe da qelm┬ipisa ŕvilia, angelozi araa, samotxesa 38 ŕigan gazrdili. ┬e╠an egre mÍitxe, tu maravs kalaksa 39 ŕigan sxva virosebri ÍeÍluci arsca da anu ginaxavsmcao? 67 1 ╠mertman icis, maravs ŕigan ÍeÍluci mošme Íacebi, mzisa msgavsi, 2 didad minaxavs, romel Íacisa tvali matisa ┼vre´isagan 3 ver gař╠ebis. naÍvtad švela sarosa hgavs, da saxed- 4 uÍlebni da ÍeÍlucni, da gulovnobita šovlisa kvešanisagan 5 gamor─eulni da kebulni. ra ŕem´šve Íaci amat naxavs, virosagan 6 švela upro moe┬onebis, da mat ŕua tvit romeli erti 7 aris lomi ┼abuÍi, romel Íacisa goneba missa kebasa, vita martebs, 8 egre ver miagebs. vitamca igi sxvani varsÍvlavnia da igi 9 mtvare; da igi sxvani vitamca Íen┼nia da igi iagundi. esre 10 ─ans mat tana gvarad adamisitgan qelm┬ipe moabadis sašvareli 11 řma, sviani da bednieri, saxelad ramin hkvian, mi┬asa zeda angelozi 12 da omsa ŕigan devi. saxed viros dia hgavs. šoveli Íaci 13 da akaurni dedani misni mi■nurni arian, šoveli guloani ┼abuÍi 14 mas akebs da moedansa ŕigan mas veravin a■obebs. eransa 15 ŕigan misebri cxenosani ar aris ŕvenebita. ŕubita tmasa gaaňobs. 16 turkets da xorasans misebri mŕvildosani ar aris, misita 17 mbrřaneblobita mravali mprinveli usulo ikmnebis. 18 brřolita - vita lomi gam┬šrali, da gacemita -vita maisisa 19 ┬vima; egzomita Íargita znita, romel mas s┼irs, gulsa zeda 20 igive da╠i azis, romel gul─vilobit ŕenve ggavs. he. sana´relo, 21 sašvarelo šovlisa Íacisao, tustkva, erti vaŕli orad 22 gašopilni xart. naxe, tu ŕen vita xar, igica agrea ŕe┼irvebisagan 23 tmasa hgavs, okroyta ŕe╠ebulsa. mas ŕeni ňiri unaxavs 24 da gami■nurebula ŕentvis da ŕenisa sišvarulisa imedsa igonebs. 25 misni ŕvenierni nargisisa msgavsni tvalni d╠e da ╠ame 26 ╠rublisaebr ┬viman; ňiri misi, romel mtvarisaebr elvare 27 aris, ugulobisa da ┼irisagan bzis-perad ŕehkmnia. gulsa missa 28 mi■nurobisa ňiri didad unaxavs da samsalisaebr sišvarulisa 29 sasmeli didad usvams. ŕen mebralebi mi■nurobisagan da igi 30 mit, romel ÍeÍluci ňiri ┼irsa ŕigan šovelsa Íacsa e┬šalvis 31 tkven ornive minaxavt mi■nurni, nebisagan moŕorvebulni, ornive 32 uguloni da ornive ulxinoni". 33 ra visman moismina řiřisagan ese bediti saubari, didxan 34 ňasuxi ar gamosca da saŕinelita cremlita a´irda. řiřisa 35 sircxvilisagan tavi moidriÍa bage ňasuxisa da sircxvilisatvis 36 ŕeÍra. merme tavi ai╠o, egre arkva: 37 "Íacisa uÍetesi satavno sircxvilia. 38 araÍi: ra Íargi arkva xvasroman molaŕkresa. radgan 39 sircxvili ara gakvs, raca g┬adian, i´šodio. 68 1 a┬, tuca ŕen cnoba da sircxvili ŕeg┬evda, ar esre saubari 2 gmartebs. ─emganca da virosaganca dia grcxvenodes, radgan 3 ─ven dagvivi┬šen da ramin mogegona. tuca ─emsa pr─xilzeda 4 tma gamosrul išo, egreca masve vigoneb. amas ŕengan ar 5 movlodnivar. tu ŕen ─emi deda xar da me ŕeni asuli da ŕen 6 uxucesi xar da me umr┬emesi, me lamazobasa da usircxvilobasa 7 nu mas┬avli, mit romel dedata u┬rpeloba moašivnebs. 8 ─emi guli tvit vit ari╠a mxiaruli da ┬šnari, romel ŕen 9 Ívla mosa╠orebelsa ˙amsa eřebde. magaŕigan. augita sauÍunoyta 10 davisvrebi da ŕendobisa da samotxisagan Íidegan-vikmnebi. tu 11 ramin sigrřita nařvsa hgavs da ┼abuÍobita ros´oms uproa. 12 me arad momindebis, razomca ÍeÍlucia. řma ─emi ar aris, tuca 13 viros hgavso. verca igi drahÍnita moma╠orebs da verca ŕen 14 ŕenita saubrita. ŕen tvit rad moismine misi saubari da, tu 15 moismine, me rastvis mÍadre? igi rad ar avad gahqade? vita 16 martebda missa beditsa saubarsa, egre ňasuxi rad ar gaec? 17 araÍi: Íargi arkva moabadman oŕangs: "dedani nebisaÍen 18 upro izidven, vire saxelisaÍen. dedani usrulad dabadebulnia, 19 mit mi┬šiv tavisa ┬adilsa morevs sa┬utro da sauÍunosa 20 gas┬irven ertisa ┬adilisa gasrulebisatvis da amas a╠ar 21 gaigoneben, tu bolosa ˙amsa movšivndebito". 22 me atasisa znisa da uxanobisa mcodnelman rad mivsce guli? 23 mamacisa nadiri mi┬šit diacia. ertsaxe adre ŕeiňšrobs 24 da advilad atasita kenebita da si´švita moa╠orvebs; ŕehpicavs 25 diacsa da, ra gulisa nebasa aisrulebs misgan, moir┼vams, 26 a╠arad gaiÍvirvebs, sxva moundebis. raca ┬inas ekmnas, uÍanis 27 nebierobs da qma-ma╠al ikmnebis ŕeuňovrobisagan. diaci glax 28 uÍanis gaubedurdebis da mamaci misgan ertob abezar-ikmnebis. 29 glax maŕin diaci badesa dabmuli ikmnebis, ai╠ebs nebasa, gascems 30 ňa´iosnebasa, arca╠a merme ňa´ivscems mamaci da arca 31 misgan ŕercxvendebis. a╠ar emošvrebis, eÍicxvis, ara akebs 32 da augsa moutvalavs. diaci glax imedis molodnita dnebis, 33 vita tovli mzisagan, sišvarulsa ŕigan, vita nadiri, daÍodili 34 ikmnebis arca dadgebis da arca gakceva ŕeuřlia; zog■er 35 sasumeltagan ŕeŕindebis, zog■er-kmrisagan, zog■er dnebis 36 matisa ŕiŕisa da sircxvilisagan. ama sa┬utrosa-ŕiŕi da mošivneba 37 da sauÍunosa-risxva ╠mrtisa! da sadaca-me odes 38 vikm me egetsa sakmesa, romel Íactagan vircxvodi da ╠mrtisagan 39 viŕiŕodi? tu eŕmas ┬adilita aka movscte, sauÍunesa 69 1 ╠merti dam┬vavs da, tu ─emi xvaŕiadi Íacta cnan, šovelsa Íacsa 2 ┬ina gavbeditde. merme zogni ─emsa řebnasa ecdebian, matisa 3 ┬adilisa gasrulebisatvis tavsa gas┬irven, zogni ─emisa mošivnebisatvis 4 i┼irvian da avisa zraxvisagan Íide aras midgebian 5 da, ra šovelsa Íacsa neba ─emgan ausruldes, me ■o■oxetisagan 6 Íide a╠ara romeli adgili memartebis. ─emimca mi┬šit 7 ╠merti aris, romel man martalsa gzasa zeda damiparos! ─emimca 8 imedi mi┬šit ╠mrtisagan a╠sruldebis, mit romel misgan 9 Íide aravisgan qams ┬šalobisa molodna!" 10 ra ese si´šva esma řiřasa visisagan, raminisa imedisa qeli 11 moÍle naxa misgan, sxvisa Íarisa ňasuxi gamosca, egre utxra: 12 "šoveli Íaci e´lisagan ikmnebis bednieri da ubeduri. 13 ╠mrtisa gangebisagan mova Íacisa tavsa zeda, raca mova, mit 14 romel Íacta saxelad mona hkvian. 15 ŕegoneba: ŕen egre ggonia, tu řalita da ┼abuÍobita 16 lomsa lomisa bunebasa daagdebinebs vinme, anu didebita 17 da qelm┬ipebita ÍaÍabsa korisa buneba miecemiso. ╠mrtisagan 18 švela ─vensa tavsa zeda gangebaa da┬erili da sicocxlesaŕiga 19 ver avhqdebit ╠mrtisa gangebasa da ─vengan ar ikcevis ┬erili, 20 tu v´irt da tu vicinit. a┬ ŕenca igi ┬ageÍidebis, reca ╠mertsa 21 gaugia, ar mogema´ebis da arca dagaÍldebis". 22 egre utxra visman: 23 "šoveli sakme bedisagan mova Íacsa zeda, magra vinca avi 24 kmna, avi ┬aeÍida! mravali aris, romel ertsa avsa ikms da assa 25 uaressa naxavs. ňirvel avi sakme ŕahroman kmna, romel moabadis 26 coli viros misca. avi man kmna, ─ven ara gvikmnia da naxe, 27 tu razomi ┼iri ─venca gvinaxavs: meca mošivnebuli var da kmarica 28 ─emi, meca uimedo var da mošvareca ─emi. tvit me raysatvis 29 vikm avsa da merme bedsa vabralob? da me ubedurisa bedisagan 30 gana╠a bediti višo, ra avisa sakmisa mimdgomi višo?" 31 kvla řiřaman egre arkva: 32 "he, natelo ─emo, ar ─emi ŕvilia us┬oro ramin, romel 33 me ─emisa ŕvilobisatvis uŕvelde da ┼irisagan viqsna. tu 34 ╠merti da bedi mas uŕvelis, e´lta da sa┬utroysagan avi 35 a╠ara ┬aeÍidebis. 36 ŕegoneba: gana╠a gasmia mecnierta si´švatagan, tu: 37 ╠mrtisagan ┬adili misi šovelive ŕesařlebel ars? sopeli da 38 sa┬utro mbrřaneblobita daubadebia da šoveli maŕigan mořravi 39 da mati saqmari qamsisaebr gaugia: velni da moedanni venaxad 70 1 da naŕenebad ŕeikmnebian da dia darbazoanni gaveldebis; mravali 2 didi damcirdebis da co´a gadiddebis. tu mi■nurobisagan 3 ┼iri da sim┬are gakvs, ŕen ─aukobita ŕenita ver daeqsnebi. 4 tu ╠mrtisa gangebaa, gagimar■vebs. icode, ver ahqdebi missa 5 sakmesa: arca Íuŕ´oba gergebis, arca sidide, arca mÍlavi, 6 arca sa┼ur┼le, arca gonebianoba, arca qelm┬ipeba, arca 7 Írřalva da ňa´iosneba. ra sišvarulisa sakmeni movlen, unebliv 8 emor─ilebian Íacni avta da Íargtagan maŕin sašvedurisa mosmenisagan 9 Íide ╠one a╠araa. a┬ gamo─ndes ─emi si´šva dia 10 adre, romel ama cecxlisagan Ívamli amovides. ra u─ns, tu 11 razomca vin ŕegišvarda? ─emsa si´švasa maŕin╠a akeb! cxadad 12 ŕenca naxav da meca, tu ŕeni mošvare var anu m´eri". 13 18. řiřisagan meored raminis tana mislva 14 meoresa dilasa, sada ňaemani daedva, mivida. dasxdes igi da 15 ramin. naxa, romel řiřa mxiarulobda da niŕ´ianad išo. egre 16 utxra ramin: 17 "he, gasadidebelo řiřao, guŕinditgan vita brřandebi? ŕen 18 martlad mxiaruli xar, romel visisa ňiri ginaxavs da misgan 19 amo si´šea gasmia". 20 hÍitxa raminve: "vit aris igi mze, romel raminis d╠eni 21 mas ┬inatamca dailevian? gana╠a moaqsene mas ─emi mocikuloba-ŕetvliloba 22 da sabraloba da gaagone mi■nurobisagan ─emi 23 ubeduroba?" 24 řiřaman sakmianman egre utxra ramins: 25 "mived mas ŕvenvaresa da movaqsene ŕeni ŕetvliloba. me 26 avad gamqada, magina da ňasuxi ese ŕemoutvalavs da amas mogaqsenebs: 27 "ramin, martalsa mrudi nu gir─evia, romel ar gamruddes 28 ŕeni sakme. ŕen raysatvis ekenebi? mŕvidobit kve da■ed! me´is 29 mouraoba aravisatvis aris sviani. nuodes moeli ─emgan ŕešrasa, 30 nurcaras amisita imedita i┼irvi. ┬adi, ŕeni sakme iurve 31 tu mi■nuroba g┬adian, kvešanasa zeda dia diacsa hňoeb. vitomca 32 tvit ─emi saxelica ar gasmia, nu xar eŕmaysa mimdgomi 33 da nu ŕescodeb ňirvel ╠mertsa da merme řmasa ŕensa. ŕen nutu 34 ertxel ─emgan ŕeni neba hňoo, vici, romel esre mogřuldebi, 35 romel ─emisa saxelisa mosmenaca geaugebodes, da dameqseno". 71 1 me tvit esre mibrřana: 2 "ze adeg, řiřao, ŕentamca d╠eta ŕigan nu giÍadrebia magisi 3 ŕe┬ameba. da tu Ívla ŕengan mesmis╠a egeti si´šva, vire cocxal 4 išo, ─emsa ňirsa vera naxavo". 5 me ra misgan ese mesma, me a╠ara ŕemi┬amebia, ve╠arcaras 6 vhÍadreb. amisatvis ŕevŕindi: nutu ─emgan abezar-ikmnas da me 7 velevio?!" 8 ra řiřisagan ramin ese moismina, mi■nurobisagan esre atrtolda, 9 vita ´iripi karisagan; guli auřgerda da me´isa simřimilisagan 10 dašovnit-re utxra ňasuxi. egre arkva řiřasa: 11 "ŕemi┬šale Ívladac da meoredca moaqsene ─emmagier, vita: 12 "he, elvareo mtvareo da mzisaebr natelo! mamaci švela ara 13 s┬oria. nu xar ─emtvis u┬šalo. zenaar, tu migrřano, me atasita 14 ňaemnita ŕemogpico, romel, vire cocxal višo, ŕeni mi┬a 15 višo, ŕeni mi┬isaganca upro. ŕeni sišvaruli araodes davivi┬šo, 16 sultagan upro mišvarde da ─emisa ´anisagan ŕeni sišvaruli 17 da ─emi suli s┬orad gamoviden. araodes movicilvo 18 monoba ŕeni-ara lxinsa da ara ┼irsa ŕigano". 19 ese tkva da sisxlisa cremlni ╠varulad adinna. tvalni 20 misni maisisa ╠rubelsa hgvandes ┬vimisa daulevnelobita. 21 ŕeebrala řiřasa ugulo ramin, mit romel da╠onebulobisagan 22 dia sabralod išo. egre arkva ramins: 23 "he, tvalta ─emta sinatleo, mi■nurobasa ŕigan tmobisa 24 ialmagi ─aicvi ´ansa. mi■nursa ´irili gamoacxadebs da 25 avad mouqdebis. cxadsa mi■nursa dia pateraÍi sdevs. visis 26 nacvlad, tu g┬addes, ─emi suli giř╠vna. ┬avide, movavlino 27 da vissa Ívlaca ŕeveba, ´ansa usircxvilobisa ■a┼vi ─avicva. 28 me, vidre sulni midgan, ŕen ver gag┬irav. ─emi suli da sicocxle 29 ŕenda ŕemomi┬iravs. amisgan upro guli martali ar vici, 30 romel ─venia. da neba asruldebis, ra guli martali uc 31 Íacsa". 32 mivida řiřa vissa ┬inaŕe, atasperi si´šva zeňir daes┬avla. 33 naxa, romel tav-─amogdebulive ■da. ŕe┼irvebisagan guli 34 m┬vadsa ugvanda, tornesa ŕigan ŕem┬varsa. tvaltagan dau┬švedelad 35 cremlisa dena noes r╠vnobisa ╠rubelsa ugvandis; 36 d╠e da ╠ame mousvenebelsa ┼irsa ŕigan išo. řiřa ertob enad 37 mar■ve išo da Ívlaca dau┬šo saubari. egre arkva: 38 "╠mrtisaganmca mi┬šit da╠re■it igi zis, vinca ŕen agre 39 dag╠ri■a! ╠mertman misi ┼iri da boro´i kmnas, visganca ŕen 72 1 agre ŕe┼irvebuli da damřimebuli xar! tavis saxlisa na´amaltagan 2 mogiŕora da Íidegnad ´šveurad dagaba; ŕvenierta 3 dedisa da řmisagan mogaŕora, romel erti sulsa gigvanda 4 da erti gulsa! magra a┬ ama ucxota ŕigan ŕenca mi┬šit ŕmagsa 5 rasa hbařav? rasa╠a gergebis eg cnoba, romel ╠mertsa moucemia? 6 radgan ŕenita cnobita tavsa veras irgeb, me ŕenita ┼vre´ita vi┬vi 7 da da╠re■ili var ŕenisa da╠re■ilobisagan. 8 bunebiani Íaci cnobilobita eřebs tavisa ┬amalsa da amit gaakarvebs 9 ŕe┼irvebasa. 10 araÍi: ŕen ╠mertman goneba da cnoba mogca, magra cnobisa 11 da gonebisagan sixaruli ara gina┬ila. virsa hgav, romel 12 zurgsa qrmali eÍidos da, ra lomi emtxvios, verad moiqmaros. 13 a┬ egzomsa viremdin ŕei┼irveb da asre be┼edsa okrosa 14 zeda ─amohšri? 15 ŕegoneba: nu ikm, ŕeibrale sišrme ŕeni! ┼irsa ┼irsa zeda 16 nu moima´eb. ucxota ŕigan niadag nu izaxi bedsa da didebasa 17 nu s┬šev! moismine, angelozi ŕeni mi┬šit gaxlavs d╠e 18 da ╠ame da esmis ŕengan ╠mrtisa uaris-kmna da ┬ševa d╠isa dabadebisa 19 ŕenisa. ŕen erašisa da xorasnisa dedopali xar, šovelta 20 ÍeÍlucta mze da uxucesi. sišrmesa z╠vasa ŕigan nu ─aagdeb 21 da maga ´ansa ┼irsa ŕigan nu daadnob! ici, romel d╠eni 22 ─venni natxovnia da gardasrulni, gare a╠ara ŕemoikcevis 23 suli dia sašvareli da azizia, ŕensa ┬ina rad egzom uňa´io 24 da sařulvelia? sišvarulsa ŕenebr aravin daabams ┼irsa ŕina 25 da mi┬šit aravin da╠re■s da daa┬šlulebs ŕen tu mi┬šit ese 26 zned g┼irs, romel sašvarelta amřimeb, ŕensa sulsa ŕen dia 27 ušvar. ŕen igi raysatvis gřuls? ramin ŕensa sulsa hgavs, mas 28 ŕen ušvar da igi ŕen gřuls. nu ikm! mošvareta tana uame išav! 29 venaqisaebr našopieri xe išav, ŕeibrale igi glax šrma-Íaci, 30 nuca mas daadnob da nuca ŕensa ´ansa uzam mi┬šit gauxareblobasa! 31 nu u┬šalo ekmnebi amas us┬orosa ┼abuÍsa! gazarde 32 misi sišvaruli, vinca ŕensa sišvarulsa zrdis. tu ŕengan aravin 33 gaixarebs, ŕeni ňiri dia Íuňrisa s┬oria". 34 ra ese si´šva esma vissa, aŕpotda, agina, Íuŕ´ad avi si´šva 35 miugo řiřasa da egre arkva: 36 "he, sařagelo da ╠mrtisagan da┬šeulo! numca ŕen, nu 37 visi da nu ramin! a-mca-oqrdebis xuzis´ani, sadaurc xar! 38 numca ŕeni ar■ali ňiri da ubeduri! ŕenisa kvešnisagan 73 1 ma┼aÍlis me´i ara gamova da ŕenisa gvarisagan grřneulisagan Íide 2 ara iŕobebis. tu ŕenisa gvarisagan atasi ŕvili gamova, švela 3 bozi, grřneuli da ma´šueblobasa uÍana-mdgomi ikmnebis. nuravis 4 ar┬munos ╠mertman, romel tavisa asuli sazrdelad 5 misces řiřasa, romel avita da ara┬midita řuřuyta gazardos. 6 mit romel mas ┬midasa gvarsa da ňa´iosansa ŕvilsa augit dasvris, 7 vita tavisa ŕvilsa garšvnis. tuŕeni řuřu mzisaca ŕvilman 8 ┬oos, misisa sinatlisa molodna brali aris ╠mertman 9 ─emsa dedasa gardaaqdevinos, romel ─emi ┬mida gvari dasvara 10 ŕenita řiřobita da ŕenebrivisa grřneulisa da usircxviloysa 11 qelsa mimca, romel arca cnoba gakvs da arca sircxvili! ŕen 12 m´eri xar ─emi,-ar řiřa. a┬ u╠oniod ┬agi╠ia da ┬a-ca-i╠eb 13 ─emsa ňiris-┬šalsa. me ╠mertman misi saparveli damdvas da ŕenebrivisa 14 u┬rpelobisagan miqsnas. ŕen ara igi xar, romel 15 tavisa tavi geprtxilebis mi┬šit da ňa´iosnobasa akeb. a┬ amas 16 ŕmagurita saubrita da usircxvilobita ŕenita švela ŕeni 17 saxeli gaakarve da ŕenisa sišvarulisa ┼iri ─emisa gulisagan 18 amogigdia. ŕen akatgan a╠aravina gdebs ňa´ivsa, misganve Íide, 19 romel ŕenebr bozi da grřneuli išos. ŕeni saubari da siÍvdili 20 s┬orad mi─ns. 21 araÍi: vita ŕemodgomata xisa purceli ─avi┼rebi da 22 egre mas┬avli, moÍleta d╠eta rad ar gaixareb siřvitao? ne´ar, 23 tu sicocxlesa ─emsa švela madli vkmna, uarea siřvasa? 24 samotxe da ╠mrtisa naxva maga agre kcevita ar mihxvdebis Íacsa. 25 sa┬utro da la╠oba mecxierta s┬orad u─ns: la╠oba arsad 26 grřlad ar ixarebs. 27 ŕen, řiřao, sulita ŕenita nu ibrřvi mit, romel me ŕensa 28 saubarsa ar movismen da arca oden ŕensa badesa davebmi! ar 29 co´a šrma var, romel ┼relita raytme mov╠orde, anu, prinveli 30 rame-kvita davgorde regvenisa raminis romel ŕetvliloba 31 mogi╠ia, ─emsa šursa z╠aňaria cudi. tu Ívla odesca 32 ŕei┬amo ─em tana, anu odesca eŕmaÍta ┬adilisaÍe mimzido, ar 33 ture ─emisa gvarisa var da ŕengan ege saubari miamebis. me 34 ama sa┬utroysagan abezar-kmnil var da ─emsa sulsa zeda mcvelad 35 goneba damišenebia. ese Íacman švelaman icis, romel 36 ╠merti da s■uli s■obs xuzis´anelsa eŕmasa da raminsa". 37 ra řiřaman ┬šroma naxa visisi da saubari ╠mrtisa da 38 s■ulisagan moismina, gulsa ŕigan igonebda, tu a┬ ra ´Íbilad 39 dae┬šo laňaraÍi da saubario. egre tkva: 74 1 "me ama kalsa verayt mova╠oreb da verca moverevi missa 2 gulmagrobasa. a┬e ─emi ╠one grřneuloba aris, romel ŕelocvita 3 nutu rame vkmna". 4 dau┬šo Ívlaca saubari řiřaman da moiqmara tavisa magalitoba 5 enita da egre moaqsena: 6 "he, ─emta sultagan upro sašvarelo da šovelta ŕveniertagan 7 uŕveniereso! mi┬šitmca simartlisa mtkmeli da samartlisa 8 mokmedi xar da mi┬šitmca moÍrřali da ňa´iosani! 9 me ra dame┼irebis egeti, romel ŕenebrsa gvariansa da ┬midasa 10 movactunvebde? raysatvis geubnebi ilatita sxvatatvis, 11 ar u╠ono vinme da┼irvebul var! ramin arca ─emi ŕvilia. 12 arca na´amali, arca mzaxali, arca ňa´roni. amas ar mibrřaneb, 13 tu man Íargi ra mišo, romel misad mošvrad ŕemkmen 14 da ŕenad m´erad? me sa┬utrosa ŕigan ŕeni ┬adili momindebis 15 da, raca ŕen giamebis, me igi miamebis. a┬ xvaŕiadsa 16 buÍita ŕentana gamovacxadeb, radgan ╠one ara matkmevs. razomca 17 sididesa gemoob, egreca adamis ŕvili xar, arca angelozi, 18 arca ka■i da arca devi. asetsa kmarsa mos┬šdi, vita 19 viro aris magalitobita. eseti qelm┬ipe ŕegirtavs, vita moabad 20 aris. ŕengan akamdis arvis gahxarebia, amit romel sagebelta 21 ŕigan aravisda ŕešril xar, da arca visagan gagixarebia 22 da arca nivti ici. 23 araÍi: ori kmari ŕegirtavs da ortaganve mo┬švedil 24 xar. ŕen da didsa ┬šalsa zeda qidi s┬orni xart. 25 tu šola gagigia╠a Íacta gverdis ┬ola, ama sa┬utrosa 26 ŕigan raminisebrsa vera hňoeb. ra sargebelia, tu ŕen mzisaebr 27 ÍeÍluci išo da ŕengan našopi ar gamoi┼amos? ŕen ese ar ici, 28 romel mi■nurisa umošvrod sa┬utro ar amoa? ╠merts prinvelica 29 dedali mamalisatvis daubadebia, ar ŕen dedali mamalsa 30 hŕveni? mamaÍaci colsa mit ŕeirtavs, romel ertmanertisagan 31 gaixarnen. tu ertmanertisagan ar gaixareben, sa┬utrosa 32 nivtta uÍana ras udgebian? a┬ tu ese ici, romel me 33 martali mitkvams, maŕ ŕengan ─emi ┬ševa da gineba ara ňiriania. 34 me ese mitkvams amit, romel mišvar. ŕeni deda da řiřa var. raminŕeni 35 ŕesaperia da ŕen misi. mas ŕen ušvar da igi ŕen gišvardes. 36 ŕen mze xar da igi us┬oro mošme. sišvarulsa ŕigan ertmanertsa 37 nu gas┬iravt.ra me ortave esre ertad gnaxav, kvešanasa 38 ŕigan .─emi ŕesa┼irvebeli a╠ara aris". 39 ra řiřaman ese švela moiubna da moaqsena, visis 75 1 mosactunveblad eŕmaca eŕvela, misita laŕkrita atasi bade daugo 2 řiřaman.vissa, atasi ┼a utxara gzasa zeda egre utxra: 3 "ese qelm┬ipeta da didebulta colebi naxe, švela mxiarulobs 4 da švelasa malvit mošvare uvis švela cxadad da 5 malvit gaixarebs, da ŕen mi┬šit s´ir da bedsa u─ivi. anazdeulad 6 sibere moges┬rebis da sišrmisa sixarulisagan u┬ilo 7 dar─ebi. arca kva xar da arca rÍina, egzomsa ┼irsa vit 8 gasřleb?" 9 ra ese saubari esma visis řiřasagan, me´isa řiřisa sakmobisagan 10 audu╠da sišvaruli, da mo-re-lba gulkvaoba misi, daeba 11 maxesa šoveli aso misi enisagan Íide da ena ŕeunaxvida xvaŕiadsa. 12 da merme amoyta si´švita egre utxra řiřasa: 13 "aha, martal xar, romel diaci mamacisatvis dabadebulia. 14 raca gitkvams, švela martali gitkvams da ara gixlatavs si┼relita. 15 dedani razomca ususurni da ■abanni arian, magra 16 lomta ┼abuÍta gulisa da řalisa ┬am╠ebnia. atasi avi zne 17 s┼irs dedata sišvarulta. ese s■obs, tvit aravin daebas 18 matsa sišvarulsa. me eseca raca vtkvi amad, romel dedata adre 19 ga┬šroma zned sdevs. ese ŕeni si´švani řo╠an vita mo┬amluli 20 isris ňiri meca gulsa, amit gavÍuŕ´di, romel dasamřimebeli 21 si´šva mesma, ena gamršvnia avis tkmita da amit dia 22 minania. ara miqmda ŕeni avad gaqdoma: tumca dametmo, ─emtvis 23 upro saxeli išo tu me si´švasa aravissa movismende da ňasuxsa 24 ar gavscemde, mas ┼irad ešopis. a┬ me kenebit ╠mrtisagan 25 mŕvidobit dacvasa ─emsa vitxov da avisa tkmisagan enisa 26 ─emisa ŕenaxvasa da, vire cocxal višo, ─emsa si┬midit dacvasa, 27 vita mošvareta gauxardebodes da m´erta daumřimdebodes. 28 da [ŕagirds] nu misces ╠mertman ŕenebri avis ŕemndobeli da 29 egzom ubedurisa sakmisa ma┬veveli. 30 19. řiřisagan visis gašra da mesamed 31 raminis naxva 32 ra meoresa d╠esa dilisa ˙amsa mze amovida, mivida munve 33 řiřa, sada visis ňasuxsa moeloda ramin. řiřa da╠re■it išo 34 da egre utxra: 35 "ra cudad i┼irvi? cecxlsa ŕigan ┬šalsa viremdin eřeb? 36 ar egebis karisa ŕeňšroba, arca z╠visa ertita qelita 76 1 amoŕroba, arca visis kňianisa gulisa molboba, vita mas gverdit 2 sagebelsa ŕigan ┬ola. ´inisa Íldisagan sišvarulisa ┬šali 3 gamoedinebis da misgan ara. sišvarulsa ŕigan mtaca a■obebs. 4 tu Íldesa ŕehšivlos, igi ňasuxsa gamoscems Íacsa da ese avcnobita 5 ňasuxsa ar gamoscems da ar i´švis, ╠rianÍalsa hgavs. 6 ŕeni mocikuloba movaqsene, ŕentvis ňasuxi ar masmia, magra 7 me dia magina. da ese upro miÍvirs misgan, romel arca grřneulobita, 8 arca ŕelocvita, arca arayta qelovnebita ikmnebis 9 mas tana ─emi ma╠orebloba asre gava mas gverdit vita 10 mtrvalsa tana akimoba. vita ┬šali kvita ar daiÍodebis, agre 11 ─emi xvaiŕani da ŕelocva mas ara daeÍarebis". 12 ra ese si´šva esma ugulosa ramins, vita ŕavardnisa ┼angta 13 ŕigan mšopi daÍodili ÍaÍabi, tavsa u┬evar ikmna, sa┬utro 14 daubnelda da imedi gardau┬šda; siÍvdili mieaxla da pateraÍisa 15 ╠rubelsa daemsgavsa, tvalta nami hkonda da gulsa 16 elva; uimedobisagan guli umcrdeboda, atasi isris ňiri gulsa 17 ums┼valvida, qmama╠la izaxda da šioda: 18 "he, řiřao, zenaar, zenaar! ertxel Ívla me┬ie, kvešanasa zeda 19 ŕens me´i aravin mivis. ŕensa Íaltasa da Íisersa moÍidebul 20 var; me da ─emi sixaruli ŕeni zenaari vart, tu ŕengan uimedo vikmnebi, a┬ve sicocxle 21 damelevis. ve╠ara vtmob, srulad 22 gavxeldebi, da gulisa ─emisa xvaŕiadsa gamovacxadeb da 23 saaraÍo da mošivnebuli davr─ebi kvešanasa ŕigan. tu ertxel 24 Ívla moi┼irvo, ŕemi┬šalo da ─emi ubeduroba mas mzesa gaagono, 25 vire cocxal višo, sulni ŕenad monacemad mkonden. arodes 26 davivi┬šo ŕeni monoba. ra u─ns. nutu molbes magari guli misi 27 ─emzeda da moi╠os mo┬šaleba da aantos sišmarulisa santeli, 28 nutu inandes avcnobobasa da maŕindelsa ŕentvis ga┬šromasa, 29 da ara da╠varos mistvis ŕeucodebeli sisxli da ara ┬ami╠os 30 mista dedatatvis ─emgan uŕurvelad ŕesama´ebeli suli? ─emmagier 31 dia tašvaniscema hÍadre da egre moaqsene: 32 "he, imedo berta da šrmatao! guli ─emi, vita cvili, sazelad 33 gakvs da ŕenve gmartebs misi koneba, mit romel gulisa 34 ŕenaxva ici. ─emsa tavsa da ´ansa zeda qelm┬ipe xar da eseti 35 qelm┬ipoba ŕenve gŕvenis da gperobs. da tu me ertxel gulsa 36 mi─veneb, d╠eta ─emta ŕensa samsaxursa ŕigan davlev. ŕenca ici 37 gana╠a, romel monobasa mivageb, tu ma╠irseb da monad ŕei┬irav 38 tavsa ─emsa. da tu ertxel ŕemišvaro sišvarulita, maŕin ŕeigeb, 39 tu sišvaruli vit amoa. tu asi atasi mošvare gesvas, 77 1 erti ─emebr ŕentvis sulgan┬iruli ver hňovo mat tana. ŕen mze 2 xar da, tu ─emzeda natob, sišvarulsa iagundad ŕemikm. nu ginda 3 ─emi ŕentvis armonoba, nu gi─ns augad ─emi mošvroba, damqsen 4 niadagisa ┼irisa da ubedurobisagan! macocxle, romel 5 d╠eni ─emni ŕensa samsaxursa da nebis-šoplobasa ŕigan davlivne! 6 da tu ─emi sulta amoxma g┬adian, maŕin asre advilad egebis 7 vita? da tu u┬šalobasa moi╠eb ─emzeda, me a┬ve u╠ono-kmnil var. 8 ver gavřleb ŕenisa ■avrisagan: anu didsa Íldesa, anu 9 didsa ┬šalsa tavsa ─avigdeb, romel daveqsna ─emsa šopnasa. 10 mas sauÍunosa ─emta bralta ŕen gtxov da igi ŕen gÍitxavs, 11 romel me mas ╠mertsa, šovelta dambadebelsa da mosamartlesa, 12 ┬inaŕe mitkvams da mo┬mad igi damišenebia". ama saubarsa zeda me´is ´irilisagan cnobasa mihqda, řiřisa 13 ekeneboda da řiřasa Ívlaca ŕeebrala. mivida visisa ┬inaŕe, 14 romel raminisagan guli Ívla mas upro s´Íioda. mivida, 15 da■da gulita mdu╠rita sul-da╠ebit da gulsa ŕigan ŕeÍazma 16 si´šva raminis sakmisatvis. egre moaqsena: 17 "he, ÍeÍlucta šovelta qelm┬ipeo. ŕentvis Ívdebian, vin 18 gaxlven da vin gaŕorven, iginica. me erti xvaŕiadi mic ŕensa 19 ┬inaŕe da ŕenisa sircxvilisagan dabmulia ─emi ena. da meŕiniaca 20 ŕahi moabadisagan, amit romel avtagan švelasa eŕinian. 21 švedrebisa da augisagan viÍrřalvi, amit romel nutu ra avi 22 ┬ameÍidos. ■o■oxetisaganca makvs ŕiŕi, romel ŕecodebuli 23 vi┬vebode mas ŕina, magra ra vkmna? ra raminis sakmesa movigoneb 24 da missa ňirsa zog■er gašvitlebulsa da zog■er ga┬itlebulsa, 25 niadag cremlita banilsa, mistvis niadag cnobisa 26 ─imisa tvali ŕeiÍvris da guli ─emi aentebis egzomisa zenaarisa 27 txovna ─emtvis ŕiŕsa mimacilvebs da sa┬utro momřulvebia 28 misisa bralisagan. me igi asre mebralebis, romel arca 29 sulni mŕuran misad sargeblad. dia minaxavs sa┬šali mi■nuri 30 gul-cecxliani da tvaltagan sisxl-cremliani, magra amisad 31 araÍad sabralo mi■nuri arvin minaxavs. atassa mi■nursa misi 32 oden sultkma das┬vavs. si´šva misi mÍvetia da tvalni mi┬šit 33 cremlianni. ─emi tmoba misisa qrmlisagan moÍvetilia da 34 mista cremlta ╠vrisagan saxli ─emi dakceula. tvit dia meŕinian, 35 nutu anazdad moÍvdes da ╠mertman me mÍitxnes misni 36 bralni! ara sargebelia mistvis u┬šalobasa ŕina šopna. nu ikm, 37 natelo ─emo, ŕeibrale misi u╠ono-kmniloba! ŕensa Íaltasa 38 nu daisvri misita sisxlita! ra dagaÍldebis, tu ima ┼irita 78 1 ar daelivnen d╠eni? da ra gagva, tu misgan ar gaikce, radgan 2 saŕenoa? ╠merti sxvasa misebrsa ar dabadebs da arca daubadebia. 3 ese šovliturt uÍlebi ÍeÍluci mistvis dabada, romel 4 igi ŕeni ŕesaperi da uebroa. ╠mertman mit missa saparvelsa 5 kveŕe dagicva kal┬ulad, romel ŕeni tavi ramins 6 misces, igi da ŕen ─veni qelm┬ipeni išvnet da man ai╠os ŕeni 7 be┼edi. amisgan Íide ara ikmnebis, romel ŕeni uxucesi igi 8 išos, da sišvaruli colobisa mistvis gamoscado da ertmanertisagan 9 ixarebdet". 10 amas vita řiřa ubnobda da picvida, visi gulsa ŕigan idas´urebda 11 da ŕeušvarda gulsa ŕigan visis ramin. da dau┬šo 12 ┬šaloba da daugdo m´eroba. sišvaruli gamoa─nda da moima´a 13 misisa cecxlisa Ívamlica. movida ˙ami raminis sixarulisa da 14 daublagvda maxvili ena saňasuxod. sulisa da╠eba niŕani išo 15 řiřisa si´švisa da■erebisa da mizezsa eřebda dau─enelobisasa. 16 midamo-ixedvida, sircxvilisagan ňirisa haeri mraval-perad 17 ekceoda: zog■er gaušvitldis da zog■er gau┬itldis. vita 18 ┬šarostvali cremli sdioda da opli, augisa ŕiŕita i┬oda. 19 araÍi: mošvarulisa guli ´anisagan gulsa esre gamos´acebs, 20 vita ma╠ni´i-kva rÍinasa. calÍerři sišvaruli asre ar 21 gaizrdebis, vita calsa ´virtsa viri ar daiÍidebs. 22 icoda grřneulman řiřaman, romel isari martlad ŕes´šorca, 23 damprtxali Ían■ari badesa ŕeaba da grřnebita da ŕelocvita 24 kari daeborÍila. 25 20 visisagan raminis naxva moabadis 26 darbazta ŕigan da mistvis gami■nureba 27 raminis bedisagan ŕahi moabad darbazni ŕeaÍazmina ramin 28 uqmo da srulad didebulni da aznaurni. švelani ertobit 29 smad da sixarulad dasxdes. mu´ribta am╠erebdes, cisebr avxil 30 išo darbazi mzisa, mtvarisa da varsÍvlavtagan sixaruli 31 hkonda didi. 32 moabadis amir-sňasalarta ŕigan ramin esre ─nda, vita varsÍvlavta 33 ŕigan mtvare gazraxvit mo┼arbebit ŕeÍazmul išoca. 34 muŕÍi da kapuri vardreuli aŕvenebda. mi┬šitisa gonebisa da 35 ŕe┼irvebisagan guli misi ┬eltave damsgavsebul išo si┬loyta 36 da sa┬utro dahna╠vleboda. smad, nadimad dasixarulad 79 1 m■domi mu´ribta tana, ┬šalsa ŕigan mr─valsa hgvanda. mi■nurobisa 2 da ╠vinisagan orperi simtrvale hkonda: ╠vinisagan 3 ňiri šaša─osa dahmsgavseboda, mi■nurobisagan guli-mřinaresa 4 visis goneba ´vinsa gas■domoda da saxe misi tvaltagan ar 5 miepareboda. 6 visi tvit řiřasa moešvana, malvit sarÍmelita a┼vre´inebda 7 msmelta didebulta da ramins. tvit řiřaman gana╠amca egre 8 moaqsena visis: 9 "he, tvalta ─emta sinatleo! naxeca vin ramins uÍeÍlucesi 10 laŕkarta ŕigan? mibrřane, ŕensa mzesa, ar ┬šliani da umizezoa? 11 ar dia hgavs raminis ňiri viros ňirsa? ar ╠mrtisa 12 ┬šalobaa, romel ŕahi moabadis darbazi misgan elavs? qams, tu 13 isi us┬oro gišvardes da ertmanertisagan gaixarnet". 14 visi vitac u┼vre´da ramins, egreve sišvaruli moema´eboda 15 da, ra Íargad gaicada ramin, viros sišvaruli srulad 16 daavi┬šda. gulsa ŕigan amasa i´šoda: 17 "aha, ne´arři mas, visca eseti kmrad mihxvda! ne´ar ras ubedurobasa 18 momaxvedrebs misi naxva, romel viro iman isre srulad 19 damavi┬ša? a┬ radgan řmisa da dedisagan mo┬švedil var, 20 mi┬šit rad vi┬vi, ra╠a sargebelia? rad vzi mar´od egzomsa 21 xansa? viremdis ┼iri gavřlo? ar rÍina var. amissa uÍetessa mošvaresa 22 vera vňoveb. mi■obs misi ┬adili avasrulo". 23 esegvarsa rasme igonebda gulsa ŕina da mat d╠eta cudad 24 ┬arqdonasa inanda. mas sišvaruli ara gamoucxada, tuca 25 misisa mi■nurobisagan gaxelebul išo da cecxli egzeboda. 26 řiřasa egre utxra: 27 "egetia ramin, vitarsa i´šodi, dia ÍeÍluci da ┬šliani 28 aris. gvarianobaca a─nia da ─emsa řmasa virosca hgavs, magra, 29 rasaca eřebs, eseca icodi, ver hňoebs. tuca ─emi ňiri mzeca 30 išos, mas zeda ar natobs. da arca tavsa ─emsa misebr gavhqdi 31 da va┼irveb, arca augita avivsebi da arca ┼irsa ŕigan ─avi┼rebi. 32 mas ╠mertman ─emad nacvlad sxva vinme misces da ─emi 33 saxeli da sišvaruli daavi┬šos". 34 ra visi sarÍmeltagan kve ─amovida, tavisa darbazsa ŕevida. 35 tvalta a╠ara u─nda raminis sišvarulita da gonebani 36 a╠ara hkondes; peri hÍrteboda da guli ertsa alagsa ve╠ar 37 e┼ira mřle eŕma misad omad misrul išo, missa gulsa ŕigan ┼angi 38 ─aemagra da mitive ┼angita ┬ae╠o ňirisagan peri, ´anisagan 39 řali da gulisagan tmoba. visi tvit ■abani išo da, ra sakme 80 1 sazomisa gardahqda guli ┬auvida a╠arca peri daadga zog■er 2 cnoba moiqmaris, tmoba da ňa´iosneba gamoar─ivis. ra 3 Íargad-re-igona, ╠mrtisa ŕiŕi ─aigdo gulsa; ra gunebaman misman 4 ňa´iosnoba gamour─ia, augisagan iÍrřaloda da sišvarulisatvis 5 nanva dai┬šo mi■nurobasa si┬mide da mo╠mrteoba 6 gamoar─ia. dadva guli, romel arayt ╠onita ar iavkceos da 7 ar dadvas tavi misi sastaulsa, romeli ara qamdes; arca undes 8 ramin da arca tavisa Írřalva daagdos. 9 ese řiřaman ar icoda, tu visis guli ekca da mosřalda 10 mi■nuroba. 11 řiřisagan raminis gverca mislva 12 mivida mxiarulad řiřa da ramins egre moaqsena: 13 "ŕenisa ┼irisa bolo mohqda, mgonia. prtxili visi co´ad 14 da┬šnarda, Íuŕ´oba daagdo da damŕvidda. ŕenisa ŕe┼irvebisa 15 xeman našopad sixaruli gamoi╠o". 16 ramin asre gamxiarulda, vita naxevar-mÍvdarman Íacman ra 17 sicocxle daisÍvnas, me´isa sixarulisagan cremlni gardmoscvivdes. 18 tašvani-sca řiřasa da mas ┬ina mi┬asa aÍoca da egre 19 arkva: 20 "he, šovelta gonierta ugoniereso! ─emgan magis madli 21 ar moigonebis, romel siÍvdilisagan ─emi umiŕobisa ╠one 22 giřebnia. tu sulica ─emi mogce ŕenisa ┼irisa nacvlad, arca 23 igia, magra ╠mertman samotxit gardaiqados. ŕen ─emi macxonebeli 24 da ňa´roni xar. tavsa ─emsa ŕentvis ara vs┬šalob da 25 mbrřaneblobasa ŕensa ar vakcev, ´ani da tavi ŕenisa samsaxurisatvis 26 ara mŕurs". 27 ra esegvari madli dia gardaiqada, ati atasi drahÍani ┬ina 28 daudva da sxva erti saqelm┬ipo zanduÍi tvalita da margali´ita 29 savse, orasi okrosi be┼edi tvaladi da mravali 30 muŕÍisa uňe da kapuri. řiřaman ese ertica raminisagan ar 31 ai╠o. egre moaqsena: 32 "he, ─emo sixarulo! me sakonlisagan ŕen upro mišvar. me 33 sakoneli ulevneli makvs. ─emta tvalta sinatle ŕen xar, ─emi 34 tvali da margali´i ŕeni naxvaa, ŕen momindebi, ar okro". 35 erti be┼edi ai╠o raminisagan iadgrad da sxva ara dai┼ira 36 vissa ┬inaŕe mivida řiřa da igi da╠re■ilad daxvda, 37 cremlisagan mi┬a daesovla. sar─eli dau┬šo: 81 1 "viremdisi ege, anu a┬ ra╠a g┼irs?" 2 igi Ívlaca gau┬šra řiřasa da ╠mrtisa sauÍunoysa ŕiŕisa dai┬šo 3 saubari. egre utxra: 4 "me ╠mrtisa sakmeni movigonne, arca ramin momindebis da 5 arca╠a tavi. rad vikm avsa sakmesa, romel ertxel misman kmnaman 6 momÍlas da momašivnos? ama sa┬utrosa ─emta na´amalta 7 ra╠a ňasuxi gavsce anu mas sauÍunesa ra ╠merti gamiÍitxvides? 8 ra mizezi utxra? ese vhÍadroa, tu ertisa ┬adilisatvis 9 atasi na´amali movašivneo?! tu ramin amo da sašvarelia, misgan 10 uamesia samotxe da ╠mrtisa ┬šaloba. tu ramin memdurodes, 11 ara mgama, ╠merti mo┬šale mekmnebis. tu a┬indlisa raminis 12 sišvarulisatvis maŕin ■o■oxetsa vis■ebode, raminis 13 sišvaruli ar╠aras momeÍerebis. araodes mikmnia avi sakme da 14 arca vikm, tu d╠eca nateli ─emtvis ╠amisaebr dabneldebis". 15 ra ese si´šva esma řiřasa, misebrad dai┬šo ena-meluroba 16 da egre moaqsena. 17 "he, dedisa ╠oneo da natelo! avcnobobisagan Íide satavno 18 ara gakvs. 19 araÍi: ertsa si´švasa zeda veraodes dasdgebi, mbrunavi 20 xar, vita ┬iskvilisa kva. kvešana ar ikcevis da sa┬utro 21 da ŕen brunav, vita nardta m╠erisa ˙amsa Íamatelni, vita 22 perozi tvali, persa adre ikcev da, vita rÍina, adre ■angdebi. 24 ŕen ╠mrtisa brřanebisagan veraodes gardixve┬ebi, e´lta 25 da sa┬utrosa ver ŕeebmi. tu ŕen ama avcnobobasa ver 26 daagdeb, ŕensa ┬inaŕe šopna veravin gasřlos. maravis kvešana 27 da ŕahi moabad ╠mertman ŕen gibednieros da mahisa kvešana 28 da ŕahros ┬inaŕe šopna ╠mertman me momces. me aka maravsa ŕengan 29 Íide aravin medga da ŕenca ici, romel a┬ ŕens gverdit 30 verca devi gasřlebs. me m´ertaebr uňa´iod damxedav, mi┬šit 31 magineb da avad gamqdi. ┬aval ŕensa dedasa ┬inaŕe, amod davr─ebi 32 da ŕen, ŕensa siÍuŕ´esa ve╠ar gi┼vre´. ŕen ici da ŕenma 33 ╠mertman da vinca mogindes. me ŕeni saubari da siaxle dia 34 mešo". 35 egre utxra visman: 36 "řiřao, raysatvin ŕegišvarda esre ramin? erti ucxo ŕegimecnierebia 37 da misita gzita ─emgan abezar-ikmnebi. ŕen guli 38 vit ge´švis ─emgan mo┬švedasa, ┬aslvasa da sxvagan amod 82 1 šopnasa? me uŕenod glax vit višo? me ŕen aka dedisa nacvlad 2 mšav. vaglaxme. ra ŕavada da ubedurad ─emi bedi! ra uÍu╠martad 3 šoveli ─emi sakme! dedisa da saxlisatvis mo┬švedil var 4 da řmisa da na´amalisagan Íidegan-kmnil var! ŕen oden išav 5 švelasagan upro ─emi imedi da ima simar´oesa ŕigan ─emi ┼irisa 6 makarvebeli da a┬ ŕenca abezar-kmnil xar ─emgan da ─emta 7 mosisxleta damošvrebul xar. a┬ asre ertob gam┬irav da 8 tavisa saxelsa ┬šalsa ŕigan ─aagdeb, romel ŕenca ŕegekmnas 9 sinanulad. ama ┼irisa ┬amalsa eřebde da vera hňovo". 10 řiřaman uňasuxa da egre moaqsena: 11 "mze xar ÍeÍlucta da aramca mogacdunva siÍeÍluceman. 12 ╠mrtisa gangeba tavsave zeda kmnila ŕentvis. ege egzomi usargeblo 13 si´šva rasa╠a gergebis? daagde si┼rele ŕeni da lamazoba 14 da mibrřane. odes naxav ramins da anu odes╠a daemošvrebi, 15 anu odes╠a dahqsni ┼irtagan? ertsaxe gagigrřelebia 16 usargeblo saubari, ˙amia, romel bolo ŕeukmnat da misi si´šva-amoba 17 da ŕeni ■omardoba ertgan ŕehšarnet. sišrmisa siamovne 18 ŕeni mřinare aris, gaa╠viře, gamoa─ine gvarianobisa Íacoba 19 da anašopiane sixarulis ŕ´o, qelm┬ipobisa da sišrmisagan 20 na┬ili ai╠e da ŕeni d╠eni sixarulit dalien da sišvaruli 21 umukpen. tvit ╠mrtisagan ŕeiŕine. ar egebis egeti 22 uzenaroba. gvarad arca ka■i xar da arca angelozi erti 23 ─vengani xar, mi┬isaganve dabadebuli, mi┬šit nebisa da siamovnisa 24 mona´re da mi┬šit siamovnisa badita dabmuli. ╠mertsa 25 Íacta dabadeba esre gau─enia, romel diacsa da mamacsa ertmanertisagan 26 upro ar ušvars da, tuca amisi řali icode. 27 memca egzomsa a╠ar makenebdi da amas ŕemogpicav, romel ese 28 ─emi satkmeli, odesca╠a bolo mohqdes ama sakmisa, maŕin ar 29 gem´šuvnos". 30 visman egre uňasuxa řiřas: 31 "ŕveneba samotxisa uamea magas, romel ŕen ma┬vev. tuca 32 ŕen da ŕens grřneulobasa daveqsnebode, me didad advilad velevi 33 mamacsa me ŕenisa damřimebisa goneba meřnelebis, tvara 34 raminis datmoba dia meadvilebis. tuca ŕensave damřimebasa ar 35 veridebode, dia ┼irsa naxvida ─emisa mi■nurobisagan ŕeni ramin. 36 tuca ŕavardeni šopil išo, verca egre mome┬eoda da 37 tuca kari šopil išo, m´versa ─emsa ver hňoebda. a┬ ŕen 38 amistvis moa┼irve, raca egebis, romel ese ─veni xvaŕiadi ar 39 gamocxaddes. tvit ŕen ici, moabad vitari didi qelm┬ipea. 83 1 ga┬šromisa ˙amsa vita řnelad gam┬šromi, ŕecodebisa unaxavi 2 qrmlisaebr mÍvetia da daumřimebeli lomisaebr, uzenaaro. 3 tu ─vensa sakmesa odesca ŕeigebs, u╠oniod tanave dagvqocs 4 da gamocxadebamdin gvakvn sulni natxovnad". 5 22. raminisi da visis ertgan ŕešra 6 ra Íargi ┬eli┬adi da Íetili movidodes, gazapxulve ŕee´švebis, 7 vita visis da raminis sakme tavsave zeda momar■vebit 8 ikmna. ra visman sišvarulit ŕehxeda ramins da sa┬utroysa 9 zeinÍalman misisa gulisagan m´erobisa ■angi a╠mohqoca, 10 tuca ┼iri da gulis ´Íivili didad enaxa sišvarulsa 11 ŕigan, ertgan diadica gaixarnes masve Ívirasa ertgan ŕeišarnes, 12 romel unebeli arsad kari eca. 13 ŕahi moabad aišara xorasnit da nobatsa-Íaravsa ňiri 14 [gurga]nisaÍen aknevina, gurganit kois´ans mivida da kois´anit 15 res mivida da xansa dazmidis. tavisa kvešanata ŕigan iurvodis 16 da inadirebdis. dar─a ramin xorasans, maravs ŕigan, amit 17 mizezita, romel tavi moisneula. řmaman tavisa adgili, ´ax´i 18 da kvešana mas ŕeavedra da mosamartleoba da simdable daavedra. 19 ŕahinŕa ┬avida maravit kalakit da dar─es maravŕigan visi 20 da ramin da řiřa 21 ňirvelsa d╠esa da■da visi ňir-mze nebierad, perovnad 22 da surnelianad sadedoplosa ma╠lad agebulsa darbazsa ŕigan, 23 zeit kveŕemdisi okroyta moxa´ulsa. amas darbazsa samni 24 Íarni ebnes: erti didsa darbazsa gasavalsa, erti ┬alÍo´isaÍe 25 da erti da╠ma gzisaÍe ■da visi, vita mze, ´ax´sa zeda, 26 siÍeÍlucisa da simxiarulobisagan tavda■erebuli didsa 27 gemoobda tavit perqamdin tvalita da margali´ita ŕeÍazmuli 28 išo. da visisa ŕvenebisagan šoveli ÍeÍluci dadux┼irebul 29 išo. asi atasi vardi ňirsa zeda ušvaoda da ocdatorme´i 30 margali´i dacmuli ňirsa ŕigan unatobda. visis suli 31 visac ecemoda, mÍvdarsa gaacocxlebda da ┬šlulsa gaamtelebda. 32 ┬alÍo´sa ŕigan vardi řisisa ňirisaebr ašvavebul išo 33 da muŕÍisa suli sdioda. visisa saubrisagan surnelobisa 34 Ívamli, vita haersa zeda ╠rubeli, dadgomil išo. tu stkva, 35 ambarsa da alvasa aÍmevdes. 36 sxdes mat ┬inaŕe didebulta colni da asulni, vita 84 1 mzeni, tuca mas ┬inaŕe arad ─ndes, da vardis ┬šalsa zedayt 2 a┬vimevdes. samotxesa hgvanda mati darbazoba. řiřa, vita samotxesa, 3 zog■er vissa hÍazmidis, zog■er darbazsa. ra darbazoba 4 gamoišara da xalvatad dasxdes, řiřaman zemoysa gzisaÍen ramin 5 ŕemoišvana moabadis sa┬olsa ŕigan vitamca ar igi saxli 6 inaxa da ar misi gulis ┬am╠ebi visi gaecada da ar adritgani 7 misi sa┬adeli gasruleboda, asre sixarulita u┼Íuo ikmna 8 da gulsa ese ver dae■era, tu ese ŕenzeda egebiso. misita 9 ŕešrita uÍvdavebisa ┬šali ┬vimda mas zeda ra ramin kvešanisa 10 damaŕvenebelsa mzesa gverdit da■da, maŕinve misisa gulisagan 11 cecxli da Ívamli daŕr´a. sixarulita ornive ╠a┬vni ušvaodes 12 da egre arkva: 13 "he, šovlisa sixarulisa dasabamo! ╠mertsa šovliturt 14 uÍleboba ŕenda ubořebia, gvarad šovelta dedopalta uprosi 15 xar da sašvarlobisa sakmita šovelta grřneulta os´a´i. 16 vardi xar, kapureuli, muŕÍ-suli tma-ambari, mtvarisa 17 saxe da saro-naÍvti. ŕen siÍeÍlucita mze xar da ne´arři mas, 18 visca anatob. 19 araÍi: ŕen elvarebita mnatobi mtvare xar, magram mi■nurisa 20 gulisa damabnelebeli bedsa ŕenda eseti sinatle moucemia, 21 romel ubedursa bedisagan ■angsa amohqoc". 22 ra ese saubari vissa esma, sircxvilita nelad da lamazad 23 nazi ňasuxi gamosca da agre arkva: 24 "he, bed-sviano ■omardo! me sa┬utroysagan didad didni 25 ┼irni minaxavn, magra es ture ara ┼iri minaxavs, romel a┬ ─emi 26 mošivneba momiadvilebia. ─emi ┬mida gvari da ´ani misvria, 27 cnoba da sircxvili gami┬iravs, magra ese avi sakme orisagan 28 ┬amÍidebia. mi┬šit ubedurisa bedisagan, merme ─emisa řiřisagan. 29 man ─amagdo mošivnebasa misita grřnebita da picita. ─emzeda 30 moiqmara, raca ŕeeřlo, misi magalitoba da bi┼oba, keneba da 31 ŕexve┬na, magra a┬ amas gÍitxav: ─emzeda m´erta ─emta gaaxareba 32 da vardisaebr co´asa xanisa mošvrobasa ŕina xara, anu daidgam 33 Íacobasa da iagundisaebr sagrřelo xar? tu razomsaca 34 ┬eli┬adsa cocxali višvnet, ara inani ama sakmesa, rasa ŕigan 35 ŕesrul xar da ara co´asa xansa xar, egre tvit eseca vicode 36 da, tu ara, raca amas sakmesa moutks, mas ┼irsa da mošivnebasa 37 nu ŕesdgebi. 38 araÍi: ertisa ┬amisa gulis-nebis ňovnisatvis sauÍunosa 39 augsa da mošivnebasa nu ─ai┼rebi. atas ┬lamdin 85 1 gulis-nebisa ňovna ert augad ara ╠irs, amit romel ■angi misi uÍunisamdi 2 daeÍvris Íacsa. igi neba, romel ertisa d╠isa išos, misi 3 qams, romel gonebadca ar ŕemouŕvas". 4 Ívlaca dau┬šo ramin keba: 5 "mere ese kvešana! mahisa kvešanisaebri ara vici, romelsa 6 ŕenebri mze gazrdila, da arca ŕahrosebri deda minaxavs, 7 romelsa ře virosebri uŕobia da asuli ŕenebri. atasita 8 Íurtxevita ╠mrtisagan Íurtxeulmcaa uÍunisamdi gvari ŕeni 9 da mŕobelni ŕenni, romlisagan ŕenebri gamova! 10 ne´arři ŕensa dedasa da ne´arři ŕensa mamasa da řmasa! 11 ne´arři ŕenta moaxleta da msaxurta! 12 ne´arři mas, vinca ŕensa ňirsa u┼vre´s anu saxelica asmia 13 ŕeni! 14 ne´arři ŕensa řiřasa da masca ne´arři, vinca ŕeni mi■nuri, 15 da mošvaruli aris! 16 maravsa ese saxeli uÍunisamdi ešopis, romel ŕenebrivisa 17 mzisa sadgomi aris! didebad moabads ese ešopis da saxelad, 18 romel sadedosa ŕina ŕenebri uvis! me ese sixaruli, vire 19 sulni midgan, ╠mrtisa ┬šalobad mešopis. ŕenebrisa mzisa ŕešrita 20 gasaxelovnebul var da, romlita tvalita ŕeni ňiri minaxavs 21 da romlita šurita ŕeni si´šva momismenia, akatgan Íargisa 22 saxelisagan Íide a╠ara mesmis; akatgan tavisa ┬adilisa da 23 sixarulisagan Íide a╠aras vnaxav". 24 mere ŕehpica ramin m´Íicita sapicrita šovlisa dambadebilisa 25 ╠mrtisa řalita da saxelita, elvarita mzita da 26 mtvarita raca casa zeda aris švelayta: cita da kvešanita, ╠mrtisa s■ulita da šovlita sapicita, romel, 27 vire sulni edgnen, vire mtata zeda karni krodes da z╠vata 28 ŕigan ┬šali da tevzi iňoebodes, bnelsa ╠amesa siŕave hkondes, 29 cata ŕigan varsÍvlavi iňoebodes da Íacsa suli ´ansa 30 ŕigan, - ušvardes, visis sišvarulsa ar inandes ramin, arca 31 misi pici ga´exos, arca misisa ňirisagan Íide sxva ňiri moe┬onos, 32 arcavin sxva misgan Íide undes, da arcavis sišvarulisa 33 tvalita ŕehxedos da arcara visis unebeli kmnas. 34 da ra ramin ese ŕehpica da ŕea■era, mere visica ŕehpica 35 agreve m´Íiced, romel sicocxlesa missa ŕigan ramins ar ecruos 36 da arca missa sišvarulsa ar moaÍldes. da erti iisa 37 Íona misca qelta ramins da egre utxra: 38 "─emgan niŕnad ese dais┬avle: sadaca axalsa iasa naxevde, 86 1 ama d╠esa da picsa moigonebdi! asremca lur■i da tav-─amogdebuli 2 xar, tu ─emi pici gas´exo meca vardsa niŕnad davis┬avli. 3 sadaca ┬alÍo´sa ŕigan vardsa vnaxav, ama d╠esa da 4 picsa movigoneb. vardisaebrmca d╠e-moÍle var, odesca ese 5 pici gav´exo, ╠merti uar-vkmna". 6 ra ertmanertsa ese ŕehpices, dambadebeli mo┬mad daišenes. 7 maŕin╠a ertgan da┬vnes da gardasrulsa ┼irsa da lxinsa 8 ertmanertsa uambobdes. da mi■nurobata sixarulita vissa 9 vitamca šovelta qelm┬ipetagan uprosi s┬oloda gverca, 10 da mas, vitamca mze da mtvare, šelsa moxveoda, - ramins. tumca 11 angelozta enaxa, nutu verca igini ŕeigebdes mas, tu romeli 12 uÍeÍlucea da, tu erti ┬evs, anu ornio. sagebeli mati 13 vardisa da tvalisagan avsil išo. siamovnisa moedansa ŕigan 14 burti ─amoegdo da asre magrad ŕemoe┼ira ertmanertisatvis, 15 tuca didsa ┬vimasa matzeda e┬vima, mÍerdi ar daunamiandeboda, 16 da ňiri ňirsa zeda daedva. raminis guli adritgan ┬šluli 17 išo; mi■nurobisagan dia ziani enaxa ramins, visis sixarulisagan 18 sargebelica dia mihxvda. razomica isari mi■nurobisagan 19 ramins scemoda, tvitosatiis atasi me´ad aÍocis. ra 20 sixarulisa moedansa ŕevides da neba aisrula da gaqvri´a tvali 21 ňa´iosani ma■nad da daagdebia ňa´iosansa ňa´iosneba da 22 cna, romel vitari dedasa eŕoba, mitve be┼dita mihxvda, maŕin 23 Ívla me´ad ŕeušvarda araromlisa kmrisagan qelmiušoplobisatvis. 24 ra ortave gulis-neba ausrulda, ertmanertisatvis 25 Ívla maŕin upro daxeldes da moema´at sišvaruli esre 26 ori tve ertgan dašvnes. šovelta d╠eta ertgan išvnian da 27 ╠amit gana╠amca ixarebdes ertgan. 28 mere ŕahi moabads esma ese, romel řma misi ramin gamrtelebul 29 išo. gaixarna da maŕinve ┬igni mos┬era ramins, vita: 30 "uŕenod vera var mxiarulad, arca gul-amod, arca asňarezoba 31 da sma miamebis. a┬ adre moed, didxan ertad vinadirot 32 da gavixarnet kvešana gam┬vanebula, bevri atasi peri švavili 33 mi┬isagan amosula, mtaman berřulisa oksinoysa Íaba ŕeiÍera 34 da šaršumi kudi tavisagan moiqada. da egzomi ┬šaro gamocemula, 35 romel ┬šlisagan avaza unavod txasa ver ŕeiňšrobs. 36 ra ese ┬igni ┬aiÍitxo, s┬rapit ┬amoed da gazapxulisa 37 švavili vitarca tan moišvane s┬rapit, mit romel dedisa 38 naxva dia s┬adian" 87 1 ra moabadis ┬igni mivida ramins tana, maŕinve Íazma dai┬šo. 2 mihmarta, visica tan ┬ai´ana. tuca gza dia avi išo da 3 řneli, magra ortave mi■nurta samotxed u─nda ertgan mgzavroba. 4 ra mivides mahisa kvešanasa, ┬ina moegeba moabad da laŕkarni 5 misni masve ┬amsa visi dedisasa miišvanes. dia rcxvenoda 6 vissa řmisa ňirisagan. vita martebda, visisa mislvisatvis 7 švelama egzom didad gaixarna. magra mas sixaruli damřimebad 8 moekca, mit romel ramins moŕorda da a╠ar dia naxvida. 9 Íviras ŕigan ertxel anu ŕahi moabads ┬inaŕe naxis, anu gzasa 10 zeda, da egzom naxva mas šola amad u─nda da arca ešopoda. 11 me´ad naxvisa řebnaman ┼irsa ─augdo tavi da mi■nurobaman esre 12 moa╠ora, romel ┬amsaca ertsa ve╠ar eleoda ramins da 13 sultaca er─ia igi. 14 23. cnoba moabadisagan raminisi da 15 visis mi■nurobisa 16 moabads ┬inaŕe dašo ramin tve erti da ertgan gaixarnes 17 smita da nadirobita. mere mu╠ans hlamodes ┬aslvasa, z╠visa 18 ňirsa, nadirobad. mas ╠amesa, romelsa ŕahi moabad aišreboda, 19 vissa gverdit u┬va. asre ušvarda moabads, romel kve ar daeřinis 20 mas gverdit mšopsa. amasa ŕei┼irvebda, romel igi mzisaebr 21 ÍeÍluci mas gverdit ┬vis, da mas misgan ertxelca ver 22 gaexarnes, amit romel ŕeÍruli išo 23 ┬amovida malvit řiřa, moabadis řili egona da egre moaqsena 24 vissa: 25 "esetsa ˙amsa vit dageřinebis, romel ŕenisa mošvrisa, 26 raminis ┬aslvasa igonebde? igi xvale somxitisaÍen hlamis ┬aslvasa 27 nadirobad; da mun m´erisa brřolaca daemartebis laŕkrobad, 28 da ŕensa gulsa da sixarulsa tana ┬ai´ans. a┬ misi 29 laŕkari švela ŕešrila, nobati-Íaravi misi garet daudgams 30 da xvale adre aišrebis. da a┬ve asašarsaca hÍrven da laŕkarnica 31 gadena;da dai┬šeben. tu misisa ňirisa, mzisa uÍeÍlucesisa, 32 naxva g┬adian, adre ÍoŕÍsa zeda gaed da naxe. řili ar egebis 33 moŕorvebisa misisa gonebasa ŕigan. igi nadirobad ┬ava, magra 34 korita da avazita ŕeni guli dau┼iravs sa´šveod. adre radgan 35 gageŕorebis da ŕensa gulsa da ─emsa tmobasa tana ┬ai´ans 36 da u┼vri´e". 37 matisa pateraÍisagan moabads e╠viřa da ese mati 88 1 saubari švela gaigona da řiřisa si´švani moisminna. moabad gaxelebuli 2 ai┼ra, ňiri, vita nacari, ŕehkmnoda, me´isa ■avrisagan 3 ve╠ara gaigo, tu ramca kmna. ■da vita mtrvali mebrřoli ňilo. 4 řiřasa gineba dau┬šo da ┬ševa egre utxra: 5 "he, bil┬o, sařagelo, ╠mrtisa uaris-mkmnelo, šovlisa 6 bozobisa da eŕmaÍobisa dasa┬šiso, řa╠lisaganca upro mošivnebulo 7 da ara┬midao!" 8 ubrřana msaxurta: 9 "momgvaret isi sařulveli, řa╠lisaebr ara-ŕesa┬šalebeli, 10 romel movÍla da misisa diacobisa msgavsi mivago mukapa. 11 qams, tumca xuzis´ans ┬vimisa nacvlad kva ┬vimda! sadaca 12 eseti bozi da ma┼aÍali gamova, uxucesta moactunveben 13 da qelm┬ipeta ╠ala´sa udgebian. xuzis´anit tvit ┬rpeli 14 aravin gamova, šovelni magalitni da us■ulonia. vaglax mas, 15 vinca miendo' munebursa, anu ŕvili vin gaazrdevinos! romel 16 muneburi řiřa moišvana ŕahro, mitca aavso tavisa darbazi augita. 17 xuzis´aneli řiřa da brma guŕagad s┬ornia. visica ┬inamř╠vari 18 šorania, misi sadguri samarovania". 19 esre moi┬šroma řiřisatvis da merme╠a visis egre utxra: 20 "he, ╠mrtisa uaris-mkmnelo visi da eŕmasa mimdgomo! arca 21 cnoba gakvs da arca sircxvili, arca simartle, arca 22 ňa´ivis ndoma. ŕenisa augisagan moašivnen na´amalni ŕenni; sircxvili 23 gas┬ire da abezar-ikmen, s■ulisagan gabeditdi. vinca 24 givis, matta tvalta ┬ina da ─emtana asubukdi ar moe┬onebis 25 ŕeni nakmari ŕahros da arca viros da arca vis ŕenta na´amalta. 26 šovelnive sircxvileul gikmnian. viremdinca řiřa ŕeni 27 moaxlea, gana╠amca eŕma išo ┬inamř╠vari. xucesi ra orřalta 28 uÍrevdes, diaÍonman ŕuŕňarisa Íide ramca kmna?" 29 maŕinve viros tana Íaci gagzavna, uqmo da u─ivla disa 30 misisagan, švela ┬vrilad uambo da utxra, vita: 31 "┬varte ese ŕeni dai! raca egebis da missa sakmesa hmartebs, 32 egeti saňa´i˙o miuňšar! řiřa sasiÍvdilod nu ge┬šalvis. me tu 33 garda-ras-vaqdev, me´isa gulisa ´Íivilisagan gavhňa´i˙eb. vissa 34 tvalta davs┬vav da řiřa gana╠amca movÍla. da ramins ama kvešanit 35 gavařeb da, vire cocxal var, a╠ar vaqseneb. samisa ubedurisagan 36 davcli kvešanas!" 37 visi tuca morcxvi išo, mi■nurobisa sakmeman ┬au╠o sircxvili. 38 a┬ naxe, tu řmasa ┬ina ŕahi moabads ra ňasuxi gasca 39 da sišvarulman tmoba, ŕiŕi da Írřalva vit moaŕorva, 89 1 mi■nurobaman tavi siÍvdilad vit daadebina, sa┬utro da sišrme 2 mistvis vit ga┬ira! aŕpotebuli ´ax´isagan moabads ┬ina ze 3 ai┼ra, vita asňi´i gveli, qelni moi┼vdna da agre moaqsena: 4 "he, řliero da ma╠alo qelm┬ipeo! ─ven ŕenita ┬šromita 5 da ňa´i˙isa kadebita ve╠ar dagvaŕineb. raca stkvi, švela 6 martali da Íargi stkvi da ese uÍetesi hkmen, romel augi ar 7 dagvimale. a┬ tu g┬adian, ─amomar─ev anu tvalni dam┬ven, 8 g┬adian-gamaře, g┬adian-uÍunisamde da┼edili gšve. tu ginda 9 laŕkarta ŕigan ŕiŕveli maare. raca g┬adian, igica mišav, švela 10 qelge┬ipebis. amas ve╠ar uÍuvi´švi: me ramin casa da 11 kvešanasa švelasa mir─evia da tavsa da sulsa ─emsa missa ┼irsa 12 vanacvaleb. tvalta sinatle da gulisa ─emisa sixaruli 13 igia, mošvare da ňa´iosani gulisa ┬am╠ebia da tmobisa momcemi. 14 da ra mgama, tu erti suli mistvis gav┬iro? tumca ati 15 atasi suli medga, švela mistvisve minda. me raminis sišvaruli 16 ar movs┬šdebi, vire sicocxle ar mom┬šdes. me misi 17 mzisa msgavsi ňiri, ´anisa saroysa naÍvtsa zeda mšopi, gonebisagan 18 ar mimcildebis, da igi mir─evia atassa qelm┬ipesa da 19 misi naxva atasisa qelm┬ipisa da maravisa uprosad mi─ns. mzesa 20 da mtvaresa mas zeda vxedav, ─emi imedi da neba igi aris. me 21 ramin ŕahrosagan upro mišvars, me ramin virosagan upro momindebis. 22 ŕen tu g┬adian, momÍal, g┬adian damar─ine! ar momřuldebis 23 da ver davivi┬šeb ramins. ŕen da viro ornive ─emni 24 ňa´ronni xart, raca g┬adian ─emzeda, švela ŕegiřliat. tu viroman 25 momÍlas anu dam┼edos, miamebis, movitmen da ■er var 26 da, tu ŕenman qrmalman suli amomqados, amit ara mgama, romel 27 ─emi saxeli ukunisamde dar─ebis, vita: suli visman raminisatvis 28 ga┬irao. tunda atasita sulita višidi esetsa saxelsa. 29 magra, vire lomi cocxal išos, mista martveta daqocasa da 30 adgilisa aŕlasa vin iÍadrebs? vire ramin cocxal išos da me 31 mesvas, mrudita tvalita ŕemoxedvasa veravin mÍadrebs. ra didi 32 z╠va, vita m┬addes, egre qelta mkondes, cecxlisagan 33 Írřalva beditia. ŕen ─emi raminisagan mo┬šveda maŕin ŕegiřlia, 34 da Íacisa dabadeba ŕengan egebodes. me amisatvis ┼irsa arad 35 gaviÍvirveb da amaŕigan naxe, tu ŕeni ╠one ra ikmnebis!" 36 ra viros ese saubari visisagan esma, atas■er tavisa siÍvdili 37 ina´ra. ┬avida da dai tana ┬ai´ana. mar´osa eubna, 38 ŕeagonebda. egre utxra: 39 "he, ╠mrtisa m´ero, ŕmago, regveno! ege saubari vit 90 1 egebis ŕengan, anu ŕen ─emsa ┬ina ra ušav ŕahi moabads? ─emica 2 ňiris-┬šali ┬ai╠e da tavisaca. ŕen ─emgan da moabadisagan. 3 rad ara grcxvenian, romel egre i´švi: ramin minda da moabad 4 ar mindao! amas rad ar mitxrob, tu ramins ŕigan nivti 5 ra naxe eseti, romel švelasa igi gamoir─iea! sa┼ur┼lesa ŕigan 6 ra uc ─angisagan da řalisagan Íide? mis me´i ra icis, romel 7 ─angi mortos, ─amohÍras da zeda ŕeuqmos? niadag mtrvali 8 izaxis, vita m´eriani. mi┬šit misi ´anisamosi xamarta tana 9 da┬indulia. uriani misni aripnia, xarabatni misni nadimnia. 10 ar vici, tu ŕen sada ŕeis┬avle igi da raystvis esre gami■nurdi 11 mistvis? a┬e sircxvili da ╠mrtisa ŕiŕi moigone da nu xar 12 magaŕigan, romel augita agvavsne. ŕahrosebri deda da ─emebri 13 řma ŕenita siavita augianni da sircxvileulni ar vegebit. 14 nu udgebi mi┬šit eŕmaÍisa ┬adilsa da nu gascem sa┬utrosa 15 da sauÍunesa raministvis. tu ramin uÍvdavebisaebr 16 gi─ns, moigone, samotxe ╠mrtisa uamea. me mitkvams, raca ŕentvis 17 s■obs. a┬ ŕen icode da ŕenma ╠mertman da ŕenman kmarman! 18 raca mitkvams, tu ar momismen, ŕenis abezrobisagan Íide ara 19 ╠one makvs". 20 viro vitaca eubneboda, visi sabralod ´iroda da egre 21 utxra: 22 "raca gibrřanebia, švela martalia. magra me Íarisa daqŕva 23 rasa╠a mergebis? raca mkonia, mňaravsa švela ┬au╠ia. ─emi 24 suli ar egre ─a┼rila cecxlsa ŕigan, romel visica ra ŕegoneba 25 ergebodes. ─emi guli ar egre ga´exila mi■nurobisagan, 26 romel qelovanman Íacman misi ŕeÍrva icodes. me guli mistvis 27 asre mimicemia, romel me misgan na┬ili a╠ara damr─omia. 28 ╠mrtisa gangeba a╠srulda ─emzeda. raca╠a ikmna, ikmna! a┬ 29 tkma da nanva a╠aras gvergebis. me ramin esre ŕemšvarebia. 30 romel uvunisamde ve╠ara movs┬šdebi; da tu egre mÍitxo: samotxe 31 gir─evnia anu raminio, - me, ŕenman mzeman, ramins gamovir─ev, 32 amit romel misi ŕexedva samotxeo mi─ns". 33 ra viroman visisagan ese ŕeu┬oneli si´šva moismina, margali´i 34 ╠orsa ┬ina a╠ara dašara, Íide ┬avida da igi kve daagdo. 35 moabadisa da visis sakme ╠mertsa ŕeavedra. 36 merme ŕahinŕa tamaŕad gavida da moedansa asňarezsa scemda. 37 darni-darni gaišarnes: moabad da ocni Íacni dar─eulni 38 calÍe da viro da egrev ŕer─eulni Íacni calÍe išvnes. ramin 39 moabadisaÍen išo. 91 1 dai┬šes asňarezoba, romel uÍete da u´urpe a╠ara egeboda. 2 tu stkva, camdi aagdian burti. mas d╠eta šoveltagan upro 3 sakebarad gamo─ndes viro da ramin. zog■er man a■obis da 4 zog■er man visi ÍoŕÍida╠ma u┼vre´da moburtalta egre 5 sakeburta. ramin da viro upro moe┬onnes da me´isa goneba-ŕe┼irvebisagan 6 dai╠ri■na da ňirisagan peri ┬auvida, ´iroda 7 da egre trtoda, vita cxroiani gverca dau■da řiřa da amod 8 egre eubna: 9 "rad mogrevia asre eŕma, romel tavsa sulisa dalevisatvis 10 esre ebrřvi da cremltagan tvalni dagiŕvrian? rad 11 ikm? ar ŕeni mama šaran išo da deda ŕahro? ar ŕeni řma viroa 12 da kmari moabad? da ŕen, visi dedopali, šovelta ÍeÍlucta 13 mze xar! ar aranisa da erašis dedopali xar? ar turketisa 14 da xorasnis dedopali xar da xatuni? ar gvarianobita da 15 siÍetita gamo─enili da šovelta qelm┬ipeta saňa´rono? da 16 tu atasica ┼iri g┼irs, ar eseti mošvare givis, romel, ra 17 misi ňiri naxo, šoveli ┼iri gagikardebis? e´lica, z╠va da 18 qmeli ŕenebrsa qelm┬ipesa hna´ris. nu u─ivi ╠mertsa dambadebelsa, 19 misi samotxe akave ŕentvis ubořebia. misgan uprossa 20 da uÍetessa ŕen rasa╠a stxov? didi da saÍrřalavi qelm┬ipe 21 xar, šrma da ÍeÍluci xar, ama sa┬utrosa ŕigan nebieri 22 da mosvenebuli xar da amissa me´sa rasaca eřeb? icode, romel 23 ╠mertsa gairisxeb. nu ikm, mtvareo! das■erdi bedsa da 24 raca ╠mertsa ubořebia! Íma šav ŕeni siÍuŕ´e, nu gai┬šromeb 25 qelm┬ipesa da nuca řmasa ŕensa moimdurveb, mit romel, ŕenisa 26 ŕecodebisa cvar-cvari ra ertgan ŕeišrebis, misgan didi 27 ╠vari adgebis". 28 egre uňasuxa enovanman mtvareman: 29 "he, řiřao! cudsa da beditsa viremdin ubnob? cecxlsa 30 ŕigan ┬šalsa sadamdin eřeb? 31 araÍi: nutu mecnierta Íactagan ara gasmia, romel 32 m┼vre´elta omi ar eřnelebis? 33 me kveiti var da ŕen cxenosani. ŕeni cxeni malia da veli - 34 vaÍe. ─emi ┼iri da maŕvraloba ar ici. me sneuli var 35 da ŕen mrteli. ar ici ─emi, romeli adgili m´Íivis. qelm┬ipe 36 ─emi uxucesi da kmari aris, magra mee┼vi, sarido da avcnoba 37 aris. tu viro řma aris, a┬ mas movsřulebivar, ─emsa tvalsa-vita 38 sxvisa okro aris da, tu mtvarecaa, me a╠aras mergebis, 39 radgan ar ─emia. da tu ramin aris, cudad mperebelia. 92 1 ŕenca ici, romel missa enasa ╠orebisagan Íide ara akvs. enad 2 ma╠orebelia Íacisa da sagrřelod sišvarulsa zeda daudgromeli 3 ena misi saubrisa ˙amsa ŕakaria, magra uÍanis nav╠eli 4 da bi┼obita savsea. me, glax, var ga┬bilebuli, atasisa sakmisagan 5 usakmo da atasisa mi■nurisa da mošvrisagan umošvro. 6 řmaca mivis, kmarica da mošvareca da ama samtaganve cecxlta 7 zeda vi┬vi me saxeli oden damr─a kmrosnobisagan, me sašveduri 8 oden damr─a mi■nurobisagan. me igi okroysa ´aŕ´i arad 9 didebad mi─ns, romelsa ŕigan m´eri ─emsa sisxlsa da╠vrides. 10 tumca bednieri šopil višav ─emi kmari virosgan Íide 11 arvin ikmneboda. arca raminis ňiri menaxa, arca moabadisa, 12 romel mošvaresa hgvanan da m´ernia sařulvelni. erti vita 13 ┼iria, mi┬šit sulisa gamňa´i˙ebeli, da erti sa─emod, vita 14 ┼ikasa tana, kvaa; ertisa guli kvisaebri, daudgmelia da meorisa 15 guli usamartloysa mřebnelia. 16 moabadisagan visis ┬amošvana da 17 maravs moslva da xorasansa 18 xorasani palaurita enita amosa da momcemsa kvešanasa 19 hkvian. erašisa da srulisa sňarsetisa sa┼amadi sňarsetit da 20 xorasanit mova. amo mi┬a-┬šali da ┬mida haeria, da tvit maravi 21 kalaki xorasansa ŕigan egzom amoa, vita tveta ŕigan maisi. 22 Íacisa gansasvenebelia da samotxesa hgavs. 23 ra ŕahi moabad Íargita e´lita ŕemokceuli kois´anit 24 maravs kalaks mivida, ÍoŕÍta zeda ■da [vissa tana], vita solomon 25 da balav, da tamaŕad munit u┼vre´da velta, ba╠ta 26 da venaqta am┬vanebulta da ašvavebulta. da sicilita da 27 la╠obita visis egre utxra: 28 "naxen.melni da venaqni ŕvenian ŕenisa ňirisaebr. ┬šali 29 da mi┬a, bos´ani, satibni, velni da ┬alÍo´ni, mta da bari 30 maravisa ╠mertsa, vita edemi, ŕeumÍian. amas rad ar mitxrob, 31 he, mtvareo ─emo, maravi upro giamebis, tu mahisa kvešana? me 32 maravisa kvešana mir─evnia, amit romel misi kvešana casa hgavs, 33 varsÍvlavita ŕemÍobilsa. tu stkva, samotxe aris ╠mrtisa ┬šalobita 34 savse. vita mahisa kvešanisagan maravi uamesia, egre me 35 virosagan upro var me mahisa kvešanisaebri kvešana dia makvs 36 da egreve zemdgomi šma virosebri dia mšavs". 93 1 naxe, visman ňasuxi ragvari gasca, vit uňa´iod eubna! mi■nurobisagan, 2 vita lomi, gagulovnebul išo da virisaebr a╠ara 3 ŕes┬onda. egre moaqsena: 4 "qelm┬ipeo, maravi da misi kvešana amoa tu ara, ╠mertman 5 ŕen gibednieros. me aka dia unebliv daňšrobil var; vita 6 nadiri, badesa ŕigan bmul var. da tumca raminis naxvisa 7 mizezi ar išo, a┬.mca ŕen ─emi saxeli gardasrulta tana gesmis. 8 magra ra mas vnaxvide, mahi da maravi s┬orad mi─ns. tumca guli 9 ─emi ar mistvis damedva, akamdinca tavi ar micocxlebia. 10 me igi me┬alÍo´e var, vardisa mnergavi, romel eÍalsa ve.mudarebi 11 vardisatvis. me ŕen raminis gzita ŕegeňoebi, amit romel 12 ─emi guli naxutevad mas akvs". 13 ŕahinŕa ra ese řneli ňasuxi moismina, ┬šromisagan ňiri. 14 gau┬itlda, merme gaušvitlda, gulsa israd daeso da ■avrisa 15 misisagan atrtolda, da esre ga┬šra, romel moÍlvasa hlamoda. 16 da Ívla sišvarulman da cnobaman moria. ra ga┬šris, 17 cnoba ┬ina daudgis da, ra gapicxdis, misisa siÍuŕ´isa cecxlsa 18 ╠mrtisa gangebaman ┬šali daasxis radgan ╠mertsa misi 19 sicocxle gaego, Íaci mas m´erobita vit mohÍlvida? veravin 20 moerevis m´ertagani, visca ╠merti scvides. daeqsnebis lomisa 21 ┼angta da ňiloysa xor´umsa. vita mraval■er, mŕvidobit 22 dar─a pateraÍisagan. sakonelsa hgvanda damalulsa naoqarsa 23 ŕigan visi, šovelta Íactatvis ŕeÍruli da raminisatvis oden 24 gaqsnili. 25 ra didxan aŕpotebuli ┬šreboda, cnobaman moria ŕahi 26 moabads da vissa avi sakme a╠ara ušo, magra gineba dau┬šo da 27 egre utxra: . - 28 "he, řa╠lisa ŕekmnilo, beblta da grřneulta gazrdilo, 29 ┬elnimca mos┬šdebis ŕahros, romelman gŕoba! saxlimca auoqrdebis 30 viros, romel us■uloysa da magalitisagan Íide ara 31 gamova ŕenisa gvarisa! gvelisa martve gana╠amca gveli išo 32 da avisa xisa našopi gana╠amca m┬are išo adrabani, paraxzadi, 33 viro, roin da abanozi, visi da ŕirini švelani tvito mamisa 34 ŕekmnilni xart da bozisa naŕobni da grřneulta gazrdilni. 35 ŕin oden ŕavdebodi ■imŕedis gvarisa da ŕenca moašivne ■imŕedis 36 gvari, a┬ sami gza ┬in gic, sadaca g┬adian, mixvidode: 37 erti gurganisa, erti devmandisa da mesame hamianisa da niavandisa 38 a┬ ika ┬aŕavdi, romelsaca gzasa g┬adian! ŕennimca ┬inamř╠varni 39 macdurni da devnia da sadgurnimca ŕenni naoqarni 94 1 da u┬šlonia, gzatamca šovlgan ormo dagxvdebis, velnimca 2 gvelita savsea da mta tovlita, ┬šalimca samsaliani da velta 3 našopi uřovriani; d╠isitamca lomi mogegebais da ╠amit 4 macturi. ┬šalimca didi dagxvdebis da xidi aoqrebuli. da 5 ╠mertimca grisxavs, romel, ra daibade, ┼iri aravis daulie!" 6 ra ese brřaneba esma vissa, ŕvenebit uaugosa. moabadis 7 si´švisagan me´is-me´ad gamxiarulda, vardisaebr ašvavda, 8 tašvanisca da Íide ┬amovida. 9 25. moabadisagan visis gaŕveba 10 řiřasa egre utxra: 11 "┬ae, řiřao, samaxaroblo stxoe ŕahros da egreve viros, 12 gaaxare da sabořvari ai╠e, egre moaqsene: movida dai ŕeni 13 sašvareli, mošvare ŕeni; amovida elvare mze ŕeni, sit ar 14 moelodi, imedisa ŕenisa niŕani gamo─nda, sit sae┼vi ar gkonda. 15 a┬╠a simar´ove mogaŕora bedman, ŕentvis xorasnit ori 16 mze gamosula-tko. da dedasa ─emsa gaaxare da moaqsene: veŕňisagan 17 mze daeqsna, bedsa sviansa missa gae╠viřa da momarta 18 tavisa gvarsa ňa´iosanman tvalman. radgan ╠mertman moabadisgan 19 gviqsna, vitamca šovelta ┼irtagan qsnil var-tko". 20 merme mivida, moabads egre moaqsena: 21 "ma╠alo qelm┬ipeo, mi┬šitmca mxiaruli da cocxali 22 xar agre, vita ŕenta mošvareta gaexarebis! da m´erni ŕenni 23 mogaŕornes ╠mertman! me vire cocxal var da sulni midgan. 24 ŕeni gulita mlocavi vikmnebi. akatgan eseti coli ŕeirte, 25 romel tkveni ŕesaperi išos da ─emebri asi mqevali hšves asden 26 ÍeÍluci da ŕvenieri ŕeirte, romel, vinca m´erman naxos. 27 daumřimdes da dabrmdes ŕurita: gvariani me´is me´ad, 28 si┬midita da ňa´iosnobita kebuli, vita mze, šovelta tvalta 29 sana´reli da, vita suli šoveltatvis sašvareli. uŕenodmca 30 me cocxal var mxiaruli da u─emod ŕen ╠mertman dideba 31 mogces da mogima´os; asre kmnas, romel ortave sinanulad ar 32 gagvixdes da neba-a╠srulebit višvnet, romel ertmanerti 33 arodes vaqsenot" 34 sa┼ur┼leta Íli´eni moabads qelta miatvalna da egre 35 moaqsena: "sxvasa me┼ur┼lesa ŕehvedren, romeli ŕensa sadedosa 95 1 ŕigan ─emsa uÍeÍluce išos da uertgulesi. ╠mertman uŕenobita 2 me nura damaÍlos da u─emobita ŕen nura dagimřimos!" 3 ese tkva da tašvanisca da ┬amovida. da raca mona da 4 mqevali hšva nasšidi vissa, švela atavisupla da gaaaza´a. 5 ra ┬amovida visi, moabadis darbazi umiso aiŕala da 6 dabnelda. šovelta Íutxetagan ´irilisa qma gamovidoda. ŕahi 7 moabadis na´amalni dedani da╠re■it ŕeikmnes da ´irodes 8 misisa ┬aslvisatvis. aÍoces ertmanertsa da gaišarnes. 9 mravlisa tvali ´iroda mistvis da mravlisa guli i┬oda misisa 10 moŕorvebisatvis, magra šoveltagan ramin gana╠amca 11 usabraloe išo. ra ┬aslva visisi daisÍvna, ŕe┼irvebita cnobata 12 mihqda, vita prinveli tav-moÍvetili partxalebda. ra 13 sulad moikca, ar gamoisvena ┬amsaca ertsa ŕe┼irvebisa da 14 gulis-´Íivilisa da ŕeuŕromelad cremlta denisagan. 15 Ívla avad gaqda, ňirvel gami■nurebisa a┬ uřnele išo. 16 tuca ´irilita ar ergeboda, ╠oned egreca igive hkonda: 17 zog■er mošvrisatvis izaxdis, zog■er gulisatvis ´irodis. 18 d╠e da ╠ame gulsa eubneboda da tvalni ver daixu┼nis. egre 19 tkvis: 20 "u╠ono-kmnilo gulo! gagiŕavebia ─emi ´ani da suli, mi■nurobisa 21 da╠ita nateli d╠e gagiŕavebia, sixaruli ┼irad ŕemcvalebia, 22 sicili - ´irilad, simrtele - sneulebad da iarisaebri 23 naÍvti mŕvildad ŕemkmnia. a┬ naxe sim┬are mi■nurobisa,tu 24 umošvrod cocxal išo. ertsa ┬amsa umisod šopna ver 25 gasřle, a┬ rasa╠a glax ikm anu umisod šopna vit egebis? akatgan 26 dia ┼irsa naxav, akatgan dia nav╠elsa s┼am umisobita. moigone, 27 gulo, mar´oobisa sim┬are, dae─vie a┬ve ┼irisa gařlebasa, 28 radgan anazdeulad gagešara mošvare [sašvareli; ŕentvis 29 xurmisa ˙ami ┬avida da eÍlisa movida. datme da moi┼irve, gulo! 30 a┬ moge┬ipa, raca avi dagetesa. gulo, ŕengan nakmrisatvis 31 nu gakvs gamosveneba! da tvalo, cvridi cremlta sisxlianta! 32 ve╠ara vnaxav sanaxavad sašvarelsa mošvaresa. martal xar, razomca 33 ŕei┼irvebde da ╠a┬vta cremlita dahbande. ňirveli mesisxleoba 34 ─emi ŕengan ikmna: ŕen gaicade igi ňirmze, ŕen ─amagde 35 mi■nurobisa ┼irsa da a┬ mit ara gakvs ŕenve mosveneba. sisxlad 36 gmartebs gardakceva, tvalo, sinatlisa a╠ar xedva, radgan cisa 37 mnatobtaganca unatlesisa ┼vre´a dagaÍlda. qams, tuca kvešana 38 a╠ar ganicado, radgan misebrsa ve╠aras naxav. ar minda 39 uvisod sicocxle, ŕengan Íide misgan aravis undi, ŕeni tneba 96 1 misgan Íide arvis hkonda. me tu misisa naxvisa imedsa gardavs┬šved, 2 va─emeb tavsa, a╠ar vnaxav mzesa da mtovaresa, tavisa 3 qelita amovišri tvalta. ra mgama, tu a╠ar mi─ndes,] radgan 4 vissa ver u┼vre´! he, dabnelebulo bedo ─emo, ubeduro, rad 5 damagde u■upto da umošvro! he, muxtalo sa┬utroo, ŕengan 6 var ama ■avrsa ŕigan, ŕen momec sixaruli da ŕenve ŕegŕurdada 7 gagešare ugrřneulod! sa┬utroo, tu ŕeni qeli ar muxtlobaa, 8 co´asa šmisebri, raca mogeca, egreve usae┼vod rad╠a 9 ┬ami╠e?" 10 esegvarsa ramin sabralod gulsa eubneboda da ´iroda guli 11 sixarulisatvis moeŕora da tavi gamosvenebisad. da dia 12 igonebda, tu rayta╠a sakmita daeqsnas mar´oobisa ŕe┼irvebasa, 13 anu ra bade da ╠one daudgas tavisa sakmesa. 14 merme ŕahi moabads Íaci miugzavna, vita: "ese meekvse tve 15 aris, raytgan kve-┬olil var da avad šopil var, a┬ co´ad 16 řalisa da simrtelisa niŕani momcemia, adritgan cxensa ar 17 ■domil var, ab■ari ara mcmia, cxenni damxamebian, avazani da 18 řa╠lni kve-bmita daršvnilan, korni damŕavebian, šopna da 19 kve-┬ola mom┬šenia. parmani miboře-┬avide amuls, gurgans 20 da saravs, mivide, vinadiro da xani davšo: sanadironi Ívla 21 gavmartne da ┬inaŕeve movide". 22 ra ese řmisa mocikuloba ŕahi moabads moaqsenes, ŕea´eva, 23 romel bi┼oba da magalitoba išo ama saubarsa ŕigan da visis 24 siŕore a╠ara ŕeeřlo da ar ŕin šopna. gineba dau┬šo ramins da 25 ┬ševla da egre tkva: 26 "numcaa ŕeni ┬a╠marti da sicocxle! ╠mertman ┬agišvanos, 27 magra mŕvidobit nu╠ara mogišvanos, simrtele da gamar■vebamca 28 ŕeni nua! sadaca g┬adian, ┬aed! ŕen ŕeni suli visis grřneulobisada 29 ŕegi┬iravs da, ra tvalad naxo, ŕentamca tvalta 30 ┬ina moÍvdebis, da ŕen ese avi zne missa sulsa tana amogqdebis 31 da amis avis teslisa našopad ■o■oxetimca mogxvdebis! 32 ■eret ─emi si´šva švela gem┬arebis, magra švela xvan■ia ŕeni. 33 sišvarulita ŕegagoneb, tu moismen da cnoba gakvs kois´ansa 34 gvariani da Íargi coli ŕeirte, vacisa ŕvili, ÍeÍluci. 35 nu╠ara daeÍarebi visis da řiřasa, tvara gana╠a odesme matita 36 qelita ┬aegebi. ŕensa colsa gverdit gaixaren. mas das■erdi. 37 tu` ese ara kmna, tvit naxo ra ┬ageÍidos! qrmalsa da laxvarsa 38 zeda cecxlsa davagzeb da maŕigan ŕen da visis ortave ŕegšri. 39 me, romlisa řmisagan augiani var, missa sicocxlesa 97 1 siÍvdili mir─evnia. nutu ─emi si´šva la╠oba gegonos! gam┬šralna 2 lomsa a╠ara eamxanagebis... 3 ra ramin ese brřaneba moismina, da┬ševla gulsa ŕigan řma 4 da matita sapicita ŕehpica moabadis mzita, romel ─emsa sicocxleŕigan 5 mahisa kvešanasa ar ŕevide, arca ŕenisa brřanebisagan bi■i 6 gavdga da arca visi ňirad vnaxo da arca mista na´amalta 7 tana dav■de da gavixarneo. merme egre moaqsena: 8 "ŕen ar eseti qelm┬ipe xar, romel me ŕeni orguloba 9 viÍadro da, tu ŕenisa brřaneblobisa ur─i višo, tavmosaÍveteli 10 var. tkvengan, vita ╠mrtisagan, meŕinian da, vita missa 11 brřanebasa movismen, egreve - tkvensa". 12 zeňir esre ´Íbilad ŕestvala ňasuxi da guli sisxlita 13 avsoda da sxva-Íalibad išo da is┬rapda gamartvasa da visis 14 naxvasa. 15 26 raminisagan visis tana ┬aslva 16 ra kalakisa Íarni gamoiarna ramin da gamoemarta, gamrtelda, 17 tuca ┼irad arcara ┬inat s┼irda. ra kois´anit kari 18 akroldis, esre u─ndis, vitamca samotxisa suli scemoda. 19 picxlad iarebodis, vita mi■nurta ┬esia. mošvrisa sanaxavad 20 arad e┼irveboda gzisa sigrře da ar eřneleboda gzata siave. 21 igi mgzavroba tamaŕad u─ndis, razomca didi ┼iri naxis. 22 a┬ aket visi odes dedisasa misrul išo, uraminobisagan 23 ŕeavebul išo da da╠re■it išvis. misi sandomi mahisa kvešana 24 ormod u─nda umisobita. samÍauli ertobit Íide ŕeeqsna, vita 25 mgloviare ■dis, arca ┼amdis da arca smidis; arca gaicinis 26 da arca raminis survilisagan Íide sxva sagonebeli hkondis. vitamca 27 ara tavisa saxlsa šopil išo da ara dedisatvis e┼vri´a, 28 vitamca gvelisatvis xedul išo. ra řma naxis, vitamca 29 mesisxle misi šopil išo, esre u─ndis. ara[ra] iamebodis kvešanasa 30 zeda, sixarulta tana si´šva arcavis miugis, arca 31 gaicinis. d╠isit mzesa u┼vre´dis raminis sanacvlod da ╠amisa 32 sibnele raminis tmata siŕavisa nacvlad iamebodis d╠e da ╠ame 33 banta zeda ■dis da tvalni xorasnis gzisaÍen hkondis da 34 ina´ridis: "karimca movida xorasnit da raminis surneli suli 35 meca!" ╠amit i´šodis: "aha, tumca dilasa movida ramin!" 36 da dilasa i´šodis: "aha, sa╠amodmca movidao!" da egre tkvis: 37 "ne´arři, tumca cxensa zeda m■domi maŕvrali vnaxo, romel ňiri 98 1 ─emÍen ekmnas da zurgi maravisaÍen! ne´ar ver vnaxav ─emtvis 2 mosrulsa ┼abuÍad ros´omis saňa´ronosa?" d╠e da ╠ame 3 hkonda na´ra da ŕe┼irveba, mi┬šit tvalni gzisaÍen hkondis. 4 ■da ertsa d╠esa banta zeda mzisa amoslvisa ˙amsa da 5 mistvis ori mze amovida: mzeman kvešana gaanatla da xorasnit 6 ramin - visis guli. asre movida misad mlxenelad, vita sneulisatvis 7 akimi sneulobisa amsubukeblad. da igi mista 8 tvalta da sulta, amoslvad mi┬urvilta, ŕemkciveli išo ra 9 dainaxa, sixarulit a─karebuli kve ─amovida da ertmanertsa 10 moexvivnes, vita usurvazni. sixarulita ornive ´irodes da 11 ╠mertsa madli misces. ertmanertisa siŕorita ŕe┼irvebulni, 12 ŕešrita, vita vardni, ašvavdes. ertgan xalvatsa saxlsa ŕeviden. 13 ramins visman egre utxra: 14 "ŕenman gulman neba da tevzman ┬šali ňova. ars ese darbazi 15 saqelm┬ipo, da■ed, dia gaixarebdi, vita gina egre. nadirobad 16 moxve xorasnit da dia advilad mogxvda nadiri. me 17 ŕeni qoqobica var da ÍaÍabica, veluri txaca da ŕvelica. 18 amod da■ed, ─emebrita nadirita ixarebdi, ┼amdi da smidi. 19 tamaŕobdi da im╠erdi, vita gmartebs. me da ŕen gavixarebdet 20 d╠es dia, xvalisasa šola nuras movigonebt. nebisaebr višvnet, 21 amit romel ertmanertisatvis ┼irnaxulni vart, mi■nurni 22 vart šrmani da neba-ňovnilni vart!" 23 exvevodes da aÍocebdes ertmanertsa, merme kve da┬ves 24 da d╠e da ╠ame ixarebdes, vita s┬adda. ŕvidi tve egre dašves. 25 da ŕemovida zamtari, mtisa sicive. ornive mi■nurni 26 šrmani qelm┬ipeni muxaersa ŕigan išvnian. hkonda ňa´ronoba. 27 siÍeÍluce, mi■nuroba, sixaruli. asre uÍlebad gaixarnes, 28 romel, rasaca tana sixaruli egebis, arastana daiÍlis 29 27. cnoba moabadisagan raminis vissa 30 tana mislvisa 31 ra ese ambavi esma ŕahi moabadsa romel ramin gamoa─ina avi 32 gvari, mivida vissa tana da Ívlaca da■da da ga┬švedili sišvaruli 33 Ívla gamonasÍva, - 34 araÍi: raminis guli maŕin elevis vissa, ra eŕma avisa 35 kmnasa elios; odesca šurdgeli galomdes, raminis guli visisagan 36 maŕin╠a gař╠es, odesca ─i´i korad ŕeikmnebis, maŕin 37 ramin avsa znesa 99 1 daagdebs, - maŕin╠a mivida moabad dedasa ┬inaŕe da ŕe!,─ivla raminis 2 sakme. da╠re■it egre moaqsena: 3 "egebis eseti sakme gauxelebelisa Íacisagan, romel ramins 4 ukmnia? da vinca cnobasa zeda mšopia, vis moe┬onebis 5 raminis nakmari? misrula ─emsa colsa tana vissa da moušivnebia 6 ─emi qelm┬ipoba da saxeli. vit mividen orni řmani ertsa 7 diacsa tana? kvešanasa zeda amis uaresi ra egebis? me ese 8 augi da xvaŕiadi ŕentvis adritgan mimalavs da, ra dame┼ira, 9 gamovacxade, mit romel ŕen scna nakmari da usamartlod ar 10 m┬ševlide. me asre movÍlav ramins, romel ŕenni tvalni, gazapxulisa 11 ╠rubelni, ikmnen m´iralni. ─emi tavi amis augisagan 12 maŕin iqsnebis, ra ňiri ─emi raminis sisxlita davibano. ŕen 13 ─emi samotxeca xar da ■o■oxetica. da ese sa─emo avi saxeli 14 arca ŕen giamebis". 15 egre uňasuxa dedaman: 16 "mecniersa Íacsa tavisa qel-perqni tvit arodes mouÍvetia. 17 nu mohÍlav mas, ŕeni řma aris da misebri řma sxva ar dagr─ebis. 18 ra uramino išo, una´amalo dar─ebi. a╠ar giamebis 19 umiso sicocxle da sixaruli, ra arca smasa ŕigan gverdit 20 gi■des sašvareli řma, arca omisa d╠esa zurgad gšves, arca 21 m´ersa da mošvaresa gverdit sakadurad zurgit gidges? 22 ╠mertsa ŕenda ŕvili ar moucemia kvešanisa sa┬a╠martod ňa´ronad 23 da, ra ╠mrtisa gangeba - šovlisa adamianisa sicocxlisa 24 bolo-ŕenzeda movides, ŕeni saxli da sa■domi ŕenta 25 m´erta mihxvdebis. daexsen, romel cocxali išos da ŕeni adgili 26 ŕenad ŕedegad ŕeinaxos. 27 ŕegoneba: Íaci uÍunisamde cocxali ar egebis, garna 28 da odesme !,iÍvdili moes┬rebis. 29 s■obs, romel ramin cocxali gesvas, nutu ŕenebri kvešanisa 30 mňšrobeli da qelm┬ipe išos řmasa nu mohÍlav, coli 31 Íide gaaře da sišvarulisa Íli´e sxvasa visme ŕehvedre. ÍeÍlucni, 32 mzisa msgavsni, dia arian, romel mati mÍerdi ┬mida 33 vecxlia da tma-ambari. erti matgani gamoir─ie, da guli 34 mas miec da sa┼ur┼lisa Íli´e mas ŕehvedre, nutu misisa sadapisagan 35 tvali ňa´iosani gamovides, romel sixaruli mogeces 36 da adgili ŕeni ŕeinaxos! rasa╠a gamoeli visisa sakmianobasa? amisgan 37 Íide Íargi ra s┼irs, romel ■imŕedis gvarisa 38 aris. tuca gvarad qelm┬ipe da Íargia, missa siÍeÍlucesa atasi 39 avi zne sdevs. nu ikm, qelm┬ipeo, cnoba moiqmare da 100 1 sulsa ŕensa raminis sisxlita nu daisvri. atassa diacsa visisebrsa 2 hňoeb. mas bozisa sišvarulsa gulisagan rad ar gaagdeb? 3 me ese ambavi Ívlaca masmia da mgonia - uaresica masmia mis 4 dux┼irisa tavisuplisa. řma viro Ívlaca ŕeušvarebia, d╠e 5 da ╠ame mis gverdit smad zis da ╠vinisagan upros■er 6 mtrvali aris visisa bedisagan. niadag ese undoda; a┬ ra mihxvda, 7 a╠aras ŕei┼irvebs. ŕen ubedursa ramins rasa╠a u┬šrebi? 8 ŕeni ŕemcode viro aris, ar ramin; hamians aris, mit aris, 9 romel ŕenebrve visisi mi■nuri aris da erti zne bozisa visisi 10 ese aris, romel tvitosa d╠esa tvito Íuro hšves egeti 11 siÍeÍluce da ŕvineba da sargebeli aris, romel tvesa ertsa 12 mošvaresa tana ar dazams. vardsa hgavs. tuca surneli da amo 13 ars, didsa xansa ar dazams da adre ┬ava". 14 ra ese si´šva gaatava dedaman da moismina moabad dedisagan, 15 řmisatvis maŕinve gul-Íargad gaqda, magra asre gau┬šra 16 vissa da viros, romel ┬šromisagan ňiri gaušvitlda. maŕinve 17 viros ┬igni miu┬era da siÍuŕ´ita Íalami qrmlisaebr gaimaxva 18 da egre miu┬era: 19 "vin gibrřana, amas ar mitxrob, romel ─emgan uprosobasa 20 hlami? vinaa zurgi anu meŕveli ŕeni, romel egre gadidebul 21 xar? rad ar mitxrob amas, tu esre vin gagulovnebs, romel 22 melsa lomisa buneba agi╠ia? ŕen lomta tana rad hlami lomobasa, 23 Ían■ari sad moerevi, anu sad gaekcevi lomsa? tuca visi 24 ŕeni dai ars, ─emi colia, da egre mekcevi, gverdit rad gizis? 25 sad ginaxavs, odes erti diaci orta kmarta coli, anu orni 26 mebrřolni ňiloni ertita be┬vita dabmulni? me ar minaxavs! 27 nutu munitgan kvešanani ranime agixman anu asabiani didřaloanni 28 mogiÍidebian da mit gulovnob? me ŕengan Íargni veraodes 29 ra minaxvan, arcodes vinqelm┬ipe gagikcevia, arca m´eri ´šved 30 vinme ┬amogišvania, arcavisi ŕenisa damamřimebelisa kvešana 31 agioqrebia. ra odes gikmnia Íargi, aravisgan masmia. ŕeni gvari 32 ama╠lebisa ˙amsa tavsa ─a╠ma ikms, ■orsa hgavs gvarianobita: 33 ra mama hÍitxon, dedasa aqsenebs. ŕeni uÍetesi mŕvildosnobaa, 34 magra sagnobasa ŕigan, ar omsa cxenosnad Íargi xar, magra moedansa 35 ŕigan, uÍet gaa┼eneb asňarezobasa ŕigan, vire laŕkrobisa 36 da ŕebmisa ˙amsa vire dedata axlav, ┼abuÍobasa dia ecdebi, 37 tuca omis d╠esa da ŕebmisa ˙amsa, vita diaci, gaikcevi. mahisa 38 kvešanasa mi┬šit lomob da sxvagan melica dagizabunebs. nutu 39 ─emi ŕiŕi dagvi┬šebia, romel tavisagan suli amogi╠o, da ─emta 101 1 laŕkarta mar╠uzelta naÍravica dagvi┬šebia, romel mahisa 2 kvešanasa ŕigan ■eretca šovelgan Ívnesa da vaglaxi ismis maŕinditgan 3 me igi mÍlavi da qrmali ■eret makvs, romel ňirit 4 kvešanisayt ─emta m´erta damqocelia ra ese ┬igni ┬aiÍitxo, 5 co´ad damelode amat d╠eta nauzmebi qrmali ─emi ges´umrebis. 6 me igica masmia, raca amas ┬inat dagikadebia da moaxletatvis 7 ga─venebul xar. egre gitkvams. "moabad ugrřneulod damesxa 8 da mit ┬aišvana gorabit visi. me ╠aplad višav; tumca mun 9 damxvdar višav, moabad šola ver ┬aišvanda vissao". a┬ a╠ara 10 mtrvalisaebr mo╠aplebul xar; tavisa adgilsa mor┼muli 11 qelm┬ipe hzi. ─emi sakme ŕentvis micnobebia, ŕenad omad gamomartul 12 var. saguŕagosa zeda šovelgan guŕagni daašenen, 13 šoveli adgili gaimagre, laŕkarni ŕeišaren, asabiani moiÍiden 14 da, vitaca g┬adian, egre daemzade. tvit meca adre moges┬rebi, 15 gavankrev ŕenta sa┼ur┼leta, iavar-gikm ŕen da ŕenta laŕkarta. 16 a╠ar egre ŕegebmi, romel cocxali sadme dar─e da 17 ŕeneburad gardaixve┬o. kvešanasa ŕigan egzomsa sisxlsa vaden. romel 18 sisxlisa ╠vari mÍvdarsa i´andes. vissa gamovi´an 19 uňa´iod da uze┬arod laŕkarta ŕigan kveitsa vacorveb. esre 20 gavhqdi da movašivneb, romel akatgan ┬a╠mart uxucesisa 21 m´erobasa ve╠aravin iÍadrebdes". 22 ese ┬igni ŕiÍriÍsa misca da gagzavna viros tana da maŕinve 23 laŕkarta švelasa acnoba ese sakme. ŕeeÍazmnes didebulni 24 da laŕkarni. ŕeišara uamravi, z╠visa kviŕata odeni. 25 asašarsa hÍres, tu stkva, ■eonisa ┬šali kois´anisaÍe mivao. 26 laŕkarta sididisagan cisÍari daimalis. eseti ┼abuÍebi išo, 27 romel lomtaebr sisxlisa msmelni. midiodes picxlad mo┬ignarsa 28 ŕiÍriÍsa uÍana, vita karni. 29 ra parandaman ┬igni miartva, moabadis ┬šromisa ŕiŕita ´anisagan 30 řali ┬auvida da tvaltagan sinatle. egre tkva: 31 "miÍvirs egzomi ┬šroma ra aris, anu esre danakadebit 32 saubari? ─emi dai misi coli aris da missa darbazsa ŕigan 33 ■da, zamtris d╠esa saxlisagan gamoařo. igi gvcems da igive 34 ´irs. ori usamartlo misgan gv┼irs: gamor─euli ─emi dai, 35 vit mesisxle, atasita uňa´iobita gamoařo, ertita ┬ignita 36 uÍanis arca moigona da arca uqmo. man ŕegvcoda da igive 37 gvi┬šrebis. ŕahinŕa arca kvisaa da arca rvalisa. rad unda 38 egzomi kadili da ga─veneba? ertxel laŕkari ŕešara da mnaxa. 39 mgonia, moe┬ona ─emi tavi. esre gakceuli da ga┬bilebuli 102 1 ┬avida akait, romel uňa´iobita kvešanata ŕigan araÍad daidva. 2 ─veni omi ar damaluli išo, romel a┬ visme gavagonebdet. 3 maŕin řliv gardaixve┬a. a┬ Ívla pereba rad╠a unda? orta 4 Íacta ertisa ga´exilisa mŕvildisagan eŕinodao". 5 merme ┬ignis ňasuxi viriani miu┬era: 6 "dido qelm┬ipeo, ma╠alo da mebrřolo, nebiero! ŕenisa 7 sacturisagan ra ┬ageÍida da╠re■ilobisa da avisagan Íide? 8 ŕen, qelm┬ipeta qelm┬ipeo, mbrřanebloba gagiva. saqamso ese 9 aris, romel ┬šnari išo da šovlisa sakmisa mecnieri. radgan 10 ňa´roni xar, qams ese, romel si´šva univto araodes brřano. . 11 mecnierni samartlianad ubnobden da tavsa mi┬šit mosamartleobita 12 gasaxelovnobden. ─vens ŕua m´eroba uňirulia, mit romel 13 mošvroba da m´eroba ertgan uperea. tkven beditsa ubnobt 14 da gvaginebt, ─ven verca egre gaginebt. tavisi coli gagiřia, 15 sxvasa nurvis abraleb. amistvis arca ┬ignis mo┬era ginda 16 da arca omi. aha ŕeni coli, sadaca g┬adian, ┬aišvane da, tu mibrřaneb, 17 a┬ve vissa ŕensa ┬inaŕe gamovgzavni. oditgan aka mosula, 18 ╠mertman icis, sam■ris me´ad ar minaxavs da, tu vnaxoca, 19 ra saÍvirvelia? řma disa naxvisatvis odes vis gaušenebia? 20 coli ŕeni, ra gagva, tu me gverdit mi■des, da, tu avsa ras 21 mee┼v, tvit ici, romel me usamartleoba araodes gamomslvia. 22 visica amasve i´švis da ŕenca ici, romel u╠ala´o momiqsenebia. 23 a┬ amisad ŕedegad ŕen tu ar ici ─emi sakme, me gagagono 24 ama ┬ignita, romel mogi┬eria. ŕen mar´o misrul xar 25 br┼isasa da cudad usamartlo dia gitkvams, maŕindlita ŕebmita 26 ŕen tavi gikia: "gamar■vebuli me varo da gakceuli - ŕen"; 27 egre gitkvams: "igive mÍlavi da qrmali [■eret ariso, romel 28 ňirisa mi┬isagan ─emi m´eri avqoceo". tu ŕeni qrmali] basri 29 aris, arca ─emia bzisa. tu ŕeni qrmali ■a┼v-muzaradsa s┼ris, 30 ─emi Ívla-kvasa da grdemlsa. egre gitkvams. "─emi ŕiŕi nutu 31 dagvi┬šebiao?" ŕen ture ─emi naÍravi sizmriv naxe, romel 32 m╠viřaresa a╠ar ge´Íivna.raca ─emgan satkmelad ─emi keba da ŕeni 33 řageba qams, ─emad nacvlad švela ŕen gitkvams da dagis┬ria. 34 tu ese ┬igni laŕkarta zeda ┬aiÍitxo, mravali damaluli augi 35 gamoga─ndebis. eseca dagešvedra ─emda, tu: "ŕeni deda gvarad 36 ŕensa mamasa s■obdao". Íacisa mamacisa gvari omisa d╠esa misi 37 mÍlavi da ┼abuÍobaa. maŕin gvarsa ar eřeben, ŕubisa, qrmlisa `da 38 lax´isagan eŕinian tu. omsa ŕigan gamova─ino, ra ŕevišarnet, 39 ─emi gvari da sakmit vkmna, ar enita, oden vtkva. okro-goari 103 1 da ena-maxviloba ert dangad ╠iran maŕin, ra ┼abuÍni ertmanertsa 2 ŕeebnen. egre saubari kve daagde da a┬ ┼abuÍoba iqmare. 3 d╠es ─veni meŕveli mÍlavi, qrmali da guli aris da gamar■veba 4 ╠mrtisa qelta ŕigan aris". 5 paranda gareŕeakcia viroman, ŕahi moabads ┬ina miegeba. 6 da moabad esodeni řneli ňasuxi ┬aiÍitxa, - munve ┬šnarad 7 Íitxva dai┬šo, sada sae┼vi hkonda, romel viro visis gzita 8 avsa ňasuxsa gascemda, da, ra srulad ┬igni ┬aiÍitxa, siÍuŕ´e 9 da sicrue maŕinve sinanulad gauqda. sxva Íaci gagzavna viros 10 tana, vita: "ŕen giqsnivar šovelta ┼irtagan, dia avad ŕeesmine 11 ─emtana da ara vicodi, romel usamartlod išvnen. a┬ 12 m´erobisa raqsisagan gardaqdomil var da sišvarulisa ┼armagsa 13 ŕe■domil var. ŕeni s´umari var tvesa ertsa. vit mošvareta 14 da mzaxalta hxvdebis, agre iurvodi masňinřlobisatvis. 15 ŕensa darbazsa da ┬alÍo´sa saqelm┬iposa ŕigana gms´umrebi. 16 merme ┬eli┬adsa ertsa me ŕeni masňinřeli var. nutu 17 ras ama sakmisatvis memdurode, a┬ve aka brřane da visi tana 18 moi´ane. visi ─emi sulia da ŕen řma gamor─euli da ŕahro ─emi 19 dedaa". 20 ra mivida moabadis ┬igni viros tana, sašvarliani, da dia 21 salami da ř╠veni ŕahros tana hkonda, Ívlaca daimala m´erobisa 22 eŕma da sišvarulisa vardi ašvavda, sixarulisa tvalsa 23 gae╠viřa da m´eroba gakarda. miišvanes dedopali visi, vita 24 mze, da moabads ŕehvedres. šovelsa Íacsa gaexarnes. tu 25 stkva, kor┬ili maŕin╠a išo. tvesa ertsa mun gaixarnes, inadires, 26 iasňarezes, smides, merme xorasans mohmartes da mahit 27 maravs kalaksa mivides. 28 28. moabadisagan sacecxlisa agzeba 29 visis sapicrad 30 ra maravs kalakŕigan mivida ŕahinŕa, gulmxiarulobda da 31 visis siaxlisagan mze misi visis ňiri išvis da muŕÍi misi - 32 visis tma. 33 ertsa d╠esa amod ■da gul-mxiarulad vissa gverdit da 34 eubneboda raminis sišvarulisasa, vita: "egzomi xani mahisa 35 kvešanasa dahšav da amit gasřle, romel ramin ŕensa gverdit 104 1 išo da, tuca igi ar gxleboda ┼iris makarveblad, dilad ╠amemdi 2 mun šopnasa ver gasřlebdi". 3 visman Íuŕ´ad ňasuxi egre moaqsena: 4 "egzom avsa da beditsa nu mee┼v. zog■er agre me´švi, 5 viros hšolixaro da missa naxvasa manav╠leb; zog■er egre 6 me´švi, ramins hšolixaro. rad mašvedreb egzomsa?.. 7 araÍi: nu e┼v ■o■oxetsa egzom cxelsa, vita i´švian, 8 da nuca devsa egzom dux┼irsa, vita uzraxven. tuca mňarvisa 9 qeli mňaraobaa, ´evilsaca didad uzraxven. 10 ese ŕen tvit ici, romel viro monadire aris da ┬amsa 11 ertsa ŕin ar dahšops. sxva qeli ar icis burtobisa, nadirobisa 12 da didebulta tana smisagan Íide. ramins igive zne 13 s┼irs, romeli viros, da misi tvit mošvaruli aris. ama ekvssa 14 tvesa, vita orni řmani, tamaŕita ŕekceulan. šrmasa Íacsa 15 šrma Íaci berisagan upro ušvars, amit romel uprosi siamovne 16 sišrme aris Íacisa. siÍeÍluce da sišrme ╠mertsa, vita 17 samotxe, daubadebia. ra ramin mahisa kvešanasa movida, man da 18 ─emman řmaman gaixarnes nadirobita, burtobita, smita gagebita. 19 ar egebis, romel vinca vis ŕeušvardes, švela ŕemcode da saÍlavi 20 išos, da arca ese, romel vinca mi■nuri išos, švela 21 ╠ala´sa da mo╠orebasa mošvrisa udgebodes. ar švelasa guli 22 ŕenebr ╠ala´iani aris da ar šoveli Íaci ŕenebr ŕeuňovari 23 aris". 24 ŕahi moabads gauÍvirda da egre tkva: . 25 "tu ese esre, Íargia, ramin saÍurtxeveli aris, a╠ar dasa┬ševari. 26 a┬ ŕen ŕemompice, romel ŕen mun ramins ara hšolixar. 27 rad geŕinian? ŕeucodebelman picita gamoa─ine ŕeni 28 simartle ŕeucodebelsa ╠merti a┬ gardaaqdevs. da mař╠rad 29 u┼meli ňiri ar ašroldebis". 30 ra vissa ese moabadisagan esma, gulovnad egre moaqsena: 31 "he, qelm┬ipeo saŕiŕo! maga picita ver ŕemaŕineb, amit 32 romel martali advilad picavs. Íacisa guli ra martalia, 33 ┬šlisa ŕesma da pici s┬oria mistvisao". 34 ŕahinŕa egre brřana: 35 "amis uÍetesi araa, romel ŕemompico, da sae┼vsa da sašvedursa 36 daeqsna da ŕentvis švelaysa mzraxisa ena daaba. a┬ 37 me didsa cecxlsa davagzeb, alvasa da muŕÍsa davaÍvamleb 38 da ama šovelta didebulta da laŕkarta ┬ina ŕemompice 39 cecxlita da mas ŕua gamoiare, romel masve ┬amsa, ra 105 1 ŕemompico, ŕecodebisagan sulita ┬mida ikmne da amissa ŕemdgomad 2 arca ra sašveourita gÍadro da arca unebeli si´šva. maŕin 3 ─emi suli da sa┬utro ikmnebi da sicocxlisaebr memišvardebi, 4 da ─emsa qelm┬ipobasa ertobit ŕen mogcem da ŕensa 5 si┬midesa gamova─en". 6 visman egre moaqsena: 7 "egre kmen, ŕenca gan┬mdi da meca ganm┬mide maga sakmita. 8 viremdinca ŕen gulsa ŕigan ara┬midasa mee┼v, ŕens sulsa da 9 s■ulsa švelasa ivneb. ŕecodebisa naxva da malva s■obs, vire 10 unaxaoba da ┬ameba". 11 merme ŕahinŕa uqmo švela ertobita cecxlisa msaxurni, didebulni 12 da laŕkarni misni da sacecxlesa ŕigan didi sakoneli 13 ŕes┬ires, romel tvitosa tkma ar egebis. okro, tvali, 14 margali´i da soplebi, da munit co´a cecxli moa╠ebina, 15 moedansa ŕina didisa mtisa odeni cecxli daagzebina, romel 16 misi si´po camdin mis┬vdeboda da misi ali ÍeÍlucaa 17 diacsa hgvanda, romel ŕarisa ňerangita lamazad iarebodes. 18 anatobda kvešanasa srulad mis cecxlisa sidide da sicxita 19 dam┬veli išo, vita mošvrisa gašra, da Ívamli misi abnelebda 20 haersa cisasa da ese aravin icoda, tu ŕahinŕas raystvis 21 augzia isi cecxlio, da esre ama╠lda, romel mtvaresa a´pobda 22 misi ali. 23 dadges ertobit didebulni xorasnelni cecxlisa ┬ina. 24 moabadis ÍoŕÍisagan visman naxa igi saŕineli cecxli da 25 ramins utxra: 26 "naxe ima Íacisa sakme, vitari didi cecxli daugzia ─ventviso 27 da imaŕigan hlamis ─vensa da┬vasa! a┬e vire igi dagv┬vides, 28 moe da ornive gaviňarnet akayt. da ─ven dav┬vat moabadis 29 guli misitave cecxlita. guŕin meubneboda moabad vita-ŕemompice, 30 romel ramins ara hšolixaro, da meca dau┬še 31 saubari, va╠orebdi. a┬ aka mokalaketa da laŕkarta ┬ina 32 didi cecxli daugzia da me ima cecxlsa ŕigan gamarebs, 33 ima Íacta ┬ina momašivnebs da egre me´švis. ama Íacta ┬ina 34 ŕiŕveli ŕedi, romel ramins aravin gizraxvideso". 35 merme řiřasa egre utxra: 36 "ŕen ras i´švi, ama cecxlsa vita damqsni? a╠ar gulovnobisa 37 ˙amia, a┬ gakcevisa aris. ŕen dia ╠onis amgebeli xar 38 da prtxili; gvitxar, tu ra aris ─veni ╠one, anu amisgan 39 vit viqsnebit? esetsa ˙amsa ╠one s■obs ┼abuÍobasa". 106 1 merme řiřaman miseburad magalitad egre utxra: 2 "ege dia řneli sakme ┬agvÍidebia. me magisisa ╠onisa ageba. 3 ar vici. magra nutu ╠mertman gviŕvelos da gagvimar■vos! a┬ 4 radgan ese ┬ageÍida, aka nu╠ara sdgat; sada me mividode, 5 tkvenca ┬amomševit". 6 salarosa ŕevides da munit dia sakoneli, okro, tvali 7 da margali´i ai╠es da abanosa ŕevides samnive. da erti gza 8 ┬šlisa sadineli ┬alÍo´sa gavidoda eseti, romel aravin 9 icoda. da mas qvrelsa gavides samnive da ┬alÍo´sa ŕevides. 10 moabadisagan gul-dada╠ulni mividodes. ma╠ali z╠ude išo 11 ┬alÍo´isa. ramin, vita vepxi, zeda ŕexl´a da ze┬ari ─amouŕva; 12 ornive ze┬rita ze gaišvanna da iřierit ─aasxna. tvit 13 u┼irvelad ─axl´a. da samnive ze┬rita, vita dedani, ňirdaburvilni 14 ┬avides. 15 icoda ramin erti venaqi, romelsa ŕigan erti Íargi mezvre 16 išo mošvare misi. maŕin missa mivida da mun moisvenes. 17 merme venaqit mezvre gagzavna tavisa šmasa Íargsa misandobelsa 18 tana da egre ubrřana, vita: "uÍetesni cxenni damiÍazmen 19 da ─emi ab■ari. da tu ra sa┼amadi gakvs, sulita zeda aka moi´ane, 20 romel vervin gigrřnas". mivida da masve ┬amsa, raca undoda, 21 ŕinayt moartves. 22 ra ŕe╠amda, ŕesxdes da esre ┬avides samnive, romel kari 23 ver e┬eoda. adamianman veravin naxa. eseti mindori, romel 24 veŕaňta oden sadgomi išo, u┬šlo da usařovro,-mat ertgan 25 šopnisatvis samotxed u─nda: kviŕa, kva, sicxe da ┬šurvili 26 mat mi■nurobisagan ╠mrtisa ┬šalobad u─nda. da ertmanertisa 27 siaxlisagan verca sicxesa igrřnebdes, verca sicivesa. 28 vitamca tamaŕad iareboda, ar egzom sa┼irosa adgilsa da 29 gzasa midiodes. ─inets kvazed ┬eria, vita: "mi■nurta ■o■oxeti 30 samotxed u─ns. ra mošvaresa axlavs, mi■nursa, tu ňil┬icaa, 31 mas e´rpialebis. mindori venaqad u─ns, tovli - 32 ┬alÍo´ad mi■nuri mtrvalsa hgavs, romel, ra Íacsa etros, 33 ┼iri da lxini švela s┬orad u─n!,". 34 igi mindori at d╠es dalies da maravit res kalaks mivides. 35 ramins erti mošvare esva Íargi da misandobeli; resa 36 mas Íargi saxl-Íari hkonda da dia uxvi da Íargi Íaci išo. saxeli 37 behroz ŕehros ře erkva. da misi saxli samšopad amo išo 38 da šovlita Íetilita savse. řilňirisa ˙amsa, romel ╠amisa 39 sibnelisagan gza ara ─nda, ramin mivida behrozis Íarsa gul- 107 1 mxiaruli da ┼irtagan qsnili. ra behroz naxa ramin, sixarulita 2 ar dai■era, tu ara mezmanebiso. egre tkva: 3 "esetsa ˙amsa raminisebri s´umari vistvis egebis?" 4 ramin egre utxra: 5 "řmao, ese ─veni xvaŕiadi ŕenisa siÍetisaebr damale da 6 nuravis utxrob, tu ramin mosrula anu s´umari mšavs". 7 egre moaqsena behroz: 8 "╠mertman da ─emman bedman mogišvana ─emad s´umrad. ŕen 9 ňa´roni xar, me ŕeni šmisa šma var. tu mibrřaneb, saxlisagan 10 švelata Íide gaval. darbazi ─emi da, raca maŕigan aris, tkveni 11 aris da me ╠mertman tkveni samsaxuri gamimar■vos". 12 merme visi, ramin da behroz, vita mat s┬adda, egre ixarebdes 13 ertgan assa d╠esa, asre romel mati ambavi aravin icoda. 14 Íar-daqŕulni da gul-gaqsnilni d╠isit tamaŕobdes da 15 ╠amit gamo─inebisa ŕedegad ramin ─angi ai╠is da cema dau┬šis 16 da zeda sim╠era tkvis da sami■nurota ŕairta i´šodis amoyta 17 qmita, vita: 18 "─ven orni Íargni mošvarulni vart, ertmanertisatvis 19 sulta gav┬iravt; sixarulisa ganři vart, magra m´erisa tvalta 20 bořali isari; tuca ─ven sixaruli da gulis neba gvakvs, 21 ─veni m´eri amit dia uňa´iod aris da sa┬šlad; razomica 22 ┼iri dagvemartos, ─ven ertmanertsa ar gavešrebit, verca 23 odes siaxlita gavř╠ebit, ─ven sixarulisagan Íide veras inaxavt; 24 bedsa ─ventvis ese moucemia. amoo viso, ramins ┬ina 25 m■domo! ramin ŕengan mxiaruli, ŕen raminisagan amoo viso, 26 ňir-mxiarulad bage-m╠imareo! ar vinani ─emsa tatbirsa, a┬ 27 vinani ama esreobisa kmnasa; vixareb ama mgzavrobasa, romel 28 visisebri nadiri vinadire. ŕabaŕ, ramin. romel ŕeni sa┬adeli 29 aisrule! a┬, vita g┬adian, egre axarebdi gulsa,-mošvareta 30 neba ertgan gakvs, samotxesa ŕina xar. ŕeni vardi daum┼naria, 31 ŕeni mošvare mze aris, romlisa bedita rasaca eřeb, hňoeb. 32 ╠mrtisaganca Íurtxeul ars mahisa kvešana, romelsa ŕina 33 visi ňirmze dabadebula! Íurtxeulmca aris visis sicili, 34 romel sa┬utroca misisa sicilisa mona aris! miboře, viso: 35 brolisa qelita saqelm┬ipo ┼ika, romelsa ŕigan ╠vino ŕenis 36 ╠a┬visaebr ┬iteli dgas me odesca ŕenisa qelisagan ╠vinosa 37 ŕevxvam, uÍvdavebad mi─ns. ╠vino ver damatrobs. ŕe┼irveba 38 ar momiva ŕenisa sišvarulisagan, me ┼iri ar ŕem┬ons. ra amod 39 ŕemomxedne, ╠mrtis ┬šalobad mi─ns. ─emi ňa´ivi ŕengan 108 1 gařlierdebis da ŕe┼irveba ─emi ŕengan gankardebis. guli ─emi 2 sadapi aris da ŕen ŕigan margali´i; ─emi mÍerdi ca aris da 3 ŕen mas zeda varsÍvlavi. ╠mertman ese sadapi umargali´od 4 nu gaqados da ese ca - uvarsÍvlavod. mi┬šitmca ŕenad aris 5 ŕengan mxiaruli! mova eseti ˙ami, romel ─vensa saxelsa aqsenebden 6 da šovelsa Íacsa uÍvirdes ─veni sišvaruli, saxeli 7 da sixaruli. da eseti siÍeÍluce qams, tu uÍunisamde iqsenebodes. 8 gulo, tuca dia ┼iri da sas■eli naxe, a┬ mošvrisagan 9 lxinsa da gulis-nebasa xar. ─emi guli mit sišvarulita savsea, 10 romel mošvrisa ňiri mze da mtvarea. ŕen d╠e da ╠ame 11 ixarebdi misita ňirita da m´erta da meŕurneta siÍvdilsa 12 igoneb. xurma da eÍali ertsa xesa. zeda ikmnebian, egretve 13 mi■nurta sixaruli da ŕe┼irveba misi ertgan ikmnebian. a┬, 14 gulo, tu ŕen suli ŕes┬iro, misisa ertisa Íocnisa mukapa 15 araa. me suli asetisa mošvrisatvis minda da sa┬utro esetisa 16 sakmisatvis dabadebulia a┬ ŕen smidi ╠vinosa, nu ŕei┼irveb! 17 xvale raca ╠mertsa gaugia, igi ┬ageÍidebis. nutu xvale 18 tvit uÍetesi ┬agveÍidos misgan, romelsa d╠esa mieli!" 19 odesca ramin ╠vinosa smidis, esegvarsa i´šodis, im╠erdis 20 da ubnobdis. visi, ÍeÍlucta santeli, mxiarulad išo. ara 21 daaÍles ortave gulis monacemi akat visi da ramin esre ixarebdes 22 da ikit ŕahinŕa ┼irsa da mošivnebasa da ■avrsa ŕigan 23 išo, romel vissa apicebda da sae┼visagan gamoišvanda. 24 odes řebna dau┬šo vissa, ve╠ara ňova. sa┬utro tvalta 25 ┬ina daubnelda. ertsa d╠esa da ╠amesa eřebdes. moabads 26 ╠viřlsa cecxli edeboda da guli tvit misganve danagzebsa 27 saqmilsa ŕigan egzeboda. ra ňovnisa imedi gardai┬švi´a. tavisa 28 siÍvdili sana´relad gauqda; merme řmasa missa zardis 29 tavisa sa■domi ŕehvedra da mas miando, amad romel řmaca išo 30 da misandobeli vazirica. 31 29. moabadisagan ga╠aribeba visis 32 sařebrad 33 moabad tavit tvisit kvešanata ŕigan visis sařebrad ┬avida. 34 mar´o mista egzom konebatagan erti qrmali da erti cxeni, 35 romelnica bunebad er─ivna, ┬ai´ana da ┬avida. kvešanata ŕigan 36 mar´o iareboda. gulis ´Íivilisagan da 109 1 sišvarulisaganca miucilvebelad vissa aqsenebdis. moiara šoveli ňiri 2 mi┬isa: oqeri da ŕeni, z╠va da qmeli, hindoeti, turketi, saberřneti, 3 ─ini-ma─ini, rani da eraši; visis niŕansa da ambavsa iÍitxvida. 4 verca tvit mixvda da vercara misi niŕani sxvagan esma. 5 zog■er arnisaebr mtata da Íldeta zeda iarebodis, zog■er 6 lomisaebr ler┬amta da ´evrta ŕigan iarebodis, zog■er garetxisaebr 7 mindorta ŕigan išvis, zog■er gvelisaebr qvrelta 8 ŕigan išvis. ar dar─a adgili, sadaca ar eřebna. 9 xutsa tvesa, vita xeli da m´eriani, curvida visis gzata 10 uÍana. zog■er sicxita mis┼irdis, zog■er sicivita tavu┬evar 11 ikmnis, zog■er mgzavrtagan ┼amis ňuri, zog■er mecxoreebtan 12 ┼amis ňuri; raca mihxvdis, matita cocxal išo. kve 13 vera daiřinis; qelm┬ipesa nanebierebsa ŕartkumad mi┬a hkonda 14 da sastaulad - misive mÍlavi ama xutsa tvesa kvešanata 15 ŕigan iara. amxanagi misi ŕe┼irveba išo da nadimi - mgzavroba. 16 dia kva iÍris gulsa da dia sisxli da╠varis tvaltagan. 17 odes ugzosa gzasa iarebodis anu mar´od sadme dar─is, egzomi 18 i´iris, romel ´anisamosi misi dai┬urvodis. egreve 19 tkvis: 20 "ra vkmna? aha, sadaa ─emi laŕkari da sa┼ur┼le da utvalavi 21 okro da sakoneli? gulisatvis švela ganvakrve, davtme, 22 da a┬ arca guli makvs da arca qelm┬ipoba; mošvrisaganca 23 Íide dar─omil var da qelm┬ipobisaganca. esetsa ˙amsa siÍvdilica 24 amo aris. missa řebnasa ŕigan ra erti bi■i ┬avdga, tu 25 stkva, erti aso maŕinve damaÍldebis. me ┼iri mit mima´ebia, 26 romel ─emi suli ─emgan abezar-kmnilia! me, tu stkva, kari 27 rÍinisa mecemis da mi┬a perqta kveŕe cecxli aris. tu ra ÍeÍluci 28 vnaxo, švela gvelveŕaňad me─venebis. guli ─emi ╠rubelsa 29 hgavs da haeri-mÍlvelsa. nav╠lisagan řali gamom╠ebia. 30 me siberisa ˙amsa tumca ar gami■nurebul višav, ese mi■obda 31 da qamda. egzomi ┼iri da mi■nuroba ertgan ar dame´evis. 32 esetsa ┼irsa ŕigan axal-mo┬ipuli šrma daberdebis, 33 ─emi berisa Íacisa ╠one ra aris? eseti samotxe momxvda kvešanasa 34 zeda, romel misgan ■o■oxeti tvalit vnaxe. ese uaresi 35 m┼irs, romel misgan avsa nakmarsa ra movigoneb, maŕin upro 36 gavxeldebi mistvis; ra nargisni movtvalne. mi■nurobasa 37 upro mema´ebis, vitamca misi augi mišvarda, vitamca misgan 38 avis kmna meameboda. misisa sišvarulisagan tvalni dambrmobian 39 da guli ugunebo mkmnia. sa┬utroysa lxini a╠arad mi─ns, 110 1 mi■nurobasa ┬inat řlieri višav da šovlisa sakmisa mecnieri 2 da a┬ daususurebul var da esre gasrul var, romel verca╠aras 3 avsa ŕevigeb da verca Íargsa. cudad ┬amiqda akamdisi saqeli, 4 ┬amiqda sišvaruli, mošvrisa karman ┬ami╠o ─emi na┼irvebi, 5 gulsa cecxli momidva! a┬ kvešanasa ŕigan rasa vin mizraxavs? 6 šovelsa Íacsa a┬ movřulvebivar da Íacsa ┬ina asubukebul 7 var, ŕmagi da m´eriani vgonivar da martalan. tvit matca 8 uare var sixaruli da qelm┬ipoba damigdia da mar´o mindorta 9 ŕigan nadirta tana gareul var. rad movismine maŕin 10 ─emta m´erta da meŕurneta si´šva, odes ŕveneba-uÍlebi ─emi 11 visi qelta mšva, radgan umisobisa gařleba ara mkonda? me tu 12 ╠mertman ŕemi┬šalos da ertxel misi naxva mo-╠a-mxvdes, missa 13 brřanebasa, vita mona, vmor─ilobde da ─emsa qelm┬ipobasa 14 da gvirgvinsa švelasa mas mivscem; vire cocxal višo, ňa´roni 15 igi išos. a┬ radgan mi■nurobisa řali ŕemigia, raca mas 16 iamebis, me misi kmna minda". 17 ra moabad ekvsi tve iara kvešanata ŕigan, ertsaxe dasa┬šlda 18 da dasneulda, da sa┬utroysa muxtlobisagan ŕeŕinda ╠aribad 19 sadme uÍacurad siÍvdilisatvis, da nutu m´erman 20 ─emi adgili dai┼iros u─emobitao ŕei┼irvebda tavisa sakmesa 21 da gamoar─iva, romel gareŕeikces da ŕina mivides, a┬ visis 22 řebna daagdos da imedsa išos uÍanis ňovnisa misisasa. ŕemoikca 23 da maravs, tavisa kalaks, mivida. da šoveli Íaci misita mislvita 24 gamxiarulda, da samaxaroblo gasca švelaman, da ╠mertsa 25 hmadlobdes ŕeÍazmes kalaki da banta zeda mzisa msgavsni dedani 26 dasxdes. egzomi okro da tvali ŕeašares kalaksa ŕemomavalsa, 27 romel mis kvešanisa glaxa švela gamdidrda. 28 30. moabadisagan maravs moslva da visis 29 ambvisa cnoba 30 odes ŕahi moabad tavisa sadgomi darbazi, kvešana da qelm┬ipoba 31 kve daagdo da mindorta mihmarta, maŕin ramin ┬igni 32 miu┬era re kalakit dedasa da gaaxarna tavisa sicocxlita. 33 moabad da ramin ertisa dedisagan išvnes da deda zardisi 34 sxva išo da hindosa i´šodes zardsa dedulad. 35 raminis gamogzavnili maravs malvit movida, karisagan 36 upicxesad. magra odes moabad da ramin ┬asrulni išvnes, 111 1 maŕinditgan dedisa matisa cremlni ar ŕemŕral išvnes umatobisa 2 ŕe┼irvebisatvis. romelsaca dedasa moabadisa da raminisebrni 3 orni řeni usakmod u─ino ekmnebian da ertisa diacisatvis 4 dedasa da tavisa saqelm┬iposa da laŕkarta kve dahšrian 5 da velta ga┼rasa gamoir─even, mistvis ŕe┼irvebasa martala. 6 ┬igni moartves raminisi missa dedasa. egre moe┬era: 7 "sa┬utroman mecnierobasa da řmasa mom┬švida ama mizezita, 8 romel řma ─emsa siÍvdilsa ina´ris ─emtvis, mÍvetisa 9 .qrmlisaebr u┬šaloa, ─emsa da visis daqocasa hlamoda. radgan 10 esetia, me erti tma visisi misebrsa atassa řmasa mir─evia. 11 me visis siamovnisagan Íide sxvasa veras vxedav da magisgan 12 ginebisa da trevisagan Íide ara makvs ra. odesca magas vŕorav, 13 ─emi sixaruli maŕin╠aa. siÍvdili ─emi rad unda? řma aris 14 ─emi, ertis mamisa ŕekmnilni vart da ertis dedisa naŕobni. 15 šovlisa sakmita me as■ob. moedansa ŕigan ormocdaati magisebri 16 ver gamis┬orebs. ra maravi damigdia, sicilisa da sixarulisagan 17 Íide ara mikmnia ra. ra magas viaxlo, vita veluri 18 txa avazisagan, Íbilita današili var. egzomi ┼iri da pateraÍi 19 magisagan ar gvešopoda, romel gv┼irda, Ívla cecxlita 20 rad╠a gv┬vida? ar ╠mertia, romel ■o■oxetsa migvcemdes. 21 a┬ ŕen ─emsa nuras ŕei┼irveb. aka, res var mrtelad da Íargad. 22 visis siaxlita dia vmxiarulob. ese ┬igni malvit momiqsenebia, 23 romel ─emi Íargad šopna gaixarne. nuras ŕei┼irveb, sa┬utroysa 24 ┼iri da lxini uxanoa: d╠es ─emi ambavi momiqsenebia da, 25 ┬a╠ma vitaca╠a višo, masca gacnobeb. munamdis kvešanata 26 .ŕigan viarebi ╠aribad vire moabadis adgili umoabadisod 27 dar─ebodes, merme ╠merti da bedi ─emi missa ´ax´sa damsvams. 28 ar uÍvdavebisa ┬šali usvams, arca suli misi mtata zeda daubams 29 da, tu, ray u─ns da, ar moÍvdes, ŕenman sišvarulman, laŕkarta 30 ŕevhšri da ´ax´isagan ─amovitrev da me da visi davsxdebit. 31 didxan esre šopna ar ŕegviřlia. ese ─emi si´šva dais┬avle, 32 romel ese sakme adre ikmnebis. visi dia salamsa da 33 tašvaniscemasa mogaqsenebs". 34 ra misman dedaman raminis ┬igni ┬aiÍitxa, gaxarebulman 35 ╠mertsa madli misca. da amas sixarulsa zeda meoresa d╠esa 36 moabad moes┬ra, ŕina mivida da diadi gasca. sa┬utroysa mindoba 37 asre aris, romel: igi beri-deda ŕvilta mizezita zog■er 38 ´irodis da zog■er ixarebdis. nu ikadi misisa 112 1 lxinisagan, nutu kadili cudad ┬agiqdes da nuca sa┬utroysagan s─ivi. 2 vire masve ar mos┬addebis, ─ivilica usarbebloa. 3 ra ŕahi moabad Ívira erti ŕina gamoisvena, darbazoba ŕekmnis 4 da Íide male gašaris, vita mgloiare da■dis, mi┬šit 5 da╠re■ili išvis. ╠amesa ertsa dedaman egre moaqsena: 6 "rad xar niadag da╠re■ili, romel ┬amsaca ara gakvs 7 sixaruli? ra g┼irs egeti? eranisa da turanisa ňa´roni xar, 8 ─init širovnamdis švela ŕenia da ŕensa parmansa kveŕe aris. 9 nu xar mi┬šit esre ŕe┼irvebit. umxiarulobisatvis ŕeni suli 10 rad ar gebralebis? anu-me beri-dedaŕenisa egre nedvisatvis 11 rad ar ge┬šalvi? 12 ŕegoneba: šoveli Íaci siberisa ˙amsa gaÍetdebis, ra 13 sišrmisa siregvne daagdos, amit romel mas sibere mas┬avleblad 14 ešopis, tma tetri - ŕemagoneblad. avsa sakmesa beri 15 a╠ar daebmis da siberesa ŕigan sišrmesa ve╠ar eřebs. 16 ŕen vitaca hberdebi, uare da uare xar. ŕenita egegvarobita 17 guli ─emi dagi┬šlulebia. zenaar, romel ─emi ŕeigoneo 18 da ŕenisa tavisa". 19 ŕahinŕa egre moaqsena: 20 "dedao! ─emi sakme esre aris, vitamca ─emi guli ─emi mebrřoli 21 išo visis sišvarulisagan ┬amsaca ver gamovisveneb. 22 razomsaca ŕevagoneb, ar momismens da arca sixarulad u─ns. 23 ekvssa tvesa kvešanata ŕigan tavisa gzisa umecari maro da 24 ╠mertman icis, tu ra ┼iri vnaxe. a┬ ŕpoti da ŕem┼irne amad 25 aris, tu umošvrod rad var cocxali. vire ese guli ─emsa 26 ´ansa ŕigan aris, sxvisa m´erisa brřolad ara mcals. me tumca 27 sit visis ambavi mesma, ŕe┼irvebisa ┼iri damimoÍldebis. esre 28 a╠mitkvams ╠mrtisada: tu visi vnaxo, ertobit qelm┬ipobasa 29 ─emsa qelta ŕevhvedreb, da mas mivscem da misisa mbrřaneblobisagan 30 Íide a╠ar gamoval. raca ─emtvis ŕeucodebia, švelasa 31 ŕeundob. vire cocxali višo, ar davašvedreb. arcaras 32 ramins uzam avsa. řma aris ─emi da išos aka ─emad imedad da 33 zurgad". 34 ra ese si´šva esma dedasa missa misgan, gulsa cecxli moedva 35 raminis sakmisatvis. esre a´irda, romel ubeni daisovlna, 36 qeli gamou╠o ŕahinŕas da egre moaxsena: 37 "m´Íiced ŕemompice, romel avi ara ušo ramins, arcara 38 vissa da arcara em´erebode da, raca a┬ ŕemompico, švela 39 gaasrulo, ra aka moviden. dia ar gama┬bilo ╠mertsa da 113 1 Íactana da me mogaqseno, sadaca arian da ra ese ŕema■ero, maŕin╠a 2 gamogicxadeb". 3 moabads ra ese esma dedisagan, sixaruli ŕekmna da perqta 4 moexvia, meexve┬a da atas■er ňiri da qelni mouÍocnna. egre 5 moaqsena, mita: "vici, romel ─emi sicocxle gina, da me, vita 6 mmartebs, agre ŕeni mošvaruli da mbrřaneblobisa kveŕe mšopi 7 šopil var. a┬ gamomišvane mgznebarisa cecxlisagan, me┬ie 8 da ŕenita siÍetita sulni ─amidgen. me ŕensa mbrřaneblobasa 9 ar gardavhqdebi da, rasca zeda g┬adian, ŕemogpicav". 10 mere ŕehpica mŕobelsa dambadebelisa ╠mrtisa řalita da 11 šovlitave sapicita, romel ramins avi ara ušos, arcara 12 mistvis moigonos da samisoysa m´erobisagan guli gai┬midos, 13 arcara daamřimos da arcara daaÍlos, vita sašvarelsa řmasa 14 hmartebdes, egre dai┼iros da s┬šalobdes. agreve visi sašvarlad 15 dai┼iros da dedopali išos didi; raca ŕeucodebia, 16 švela ŕeundos da arca╠a aqsovdes, arca╠a daašvedros 17 da misad sašvarlad igi u─ndeso. 18 ra ese ŕehpica ŕahinŕa da ŕea■era, romel visisa da ramins 19 avi ara ušos da ara u╠ala´os, merme masve ┬amsa misman 20 dedaman ┬igni da┬era ramins tana da švela ┬vrilad gaagona 21 moabadis sakme da samisod pici, da egre miu┬era: 22 "he mŕoblisa sulo, ŕeni samotxe da ■o■oxeti ─emi si´šva 23 ars. tu ─emsa si´švasa ar moismen. ╠mrtisagan ┼irisa da 24 sas■elisagan Íide ara migxvdebis. ra ese ┬igni ┬aiÍitxo, 25 s┬rapit ┬amoe, nutu vita cocxalsa momes┬ra. uŕenobisa ´irilita 26 tvalni dambrmobian da sulni qorctagan mim┬urvian 27 gasašrelad. ─emisa sixarulisa santeli davsila da sulisa 28 ─emisa vardi dam┼nara. ŕenda moslvamdis, vita mitkvams, esre 29 var da ŕenisa naxvisatvis ╠mertsa vevedrebi. ŕahinŕaca ŕentvis 30 ─emebr m´iralia. raca ŕeeřlo, ŕentvis kvešanata zeda 31 icorva da ╠mrtisagan Íide arvin icis, razomi ┼iri naxa, ŕimŕili 32 da ┬šurvili gasřlo, da axla mosrula ŕina da ŕentvis 33 dia surin, misisa ┼irisa ┬amali ŕeni naxvaa. ─emtvis gulmartlad 34 ŕemoupicavs: ŕen avi ara gišos, ŕeundvia ŕenda švela 35 ŕecodeba, akatgan. vita tavisa suli ušvar da ama misisa meorisa 36 řmisagan ŕen upro saňa´iod dagi┼iravs, agre mista laŕkarta 37 zeda ňa´roni da amirsňasalari ŕen išo, da ŕina ňa´roni 38 da dedopali visi išos da moabad ortave Íargisa mgonebeli 39 išos, si´švit da sakmit lmobieri da tkventa ┬adilta 114 1 mšoli. a┬ ŕeneburad nuras saÍvirvelob, nuras geŕinian ┬amoed, 2 me momendev. ucxotagan veras gaixareb, tu šovelica 3 kvešanisa okro gakvs. tu xorasnisa ňa´ronoba mogxvdebis, 4 sxvagan samizdari saxli rad gir─evia? razomca manda ┼iri naxo, 5 esre ver gasdiddebi, romel u┼irod aka tvit xar. tu 6 ╠mertsa advilad ŕenda tvali moucemia, ŕen řnelad ertsa 7 Íen┼sa rad eřeb?" 8 ese ┬igni gaasrula, maŕinve gagzavna. ramin ra mo┬ignari 9 naxa, ŕeeŕinda da moabadisa [da] dedisa ambavi iÍitxa. merme ra 10 ┬igni ┬aiÍitxa picisa da imedisa, gaixarna da maŕinve re kalakit 11 ┬amovides da maravs kalaks mohmartes. visi ─asva Íubosa, 12 vita gvirgvinsa ŕigan tvali ňa´iosani. tuca visi pardagsa 13 ŕignit išo, garet esre elvida, vita gavsebuli mtvare. gulis 14 konebasa esre gaesuka da moma´ebit ŕvenoda, romel misi 15 keba aravisgan miigebvis. ekvssa tvesa ramin sixarulit vissa 16 gverdit šopil išo. visis asÍeci ŕveneba moma´eboda 17 ra movides maravs da moabad naxa, šoveli ┼iri misgan gardanaqadi 18 daavi┬šda. vita vissa ŕveneba hma´eboda, egretve 19 moabads sišvaruli moema´a, a╠ar aqsovda ňirveli ┬šroma; 20 řmisa naxvitaca gaixarna. da dedaman matman raminis naxvisatvis 21 ╠mertsa madli misca da ertmanertisa naxvita dai┬šes 22 sixaruli da sma, mu´ribta m╠ereba, sa┬utroysa ┼irta a╠ar 23 aqsenebdes. 24 31. raminisagan visis mošvana maravs da 25 moabadisagan gamxiaruleba 26 da me■liŕi 27 ra moabad, visi da ramin samnive ┼irisagan daiqsnes, sxdes 28 mxiarulni, gardasrulisa ŕecodebisa ŕendobita gulisagan 29 ■angi moiqoces. 30 d╠esa ertsa ■da ŕahinŕa mxiaruli. visi gverc u■da, ŕvenebit 31 vita mze, da brolisa ┼ika qelta hkonda da ┬vrilad 32 smides. moabad raminca uqmo da samnive xalvatad sxdes. ramins 33 sasmenlad ─angisa qma iameboda da sa┼vre´lad - visis 34 ňiri. ramin tvit egzom Íargi me─ange išo, romel, ra man ─angi 35 ai╠is da cema dau┬šis, siamovnita prinveltaca sulni 115 1 dai╠ian. sami■nurota ŕairta tkma dai┬šis da visis viri vardisaebr 2 ašvavdis, misgan misi tkma iamebodis. egre tkvis: 3 "nu ŕei┼irveb, ┬šlulo gulo, ar kva xar da arca rÍina. 4 nu emdurvi mošvaresa da nuca gulsa a┬ ┬amsa ertsa gaixaren. 5 ╠vinita, ai╠e ┼ika, daagde ┼iri, tu d╠emoÍle ara xar. sa┬utro 6 mbrunavi aris da ┼irsa lxinad mogikcevs. da e´lman 7 romelman dagamřima, moikcevis, romel ŕindoba gtxovos. mova 8 eseti d╠e, romel gulmxiarul gšos, šovlisa ┼irisagan 9 aza´i. sa┬utroman gamogicvala šopna. misnimca sakmeni ŕeicvalebian!" 10 ra ŕahinŕa ╠vino ŕesva da ´vinsa gauqda, cnobasa mohria 11 ╠vinoman; sxva uamesi sim╠era mounda raminisagan. ramin sim╠era 12 Ívla dai┬šo. egre tkva: 13 "saro vnaxe mavali, mtvare gavicade; aŕenebuli da moubari 14 ┬alÍo´i vnaxe, romelsa ŕigan sišvaruli išo datesuli. 15 vardi vnaxe ŕigan ŕvenieri, zapxulisa da zamtrisagan dau┼nobeli, 16 romel da╠re■ilta gaamxiarulebda da mxiarulta 17 sixarulsa mouma´ebda. me ŕevhvedre guli saÍutrad missa 18 sišvarulsa, sauÍunod mivscem da u┼vre´ mis ┬alÍo´isa našopsa 19 vardsa. d╠e da ╠ame amit vixareb. Íacsa moŕurneta 20 tvali ver avnebs; rasaca vin ╠irsa, ╠merti mas miscems". 21 ra ŕahinŕa ese sim╠era da si´švani moisminna, sixarulita 22 moema´a mi■nuroba visisatvis da visis mirtmuli ╠vino 23 mounda, romel man ╠vinoman gulisagan ┼iri uÍuhšaros. visman 24 ╠vino miartva da egre moaqsena: 25 "qelm┬ipeta qelm┬ipeo! atas ┬elsamc mivi, vita ŕen ginda. 26 šoveltamca d╠eta ixareb, šovelimca ŕeni sakme da sa┬adeli 27 ╠mrtisagan srulia! amo ars d╠es ─veni sma ŕens ┬inaŕe 28 da qams, tu gulita glocvide. tu mibrřaneb da iÍadrebis, 29 řiřamanca gaixarnes, tkvens ┬inaŕe uqme, movides, amit romel 30 tkveni dia ertguli da mlocveli aris". 31 brřaneba ubořa da uqmes řiřa da vissa ┬inaŕe dasves saňa´iod. 32 da ŕahinŕa ramins egre ubrřana: 33 "ŕen m┬deobdi, amit romel Íacsa mošvrisa qelita ╠vino 34 upro iamebiso. gxvdebis, mxiarulad m┬deobde da smideca". 35 ra ╠vino ŕesva ramin, gulis-nadebsa ve╠ara hmalvida. visis 36 ╠vino miartva da malvita egre utxra: 37 "he, ulevelo, mxiarulad smidi ╠vinosa ─emita qelita da 38 ŕenita sixarulita gamaxare!" 116 1 vissa moabadis malvita gaecinnes, ako da egre utxra 2 "╠mertman sixaruli nu dagilios, vire ortave sulni 3 gvedgnen, nu moviÍlebt sixarulsa. ŕen ─emsa [gareŕe] nuvis 4 gamoir─ev, radgan me arca sulni mir─evnian ŕensa. nu damivi┬šeb 5 da arca me dagivi┬šeb ŕenimca guli mi┬šit mxiaruli 6 aris da moabadis guli ╠mrtisagan sa─emoysa sakmisatvis dam┬varia". 7 . 8 moabad ese švela mati saubari srulad gaigona. garna, 9 vitamca ar masmiao, a╠ara tkva, da┬šnarda, řiřasa egre ubrřana: 10 "řiřao, ŕen m┬deobdio". ramins egre utxra: "me´sa nu 11 ubnob, ─angi ai╠e da zeda im╠erdio". 12 řiřaman m┬deoba dai┬šo. moabad da ramin egre ornive visisatvis 13 gaxelebul išvnes. ramin amo sim╠era dai┬šo: 14 "me mi■nurobisagan gamišvitlda ňiri. a┬ ╠vinita sišvitleta 15 ─amovircxi da gulisagan ■angsa vardisa peri ╠vino 16 amišris. da ňirsa ─emsa mxiarulad hxedavs m´eri ─emi, ─emsa 17 xvaŕiadaa ver ŕemigebs; raca ŕemiřlia, movi┼irveb, romel 18 gulisa ─emisa nadebi ver ŕeignes d╠e da ╠ame amit mtrvali 19 var, igi uÍet damavi┬šebs ─emsa ┼irsa. icis ─emman mošvarelman, 20 romel mistvis var gulda┬švedili. tu me lomta sulisa 21 ┬am╠ebi var, mi■nurobasa ─emtvin ┬auxman sulni. he, ╠merto, 22 u╠onota ╠oneo! ŕegiřlia ŕenta dabadebulta rgeba. vita 23 bnelisa ╠amisagan d╠esa gamoišvan natelsa, agreve amis ┼irisagan 24 guli ─emi sixarulad gamoišvane". 25 didxan ramin ese tkva sim╠erad, romel misisa siamovnisagan 26 kvaca dalbeboda. tumca sišvarulsa hmalvida, mravlita 27 niŕnita a─nda mi■nuroba. gulisa monacemta ver hmalvida: 28 cecxlsa ŕigan mšopi qorcieli ┬vasa ver hmalavs. igi, mas 29 agetsa ┬vasa ŕigan mšopi, mi■nurobisagan tvit mtrvali da 30 šma ageti, tvit ŕairta mtkmeli, sašvarlisa m┼vre´eli da 31 mas gverdit m■domi, sišvarulsa ve╠ar hmalvida. ara saÍvirveli 32 išo. gubi-┬šali ra aivsos, gana╠a saytme gzasa ŕe 33 ikms gasadenelsa, agreve sišvaruli ra das┼arbdes, ŕegoneba 34 da mecnieroba cudia mas tana. 35 moabad ra daitro, mziturt sa┬ola ŕevida ramin gulda┬šve´ili 36 tavisa glax sadgomsa mivida, sagebeli gvelianmšvrianad 37 e─veneboda da saburavi - eÍlian-birÍianad. moabad 38 simtrvalita vissa emdurvoda da švedreba dau┬šo. 39 egre utxra: 117 1 "cudia siÍeÍluce, ra simartle ar ertos. 2 araÍi: ŕen mas xesa hgav, romel ŕvenieri išos ŕesaxedavad 3 da našopi misi sim┬arita ňirsa ar ─aiŕvebodes. 4 naxva da saubari ŕeni ŕakarsa hgav!" řagra ┬esi da nakmari 5 nav╠elsa mihgavs. mi■nurobita dia gasircxviloebulni 6 Íacni minaxavn, magra tkvengan upro saÍvirvelni ar minaxavn 7 da arca masmian tkven egre ggoniat, ra ─emsa ┬ina sxdet, tu 8 mar´o orni varto. mi┬šit mi■nurisa bedi brmaa, amit a╠arca 9 tvalta u─ns, šoveltagan naxvad a─nia da egre hgonia- 10 aravin iciso, da atasita Íuroyta tavi ňa´iosani hgonia 11 mi■nurta Íen┼i mtisa odnad u─nst. tkven ornive mi■nurobisa 12 siamovnita mošivnebasa a╠ar hxedavt. me, mtvareo, nu mřabuneb 13 egre, amit romel me´isa ŕemarteba m´erad gahqdis 14 mošvaresa. tu d╠esa ertsa qelm┬ipe virad ŕeikmnas. nu ŕehmarteb 15 zeda ŕe■domasa qelm┬ipe da cecxli dia ŕeuňovaria 16 tu ňilosa řali gkondes da ŕemarteba lomisa, dam┬velisa 17 cecxlisatvis nuca egre hgulovnob. z╠visa si┬šnaresa nu 18 miendobi, tvara maŕinca naxe, ra ╠elvides, romel Íaci ver 19 daudgams. ─emsa esre gauÍvirvelobasa nu ŕehmarteb, tvara 20 ra guli gami┬šres, ve╠ar damidgam. nu aageb esetsa Íedelsa, 21 romel, ra ama╠ldes, ŕenve dageces. me ŕenisa sišvarulisagan 22 dia ┼irni minaxavn da ŕenisa siŕorisatvis sa┬utroysa 23 sim┬areni gardamiqdian. ara s■obs egzomi uňa´ioba. tvara 24 ziani ŕenve ┬ageÍidebis. viremdis asre ŕeÍrulsa mr■i da 25 m´erobisa qrmlita daÍapulsa siÍvdilsa mana´reb?! ra gagva, 26 tu ertxel gamqsna da m´eroba daagdo, sišvaruli moi╠o da 27 ŕemibralo, da me šoveli qelm┬ipoba ─emi ŕen ŕemogvedro! 28 me ertis msaxurisa ňuri mešopis". 29 ra ese si´šva esma, vissa samisoysa sibralulisatvis guli 30 dae┬va da martal išo: didi qelm┬ipe esre gasrul išo 31 mistvis, magra sibraluli oden dar─a; sxva a╠ara egeboda da 32 egre moaqsena: 33 "he, ma╠alo qelm┬ipeo da saňa´ivo ňa´rono ─emo! ╠mertman 34 utkvenod sicocxle nu momces da ┬amsaca tkvengan nu 35 gamaÍideganos. ŕeni siaxle tvalta ─enisaebr miamebis, sxvis 36 visica ŕešra ─emzeda aramia. ─emta sulta ŕenta perqta kveŕe 37 movageb, amit romel ŕenta perqta m´veri s■obs ramins. 38 amisa sae┼vi nu╠ara gakvs, romel ramin cocxali moma╠oros╠a. 39 vita ŕenebri mze ╠mertsa ─emad moucemia, sinatlisa 118 1 sinatlesa rad╠a veřeb? ŕen z╠va xar da isi sxvani qelm┬ipeni runia; 2 ŕen mnatobi mze xar da igi mtvarenia; ŕeni sišvaruli ─emisa 3 sulisa s┬orad mi─ns; erti tmata ŕenta be┬vi mir─evnia 4 tvalta ─emta. maŕin raca╠a vkmen, vkmen da eŕmaman mišo. a┬ 5 ŕeminanebia da akatgan esre ŕegaguo. romel madriel išo ─emgan". 6 gaukvirda ŕahinŕas visisagan ese si´šva, Ívla araodes 7 asmioda, tuca sultaganca iama. dia imedi daudva gul-debita, 8 amod daiřina tvit uproca. 9 vissa ■eret e╠viřa, moabadisasa da raminisas ŕei┼irvebda. 10 zog■er mas igonebdis, zog■er mas. magra raminis odnad 11 arcavin esre egoneboda. zedada╠ma perqis qma esma: ramin mat 12 banta ture zeda gamosrul išo, sada igi išvnes. mi■nurobisgan 13 ar daeřineboda da ╠amisa sibnele ara hÍvirda. ╠rubliani 14 ╠ame išo. ┬vimda. haeri raminisebrve ´iroda, amit romel 15 mtvare misgan damalul išo da raminisagan visi. ramin 16 glax ■da banta zeda visis naxvisatvis imediani amit tovli 17 kapurad u─nda, bneli ╠ame - d╠ed natlad, bani - samotxed 18 da pocxvris uňed - lamiani gzani. tuca aŕorvida, naxvisa 19 momlodno gulsa egreca alxenda. araa esetisa mi■nurobisa 20 uamesi, romel m´erisagan gam˙╠avnebisa eŕinodes, gamocxadebasa 21 eridebodes da guli egreca ertmanertisa ulevad 22 išos! ramins ar satavisod eŕinoda, magra nutu ra visis evnoso, 23 tvara tavsa a╠arad s┬šalobda. ra didxan banta zeda 24 dašo, sicive ařit ar gauÍvirda, romel gulsa cecxli eseti 25 egzeboda, tumca cisa tvito cvari as-asad m´Ívrisa odnad 26 ŕekmnil išo, misisa cecxlisa naber┬Íalsa ver daŕre´da. noes 27 r╠vnobasa hgvanda mista tvaltagan gardmomavali cremli. 28 tovlisa da ┬vimisa ╠varni diodes. ■da ramin gul-dautmobeli da ╠viřldam┬vari, neba-nebasa Ívnesoda da mostkmida: 29 "he, mošvareo! geqamsebisa ─emtvis eseti sakme, romel ŕen 30 ŕina išo da me tovlsa kveŕe? ŕen zeda šaršumi geburos 31 nebierad da me aka ŕiŕveli mar´o muqlamdi lamsa ŕigan veplao? 32 ŕen sxva mošvare gšavs da atasita nebierobita kve gřinavs, 33 da ─emi ┼iri, ŕenisa mi■nurisa, ar ici, vit sabralo 34 v´ir? aha, ╠rubelo! cit cecxli dam┬vime. ugulosa ┼iri 35 švela iamebis. tu sultvitkven, ŕen, ╠rubelsa da haersa, 36 dag┬vav. he, karo, gařlierdi da daakcie maravisa kvešana, 119 1 ŕeřar misi sa┬oli, nutu gai╠viřos da ŕeve┬šalo! moasmine ─emi 2 sabralo Ívnesa, gaagone, rasa šopnasa ŕigan var! mar´o vzi, 3 tovlta ŕigan vzrebi, mesisxletaganca ŕesabralebeli var. 4 vici, ra ─emsa esre avsa šopnasa scnobs, e┬šinebis, asreve ─ventvis 5 igi a´irdebis". 6 visis Ívlaca esma perqisa qma, ugrřna ramins šopna da 7 ╠onesa eřebda. ramin ve╠ara datmo, řiřa gamougzavna da řiřisa 8 ─amoslvamdis asre mos┬rapeboda, romel tavisa gza ara 9 icoda. bantagan řiřa maŕinve ─amovida, uguloysa raminis ŕetvliloba 10 ese hkonda vissa tana: 11 "adre damvi┬šebelo mtvareo, ─emta sisxlta ╠vrita gauř╠omelo, 12 rad gam┬ire srulad? da s┼ame ─emgan eseti, romel 13 adre gasře╠? me ar igive ŕeni uleveli mi■nuri var, romel 14 genaxe? maŕ ŕen ─emtvis goneba rad daakcie? me oditgan 15 tovlta ŕigan vi┼irvi, ŕenita gonebita ┼irveuli, da ŕen 16 s´avrata mraval-perta da ´šavta ŕenta ŕesaperta ŕigan gamosvenebuli 17 xar. me ŕentvis dautmobeli da ŕen ─emi egre 18 damtmobi, ŕen mxiaruli da me ŕe┼irvebuli var da višo! nutu 19 ╠mertman esre ineba, romel ŕen gaisveno da me egreve 20 vi┼irvide? nutu ╠mertman šovli lxini ŕenad ŕesaperad 21 mogca? me ■eretca ulxinod mineba da martalica ŕenmca 22 oden u┼irveli išav, me mmartebs ŕeni samsaxuri, ─emtvis qams 23 ŕe┼irveba: ŕen nazi xar, ┼irsa ver gasřleb. da ese ici, me 24 vitari sabralo var šovelta d╠eta da ╠ameta ŕeni mgonebeli 25 da naxvisa ˙amisatvis uÍana mdgomi asetsa ╠amesa, esre dautmobeli, uřilo, gul-da┬šlulebuli, gul-u┬šnaro. 26 esetisa šopnisa da sicivisagan damqsen, ŕenta ubeta ŕigan 27 gamatbe, mi─vene ňiri ŕeni, sulta mdgmeli ─emi, momisvene ŕenita 28 lmobierobita! surneli tma ŕeni ─emsa okrosaebr dašvitlebulsa 29 šelsa momaxvie. ─emi guli ŕenisa řebnisatvis 30 daÍargula da ŕeni siŕore ┬ina ormo mkmnia da ─aagdebs simar´oyta 31 misita. nu uar ikm ─emsa .esre šopnasa. me tu ŕenisa 32 naxvisagan esre uimedo vikmnebi, icode, tmobisa ╠onisagan 33 gamoval. nu mÍrav gulsa siŕorisa ╠rianÍalsa, nu gardami┬šved 34 naxvisa imedsa. vire cocxal višo, ŕenisa qelita 35 ŕeÍruli ´šve var". 36 ese ŕetvliloba řiřaman utxra vissa da visis uÍvamlod 37 cecxli moedva. řiřasa egre utxra: 38 "rasa ╠onesa amigeb, moabadisagan vit miqsni? a┬ sřinavs 120 1 tu gae╠viřebis, igrřnobs ─emsa sakmesa da avi ┬ameÍidebis 2 da, tu mar´o davagdot, u╠oniod gae╠viřebis a┬ ╠one esea, 3 romel ŕen gverdit dau┬ev. amas sřinavs da ara icis; zurgi 4 ŕeakcie, ŕeni ´ani da ─emi ertmanertsa hgavs, haririsaebr 5 rbilia da, tu qeli mogšos, esden mtrvali da ucnobo aris, 6 romel verad ŕeigebs" 7 ese tkva, santeli daavso da řiřa moabadis gverdit daa┬vina. 8 tvit ┬avida ramins gverdit mxiaruli, Íocnisa siamovnita 9 ramins ┬šlulsa malama dasdva. nebisaebr kveŕe daiges 10 da mravali ´šavi zeda daibures. ertgan ŕešrita lamiani 11 ňerangi aiqada, gulisagan ŕe┼irveba gaagdo. nargisi da vardi 12 zamtrisa ertgan ŕeišarnes, ŕvenodes ertgan, vita mtvare 13 da muŕtari, vita Ívla gvarianoba da simdable. mi┬a švavilita 14 aivso matisa ňirisagan, haeri - muŕÍita matisa surnelebisagan. 15 ┬avida ╠rubeli da gamo─nda varsÍvlavi. orni mi■nurni 16 ertgan ŕešril išvnes; vita mat s┬adda, egre amod ixarebdes. 17 zog■er sastauli raminis qeli išvis da zog■er visisi. 18 mat ŕua be┬vi ar dae´eoda. zog■er sagulisosa ubnobdian 19 da zog■er sala╠obelsa. igini mun egre išvnes. 20 ra ŕahi moabads gamoe╠viřa, qeli moavlo. gverdit mtvare 21 a╠ar u┬va, misad nacvlad qmeli ler┬ami ňova raytamca 22 hgvanda mo┬ipebulsa šrmasa visis beri řiřa?! anu rayta hgavs 23 isarsa mŕvildi? qelita eÍali da ŕari Íidis-Íide gamoicnobis. 24 moabad gana╠amca ŕea´šva, vita vepxi sagebeltagan ai┼ra, 25 ┬šromit izaxda, vita ╠rubeli kuxiliani. ama řiřasa grřneulsa 26 qeli esre magra dau┼ira, romel gamořrobisa ╠one ar 27 išo. ŕahinŕa egre e´šoda: 28 "─emsa sagebelsa ŕigan devsa ra sakme uc? me devi odes 29 ŕemirtavs colad? ─emsa gverdit ŕen eŕma vin daga┬vina?" 30 mraval■er hÍitxa: vin xar, anu ra xaro? 31 řiřaman ňasuxi ara gasca msaxurtagan santeli itxova, dia 32 uzaxa da uqmna, magra arcavis gae╠viřa, da verca santeli moi╠es 33 da arcavin Íide raminisagan m╠viřare išo. mas gatenebisgan 34 eŕinoda, da visis gašrisatvisca nebasa mostkmida da cremlisa 35 margali´sa vardisa persa ňirsa ašrida. visi mas d╠esa 36 msmelta tana ■domil išo da mas ╠amesca uřilo išo maŕin 37 kve dasřineboda. ramin ŕe┼irvebit sim╠erasa i´šoda, egre 38 tkva: 39 "ra amo ╠ame išav, šoveltatvis ╠ame da ─emtvis oden 121 1 d╠e nateli! ŕen ra šoveltatvis gastende, maŕin ─emtvis 2 dabneldebi. daemzade, gulo, a┬ gatenebis ˙amia, a┬ isari 3 gecemis siŕorisa! ra amoa ŕešra, tumca bolod gašra ar 4 išo! sa┬utro, avisa kmnisagan Íide ─emtvis ara ici! momcem 5 sixarulsa da, ┬amsve tu uÍvdavebasaca ŕemasvam, maŕinve ertsa 6 ┼ikasa nav╠elsa u╠oniod momcem. avi d╠e išo ňirvel ─emisa 7 gami■nurebisa, guli uňovarad maŕinve dameÍarga. ra 8 vnaxav, siŕorisa ŕiŕi makvs. da siŕore tvit moutmenelia. ─emebr 9 sabralo ´šve aravin vici da arca dambadebelisebri 10 margebeli, romel misgan qsnasa moveli". 11 ramin esre malvita ubnobda, igonebda gulsa ŕigan da 12 Ívnesoda. tavisa sakmesa ŕei┼irvebda, gatenebisa eŕinoda, visis 13 gašrisatvis guli umcrdeboda. visis kve eřina da msaxursa 14 missa ramins anazdad ŕahi moabadis qma esma, romel izaxda 15 ma╠lad da santelsa itxovda ramins ŕeeŕina da visi gaa╠viřa, 16 egre utxra: 17 "male adeg, igi ┬agveÍida, risa gveŕinoda. da ŕen uŕiŕad 18 kve gřinavs, me ŕenisa moŕorvebisa ŕe┼irvebita da gatenebisa 19 ŕiŕita m╠viřavs. ertsa avsa vhridobdit da meore uřnelesi 20 ┬agveÍida. qma da zaxili moabadisi mesma, romel cnobani 21 ┬amivides misisa zaxilisagan da eseti guli ŕemekmna, ama ´alaxisagan 22 kve ─avide, tavi movÍveto da kvešana davqsna ima sařulvelisagan. 23 eseti řmisa sisxli ertisa Ía´isa sisxlisagan 24 upro meadvilebis". 25 egre uňasuxa visman: 26 "da┬šnardi da cnobisagan ucnobobasa nu iqmareb. odesca 27 ŕeni bedi giŕvelis, usisxlodca agisruldebis ŕeni sa┬adeli". 28 maŕinve picxlad ─airbina bani. ŕahinŕas ■eret ╠vino ar 29 mohkarveboda. řiřasave dau■da visi da egre moaqsena: "ese ─eni 30 qeli dagi┬šlulebia me´ad ŕemo┼irebita, ertsa ┬amsa ese 31 sxva qeli dai┼ire, romel ama qelman co´ad gamoisvenos da, 32 sadaca g┬adian, ┬amišvane, ar gašeneb.`. 33 ŕahinŕas ra visis qma esma, gaexarnes. misi sibi┼e da ilati 34 ar icoda. ortave qeltagan řiřisa qeli gauŕva da badisagan 35 daeqsna sařulveli řiřa. merme ŕahinŕa egre utxra: 36 "sulisa ┬am╠ebelo viso! akamdin rad sulda╠ebit išav? 37 odes giqme, ňasuxi rad ar gamomec, romel amaŕpote da guli 38 esre dam┬vi?" 122 1 řiřa srulad maxesa daeqsna. visi gagulovnda, daizaxna da 2 egre tkva: 3 "vaglaxme, romel esetisa m´erisa da mesisxlisatvis mi┬šit 4 daňšrobil var, romel mrudad mavalsa gvelsa vhgav! razomca 5 mival, ─emi Ívali mrudad ─ans. kvešanasa zeda nuvis 6 misces ╠mertman egeti kmari, mit romel mee┼vi kmari pateraÍisa 7 badea da mřebneli. kmarsa ─emsa ŕeu■erebelsa me gverdit 8 vu┬ev da ga´exasa da mošivnebasa hlamis ─emsa"! 9 moabad, ŕendobisa mtxovelman, egre utxra: 10 "nu me┼v, mtvareo, ŕensa ušvarelsa. ŕen sulisa ─emisagan 11 usašvarlesi xar, sixaruli ─emi ŕen xar! simtrvalita vkmen 12 ese avi sakme. ne´amca samsala ŕemesva da ╠vino ara! ŕen mišav, 13 ╠vino dia masvi, ŕensa gverdit miameboda sma da mit esre gavqe, 14 romel tavsaca davamřime da ŕenca ŕegcode. ╠mertman ─emi 15 ┬a╠marti nu kmnas, tu ŕeni sae┼vi ramca makvs tu ŕegcode, 16 ŕendobasaca vitxov da, radgan vinani, ─emebrsa ŕe-ca-endobis. 17 [araÍi: ŕecodeba dia gamoa─ndebis mtrvalsa, magra, ra. 18 ŕendoba itxoos, a╠ar gardeqdevis, cnobasa ╠vino dauqŕavs 19 da tvalsa řili; ŕecodebasa ŕendobis txova garcxis da samoselsa 20 ┬šali". 21 ra ŕahinŕa esre dia ŕendoba stxoa, maŕin╠a ŕeundo ŕecodebulman 22 ŕeucodebelsa mi■nuri Íaci mi┬šit uňa´io 23 aris, veluri txa dia minaxavs galomebuli da monadire lomi 24 misgan ŕeprobili. lomica misita bunebita gami■nurdebis, 25 maŕin buneba egreca melisa ─aedebis; vita gul-dam┬vari uprosi gvinaxavs 26 umcrosisatvis, ra gami■nurdebis mistvis 27 gaxelebuli da tavis gzisa umecari. vinca řali icodes mi■nurobisa, 28 nu vin uzraxavs mi■nurobita ´švesa siŕmagesa, nurca 29 vin dastesavs mi■nurobisa teslsa, tvara missa našopsa amod 30 atasisagan erti ver gamos┼ams; sa┬utroysa ┬esi da sakme ese 31 aris, romel mista mošvareta em´erebis. 32 ŕegoneba: visca aama╠lebs, daamdablebs, rasaca vis 33 ani┼ebs qelta, stxovs, missa si´Íbosa sim┬are hrtavs, missa 34 Íurtxevasa - ┬ševa, d╠esa - ╠ame, lxinsa - ┼iri, sixarulsa 35 - da╠re■a, simdidresa - siglaxaÍe, mošvrobasa - m´eroba. 36 misi lxini u┼iro araa, arca ŕekceva da gamar■veba gaukceveli, 37 tvara ┬aiÍitxe vis-ram[in]is ambavi da misgan moismen 38 sa┬utroysa mravalperad kcevasa]. 123 1 32. moabadisagan saberřnets galaŕkrva, 2 visi da řiřa řmasa zardsa ŕehvedrna 3 odes ŕahinŕa ŕeundo vissa da ramins, mxiarulad da amod 4 išvnes. Ívla ─amoe┼ra ŕua meŕurne eŕma da dauvso sixarulisa 5 santeli da řirisagan amoagdo sišvarulisa xe. 6 d╠esa ertsa movides mo─ivarni berřenta mepisa, Íeisrisagan, 7 egre tkves: "mošvrisagan v─ivit, mošvroba ŕeni daugdia 8 da gem´erebis. gařlierebula, ŕeni pici gau´exia, mravali 9 ŕeni šma dau┼edia da dau´švevebia. a┬ saberřnetit didi 10 laŕkari gamosrula da ranis kvešana naxevramdis auoqrebia". da 11 sxvani movides ´švisa upalni xorasans, ŕes─ivles da tavsa 12 nacarsa išrides, berřenta mepisa laŕkartagan ─iodes da izaxdes, 13 sa┬utroysa usamartlobisagan samartalsa itxovdes. ŕahinŕas 14 daumřimda. maŕinve ┬aslvad Íazma dai┬šo. uqmna laŕkarni 15 misni da acnoba qelm┬ipeta da didebulta da ┬igni miu┬era 16 šovelgan. egzom didi laŕkari ŕeišara, romel mindorni 17 ve╠ar i´evdes. ŕahinŕas laŕkrad ŕešra karsa hgvanda stvleulsa: 18 vita igi purcelsa ar gauŕvebs xeta zeda, agretve man 19 ┬au´anlad Íaci ar gauŕva. 20 ┬aslvisa ˙amsa visis sakme moegona, tu ramin vit ušvars 21 da ertmanertisatvis vit ulevniao. ertxel gardamexve┬a, 22 ┬avida da daimala da me misita gonebita momÍla, gamaxela 23 da velta gamagdo. a┬ Ívla tu mas mizams╠a da ┬amiva, sisxlta 24 ─emta miisxams. ese s■obs, romel a┬ve Íargad ŕevinaxo. missa 25 řebnasa ŕigan didni ┼irni gardamiqdian, Íideganobasa missa ver 26 gavsřleb maŕindelica ┼irad mešopis, odes momeŕora odesca 27 Íaci prtxilad ars, ertisa qvrelisagan gveli or■er ver 28 ucemso. igonebda visis sakmesa, tu vita vkmnao. merme řma misi 29 zardi uqmo da egre ubrřana: 30 "řmao da sulo ─emo! d╠eta ŕenta ŕigan egzom saÍvirveli 31 sakme ginaxavs, anu gasmiaca, raca me mraval■er ramin mišo? sicocxle 32 moma┬šina raminisa, visisa da řiřisa sakmeman da ■avrman. 33 daňšrobil var ima samta grřneultad da ─emisa ┼irisa 34 ┬amali a╠araa. arca rcxvenian Íactagan da arca eŕinian ╠mrtisagan, 35 arca visi ŕegoneba esmis da arca da┼edisagan eŕinian. 36 usircxvilosa raca moundebis, ve╠ara daacilebs da ŕiŕi ara 37 akvs me tuca egzomi didi qelm┬ipe var, ─emgan upro be─ara 38 da u╠ono kmnili aravinaa kvešanasa zeda. šovelsa 124 1 adamis-´omsa me samartals uzam da ─emi bedi atassa usamartlosa mizams. 2 ┼abuÍni goliatni ─emgan gaikcevian da me ertsa diacsa esre 3 dauřabunebivar! garna me švela ─emisa gulisagan m┼irs, romel 4 mi■nurobisagan m´erni damimošvrebian da šoveli kvešana ima 5 mošivnebulisatvis minda. romelsa ─emni siaxlni ŕesasmelad 6 ena´rebian. augisagan ňiri esre gamŕavebia, romel xutasisa 7 z╠visa┬šali ver dambans.calÍe ─emi coli damm´erebia da misgan 8 mze dambnelebia, calÍe řma malulsa mizis qrmal-amo┬vdili 9 da drosa eřebs ─emzeda, romel, ra dro ňoos, m´erisaebr momÍlas. 10 ar vici, tu rit ikmnebis ─emisa sakmisa bolo, anu ras 11 mizams sa┬utro. d╠e da ╠ame amisisa gonebisagan usulosa 12 vhgav. rad veřeb m´ersa ŕors? tvit ŕina mizis m´eri. Íarisa 13 daqŕva ras mergebis, tu ┬šali ─emi ŕignida╠ma amova? siberisa 14 ˙amsa asetsa pateraÍsa ŕigan ─a┼ril var, romel misgan sa┬utro 15 damvi┬šebia a┬ amad ┬aslva minda da visis aka dagdeba. 16 vit ŕevinaxo? rvalisa cixesa da rÍinisa borÍilta gas´exs raminis 17 naxvisatvis. amisgan Íide ╠one ara vici, romel ramin 18 tana ┬avi´ano da visi m´irali aka davagdo cixesa ŕigan aŕkaputidevansa. 19 ra visica cixesa ŕigan išos da ramini laŕkarsa. 20 mati ŕešra ar egebis╠a. magra cixesa ŕen ŕemogvedreb da ŕen 21 ginda mo┼irveba da gaprtxileba. ŕengan Íide guli ─emi aravis 22 miendobis, mit romel šovlita perita gamor─euli xar da 23 prtxili. tvit ar dagvedreb, tu vita kmen vitaca ŕen ici da 24 qams, egreca ŕeinaxe isi orni grřneulni mas cixesa ŕigan raminca 25 arsit ŕemoiňaros. esera orasisa d╠isa savalsa ┬aval saxelisa 26 řebnad da, tu ramin raytaca ╠onit a┬ vissa ŕeešrebis, 27 šoveli ─emi saxeli gankardebis da augita aivsebis tu 28 orasi Íaci saxlisa maŕenebeli išos, erti amaoqrebeli cud 29 ikms matsa naŕenebsa. me samni grřneulni ŕina midgan, romel 30 tvito matgani eŕmata laŕkars moerevis grřneulobita. tu 31 atasi devi mat samta daesxas, sakmianobita iginica arad Íviran. 32 vita ici, me asre ŕemÍres da sixaruli gulisagan ┬ami╠es, 33 tmobisa saparveli damixies, šovelsa kvešanasa ŕigan momašivnes. 34 a╠elvebulsa z╠vasa ŕigan mr─valsa Íacsa egzomi ŕiŕi ar 35 gardahqdia, romel amatgan me m┼irs da gardamqdia". 36 zards ra ese ŕahi moabadisagan esma, egre moaqsena: 37 "he, mzisagan uma╠leso qelm┬ipeo! egzomsa nu ŕei┼irveb! 38 ŕe┼irveba Íacsa daasneulebs. vin išos kvešanasa zeda Íaci eseti, 39 romlisagan ŕen egzomsa s─iode da s´irode, rogori 125 1 brřanebaa, ertisa diacisagan? a┬, tu grřnebita ŕavi devica aris, 2 misgan uřabunesi ─emsa qelsa aravin išos. esre ŕevinaxav, romel 3 karica arsit eces, mzeman da mtvareman ver naxos; visman 4 Íacisa saxe ver naxos da arcavisi qma moisminos. mas cixe`da 5 ŕigan tkvenad moslvamdis esre davi┼iro. tu mibrřano, me igi 6 ŕeni lamazi egre ŕevinaxo, vita řviri Íaci vecxlsa ŕeinaxavs; 7 da esre sašvarlad davi┼iro, vita suli, da vidre esre 8 ar gauŕva, vita ňurad Íargman Íacman s´umari". 9 maŕinve ŕahinŕa ŕvidasita dar─eulita Íacita aŕkaputidevnisa 10 cixesa ┬aišvana visi dedopali, egzom ma╠alsa mtasa 11 zeda, romel tavi camdi išo, ╠amit santlisa nacvlad varsÍvlavni 12 unatobdes da mecixovneni mtvarisa nadimni išvnes, da 13 cecxlisa nacvlad mze a´pobda. ra moabad cixesa gaišvana 14 visi, casa erti mze sxva moema´a, cixe misisa ňirisagan daŕvenda 15 vita ašvavebuli ┬alÍo´i. dasves visi da řiřa cixesa ŕigan 16 da xuti Íarni daÍli´nes da dabe┼dnes, da cixe zardsa ŕehvedra, 17 be┼edi da Íli´eni tana ┬ai´anna. sa┼ur┼le razomi undoda, 18 egzomi daugdo da sasvamad-sa┼amadi, tu unda, asisa 19 ┬lisa sašopneli. visis gasvenebata tana ara aÍlda raminis siŕorisagan 20 Íide. 21 ra ŕahinŕa cixisa gamagrebisagan moicala, maravsave mivida. 22 laŕkarsa ┬amavalad ŕeeÍazma. auracxeli laŕkari ┬ai´ana 23 da švela esre dar─euli, romel uÍetesi ve˙ans ar išo. raminisagan 24 Íide švela mxiarulobda, igi mi■nurobisa ŕe┼irvebisagan 25 maŕinve gaacxroa: visis ŕešrisagan imedi gardas┬švedoda, 26 sicocxle mosřuleboda, arca d╠isit. hkonda tmobisa ╠one 27 da arca ╠amit eřineboda ugulisnebod gasrulsa ╠viali sisxlita 28 avseboda da guli cecxlebr e┬oda,-esre gasrul išo, 29 romel mista m´erta uxaroda. misi ╠one misisave gulisa saubari 30 išvis. egre tkvis: 31 "eseti sišvaruli vis zeda misrula, romel ┬amsaca mirideba 32 ara hkondes da arca moeŕorvebodes gonebisagan? vire 33 ama mi■nurobisa ┼irsa ŕina var, ─emi sixaruli arsit egebis. 34 tu mi■nurobisagan eÍali odes mcemia, a┬ esre uřnele var, 35 romel mo┬amluli isari masvia, romlisa siŕoresa verca ┬amsa 36 gavsřleb. a┬ radgan mas movŕordi, rad ara amissave dasÍvnasa 37 tana movÍved? eseti ŕeu┬oneli var, romel rasa╠a v┼vre´ 38 kvešanasa zeda! radgan umisod dar─omil var, ─emtvis ese usana´relesia, 39 tumca usuloca davr─i. me sicocxle misisa siaxlisatvis 126 1 minda, me tvalta ─ena misisa ┼vre´isatvis mixaris, me 2 ena misisa saubrisatvis miamebis, me qelni misisa samsaxurisatvis 3 minda! a┬ ubedurobita ─emita radgan movŕordi, abezari 4 var šovlisa lxinisagan". 5 esre Ívnesita da╠onebulman kve-kve sim╠eraca tkvis: 6 "gulo, tu mi■nuri xar, Ívnesodi! ici, romel mi■nursa 7 samartalsa arvin uzams, aravin e┬šalvis mi■nuri, arvis ebralebis 8 da┼irvebulobisatvis. tu vÍvnesi, martal var: momaŕore 9 sixarulisagan, mom┬švide mzisa sinatlisagan, ┬šlulsa marili 10 damašares da ŕarbatad nav╠eli masves. tvalno ─emno! ┬vimdit 11 sisxlsa, nu╠ara romlis d╠isatvis s┬šalob sulta! ŕe─emebaca 12 mcrobs, ara oden ´irili, radgan ┬vimisagan kvešana 13 aŕendebis. me ─emta tvalta ┬vimisagan ňiri dam┼nobia, ŕe┼irvebisa 14 cecxlman damilia guli da ╠a┬vta zeda gamdnari okro 15 damasxa. tuca i´švian mamacisagan ´irilsa augad, ─emgan amit 16 saqamsoa, romel esetisa mošvrisa siŕoresa vigoneb". 17 ra ŕahi moabad movida, ramin me´adre daidas´ura visis 18 ambavi, ´Íivili ´Íivils moema´a da ┼iri ┼irsa. ra tvaltagan 19 cremlni gardmošarnis, švitlisa ňirisagan ■angni ─amohrcxis, 20 i´šodis mi┬šit sabralota ŕairta: 21 "me igi gul-┬šluli var, romeli šovlisa rgebisa da imedisagan 22 u╠onoa. ra ─emi mošvare gacixovnebula, munitgan me 23 atasita borÍilita da ■a┼vita ŕeÍruli var. a┬, karo, miartvi 24 ambavi ─emi da moaqsene vissa ─emmagier, tu uŕenod ŕantta 25 mravalpertagan guli damda╠via, tvalta ─emta ŕeni saxe dahr─omia 26 da enasa-ŕeni saxeli. ŕensa saxesa řili ┬au╠ia ─emtvis 27 da ŕensa qsenebasa šoveli lxini miucilebia. me ama ┼irtagan, 28 tu almasica var, vit davr─ebi? unaxaobisa ŕenisa ┼irni ─emni 29 tu šovlisa kvešanisa Íacsa zeda vin ganšvnes, iginica ver moitmenen 30 da me mar´o esre gauqdivar, romel tu mnaxo╠a, egre 31 i´švi, ar igi ariso! me ama ┼irisagan ŕenad naxvamdi ver╠arayt 32 viqsenebi". 33 ra ese sakme ikmna, munitgan ramin ´irilisa da Ívnesisagan 34 esre dam┼lda da gaqda, romel tmisaebr da┬vlilda da Ívirasa 35 ŕigan isrisaebr ´ani mŕvildad ŕeekmna. ŕahi moabad arca 36 egre daagdo, ŕiŕisagan Íubosa ─asves da gurganamdis ┬ai´ana 37 ŕahinŕam. da ramin esre gaqda, romel misisa sicocxlisagan 38 imedi gardas┬švides, vitamca atasi mo┬amluli isari gulsa 127 1 soboda. moabads ┬inaŕe didebulni mivides, raminis dasa┬šleba 2 da egre šopna moaqsenes. kenebit ese hÍadres: 3 "he qelm┬ipeo, ramin ŕeni řma aris da ŕvili, šovlita perita 4 misebriv aravin aris da qelm┬ipesa esdeni uÍlebi šmaca 5 moundebis, ar řmaca, mit romel mravalperad saqmari aris. 6 ŕegoneba: tu lmobierad xar da ar u┬šrebi, eseti řma 7 ertisa temisa laŕkartagan mosaÍrebelia ŕentvis. amisita mizezita 8 m´erobasa vera gÍadreben da mošvareta ertgulobasa 9 moema´ebis. ese ŕentvis cixea magari, ňilo řlieri da m┬šromi 10 lomi. tu ŕe-raodes-ucodebia ŕentvis, ŕegindviaca. a┬ bare 11 nu gauaxleb řvelsa m´erobasa da nu mohÍvet axal-mo┬ipulsa 12 ŕ´osa. esre gasrula, romel siÍvdili ara hŕoravs. a┬ ŕei┬šale, 13 moulmobierdi da ama begrisagan daqsen, aka daagde, nutumca 14 dar─a. mgzavroba mrteltatvisaca ara amoa da sneulsa da 15 ususursa me´adre ar mouqdebis; gamoisvenos, dia sa┬šlad 16 aris da, ra gamrteldes, ŕenitave mbrřanebita xorasans ┬avides, 17 igi ┬šali da haeri upro aŕvnia. ese kvešana xorŕa da 18 umaŕvnoa". 19 ra didebulta esre ŕexve┬it moaqsenes, daagdo gurgans 20 da ŕahinŕa Íide ┬avida. igi mun dar─a da maŕinve gamrtelda, 21 amit romel ara tvit rame s┼irda ┼irad. zapranis-peri ňiri 22 gauvardda, visis naxvisa ╠oneta řebna ŕeekmna, gulsa uÍvamlo 23 cecxli moedva da tmoba a╠ara hkonda. ŕe■da cxensa mar´o 24 da s┬rapit ┬avida. gzasa iadonebrita qmita mravalperta sim╠erata 25 moi´šoda, is┬rapda moslvad. egre tkvis: 26 "viso, uŕenod sicocxle ar miamebis, arca mosveneba da arca 27 gulisa neba makvs. ŕensa řebnasa ŕigan me vera ŕemaŕinebs. 28 tu sa┬utroca ─emi m´eria, tu gzani gvelita savsenia da velta 29 tiva qrmalia, kviŕa lomi da vepxi, ╠rubelni mexianni išvnes, 30 romlisagan da´exasac movelode, da šoveli kvešana 31 qrmlosani da isriani ─emi mebrřoli išos, me, ŕenman mzeman, 32 ŕensa mřebnelsa, vervin ŕemakcevs da, tu ŕevikce, ar mamaci 33 višo. tu cecxlsa ŕigan mimxvdebis ŕeni naxva, misisa ┬visa 34 uŕiŕi var da, tu lomnia ŕenni mcvelni, ─emi qrmali mati saňasuxoa. 35 orisa tvisa savali ert bi■ad mi─ns ŕenisa naxvisa 36 molodebasa ŕina. ar miÍvirs, tu ŕeni sanaxavi gza saŕiŕi išos, 37 radgan elva mexiani mtvarisa siaxlesa mohqdebiso". 38 esegvarsa rasme moubnobda da gzata sigrřesa amit amoÍlebda. 128 1 ra visi cixesa moišvanes da ŕahi moabad Íide ┬amovida, 2 visman srulad daasÍvnevina gulsa raminis moŕoreba da misi 3 laŕkars ┬aslva, da misgan misisa naxvisa imedi gardas┬švida, 4 d╠e daubnelda da sixaruli gauarmda. misi vardis-peroba 5 gaazaprana da tvalta mista margali´i xovrielad amar´asa 6 zeda daasxes. 7 33. visisagan ´irili raminis moŕorebisatvis 8 oritave qelita ňirsa esre u┬šalod icemdis, romel gauiisprda. 9 ´anisamosi mgloviaretaebr lur■i ŕeimosa mošvrisa 10 gašrisatvis. ňirisa xo┼aman siaxlita Íalta gau┬itla. ňiri 11 misi ´anisamosisaebr galur■eboda, ´anisamosi misi ňirisaebr 12 gas┬itleboda. izaxda da ´iroda. řiřasa egre e´šoda: 13 "a┬ ra vkmna, řiřao? ─emi sišrme da sixaruli, sa┬utroysa gamosveneba 14 da lxini švela mi■nurobisagan gamÍideganebia, romel 15 sicocxle ─emi a╠ar egebis. me guli da tvalta ─ena raminis 16 sišvarulisatvis esre ŕemi┬iravs, romel a┬ šovelni ─emzeda 17 gardasrulni ┼irni damna´rebian. me ese gulsa veraodes 18 mivec, tu ─veni gašra odes╠ac egebis, anu,-vita ─ven gvinda, 19 - ar mi┬šit agre vixarebt. garna ╠mrtisa gangebaman, vitamaŕin 20 sišvarulisagan sircxvilisa pardagi dagvixia, a┬ egre gaugebeli 21 gašra dagvemartao. - aha, sašvarelo da miucilvebelo 22 ramin, me vire ŕen geaxle, ─emi sixaruli tvit ici. ŕensa siŕoresa 23 ŕigan ─emi sulta-dgma sicocxled ara mi─ns. amodšopna 24 tvit ras hkvian, anu gamosveneba? amit upro ar mimcildebi 25 ˙amsa da u˙amosa, romel m´ersa brřolisagan mi┼irvebuli 26 megonebi. ■a┼vi Íabisa nacvlad ´ansa gamřimobs da muzaradi - ─a─isa 27 nacvlad, da qrmali ┼ikisa nacvlad qelta ga┬šens, 28 da sicxe mzisa g┬vavs, da a┬šens ŕensa nazukobasa ese 29 mi┼irveba. m´erta sisxli esre dagi╠vria, vita mošvrisa. ŕenisa 30 siŕorisagan me tavsa rad davem´ere, romel ┬adilni da 31 mbrřaneba ar movisminne da ar ┬amogšev: nutumca ŕenisa cxenisa 32 perqisa m´veri mcemoda! magra tuca ─emi ´ani akaa, guli' 33 ─emi saŕenod ar mo┬švedila, ŕensa gverdit mgzavrobita i┼irvis ŕe┼irvebita 34 sisxlta ŕigan mr─vali me´ad nu╠ar mii┼irveb, 35 tvit romel dagimřimebia. uŕenobita arca╠a misi gařleba 129 1 akvs. ar amoa mošvrisagan mošvrisa usaÍutroba. ŕen mas nu ikm 2 ─emzeda, romel ar ŕenisa ňirisa msgavsi išos. momigonebdi da 3 ─emsa šopnasa iqsovnebdi, magra odes moigonebs mdidari glaxaÍsa? 4 ŕen ─emisa mi■nurobisa cecxli oden genaxa, a┬ Ívamlica 5 gamo─nda. a┬indelman grřlad siŕorisa ´Íivilman akamdin ─enni 6 ┼irni damavi┬šna. noes r╠vnobisa ╠rubelsa hgavs ─emi tavi. 7 amit ■eonisebr mdidrad mdis tvalta cremli, guli ┼irita 8 amvsia, ŕignit da´evisa ╠one ara makvs da garet ma─nia da 9 sisxlisa z╠vasa ŕigan vi╠elvebi." 10 mostkmida visi da gulisa ´Íivilisagan ertsa adgilsa 11 ver išo. řiřa samisod misodnadve i┬oda da švelasa tmobasave 12 as┬avlida. 13 egre e´šodis: 14 "ŕegoneba: datme, ar egebis mtmobisa Íacisagan, tumca 15 gulisa neba araodes miaxvedra ╠mertman. švela ┼iri dailevis 16 Íacisagan da tmobisa xe sixarulisa našopsa mi┬šit 17 gamoi╠ebs, tuca ugulota datmobisagan sabrisaca ┼ama upro 18 eadvilebis. 19 a┬ moismine ─emi moqseneba da stmobdi, nutu anazdeulad 20 gulisa ┬adilsa mie┬io. ╠mrtisagan Íide ŕeni rgeba aravis 21 ŕeuřlia, vercavin ama ňa´imrobisagan giqsnis. guli dadev 22 da tmoba moi╠e, ╠mertsa evedrebode da moalxende ŕenta moaxleta, 23 nutu ╠mertman moi┬šinos egzomi ┼iri ŕeni da gulisa 24 tkvenisa cecxli daavsos! anderřadca amis me´sa veras 25 mogaqseneb, romel mi┬šit tmobasa givazireb" 26 ňasuxad visman egre utxra: 27 "gulman, uÍvamloysa cecxlisagan dam┬varman, tmoba vit 28 mii╠os? igi si´šva gasmia, romel Íaci vinme ŕeagonebda visme 29 da man egre utxra: "he mošuareo, ŕen me´ad nu mii┼irveb, me 30 gulsa esre ar dameÍrvis, vita gunbadsa nigozia? ramin ─emgan 31 unaxavi ┬avida da misi micilveba ─emgan vit egebis? ŕeni ŕegoneba 32 da didsa ┬šalsa ikit qidi ─emtvis s┬oria. ŕeni guli 33 da ─emi ar erti aris. ŕen Íalta ge┬vis da me guli. ŕen ra 34 gagva, tu me vi┼irvode? ŕen egre me´švi: datmobisa Íide ╠one 35 ara gakvso. advilia mxedveltagan meomarta ┼vre´a. ŕen 36 aras gabraleb: cxenosani xar da mgzavrobisa ┼iri ar ici; ŕen 37 mdidari xar da u╠onobisa ┼iri ar ici; mař╠arsa mŕieri emtrvalebis. 38 ŕen, řiřao, ─emtvis datmobasa gamoar─ev da mivazireb. 39 g┼irsamca ─emebr ŕenca esre tavu┬evarkmnit xeloba? 130 1 ramin upro utminod išo! ugulosagan tmoba ar egebis. tu 2 mebrřolsa lomsa gulsa řala ara akvs, masca moerevis meli 3 misita si■abnita. nu ggonia, tumca ese ┼iri da zaxili sa─emod 4 meadvileboda, anu miameboda da tvaltagan sisxlisa 5 cremlisa dena ar sa┬šinod mi─nda. aravis unda gonebiansa 6 tavisa ┼iri da ubedureba. ama ubedurebisa ┼a ŕen mitxare 7 ŕenita sakmianobita, ŕigan ─amagde da a┬╠a amod da ŕeu┼irveblad 8 zeda mo■domil xar da egre me´švi: datme, ╠mertsa ekenebode, 9 misganve Íide ŕeni ╠one da ama adgilisagan mqsneli 10 aravinaao. advilia nabdis ┬šalsa ŕigan ─agdeba, magra gamo╠eba 11 sařneloa". 12 34. raminisagan maravida╠ma aŕkaputidevans 13 visis ŕesašrelad ┬aslva 14 ra ramin gurganit maravs mivida, visi mun ve╠ara ňova. 15 misisa sixarulisa venaqi gamqmari naxa da ┬alÍo´i ušvavilo. 16 darbazsa ŕigan kvešnisa mze a╠ar daxvda, arca sa■domi mista 17 tmata surnelobisagan savse gaicada, arca kalaki ňirvelisaebr 18 moxaruli daxvda. tu stkva, darbazi damidamo raminis gulisaebr 19 uvisobisatvis ´iroda igi amo darbazi, misgan 20 gasaxarebeli, saÍnad au─nda da ŕe┼irvebita, vita bro┬euli 21 kerksa ŕigan, gaskda, ´iroda sul-ŕeu╠eblad; gazapranebulsa 22 ňirsa zeda margali´sa a┬vimebda. missa sa■domsa zeda 23 ňiri dasdvis da, vita iadoni vardsa zeda, eubneboda da Ívnesoda 24 da sabralod mostkmida. egre tkvis: 25 "darbazo, ŕen igi xar, romel cisaebr mzisa siaxlesa daeŕvene, 26 romlisa gonebita me cnobani ┬amslvian! mi┬a misisa ňirisagan 27 daŕvenebul išo da haeri misita surnelobita avsil 28 išo, vit a┬ guli nav╠lita mi┬šit avsila". 29 ucxoperita qmita mom╠eralni mu´ribni msmelta sixarulad 30 im╠erodian: 31 "darbazo, ŕen a╠ara igi darbazi xar, romel šovlita 32 perita uÍlebi išav! ŕensa Íarsa zeda velisa nadirnica tamaŕad 33 movidian da Íacta mona´reta Íari išvis. me ve╠ar vnaxav 34 ŕenŕigan varsÍvlavsa, mtvaresa da mzesa, romlisa siŕorita 35 dambnelebian saxedavni! sa┬utroman uxanoba ŕenzeda ─emebr 36 muxtlad kmna, ┬agi╠o sixarulisa d╠e, vita me gulisa neba da 37 tmoba. sad╠aa igi ˙ami ─emtvis? raodeni aka gamixarebia anu 131 1 odes╠amca egeboda ─emtvis, tumca me egre mxiaruli ŕemo-╠a-ved? 2 aka esre šopnasa ŕigan atassa ┬eli┬adsa erti igive d╠e 3 ╠mrtisagan upro sana´relad mi─ns". 4 mostkmida da ´iroda. uimedoman egreca gamoiarna kalakisa 5 Íarni da miaňšra ňiri mas cixesa, sada visi ■da. esre 6 s┬rapit ┬amovida, romel d╠e da ╠ame iara. dia bneli išo 7 ╠ame, odes cixisa řirsa mivida, tuca mas da vissa d╠isagan 8 igi ╠ame upro gautenda. verca guŕagta naxes sibnelita. icoda 9 ramin darbazi, romelsa ŕigan išo. munit řirsa mivida, 10 moiqmara mecniereba, romel šovelsa kvešanasa ar išo misebr 11 mŕvildosani. ŕes´šorca cer-martali isari mas adgilsa da 12 egre utxra: "svianimca xar, ─ventvis usulo mocikulo, šovelgan 13 sulisa ┬a╠ebasa mocikulob da a┬ ─emsa sulsa sulisa 14 ŕešra axare!" isari martlad ┬avida da bantad visis sa┬olsa 15 ─ai┼ra. masve ┬amsa řiřaman ai╠o, icna da sixarulita aivso. 16 visis miartva. egre moaqsena: 17 "naxe sviani isari, mocikuli, raminisagan maxaroblad gamogzavnili, 18 romel niŕani akvs. akatgan nu╠ara xar ŕe┼irvebit, 19 ╠mertsa hmadlobdi da mošvrisagan ixarebdi". 20 visman naxa isari da raminis saxeli zeda ┬aiÍitxa. me´isa sinarulisagan, 21 vita guli moscemda, egzomca sixarulsa ver miagebda, 22 aÍocebda, ušvavebda da e´šoda: "he, sviano raminis isaro 23 ─emo da sultaca sar─eo! šoveli Íaci ŕengan daiÍodebis 24 da me daÍodilobisagan ┬šlulsa malamisaebr mergebi mocikuli 25 xar ŕen mista mÍlavta, romelta mi┬šitmca iqmarebs... 26 iagundisa ňirsa dagageb da okroysa xalasisa Íilosa gulisa 27 ─emisa karkaŕsa ŕegikm, amit romel ŕeni ňa´roni gamxiaruldebis. 28 tuca misita siŕorita atasita ŕenebrita isrita ┬šluli 29 mdgmia, a┬, ra ŕen mosrul xar, munitgan ňir-almasoba mati 30 lxinad ŕemcvalebia isari mÍurnali ŕengan Íide ar minaxavs, 31 arca ŕetvliloba ŕensa uamesi masmia". 32 ra ramin isari gas´šorca, merme sagonebelsa ─ai┼ra: "ne´ar 33 ra ikmna ─emi isari? sad m┬adda, mun mivida vita, anu 34 nu unebliv raime daemarta da sxvaman vinme ai╠o? tumca icoda 35 visman ─emi sakme, atassa ╠onesa eřebs ─emisa.ze-gašvanisatvisao". 36 maŕin gulsa ŕigan egre tkva: "gulo, ga┬ire suli, nuvisgan 37 geŕinian! ╠mrtisa šovlisa dambadeblisa řalman, akat 38 ar ŕevikcevi, viremdinca anu ar movÍvde, anu gulisa ─emisa 39 ┬adilsa ar mivhxvde. tuca ama cixisa z╠ude rÍinisa išos, 132 1 ─emisa gulisaebr gaqurvebuli, midamo švela mo┬amluli, 2 Íldisa tavni-asňi´isa gvelisani, mecixovneni matni devtaebrni, 3 verca egre ŕemakceven. ŕe┬evnita ╠mrtisayta da mÍlavisa 4 ─emisa mindobita egreca vecdebi visis gamošvanasa da ─emisa 5 gulisa ┬am╠ebisa Ívla ŕešrasa. me vire cocxal var, visisa 6 řebnisagan Íide ara sakme mic. me razomca didni m´erni mebrřoden 7 da mati guli sa─emod moabadisa da zardisaebri išos, 8 arca egre daveridebi. magra igini cecxlnia, ertisa gvarisani 9 vart da ŕea´šveben Íacsa siÍete-siavesa". 10 akat ramin ╠oneta řebnita sagonebelta ─a┼ril išo da 11 ikit visi badesa dabmul išo sišvarulita. misi ena ramins 12 izaxda da agreve utmobad misi guli eřebda ramins mun siciveta 13 ŕigan šopna da misgan misi mun ver-siaxle gulsa laxvrad 14 da ŕantad esoboda da misisa ŕešrisa ilatsa eřebda. 15 řiřaman egre moaqsena: 16 "he, dedisa sulo! e´li da bedi, švela ŕen giŕvelis, da 17 eseca ŕenisa bedisagan iseti sicivea, romel šinvisagan Íacisa 18 velta šopna ar egebis. guŕagta da cixisa mcvelta švelata 19 ŕigan ŕeuridebia sicivisagan. or■er oden gardgomilan guŕagni 20 da ŕinave ŕesulan šinvisagan. radgan esrea da guŕagni banta 21 zeda ara sxenan, ─vengan švela advilad egebis. ramin aka 22 ─vensa siaxlesa aris, tuca sibnelita ara ─ans. man icis, romel 23 ─ven ama darbazsa ŕina vart. dia šopila ama cixesa ŕigan 24 umoabadod da atasi gza icis gamosavali. ege satamaŕo sarÍmeli 25 erti gava╠ot da santeli avantot. igi gareda╠man gvnaxavs 26 da ─vensa siaxloesa mova. da maŕin misi gamošvana egebis". 27 ra ese tkva, santeli aanto řiřaman, misita grřnebita devnica 28 daaborÍilna. ra ramin santeli dainaxa, gamxiarulda da 29 mihmarta. ŕeigna, raysatvisac aento santeli da, vita ŕevardeni, 30 Íldesa zeda gavida. 31 [brřensa] utkvams. "asre ikmnebis mi■nurisa guli: arca 32 ┼iri e┼irveboda da arca ziani zianad. mošvrisa řebnisatvis 33 s■ulsaca daagdebs, miikcevis. gzisa sigrře moÍled da Íuŕ´i 34 lomi melad u─ns. mi■nurobisa sixarbe ase gahqdis, romel 35 unašopo mindori venaqad, mta tmad u─ns da z╠va rud. aŕiÍobisad 36 gulisaebr misšiduli aravinaa, mit romel gulsa sab┼osa 37 aravin ┬aišvans. mi■nurobaman siÍeÍluce da sidux┼ire 38 ar icis, mit romel cnoba mi■nurobasa brmobit ušvavis". 39 ramin ra axlos mivida Íedelsa zeda, visman dainaxa 133 1 zeida╠man. da berřuli s´avra ormoci da sxva, raca ňoes, dagrixes 2 orÍecad da magrad ertmanertsa gamoanasÍves. ─auŕves. moeÍida 3 ramin da ze gavida vepxisaganca uÍisÍased. ra cixesa ze 4 gavida, mze da mtvare ertgan ŕeišarnes da ertmanertsa asre 5 moexvivnes, vita ertita ┼ikita sře da ╠vino; okro da margali´i 6 ertgan gaeria, muŕÍi da ambari ertad ŕeezila, ╠ame 7 bneli ganatlda, vita d╠e, da zamtari gazapxulda mattvis. 8 trtave mi■nurta gulman gaisvena ŕe┼irvebisagan. gulisa da 9 monacemtaebr moexvivnes ertmanertsa, mohÍocnes ertmanerti 10 da merme sa┬ols ŕevides; sa┼amadi da ╠vino moi╠es. zog■er 11 tavisa gardanaqadsa ubnobdes,zog■er ertmanertsa exveodian. 12 ╠ame bneli da civi išo, garna mattvis samgvari santeli enteboda: 13 ŕešrisa sixarulisa, matisa ňirisa sinatlisa da ╠vinisa 14 si┬itlisa. samni mošvarulni ertgan ŕešrilišvnes, smiden 15 da ixarebdes matisa nebisaebr gareti Íari daqŕuli išo, mor┼mit 16 da guldadebit išvnes. arca╠a amisi sae┼vi hkondat, tu 17 gvigrřnobs vinmeo; arca amisi ŕiŕi, tu: ─veni gašra odesme 18 ikmnebis da sixaruli ŕe┼irvebad mogvekceviso. mat erti ╠ame 19 egre šopnasa ŕigan er─ia ŕors šopnasa ŕigan atasisa ┬lisa 20 sicocxlesa. ramins ra gulisa sa┬adeli ausrulda, -vitari 21 s┬adda, egeti šopna ňova,- dai┬šo sim╠erisa tkma miseburita 22 amoyta qmita da i´šoda: 23 "ra gagva, gulo, tu mi■nurobita ┼iri naxe da unebelni 24 sakmeni dagemartnes! u┼irod lxini ar egebis da arca umisod 25 esre amod ■doma egeboda da sixaruli. ┼ir-unaxavad Íargi 26 saxeli ar iňoebis tuca mi■nurisa řebnisatvis z╠va gaiare, 27 ŕešrita tvali ňa´iosani hňoe; siŕorita tuca nav╠eli ar 28 gaÍlda, a┬ našopi lxiniani gakvs. gulo, givazirebdi: datme, 29 šovlisa ┼irisa bolo lxini ikmnebiso. ra Íacman ┼irsa ŕigan 30 diadi xani dašos, mere lxinisatvis ╠mertsa upro hmadlobs. 31 a┬ me var ■o■oxetisagan qsnili da samotxesa mxiarulad 32 m■domi. sišvaruli davtese da sixaruli movimÍe, elvare 33 mtvare sišvarulita momekca. ara gam┬irav-vekmen da ar mivacilve 34 ┬amsaca mogoneba. šovlita sakmita gausaÍutre tavi da 35 mitca sa┬utroman me ar gam┬ira". 36 ama si´švasa zeda adga visi da mošvrisa saxelsa zeda 37 aivso ┼ika, qelta dai┼ira da egre tkva: 38 "─emisa raminis saxelzeda vsvam amas, sišvarulisa mřebrisa, 39 mošvrisa ar gam┬iravisa, ─emisa imedisa, tvalta 134 1 ─enisagan upro natelisa! me misgan esre imediani da mxiaruli var. 2 romel adamisitgan aravin šopila esre mošvrisagan imediani. siÍvdilisa d╠emdin vikmnebi mou┬švedlobisa misisa 3 mqevali, missa saxelsa zeda gvelisa zari uÍvdavebad mergebis". 4 maŕinve ŕesva igi ┼ika da ramins aÍoca iameboda ramina 5 visis saubari, xalvatad sma da muŕÍisaebr, surnelisa mošvrisa 6 tmata moÍideba. iasňsa, muŕÍsa, brolsa da bro┬eulisa 7 švavilsa s┼vre´dis. m┬are aÍaÍi daavi┬šda ´Íbilisa iagundisa 8 sixarulita. šovelta ╠ameta cisÍramdis sagebeli vardiani da 9 sastauli mziani hkonda. dilasa ra gai╠viřian, smita, sixarulita 10 da sim╠erita dasxdian. ra visis ┼ika qelta hkondis. 11 ramin sim╠erad egre tkvis: 12 "peroani ╠vino gulisagan ■angsa amohqocs, mošvrisa siaxlesa 13 ŕigan misgan mocikuli ╠vinoa! peroani ╠vino sišvitlesa 14 perovnebad ŕemicvlis, mi■nurobisa ┼irisa ┬amali aris. 15 mi■nuroba m´veri aris da ╠vino-┬vima, ┼irisa ganmakarvebeli, 16 sixarulisa momma´ebeli. d╠es bednieroba ─emsa hkvian. 17 me miŕvelis ╠merti da sve ─emi, romel gulisa ─emisa ┬am╠ebi 18 ┬ina mizis. zog■er dav┬vebi iasa da vardsa zeda, zog■er sosansa, 19 ambarsa da muŕÍsa ŕua, bage ─emi perovnisa muŕÍisagan 20 ŕakrisa u´Íbosa lalsa inadirebs. ┬alÍo´sa ─emsa ŕigan ┬iteli 21 vardi švavis, nebisa gzasa moslvita me dia vmxiarulob. 22 me igi ŕavardeni var, romel ma╠lad prinvita cisa mzisagan 23 Íide aras vinadireb. ─emi niŕa´i lomi aris ┼ang-okro, romel. 24 ─emsa sulsa ŕeiňšrobs. šovelta d╠eta mošvris ňirsa da 25 tmatagan saňalnita vardsa, sumbulsa, muŕÍsa da ŕakarsa 26 vhÍrep. ar momindebis ┬alÍo´i misisa elvarisa ňirisagan, ar 27 momindebis tamaŕi, mit romel ese adgili ─emtvis samotxesaca 28 uamea raca ╠mertsa siamovne daubadebia, švela ─emtvis aka 29 aris. mze aris nadimi ─emi da m┬de ─emi mtvare da mit var mxiaruli". 30 merme vissa amoyta si´švita e´švis: 31 "masvi ╠vino, ╠oneo, ŕenita qelita vardisa-peri, ŕenisa 32 ╠a┬visa msgavsi, ŕenisa ňirisaebr sviani! amis uamesi ˙ami 33 a╠ar egebis, a╠arca ŕenisa ňirisaebri gazapxuli! ra vicit. 34 xvalisa ┬inamdebare? moved, romel tavisa Íerři sixarulisa 35 na┬ili avi╠ot d╠es, xvale d╠esissa ver mive┬evit. arca ŕen 36 g┬adian ─emi mo┬šveda da arca me ŕensa mi■nurobasa 135 1 gavešrebiqams sixaruli da gulisa neba! ra vicit, ╠mertsa ─vensa tavsa 2 zeda ra gaugia,-asre romel moabads ŕen aka cixesa ŕigan 3 dau┼edixar da me sneuli gurgans daugdivar, amisa ar mcodnelsa, 4 romel ╠mertsa ─veni ŕešra catave ŕigan gaugia. vis 5 ŕeuřlia dambadeblisa ╠mrtisagan Íide amisi kmna?!" 6 igini cxrasa tvesa amaŕigan išvnes, ˙amsa da u˙amosa mxiarulni 7 da niŕ´ianni; ar daŕvres sixarulita da smita. hkonda 8 ŕignit tunda asisa ┬lisa gansasvenebeli sasmad-sa┼amadi, 9 garet ara moundeboda Íarisa gasa╠eblad. naxet, razomsaca xansa 10 gulisa neba da sixaruli gamoi┬vades gulisagan da aišares 11 ■angi! arca mosřulda ramins egzomi sixaruli da arca 12 vissa raminis sixarulita niŕ´ianoba moe┬šina. erti suli orta 13 ´anta ŕigan damÍvidrebul išo, romel ara išo mati ŕesakcevari 14 ertmanertisa saubrisa, mi■nurobisa da sišvarulisagan 15 Íide. ixarebdes ertmanertita; e■obna moburtaltad da 16 ╠vinita moer┬šo sixarulisa nergi 17 cixisa Íari, vita ┼irsa, daeqŕa, mati xvaŕiadi kvešanasa 18 ŕigan aravin icoda, romel maravs ŕigan zarnages xašanis asulman 19 icoda. gvariani išo da siÍeÍlucita Íarg išo, ´urpata 20 saňa´rono ňiri misi mzesa hgvanda da grřneulta uxucesi išo. 21 misita qelovnebita da grřneulobita egzom magaliti išo, romel 22 basrisa grdemlisagan vardsa aašvavebda. 23 odes ramin maravs kalaks movida, moabadis darbazi moiara 24 da šovelsa Íacsa visis ambavsa hÍitxvida. ra misi cixesa 25 mšopoba cna, vita zemo mitkvams, egre ucnobo ikmna, tvaltagan 26 di■la idina, ňiri cremlita daibana. ra arca tvalita 27 visis ŕvenvare ňiri gaicada da arca amo saubari moismina, 28 visis řebnita gaxelebuli ŕmagurad curvida kalaksa ŕigan da 29 s┬rapit, sada visi išo, mas cixesa mihmarta. vepxsa hgvanda 30 sipicxita da mi┼irveba arad u─nda, Íldesa ŕigan koŕisaebr 31 a╠ma-─a╠ma rboda, zog■er esre mtasa gavidis, romel tavi. 32 ╠rubelsa miu┬vdis da zog■er kve ─avidis, vita iosebis 33 ormosa. 34 ese grřneulman zarnagesman icoda, romel ramin mun 35 ┬avida da misisa ┼irisa ┬amali visis naxvisagan Íide ara egeboda; 36 da gulsa ŕigan moabadis saamboblad dais┬avla xašanis 37 asulman. 136 1 35. moabadisagan cnoba visisi da raminis 2 ertgan ŕešrisa 3 ra qelm┬ipe ŕahi moabad gamar■vebuli da mxiaruli laŕkrobisagan 4 ŕemoikca,- mas vita s┬adda, egre kmnil išo misi 5 sakme,-movida tavisa saxlsa xorasans da maravs kalaks ŕemovida. 6 ertobit ranis kvešana da somxitisa ┬ae╠o da mřevalni 7 da xara■a berřenta mepisa, Íeisrisagan, ae╠o, šovelta xelm┬ipetad 8 moreul išo, m´erta zedat mokceul išo. sixarulita 9 ertob cata gas┬vdeboda misi zari da zeimi, mi┬a mista laŕkarta 10 simravlesa ver i´evda. ra lari misi ertgan ŕešara, mtatagan 11 uma╠lesi gori ŕeikmna larisa, tu stkva, catad midgmulao 12 misita sima╠lita, da tavisa sila╠ita bedisata qelm┬ipetad 13 burti ┬ae╠o, hela misi išo da ■obna šovelta qelm┬ipetad. 14 šovlisa kvešanisa laŕkarnica išvnes missa Íarsa 15 zeda da mřevalnica. šovelta qelm┬ipeta qelm┬iped kmnil 16 išo da misisa tavisa s┬ori sxva aravin icoda kvešanasa 17 zeda. 18 ra esden mxiaruli da gamar■vebuli mivida marav kalaksa, 19 sixaruli zrunvad moekca: zarnagesgan raminis ambavi esma, 20 guli sisxlita aevso da ´vini misi gul■arbobisa Ívamlisagan 21 du╠da. didxan egre ga´exili ■da. merme ■avrisagan gašvitlebuli 22 ze ai┼ra, laŕkarta acnoba, ┬aslvad Ívlaca a┬vivna, 23 Íazma dai┬šo. asašarsa hÍres. didebulta da laŕkarta ŕeignes 24 gzasa ┬aslva. buÍman moabadis darbazsa ´irili dai┬šo, tu - 25 "qelm┬ipeo, egzomi mgzavroba aravis ŕeuřliao". agreve dumbulman 26 zaxili da Ívnesa dai┬šo visisa da raminis gašrisatvis: 27 "vai, tu mošvarulni gaišrebiano". cixesa ŕigan, tu 28 stkva, ramins gulman ugrřna, romel egden amo šopna daum┬ardeboda. 29 ŕahinŕa mividoda s┬rapit raminis siÍvdilisatvis mos┬rape 30 da laŕkarni švela mistvis misi momduravni išvnes, romel 31 ■eret naxevarni ar mosrul išvnes ŕina; ertisa ┬lisa 32 begarkmnilta ■eret sar´šeli ar ŕeeqsna da muzaradi ar moeqada, 33 romel Ívla cixisa sařnelosa gzasa a┬vivnes. zogni asre 34 uzraxevdes: "a┬indeli begara rad ar gvešopoda, romel a┬ 35 sxvagan gva┬vivneso?" zogni amas i´šodes, tu: "munamdis 36 mgzavrni vart, viremdis vissa raminisagan davscvidet, dia cxenosnoba 37 gvindao". zogni egre i´šodes, vita: "dia u■obs, 137 1 tumca raminis nacvlad atasi berřenta mepetaebri u─ndao". 2 atassa rasme i´šodes. 3 movidoda ŕahinŕa picxlad laŕkriturt, vita kari. mista 4 laŕkarta m´veri ╠rubeltamdis gai┬eoda. cixesa saguŕagod 5 guŕagman m´veri dainaxa, mivida da zardis moaqsena: 6 "m´veri ─ans, romel cad gai┬evis, da u╠oniod ŕahinŕa mova, 7 tvara egzom didi m´veri sxvaebr ar egebiso". cixesa ŕigan 8 qma da ŕpoti ŕeikmna da bruali ŕekmnes, vita ´iripisa xeta 9 ŕigan karman. zardi ■eret ┬ina ar migebebul išo moabadistvis. 10 moabad ra cixisa Íarsa movida, guli m´erobita da 11 nav╠lita savse edga, ŕeuzaxna ┬šromit zardsa da egre ubrřana: 12 "he, ─emta ┼irtaganca uproso ┼iro! ╠mertman dambadebelman 13 miqsnas tkven orta řmatagan! Íacobisa ˙amsa řa╠lica 14 g■obst: řa╠li ňursa moigonebs Íacisagan da tkven arca mas. 15 odes ╠mertman tkven dagbadna, ar vici, tu maŕin ra e´li 16 šopila! erti grřnebita eŕmasa s┬ori da erti siregvnita 17 zroxisa msgavsi da virisa. ŕen naxirsa ŕua hqam, zroxata ŕigan, 18 vissa raminisagan vit dascevdi? me ╠irs var, raca augi 19 ┬ameÍidos, švelasa, radgan cixistavad zroxa damešene. ŕen 20 ╠aplad hzi, gare Íari dagiqŕavs, egre ggonia, tu Íargi gikmnia 21 anu ─emisa samsaxurisatvis mogi┼irvebia. ŕen manda hzi da 22 zroxisaebr hšviri siregvnita. ese ver gigrřnia, romel malvit 23 ŕignida╠man ŕenzeda icinian, vita s┬adian, ramin egre ixarebs; 24 da garet šovelman kvešanaman icis ese ambavi. saŕurvelia 25 ŕentvis ŕeni sa■domi!". 26 zardman egre moaqsena: 27 "he, sviano qelm┬ipeo! vaŕad brřaneb, mravali ┬elica 28 gzisagan mxiaruli moxval, nu dai╠re■ cudisa sakmisatvis, 29 nu ŕeuŕveb eŕmaurs sakmesa gulad. ŕen qelm┬ipe xar mor┼muli 30 da avisa da Íargisa tkma ŕegiřlia. tu martali icode, 31 verasa vin gvadrebs da, tu atas■erca mrudi brřano, vercarasa 32 vin egre ŕegecilebis, tu ar egre arso. ŕen egetsa rasme 33 mabraleb, romel sagonebelad ar momslvia. tkven ramin akat 34 ┬aišvanet, me ra glax vici, anu ra ikmna? ar ŕavardeni išo, 35 romel saberřnetit aima╠los da aka ─amoprindes, arca-isari. 36 tumca amas cixesa mit gamosrul išo, vit gamovida ramin? 37 naxe tkvenita be┼dita dabe┼duli Íari, daÍli´uli; ertisa 38 ┬eli┬adisa m´veri zeda řes. asetsa cixesa romel Íari da 138 1 z╠ude švela rvalisa aris, ramin vit gagi´exda? šovelta ŕemosavalta 2 da gzata guŕagni d╠e da ╠ame damišenebian, egre micavs, 3 rome, tu ramin grřneulica aris da atasi ╠one icis, aka 4 ŕemoslva arca egre ŕeuřlia da, tu ese Íarebi gaa╠o da dale┬a, 5 tkvenita be┼dita Ívla vin╠a dabe┼da? nu dai■ereb qelm┬ipeo, 6 esetsa cudsa satkmelsa. nuca tkven dai╠re■t da 7 nuca ─ven dagvqoct. egetsa nuras brřanebt, romel cnobilta 8 ar moe┬onos da cnobaman ert krtilad ar išidos igi 9 goneba". 10 ŕahinŕa egre ubrřana: 11 "zardo, beditsa ras ubnob? Íarisa da be┼disa mizezsa 12 viremdis i´švi, me rasa╠a merbebis amisi simagre? ŕen ar gaprtxilebul 13 xar. cixisa da Íarisa mcvelni prtxilni dia s■oban 14 Íli´esa da be┼edsa. tu ╠mertman ca ma╠lad dabada, zeda 15 varsÍvlavni egreca mcvelad daašenna. me ese be┼edi ras mergebis, 16 romel nipxavsa xon■ari ar migdia? xon■arsa ras ir´kam, 17 tu nipxavi ar gacvia? radgan ese ŕenebrsa ugunursa ŕevhvedre, 18 raca ertsa ┬eli┬adsa saxeli vkmen qrmlita, švela ŕenita 19 nakmarita ─emad augad dama─nda. dia nateli išo ─emi darbazi 20 ─emis saxelovnobisagan, magra a┬ Íari da Íedeli misi švela 21 daaŕave da abnele". 22 ra moi┬šroma, co´a xani gamoqda; mogvisagan Íli´e amoi╠o, 23 zardsa miugdo, egre ubrřana: 24 "gaa╠e Íari, tumca amisi koneba ─emi ┬šalsa ikit xidisaebr 25 usargeblo aris". 26 Íarisa rexveba esma ŕignit řiřasa, šuri miuňšra, moabadisa 27 da zardisa qma da saubari esma, ŕiŕita atrtolda, mivida, 28 vissa da ramins egre moaqsena: 29 "a╠mosavletit ─ventvis ubedurobisa mze a╠mohqda: ŕahinŕa 30 movida ŕavta ╠rubeltaebr! ─ventvis elva-kuxili gamo─nda 31 da ┼irisa matisagan ╠vari dai┬šebs denasa! a┬ vnaxavt 32 cecxlsa kvešanisasa dam┬velsa, romel misman Ívamlman 33 d╠e nateli dagvibnelos da ─veni sakme mas tana arad gavidodes". 34 ŕiŕita ga´šdes adgilsa zeda samnive da a╠ara icodes, 35 ramca kmnen. amisgan Íide ╠one ver╠ara moigones, romel ramin 36 munitve kve ─auŕves, sit amoešvanat, tuca mas visis moŕorvebasa 37 munve siÍvdili er─iva. gulita ŕeŕinebulita da saxelita 38 augianita mividoda Íldeta ŕigan, ´iroda mošvrisa 139 1 gašrisatvis da tmobisa Íide ╠onisa ar╠arays konebisatvis. calÍe visisatvis 2 eŕinoda moabadisagan da calÍe tavisa; gza ar icoda, 3 ramca╠a ekmna. gulsa eubneboda: 4 "ras mizam, gulo, ras mizam? raca ar sagrřeloa ─emi, švelasa 5 mas maknev, nu ebrřvi ─emsa bedsa, qrmlita zog■er sisxlsa 6 ─emsa h╠vri, zog■er sulta momaŕoreb da zog■er šopnasa 7 damam┬areb! 8 araÍi: ŕvildosansa hgavs sa┬utro. mi┬šit gašraa misi 9 isari da suli ─emi sasagno. dai,moba ─emi ga´exilsa karavansa 10 hgavs da suli ─emi daonavarebulsa kalaksa. 11 a┬ qelm┬ipe nebieri višav da a┬ arni var, Íldesa ŕigan 12 mavali. ╠rubelsa hgvanan, mtasa zedan mavalsa, tvalni 13 ─emni da gulsa ─emsa zeda atassa ┼irsa s┬vimn. v´irode, romel 14 ŕemomiqmos Íldeman da cremlta vidende, romel ┬itlad 15 v╠ebvide kvata. ─emsa oxrvasa ara hgavs kuxili, mit romel 16 igi karisagan ikmnebis da ese-cecxlisagan. ─emta tvalta ara 17 hgavs ╠rubeli, mit romel misgan cvarad ┬vets da amatgan 18 ╠varad dis. magra ra vkmna eseti, romel mmartebs? aha, a┬╠a 19 gulica qelta mkonda da gulis-nebaca; a┬ a╠arca guli makvs 20 da arca gulis ┬am╠ebeli mšavs ─emi šopna amas hgavs, vitamca 21 ca šopil višav da a┬ mi┬ad kmnil višav. gazapxuliaa 22 švavilisa uxanobasa hgvanda ─emi lxini" 23 ra didi xani iara ramin Íldeta ŕigan, goneba, ´irili, 24 visis gašrisa ŕe┼irveba, samisa amisi goneba, tu raŕigan varo, 25 švela ertgan ŕeešara da perqni, vita borÍilianni, ve╠ar 26 ┬adgna. tavisa gulsa da mošvaresa zeda ´irodis ra ´irilit 27 guli iquis, ■angi gulisa misisagan a╠iqocis, vita mo┬vimuli 28 kvešana gamxiaruldis. sadaca ramin da■dis, tvaltagan 29 ru adinis mas adgilsa. esre sabralod mostkmidis, romel 30 m´ertaganca ŕesabraleblad egre i´šodis: 31 "ar ici, gulisa ┬am╠ebo, ras šopasa ŕigan var, anu uŕenod 32 sicocxle vit gamarmebia! me maxesa dabmulsa ÍaÍabsaca 33 vebralebi, ŕenisa siŕorisatvis ŕe┼irvebuli. tu ra ┼iri 34 ginaxavs, [nu išopin!] ŕen lxini gmartebs da sixaruli me 35 var ╠irsi ┼irisa, romel tavisa sicocxlisa ╠one vřebno 36 magra, ŕenman mzeman, ŕenisave sakmisatvis vkmen. me ╠mertman 37 uŕenod ┬ami sicocxlisa nu momces. me ŕeni saxe gulsa ─emsa 38 zeda gamomisaxavs. tu ŕeni si´urpe tvito davtvalo, d╠eni 39 ar gamiřleben satkmelad da miqdoma ara makvs tu ´iroden 140 1 tvalni ─emni, martalan, radgan ŕenebr ´urpasa ve╠ar vnaxven. 2 atasita kenebita vitxov ╠mrtisagan, romel munamdis ar movÍvde, 3 vire ŕeni ňiri Ívla ar vnaxo, magra, radgan uŕeno var, ar 4 ve┼v, romel xvalemdis cocxali davr─e". 5 ra gulisa ┬am╠ebeli visi ramins gaešara, vitamca veŕňisa 6 ňirsa dar─omil išo, esre gaqda da sataviso ŕiŕi da ┼irisa 7 goneba daavi┬šda. raminis sakmisa ŕe┼irvebisagan, vita 8 ŕmagi, brunevda saxlsa ŕigan da, ras i´šoda anu ramca╠a ekmna, 9 ara icoda. brolisa qelita uebrosa ňirsa sabralod 10 icemda, zog■er ňirsa ixo┼da, zog■er tmata igle■da, kvešana 11 muŕÍita aivso mista tmatagan, haeri cecxlita aivso misisa 12 sultkmisagan. ra sultknis, tmata igle■dis, cixesa ŕigan 13 vitamca muŕÍsa da alvasa aÍvamlebdis. ňiri da mÍerdi daelur■a 14 cemita da tvaltagan mxurvaled evpra´i sdioda; guli 15 gaqurvebulsa ŕantsa ugvanda, romel, ra mÍerdsa icemdis, naber┬Íali 16 scviodis. samÍauli ŕeeqsna da dae┬švida. mi┬a misisa 17 samÍaulisagan casa hgvanda, zeda varsÍvlavtaebr tvali da 18 margali´i elvida. okro-ksovili ŕesamoseli aeqada, mgloviaretaebr 19 ŕavi ŕeemosa, guli ŕe┼irvebita a╠vsoda da ňiri 20 m´verita. arca moabadis ŕiŕi moegona da arca╠a zardisi, švelasa 21 ŕei┼irvebda raminisatvis da amasve igonebda, romel 22 uazrod misgan gašra daemarta unebeli. 23 ra ŕahi moabad visis darbazs ŕevida, visis ňiri daxo┼ili 24 naxa da ormoci s´avra da a´lasi ertmanertzeda gamonasÍuli 25 naxa, visis da řiřasa ┬ina edva ■eret nasÍvi naxevramdis 26 ver gaeqsna da moabad zeda ŕemoes┬ra. řiřa moabadis ŕiŕisagan 27 picxla daimala, mit romel šovlisa pateraÍisa da unasisa 28 mokmedi igi išo. visis dedopalsa tavisa ´anisamosi gaexia da 29 mÍlavni tavisita Íbilita moe┼amnes, muŕÍis perni tmani daegli■nes 30 ertob da tvalta sisxlisa ╠vari ─amosdioda. ŕahinŕa 31 egre utxra: 32 "viso, devisa ŕobilo da šovlita ┬ševita da┬šeulo! 33 sulsa ŕensa cnoba aŕoravs da tvalta ŕenta sircxvili, ŕensa 34 znesa simartle moŕorvebia da kcevisa ňa´ivi. gahqed uzenarod 35 da moašivne tavisi tavi da ─emi qelm┬ipoba amas ar mitxrob. 36 tu ─emgan ra qams saŕenod magisad samukpod? anu siÍvdilisagan 37 Íide sxva ra gmartebs? azom magaliti da grřneuli 38 xar, romel egzom magari cixe da vaÍe adgili s┬orad 39 g─an. ŕenisa grřneulobisagan arca ese saÍvirvelia, tu 141 1 catagan varsÍvlavni ─amoasxne arca cemisa gagva, arca ŕeboneba 2 gesmis, arca zenaari da pici aris ŕeni. amas ┬inatca gamomicdixar 3 amoyta da m┬arita da ŕensa umecrobasa tana švela 4 urgebi šopila. arca ─emita siamovnita gamxiaruldebi odes 5 da arca ─emis ┬šromisagan geŕinian. 6 araÍi: nutu mgeli xar, šovlisa mavne? nutu devi xar, 7 Íargisagan abezar-kmnili? saxed da ŕvenebit tvalsa hgav ňa´iosansa, 8 nivtad da sakmed beditsa Íecisa nale┬sa. si´urpita 9 da ŕvenebita dia sandomi sasurveli da sašvareli xar da 10 gam┬iraobita da uxanobita sa┬utrosa hgav. vai, eseti ŕvenieri 11 da ÍeÍluci saxe ŕeni da mravlita avita znita da augita 12 dasvrili! 13 dia mimudarebia ŕenda amit ŕegonebita, dia damivedrebia 14 ŕenda idumlad, vita: nu ikm, viso, nu ma┬šen egzomsa, romel 15 ŕecodebisa ─emisa našopi siÍvdili aris ŕeni, da ŕenita 16 siregvnita dastese ─emisa ŕecodebisa tesli. a┬ ŕengan datesulisa 17 momÍisa ˙ami movida. ve╠ar veřeb ŕensa sišvarulsa da 18 ve╠ar gavřleb, ar rÍina var da arca kva! 19 araÍi: ─emgan ŕenisa Íacobisa molodna da ┬šalsa zeda 20 ┼relisa ┬era s┬oria. 21 ŕeni ŕegoneba igi aris, romel mlaŕesa adgilsa tesli 22 davteso. vit ŕengan sixaruli araodes minaxavs da sim┬arisagan 23 Íide ŕengan arat gamomisvenebia, egreve me uzenaro gekmna; 24 asre gagař╠o sim┬arita, romel raminis saxeli ver╠a odes 25 moigono, arca╠ara-odes ramin ŕengan gaixarnes, arca ŕensa 26 gulsa raminis saxeli aqsovdes, arca man ŕensa ┬ina orřalsa 27 da ─angsa sces da [arca] mas ŕen gverdit dau■de mtrvali sišvarulita! 28 egzomi miga┼irvo ortave, romel verca ´ini Íldeni 29 gasřlebden. vire tkven ertmanertisa mošvrad xart, me m´erisa 30 řebna garet ar minda. odesca tkven ertao ŕeišrebit ─emisa 31 siÍvdilisagan Íide aras igonebt. a┬ me igi gišo, rasaca 32 tkven ─emtvis igonebt da movicalo ─emta mesisxletagan. 33 araÍi: tu ─emtana guli da goneba mecnierta ars, rad 34 orni m´erni ubeta ŕigan misxen? m´erisa ŕina šolasa lomisa 35 gzasa zeda ┬ola s■obs; m´erisa guŕagad dgoma gvelisa pardagsa 36 ■doma s┬oria Íacisatvis". 37 merme moeÍida muŕÍisa perta tmata moabad da nebiersa 38 vissa mi┬asa zeda itrevda; vita mňaravsa, qelni uÍu╠ma ŕeuÍrna; 39 u┬šalod matraxita tavsa da ´ansa egzomi šovelgan sca, 142 1 romel, sadaca scemodis, qorcni daqetkodes da sisxlita 2 ŕesvril išo. brolisa ´ani misi sisxlsa egre ŕobda, vita 3 mta lalsa. sadaca matraqi ver mimxvdar išo, lilasa damsgavseboda; 4 ´ani da qorcni misni tetr-┬iteli zapransa, lilasa 5 da šaša─osa damsgavsebodes. Ívla řiřasa asi egzomi sca, 6 švela tavsa da ňirsa. ar ŕeebrala sasiÍvdilod, nutu anu 7 moÍvdes, anu grřneuloba da m─xibaoba atkmevinos, adgilsa 8 zeda dabnida. visi da řiřa ┬itlita mosilta hgvandes sisxlisa 9 denisagan. a╠aravin e┼vda, tu mati sicocxle anu dar─oma 10 egebiso. merme igini egre gasrulni ertsa saÍansa ŕigan 11 ─ašarna da guli dadva samatoysa sicocxlisatvis da zeda Íari 12 magrad dabe┼da. da samatoysa sakmesa šoveli adamiani da ama 13 ambvisa msmenelni ŕem┼irneobdes. da ŕahinŕa řma misi zardica 14 gardaagdo cixistaobisagan da sxvasa Íacsa ŕehvedra cixe. tvit 15 Ívirasa ertsa picxla iara da maravs kalaksa mivida.ŕei┼irvebda 16 matsa sakmesa da tavsa dia ananda visis cemisatvis. tavisa 17 gulsa eubneboda: 18 "raa ese buneba ─emi, raa eseti Ívamli, romel sulisa ─emisagan 19 amovida, sa┬utro da simrtele momařulva? ra išo ─emi 20 azomi ┬šroma da dautmobloba agetisa mošvrisatvis, romel 21 sultaca mer─ivna? tuca šovelta qelm┬ipeta qelm┬ipe var, 22 mi■nurobisagan esre řabuni var, romel m´ertagan saŕurod 23 gasrul var. rad daveÍuŕ´vi esetsa sašvarelsa, romlisa mi■nurobita 24 xeli var? me´ita ucnobobita tavisa sultaca vebrřvi. 25 d╠es hnaxav saxvaleosa, sakmesa a╠ar gaigoneb regvnobita: 26 d╠es ertsa sakmesa ikm, romlita xvale guli ge´Íivnebis numcavin 27 mi■nuri gulis ur─ia, romel misi ur─oba masve gulsa 28 cecxlad moedebodes. rad ekuŕvi, mi■nuro, mas, romlisa leva 29 ┬amsaca ar ŕegeřlos?" 30 36. ŕahrosagan visistvis motkma da ´irili 31 ra ŕahi moabad cixit movida, tana ňirmze a╠ara hšva. ŕahro, 32 visis dedaman, igrřna da m´irali ┬ina miegeba, ňirsa xo┼a 33 dai┬šo da tavsa cema, izaxda: 34 "he, dedisa sulo da šovelta ┼irta lxinad ŕemcvalebelo, 35 rad ar mogi´ana moabad? ra ┬ageÍida ama uzenaroysa 143 1 devisagan, anu ra gišo? bedisa ŕenisa konebita ra╠a ┼iri mogxvda 2 amisgan?" 3 merme moabads egre arkva: 4 "ras mizezsa mitxrob ─emisa visisa ara mošvanisasa? ra 5 ušav ─emi mze? rad gahqade umtvarod ca? ŕensa darbazsa a┬ve 6 naoqarsa ga─veneb, ŕensa samotxesa ■o■oxetad gasrulsa, tu 7 ─emsa asulsa daušovneblad a┬ve qelta ar momcem; davizaxeb 8 asetsa, romel Íldetaca ŕevebralo da ─emtanave ŕe┼irvebulni 9 izaxden, šoveli qorcieli gavaÍeirvo. daviden sisxlisa 10 ╠varsa tvaltagan, tu ─emsa vissa ar mi─veneb. a┬ve daganav╠leb 11 ŕensa qelm┬ipobasa, tvit ar gagimar■vebs ╠merti ubraloysa 12 visisa sisxlta, asre romel tvit ŕenve tvalni m´er 13 gekmnebian". 14 ra moabads ┬ina ese saubari da sar─eli ´irilit dai┬šo, 15 ŕahi moabadca sabralod a´irda da egre utxra: 16 "tu s´ir da tu icini, tu m┬šev da, tu mlocav, vkmen, 17 raca vkmen, ra╠as mergebis da ne´amca ar mekmna da ╠merti 18 ar ŕemrisxeboda! ─emi sixaruli da ─emi ňa´ivi gavakarve! ŕen 19 visis ňirsa umi┬osa ve╠ar hnaxav, tuca mi┬a ar misgan daŕvenebuli 20 naxo Íviňarozsa ┬akceulsa gaicdi da sišma┬vilesa 21 missa mas zeda momtkmelsa, ŕvenebasa missa mas zeda m´iralsa, 22 elvaresa ňirsa missa daubnelebelsa sisxlisa ■angisagan ŕecvlilsa 23 da tmata dacvivnulta". 24 ra ese si´šva moabadisagan ŕahro moismina, mi┬asa zeda 25 davarda, tavsa da ňirsa cema dai┬šo. darbazi misisa ´anisagan 26 gasurnelda da cremlta mistagan sisxlisa ´ba daašena; 27 gulsa ŕe┼irvebisa isari scemoda da mostkmida: 28 "he, sa┬utroo muxtalo, momňarea ─emi tvali ňa´iosani? 29 ŕenca nutu ─emebr gišvarda igi tvali da mistvis moiňare, 30 sa┬utroo, romel, angarta okro vita, dahpal da dahmale 31 mi┬asa? nutu ŕegŕurda, Íviňarozisebri ┬ami╠e da sauÍunesa 32 venaqsa darge! rad gazarde, sa┬utroo, egzom ŕvenieri da, tu 33 gazarde, egzom ugrřneulod rad ┬aakcie? a┬ odes╠a izrdebis 34 mi┬asa kveŕe ambari surneli! he, mi┬ao, akamdin ŕen Íacta 35 oden s┼amdi da a┬ mzisa da mtvarisa ┼ama dagi┬šia. rad ar 36 gešopoda, akamdin rad ar gasře╠? rad╠a ┬ami╠e ─emis gulisa 37 gamamxiarulebeli mze? radgan ┬midasa vecxlsa mi┬a scvets, 38 a┬ meŕinian, romel ´ansaca ŕensa avnos mi┬aman; mit damibnelda 39 d╠e ─emi, nateli daabnela. nu╠aramca [ars] našopta 144 1 mista zrda, romelmanca mi┬aman mas daparva hÍadra. akatgan 2 mtvaresa elvarebisa nateli a╠ara akvs, radgan ─emi mtvare 3 dilegsa ŕigan daimala. me mizrune, cao da kvešanao! mit ŕešril 4 xart, varsÍvlavno, romel me m´irodet! he, dedisa natelo, 5 naÍvt-saroo, ňir-mzeo, ╠a┬v-iagundo, tma-ambaro, ŕen 6 išav ─emi ┼irisa makarvebeli, ŕen išav ─emi sikaduli da sixaruli, 7 a┬ ŕen a╠ara mšav! visita viŕvebde, visita vlxinianobde! 8 me esden usamartlo ─emi da┼irvebuloba vis tana vi─ivlo, 9 anu vis tana vřebno? vinca ŕen mogÍla, šovlisa Íacisa sisxli 10 man moisxna, magra me upro momÍla švelasagan. brřenta 11 movasxam saberřnetit da hindoetit, nutu ra vin icodes ╠one 12 da sargebeli ─emi. ─emo ŕveniero, ŕen mar´o išav amas 13 kvešanasa da mit moge┬šina u■uptoba. nutu samotxesa hňoo 14 ŕeni msgavsi, tvara aka aravin ars. sulo ─emo, me oditgan 15 ŕeni siÍvdili msmenia, munitgan ─emi sicocxle ŕentana momÍvdara. 16 a┬ vis ergebis ŕeneuli samÍauli? vin╠a iqmarnes ŕeneulni 17 ŕesamoselni? vin vňovo ŕenisa saxisa ŕvenebita? a┬ 18 vi╠a iÍadros ŕenisa řmisa viros cnobeba? vin ŕehmartos amisi 19 txroba, tu ŕahro visis siÍvdilisatvis ´irso? ┬avida ÍeÍlucta 20 mze, davr─i - visis mřebneli da misi mqsenebeli. ama 21 uzenarosa nucamca ╠orisa cixe dahr─ebis da numca mta, romel 22 ─emisa bedisa tvali mun dabrmobila; mun daŕr´a ─emi mtvare 23 da moÍluli me a╠ar mi─venes. a┬ ixareben eŕmani da ka■ni, 24 ician, tu razomi pateraÍi ikmnebis ama sisxlisa sanacvlod, 25 tu razomi qelm┬ipe da didebuli moÍvdebis. me visis sisxlisa 26 nacvlad ■eonsa vaden misisa m´erisa sisxltagan da ─emta 27 tvaltagan da tu atasis ■eonisa odeni sisxli dav╠varo 28 da moabadisnica, ertsa ┬vetsa sisxlsa visisasa ar enacvlebian 29 ra vkmna? miugebeli da miumxvdari aris visis sisxlta 30 řebna. he, maravo kalako, xorasnisa tavado, nu iadvileb egzomsa 31 usamartlosa! ┬elsa ┬šaroysa nacvlad pateraÍi mova 32 ŕensa mi┬asa zeda, xisa purceltagan umravlessa ŕubsa da 33 qrmalsa hnaxav meomartasa. ve╠ar gaisvenos ŕenzeda ŕahinŕa, 34 sisxlisa ╠vari vadino ŕenzeda. ─aicmiden ab■arsa visis sisxlisa 35 mřebnelni. xoravit baxotaramdin cxenosanni mebrřolni 36 egzomni movides ŕenzeda, romel cxenta perqta iavargšon. 37 kvešana mouoqrda moabads ─emisa sašvarlisa asulisa 38 mizezita. a┬ a╠ara akvs si´Íbo ŕakarsa, radgan tvalta sanaxavad 39 miipara řo┬eulni, iagundi; a┬ a╠ara izrdebis nařvi, 145 1 radgan ─emi xe valsamoysa ┬aikca a┬ a╠ar surnelobs muŕÍi da 3 ambari, radgan u─ino ikmnes matperni tmani vardsa si┬itle 4 a┬╠a ar╠ara akvs, vinaytgan ╠a┬vta mista peri ┬aqda. egeti 5 cixe, romel devta sadgomi išo da ka■ta, mze rad gaišvanes 6 mas zeda? 7 vai, ─emo viso, ranisa dedopalo! 8 vai, ─emo viso, turketisa xatuno! 9 vai, ─emo viso, xorasnisa mzeo! 10 vai, ─emo viso, kois´anisa mtvareo! 11 vai, ─emo viso, qelm┬ipeta imedo! 12 vai, ─emo viso, ÍeÍlucta ŕvenebisa ┬am╠ebo! 13 vai, ─emo viso, laŕkarta mnatobo! 14 vai, ─emo viso, dedisa imedo! rad gŕobe mze ˙amsa siberisasa?! 15 esden udavlo rad vemzaxe u╠mrtosa devsa? rad gagzarde, 16 radgan bolod u┬šalosa ka■sa migcemdi?! 17 a┬ ┬aval, siÍvdilamdis v´ir gulita dam┬vrita, ŕeval aŕkaputidevans 18 da munit ─amovikcev tavsa! lxinad mi─ns mun siÍvdili. 19 gulis nebasa ver vhňoeb, viremdis umisod var, ugulisnebod 20 cocxali vit višo? magra razomca siÍvdili sana´relad 21 mi─ns, munamdis ar moviÍlav tavsa, viremdis ŕahinŕas zeda gulis 22 ┬adili avisrulo da ─emgan u┬in ŕahinŕa ar moÍvdes. ver 23 movitmen amas, tumca ─emi visi mi┬ata ŕigan megonebodes da ŕahinŕa 24 ┬alÍo´sa ŕigan smad ■des ar egebis ─emi visi mi┬a-kmnili 25 da ŕahinŕa colisa gverdit mxiaruli! ┬aval, pateraÍsa gava╠viřeb, 26 kvešanisagan damalulsa xvaŕiadsa gavam˙╠avneb. 27 ┬aval, karsa movaqseneb: "ŕen igi kari ara xar, romel malvit 28 visisagan surnelobasa iňaravdi da kvešanasa zeda mohpendi? 29 a┬ missa sišvarulsa gapiceb, missa m´ersa zeda miŕvele!" 30 mival, mtvaresa movaqseneb: "ŕen igi mtvare xar, romel siÍeÍluce 31 gŕurda ─emisa visisatvis! missa ŕes┬avlasa gapiceb, 32 romel ŕengan Íide misi msgavsi arvin išo! miŕvele missa mesisxleobasa 33 zeda! 34 ┬aval, ╠rubelta veubnebi: "ŕen igi xar, romel ─emis 35 visisa tmata hsaxobdi, a┬ me miŕvelet da a┬vimet misisa mesisxleobisatvis 36 pateraÍi, mexi, elva, se´šva da kuxili da misisa 37 mošvrisa kvešana aaŕenet nelita ┬vimita! 38 mival, mzesa movaqseneb: "gana╠a misgan Íide ŕeni msgavsi aravin 39 išo, masve ŕenebrsa daamadle, misisa m´erisa kvešanasa nu 40 a╠moxval da mista mošvareta kvešanasa natoba hma´e!" 146 1 ┬aval, ╠mertsa dambadebelsa ŕevexve┬ebi, mas ┬inaŕe ňirsa 2 mi┬asa davsdeb: "upalo mo┬šaleo, řliero! moabadis tavsa zeda 3 cecxli ┬vime risxvisa ŕenisa! rad miec mor┼ma amas usamartloysa 4 mokmedsa, romel šovelta d╠eta upro da upro u┬šalo 5 aris ŕenta dabadebultatvis, ar ŕeibralebs ŕenta monata 6 da ŕengan ŕekmnilsa kvešanas: sisxlita aavsebs? qrmlisaebr sakme 7 misi gaÍvetaa da mglisaebr qeli misi ´acebaa upalo 8 ╠merto, miřebnne sisxlni ─emni da umisobita aaoqre darbazi 9 da ´ax´i misi! vita aman usamartloysa mokmedman ─emisa 10 gulisagan Ívamli amoadina, agre risxvisa ŕenisa altagan suli 11 da guli misi daaÍle!". 12 ra ŕahi moabad sabralo ´irili naxa da esre motkma moismina 13 ŕahrosi, misgan ŕercxvenda da virosaganca ŕeeŕina. egre 14 utxra: 15 "he, ─emta tvaltagan upro sašvarelo da ─emgan kmniltagan 16 didad ┼ir-naxulo! ŕen ─emi da xar, sašvareli, da viro 17 ─emi řma da visi, ─emi dedopali da gulisa ┬am╠ebi, ─emta 18 tvalta sinatle aris da ─emta sulta da qelm┬ipobisagan 19 upro sandomi. visi, ─emi m´eri, asre mišvars, romel sicocxles 20 ─emsa igi mir─evia da, tumca tavisisa nebisa mimšoli 21 ar išo da ─emisa siÍvdilisaganca (!) uprossa saaugosa da usamartlosa 22 ar mizmida, qelm┬ipobisa ─emisagan didsa našopsa 23 hňoebs. a┬ misi sakme ŕentvis damemala da xvaŕiadi ─emi ŕentvis 24 martlad ar gamomecxada; me egetisa Íacisa moÍlva vitamca 25 ŕevmarte, romlisa suli mer─ios ─emsa sulsa? tuca me ´šve 26 var misi, mas ar ve┬šalvi, egreca ese mir─evia, romel mas ┬inatca 27 movÍvde. a┬ve gavgzavni cixesa Íacsa da vissa movašvanineb. 28 me ┬amsaca ver gavsřleb uimisobasa da movscet Íarga 29 vici, ra ┬ameÍidebis misgan. sxvasaca mravalsa sim┬aresa vhňoeb 30 da didsa uneblobasa da siřnelesa mivecemi misgan. viremdinca 31 ─emsa sadedosa ŕigan visi aris dedoplad, misisa xlatvisa 32 da orgulobisagan Íide sxvasa gamosvenebasa ar movelio. 33 radgan ertsaca d╠esa ─emita gulita mxiaruli ar var, tu 34 visisganca ar mixarodes, ara saÍvirveli aris". 35 merme řmasa missa zardis egre ubrřana: 36 "┬aved cixesa da kacisaganca umale midi orasis Íacita 37 da ori cxeni tana ┬ai´ane da visi s┬rapit ak momgvare!" 38 mivida zardi cixesa orasita Íacita da ┬amsa mohgvara visi 39 moabads da ŕahros. merme movida ramin zardisasa da missa 147 1 saxlsa ŕigan tve erti dašo malvit. merme ŕeexve┬a zardi 2 moabads raminis sakmisatvis da ŕeundo Ívlaca moabad. raminis 3 gaxeuli bedi ŕeiÍera, m´erobisa devi Ívla kve daimala 4 da sixarulisa ┬alÍo´i ašvavda. axlad Ívla aelvda darbazi 5 qelm┬ipeta qelm┬ipisa mtvareta umtvaresisa visis ňirisagan. 6 amo išo moabadis šopna sixarulita da smita da ňirmzis: 7 visis ┼vre´ita. brolis qeli visisi ŕe╠ebuli išo perovanita 8 ╠vinita. mxiarulman moabad sma dai┬šo da guluxvad gacema 9 laŕkarta zeda. didsa xansa esre sixarulit išvnes. 10 gavida ambvad šovelsa kvešanasa ŕigan mati ambavi da moabadis 11 mosamartleobisa saxeli. daivi┬šes ňirveli ┼irnaxuloba. 12 arca sixaruli dar─ebis sa┬utroysagan, arca simřimili, 13 bolosa gaas┬orebs ┼irsa da lxinsa. Íacman guli mxiarulad 14 dai┼iros, romel d╠eni ar ŕeumoÍlden, radgan Íacsa bolomdin 15 ar ŕer─ebis; usargebloa cudi da╠re■a. 16 moabad co´ata d╠eta dasazmelad gurgans ┬avida da 17 munit saravit mxiaruli ŕemovida maravs visis sixarulita 18 gaixarna, merme tavisi darbazi esre gaimagra: sadaca sarÍmeli 19 anu gza ŕemosavali išo, švela daa┼edina hindo.urita basrita 20 rÍinita, romel niavi versit ŕemovidoda; berřulita Íli´ita 21 daÍli´na da tavisa be┼dita dabe┼da, Íli´e švelasi 22 řiřasa ŕehvedra da egre utxra: 23 "he, grřneulobita qelovano devo! me ŕengan uzenaroba 24 dia minaxavs magra a┬ zenarobita ŕemogvedreb amas; ŕeinaxe 25 Íari da ŕesavali švelai, romel ramin arsit ŕemovides. me 26 zauls ┬aval nadirobad da sauravad, erti tve mun damešovnebis. 27 ŕeinaxe darbazi ─emi da ese Íarni, romel[ni] damibe┼dian, 28 romel meve gavqsnne. Ívlaca gitxrob, zenarobit gvedreb: 29 tvit ici, romel mindobilobisa miundobloba uqamsia. 30 gamogicdia, ─emi ertguloba s■obs tu ara? tu ─emsa u╠ala´obasa 31 zeda gňoeb, agavseb gulis nebita. vici ese, romel 32 tavisa ┼irsa vuma´eb, odesca gamocdilsa gamovscdi Ívla, 33 magra a┬ mit gamomir─evixar ama qelsa zeda, romel mecniertagan 34 esre masmia: "Íacman tavisa sakoneli mňaravsa ŕehvedros, 35 uÍet ŕeinaxavso". 36 dia ŕeagona řiřasa, miando da Íli´eni miscna. tvit igi 37 Íargsa d╠esa gamovida mxiaruli kalakisa Íarsa siaxlesa dadga 38 da erti d╠e mun idgoma da visis sakmesa igonebda, moŕorvebasa 39 ŕei┼irvebda da nav╠lobda tavisa qelm┬ipobasa. da 148 1 raminca satanaod nadirobad e┬via da mas ┬inaŕe išo. sa╠amod 2 ramin kalaks ┬amovida da masve sa╠amosa moabad smisatvis 3 řebna ramin. egre moaqsenes. "maravs ┬avidao". ugrřna, tu misisa 4 ┬aslvisa mizezi da aris. ramin ra darbazisa Íari egre 5 ŕeÍruli naxa, moabadis ┬alÍo´sa ─avida, romel darbazisa 6 siaxlesa išo da visis unaxaobisatvis, gaxelebuli vita, 7 iareboda, guli udu╠da, izaxda da eřebda visis da egre 8 tkvis: 9 "mošvareo, oditgan momaŕore ŕensa ňirsa, munitgan ─emni 10 m´erni ixareben. ertxel banta zeda gamoved, romel gnaxo. 11 ŕe┼irvebisa qeli erti tavsa zeda mic da erti gulsa. ama 12 bnelsa ╠amesa esre var, vita upsÍrulsa z╠vasa ŕigan vir─obi. 13 tuca a┬ venaqsa ŕigan viarebi, magra ─emta cremltagan, 14 vitamca z╠vata ŕigan, vcurav. momir┬šavs bos´ani cremlita 15 da sisxlisagan mi┬a dami´alaxebia, magra radgan ŕen ─emi aka 16 šopna ar ici, ras mergebis me ese ´irili da zaxili! tu 17 vsultkne ama mdu╠arisa gulisagan, dav┬vav maga darbazsa da 18 Íli´eta, magra me igi adgili vit dav┬va, sada gulisa ─emisa 19 ┬am╠ebia? ŕen cecxli Íaltasa mogeÍidos, me tvit dam┬varsa 20 gulsa srulad damiavlebs; me ŕeni tvalni mi┬šit u┬šalod 21 sulisa ┬am╠ebelad msurian, ┬arbisa mŕvildad mqmarebelni 22 ┬am┬amisa mims┼valven. tuca bedsa ─emsa ŕengan 23 mouŕorebivar, ŕeni saxe egreca tvaltagan ar mimeparvis, 24 zog■er řilsa miÍrtobs da zog■er sisxlisa cremlsa madens. 25 řili vit miamos ŕengan ŕorsa mšopsa, anu sulni vit medgen 26 ŕensa u┼vre´elsa?" 27 didxan moi´ira da cremlta denisagan maŕvralsa vardsa 28 da švavilsa ŕua kve mieřina, tuca verca egre srulad eřina 29 gulsa ┼irita savsesa da tvalta - cremlita. igi ┬alÍo´i 30 ■o■oxetad u─nda. visis egre iaxla da arca siaxlisa ╠one 31 hkonda. Ívla visman raminis mun mšopoba icoda da armoaxleobisa 32 misisatvis, vita gaxelebuli, darbazsa ŕigan brunvida, 33 ňirsa ixo┼da, sisxlisa cremlni sdiodes. misi venaqsa 34 [ŕina] goneba umisod, ŕanti vita, sda╠vida gulsa. atasita 35 ŕexve┬ita ea■eboda řiřasa, titta uknevda: 36 "aha, ŕenda ╠merti, moigone ŕengan ─emi gazrda da ─emgan 37 ŕeni sišvaruli ertxel Ívla amige ╠one, me┬ie da ─emisa gulisagan 38 da Íarisagan be┼edi ai╠e da ama bnelsa ╠amesa ŕigan, 39 vita mtvare, raminis ňiri ma─vene. ŕorsa gzasa ┬amavalia, romel 149 1 sicocxlisa ─emisa imedsa, mas tanave ─emgan moŕorvebulsa, 2 vigoneb. ese ╠ame bedisa ─emisa msgavsad bnelia da me ─emisa 3 gulisa ┬am╠ebsa ─emita gzita bnelita vigoneb. asre moaxled 4 mšopi, esre magrad dabe┼dulta Íartagan naxvisa u╠ono, 5 romel ne´arři ─emtvis, tuca asisa d╠isa savlita maŕorvida, 6 tu esre u╠ono višav misisa naxvisagan! moe, řiřao, ŕemibrale 7 me, tu vit ╠mertsa tavitgan ubeduri da ugulisnebo 8 daubadebivar da atasita Íli´ita dauÍli´avs gulisa ─emisad 9 sixarulisa Íari. me misgan esre da╠re■iloba da mi■nurobisa 10 ┼iri mešopis, egzomi daÍli´uli Íari rad╠a unda 11 ─emsa sixarulsa da šopnasa? me ra Íari damiqŕes, daÍodili 12 ´ani da suli ─emi Ívla dami┬šlules. maŕinve uimedo vikmen 13 sicocxlisagan. ra mošvareman ─emman tmani damigruzna, munitgan 14 mit surnelita ´oiloyta guli ─emi daubams magrad. 15 magra oditgan ŕvenieri saxe misi momeŕora, munitgan masvia 16 tvalta ŕigan ňir-almasi isari da ara makvs╠a ╠one sicocxlisa 17 gařlebisa. ŕeibrale ─emi sišrme, romel gauxarebeli davr─e, 18 da gami╠e ┬amsa ertsa Íari, romel ramin vnaxo". 19 řiřaman egre uňasuxa: 20 "a╠ar egebis, romel niadag avÍacoba da uzenaroba viqmaroda. 21 ŕahinŕasebri qelm┬ipe ┬uxelis akat ┬asrula da ─emtvis 22 egzom■er zenaarobit ŕemoxve┬ila, anderři vita moucemia, 23 amas ╠ame me misi zenaari vit gav´exo, misgan dabe┼duli 24 Íari vit gava╠o anu ┬šromasa missa ┬ina vit daudge? tu 25 asi atasi Íaci daÍazmuli mšves, me mas vit gaumagrde? tvit 26 ese╠a uřebnia ─emgan samiso ertguloba da a┬ve samsaxuri misi 27 vit davagdo, anu uzenaroba vit vkmna? nu╠ara e┼v ─emgan 28 ŕahinŕas ga┬irvasa. ■eret tvit kalakisa Íarta zeda dgas, arca 29 tu d╠isa ertisa savlita mogvŕorvebia. amas ve┼v, ╠mertman 30 icis, romel amas ╠amesve mun ar dadgnes da aka movides. ar 31 iÍadrebis da arca qamsa ─emgan misi egzom didi ŕecodeba. meŕinian, 32 romel avis kmnisagan avi ┬agveÍidos. brřenisa visme 33 natkvamia tu: "avisa mokmedsa ugrřneulod avi ┬aeÍidebiso". 34 ra řiřaman esregvari si´šva utxra da uimedo šo, egre 35 moaqsena: 37 - "ňirmtvareo sulo a┬ ŕenca Íide ┬aed tavisa sagebelta 38 zeda. ŕahinŕas nu ŕescodeb, amas╠ame datme, moi┼irve 39 da merme tmobisagan didxan gaixaren. dia meŕinian, ŕenman mzeman, 40 amas╠ame ugrřneulod moabadisagan moslvasa da misgan 150 1 saŕenod avisa raysme damartebasa. momismine a┬ da eŕmasa tvali 2 daabrme amas ╠ame!" . 3 řiřa Íide ┬avida. visi uimedo gaqda. sabralod brunvida 4 darbazsa ŕigan da gulsa m■i╠vsa icemda da eřebda ╠onesa 5 da gzasa raminis sanaxavad garna arca-sad sarÍmeli ňova ╠ia 6 da arca-sit gza bantagan gasavali. mia┼irva mi■nurobaman, 7 datmobisa gauřlebelobaman da audu╠da guli sišvarulit. 8 igonebda da ese ňova ╠onebad, romel sada pardagi išo darbazsa 9 ŕigan gabmuli, cali ┬veri Íldesa zeda išo dabmuli 10 magrita toÍita, mas toÍsa zeda uqamurita perqita gavida, 11 vita moŕaiti, romel dar─omisa ╠one usae┼o išo. "ra Íacsa 12 mi■nuroba tas┼arbdes, sakme sazomsa gardaqdes. tavi asre 13 ar e┬šalvis siÍvdilisatvis, vita gulmagarsa Íacsa ŕebmisa 14 ˙amsa". ra toÍsa zeda ŕevida, vita prinveli, banta zeda gavida. 15 karman tavisa saburavi mohqada, šelisagan sašelo mo. s┬švida, 16 ialkani tvit darbazsave dar─omoda. raca šurta ŕigan 17 sašuri egdo zogi dale┬oda da zogi gamoscvivda dar─a banta 18 zeda ŕiŕveli da uqamuri da eřebda munit ┬alÍo´sa ─asavalsa 19 gzasa. amisgan Íide vera ╠one aigo, romel Ía─asa misi 20 ze┬ara gamounasÍva same xesa zeda da mas moeÍida da munit tavi 21 ─amoikcia. raca ´anisamosi ecva, švela lusmarsa zeda ─amoeÍida, 22 daxia. munit venaqŕigan ─aqda. tuca adgili lbili 23 išo, perqni ornive i´Íivnna, mukasari daxia. sada dacemul 24 išo, mis adgilisagan ze adga srulad ŕiŕveli da današili. 25 ŕua╠ame brunvida ┬alÍo´sa ŕigan, mošvaresa eřebda da tvalta 26 cremli sdioda da perqta sisxli. 27 Ívnesit tavisa bedsa emdurvoda da egre i´šoda: "sada 28 vřebno ŕvenieri, ─emi gulisa sixaruli, anu sada vňoo ─emi 29 sašvareli švavili?" 30 merme egre tkva: 31 "he, sveo, tu ugulo vinca ge┬šalvis, erti ŕesabralebeli 32 me var ŕen ar daŕvrebi da ─emebr perqni ar ge´Íivnebian. 33 moiaren ese ┬alÍo´ni ŕigan da řebnen orperni nargisni: 34 erti usulo da erti sulisa ─emisa tmobisagan gamomšvanebeli, 35 da ─emgan damaluli naxe, tu sad hňoo eseti Íaci, 36 romel ─emebr mravali cnobatagan ŕeucvalebia, atasi saparveliani 37 usaparvelo ukmnia da moušivnebia, atasi guli iavar-ukmnia 38 da cecxlita dau┬vavs? ─emsaca šopasac xedav, misisa 39 sišvarulisa da řebnisatvis vit gasrul var; 151 1 gul´Íivneuli, da╠re■ili, tmoba-ukonebeli da atasta pateraÍta das┬robili, 2 gam´verianebuli vcurav misisa mi■nurobisatvia. 3 acnobe, niavo, mas, romlisa ňirsa zeda ŕeišrebis šoveli 4 ŕveniereba, nu imalvis, gaa╠viře! misgan momartvi muŕÍi, romel 5 visuno da ─emgan mas miartvi ambari da saxe sumbulsa 6 zeda. moaqsene ─emmagier: "he, ašvavebulo ┬alÍo´o, tavit 7 perqamde sixarulo da ŕvenebao, mzeo gulisa ┬am╠ebelo, 8 si´urpita šovelta ´omta ňa´rono! rad momidev gaxelebulsa 9 cecxli da macurveb esetsa bnelsa ╠amesa? me tvit 10 guli ŕengan veraodes minaxavs. vita m┬adebia egre mor┼mit 11 veraodes momisvenebia ŕentan. ubedursa bedsa ─emsa gau┬irav. 12 šovelsa adamiansa sřinavs da me oden m╠viřavs. me tu Íacta 13 ´omi var, rad u┬šalo mkmnia esre ╠merti da bedi, romel 14 a╠aravis vgav Íacta ´omsa da vixareb ugulobisagan? nutu 15 tvit dedaman ugulo da ubedo mŕoba da nutu dedaman dam┬šia, 16 tu rasaca eřebde, ŕengan ŕors ariso? a┬ ─emi sana´reli 17 ─emgan ŕorsaa da, tu uimedo vikmnebi ŕenisa naxvisagan, 18 damr─ebis ┬amliani isris ňiri gulsa, ŕenisa ňirisa nacvlad. 19 da tu tumbuturi muŕÍi visuno, ubnisa mi┬ad mi─ns. ─emi 20 suli ŕen xar, arc muŕÍi da arca ambari. ─emi ┬amali ŕen xar 21 da uÍvdaveba. ŕenisa siŕorisa gvelsa uÍbenia ─emtvis gulsa 22 da ╠viřlsa. daÍodili suli ─emi ňiramdi momslvia da ─emi 23 ┬amlisa ┬amali da teriaši ŕeni bage aris da ─emisa bedisa 24 mze - ŕeni ňiri. sada xar? rad ar gamomi─ndebi? vai, ubeduro 25 bedo ─emo, amas ╠ame rad╠a me´ad abezar-mekmen? me 26 ─emta s■a-mousveneblobatatvis m´ertaganca sabralo var 27 ŕenesre, vit tmoba, mekmen!" 28 Ívla mtvaresa dau┬šo amoslvisatvis mudara. egre tkva: 29 he, mtvareo! mas ╠mertsa gapiceb, romelsa sašvelaod gasamxiarulebeli 30 gasanateblad daubadebixar. amodi, ˙amia ŕenisa 31 amoslvisa! me sulni amoslvad mim┬urvian. amošven ŕukni mtisagan, 32 naxe gulsa ─emsa zeda mtata-odeni ŕe┼irvebisa ´virti. 33 sa┬utro da ╠ame ■angiansa rÍinasa hgvanan da sibnele sa┬utroysaganca 34 upro uzenaro mkmnia. guli a╠ara makvs da gulisa 35 ┬am╠ebi verave miňovnia. zenaar mtvareo! ŕeibralen orni 36 ertmanertisagan xel-kmnilni uertmanertobisatvis! šolauz 37 gvekmen, ŕegvixve┬en, ŕegvibralen! tkven orta mtvareta Íideganobasa 38 ŕigan ─emtvin gana╠amca bnel išo haeri da ara 39 mkonda tvalta nateli da xedva, romel ertisa sa■domi ma╠ali 40 ca aris da meorisa ´ax´i da unagiria". 152 1 ama saubarsa ŕigan ŕua╠ame ikmna da mtvare natlad amovida, 2 cisagan sibnele da visis gulisagan ŕe┼irveba gaakarva. 3 raminis ŕe┼irvebisa da midamo-siarulisagan maŕvralsa cremliansa 4 vardsa da sosansa ŕigan kve mieřina da mošvareman mun 5 ňova mřinare. ramins gulman ugrřna, aixedna. ra dainaxa, ze 6 ai┼ra; moexvivnes ertmanertsa. mze da mtvare ertgan ŕeišarnes, 7 muŕÍi da ambari ertgan ŕeizilnes; vardi, sumbuli da nargisi 8 ertad ŕeiria ortave ňirtagan d╠isaebr ganatlda ╠ame, 9 ┼irta a╠aras aqsenebdes sa┬adel-asrulebisatvis, prinvelni 10 ŕ´ota da iadonni vardisa daubnebita sišvarul-ulevarobasa 11 matsa akebdes; matisa sixarulisatvis ┬alÍo´sa ŕigan švavilni 12 mocinarobdes, vardi matgan itxovda surnelobasa da 13 nargisi sandomobasa. 14 amazeda sa┬utroman da matman bedman Ívla gamoucxada 15 xvaŕiadi. 16 37. cnoba moabadisagan visisi da raminis 17 ertgan ŕešrisa 18 sa┬utroman ┼irisa namglita sixarulisa šana momÍo. nu 19 odes moeli sakmisa misgan sisrulesa, mit romel šoveli 20 adamiani da soplad mosruli misgan uňa´ioa. 21 ra moabad raminis ambavi cna da mun mas ┬inaŕe a╠ara šopna, igrřna mizezi ┬amoslvisa misisa. gauaxlda m´eroba 22 samato, igonebda tu: "viremdin gavřlo matgan ─emi egzomi 23 dauxedaoba, viremdin višo ama ■avrsa ŕigan? vireca kvešanasa 24 ŕigan Íaci iňoebis, munamdinca daidebis ese sircxvilad 25 ─emi ambavi; saaugod da saaraÍod kmnil var. tu visi mzecaa 26 cisa da samotxisaebr mlocavta saimedod sagonebeli, ─emtvis 27 egzomad - ┼irad da augad. arca igi ╠irs, tuca bageni 28 misni uÍvdavebisani išvnes, ─emtvis egreca ŕxamia da, tu ´ani 29 misi Íactagan ┬šlisaebr sandomia, ─emtvis siÍvdilisaebr 30 moutmenelia. ra sargebelia ─emtvis visi, sulisa ─emisa mavneblobisagan 31 Íide? 32 araÍi: ─emgan visis ŕegoneba da alizisa rcxa s┬orad 33 sargebelnia. mati mindoba da gamocdisatvis nav╠lisa ┼ama 34 hgavs ertmanertsa. 35 macturisagan šolauzoba da brmisagan guŕagoba vřebne 153 1 da ┼iri ┼irsa movima´e. gamocdili vvla gamovcade. rad ve┼vdi 2 visisgan ─emsa sišvarulsa, anu rad vřebne gamzrdelisa 3 misisagan ─emi ertguloba da misi ŕenaxva? Íarni davbe┼den, 4 be┼edi missa řiřasa ŕevhvedren! ra ugunuri var, romel ver 5 ŕev■erdi matsa sakmesa!" 6 ŕahinŕa ama sagonebelsa ŕigan išo. zog■er datmoba gamoar─ivis 7 ese, tu: "egzomi mošivneba Ímaa, nu╠ar gaam˙╠avneb!" 8 - da zog■er gonebasa avcnoboba moeriis adga, cxensa 9 ŕe■da da maŕinve maravs ŕemovida da darbazisa Íarsa mohmarta. 10 řiřaman be┼edi da Íli´e švela ┬ina miartva. arcara řiřaman 11 icoda visis sakme. ŕahinŕa Íari švela tavisa be┼dita naxa 12 qel-miušopeli. ra ŕina ŕevida, visi ve╠ara ňova. řebna sacxadosa 13 da samalavsa ŕigan šovelgan. řiřasa egre ubrřana: 14 "ra ušav visi? ese Íari da sarÍmeli švela esre ŕenaxulia, 15 romel prinvelica versit gava; igi ra-kmnila? da tu 16 ar´avazsa tana s┬avlad ┬asrula, tvit ese ar undoda mas; 17 atasisa ar´avazisebri mo┬ape beditad u─ns". 18 ra ve╠ar ŕeigna, řiřasa egzomi sca, romel usulo ikmna 19 da siÍvdilsa da mas ŕuazoga╠ara idva. zogan ialkani ňoes, zogan 20 sašeloysa na┬šve´i, ňerangta naxevi vinamcavin iazra, 21 tu muŕaitureb toÍsa zeda gasrula da munit banta da 22 merme ┬alÍo´sa ─axl´omila? ŕahinŕa mravlita santlita da 23 maŕxalita darbazit mas ┬alÍo´sa ─avida. visman ŕorit maŕxalisa 24 sinatle dainaxa, ŕiŕita suli qorctagan gaešara, raminisatvisve 25 ŕeeŕina. egre utxra: 26 "adeg, ŕahinŕa movida u╠oniod da ŕen Íide ┬aed s┬rapit, 27 m´erisagan moÍrřalva ar uqamsia. a┬ ─emad moÍlvad moabad 28 mova. garna me ra╠a ginda ┬ameÍidos, ─emtvis igi mŕiersa 29 lomsa hgavs, irmisatvis gamo┼rilsa, ŕen ╠mertman mŕvidoba 30 mogces da saŕeno ┼iri da sařnelo sakme raca gagebulia, meve 31 manacvalos. ┬ae, ŕen gardaixve┬e. me višo aka pateraÍisa ╠varisagan 32 ┬a╠ebis momlode me tvit ubedurobisatvis saaraÍod 33 dabadebuli var kvešanasa zeda. ertisa ŕenisa Íocnisagan eseti 34 sixaruli araodes momxdomia tuca imis nacvali asi matraqi 35 imisgan ara mcemoda. ertsa xurmasa ueÍlod veraodes 36 v┼am da verca u┼irod gavixareb". 37 ramin esre gaqda, rome ╠one ar╠araysa hkonda, saÍlavao 38 ŕeÍrulsa vita ┬auvida řali gulisa da qmareba qelta da 154 1 perqta; mart saxeli oden dar─a visis moŕorvebisa dasÍvnita 2 da srulad siÍvdilisa mna´reli išo. merme sxva ara egeboda, 3 adga da esre picxlad ┬avida, romel tvali ar e┬eoda. 4 badisagan ┬asruli ormosa ─ai┼ra. uvisobisa ┼irtagan sagonebliani 5 tavisa daqsna visis mun dagdebisatvis a╠arad uxaroda. 6 ŕehqda miu┼irveblad Íargad ma╠lisa z╠udisagan da ┬avida 7 pateraÍtagan daqsnili. 8 visi masve adgilsa mi┬va da tavi moimřinara. qeli tavsa 9 ŕemoigdo da guli sisxlsa tvalta um┬deobdis. ŕahinŕa zeda 10 ┬amoadga kvem┬olsa, ušivla da perqita řrvida. ňasuxi, vita. 11 usuloman, ar gamosca. raminis sařebnelad šovelgan Íacni gagzavnna 12 cxenosanni da kveitnica da vera sada ňoes. arcara mas 13 ┬alÍo´sa ŕigan sulieri išo prinveltagan Íide. ŕahinŕa visis 14 tmata moeÍida, qrmali amoi╠o da egre ubrřana: 15 "mitxar martali, tu rayta ilatita gamoxvel aka? esre 16 ŕenaxvit damegdo Íari da sarÍmeli! anu ramin ra ušav, ertsa 17 ╠amesa ver ŕeinaxe ─emi mcneba da ┬vrta? prinveli ara xar 18 da, tu devi xar anu grřneuli, rÍinita rad ar ŕeinaxvi? ara 19 ╠onea da┼irvisa ŕenisa. cnoba asre gaŕoravs, vita ca. ┬adilta 20 asruleba asre gaxlavs, vita sulni. ubedurisa gonebisa 21 upali xar, orta tvalta xedveba da orta šurta smena ŕentvis 22 uqmaria. 23 araÍi: ŕeni ŕegoneba asre usargebloa, vita u╠onoysatvis 24 kotani da mgzavrisatvis ialkani. 25 me odes g┬vrti da ŕegagoneb, cnobisaganca abezar-ikmnebi. 26 rgebisa nacvlad me ŕengan egzomi augi da uňa´ioba momitmenia, 27 romel tvito egzom as-asad mi─ns. ŕen eŕma xar, romel 28 Íargsa saxelsa mi┬šit hprtxebi da, tu ŕoris simartle 29 dainaxo, suli esre ver gagiřlebs, romel zaxilsa dai┬šebs 30 misisa ┼vre´isagan; ┬midasa gulsa danasa ŕescem da Íargta 31 ŕearcxven. tu devad gtkva, me´urpebi, tu - eŕmad, igi ŕavi 32 masmia. švela ňa´iosani augiani gikmnia da šovlisa Íacisa saxeli 33 gagi´exia. ŕenebrita usircxvilobita aravin minaxavs da 34 arcavin ─emebr ŕeu■erebeli. ŕenisa agetisa sišvarulita 35 sircxvili ┬amslvia. ŕenni sisxlni dasa╠vrelad alalnia, mit 36 romel ŕeni suli mravalta ŕesa┼irvebelia. ŕenisa mo┬vrtnisa 37 ┬amali ama qrmlita ŕenisa moÍlvisagan Íide ara vici". 38 tavisa moÍvetasa lamobda da mas mis qrmlisagan egzomi 155 1 ŕiŕi ara hkonda, vita uraminobisa ŕe┼irveba. merme zardi, 2 misi řma, mivida da egre moaqsena: 3 "ma╠alo qelm┬ipeo! ╠mertman gaamravlnes simxiarulisa 4 d╠eni tkvenni! tvit ŕeni sakme gaigone, tu a┬ magisita moÍlvita 5 uÍanis ras ┼irsa miecemi! gamogicdia ertxel magisi siŕore 6 da ra ┬ageÍida da kvešanisa šopisa da laŕkartagan vit 7 abezar-ikmen magisatvis. tvit ici, tu razomni cremli da╠varen. 8 amisisa saxe-tvaladobisa msgavsi sxva ara iňovebis 9 kvešanasa zeda, arca ╠mertsa daubadebia. tu moÍlav, icode 10 romel sinanulsa ─ai┼rebi da uÍanis a╠ara gergebis. igi maŕindeli 11 peri tu geÍeta, a┬ meoreqel egetitave ŕei╠ebe. 12 odes mogeŕorva, ginaxavs maŕinca, romel zog■er velurta 13 txataebr mindorsa iarebodi ucnobo da zog■er tevztaebr 14 z╠vata ŕigan curvidi. ar dagr─a adgili eseti, sadaca misisa 15 řebnisatvis misrulman ┼iri ar naxe. a┬ adre dagvi┬šebian 16 igi ┼irni, romel misisa mi■nurobisatvis gardagiqdian, da 17 ─ven, ŕenta monata, satkvenoysa gonebisagan sicocxle ─veni 18 arad gvxarebia. a┬ moigone ŕahros ňa´ivi da viros sišvaruli 19 da samsaxuri da tvit ŕeni pici, romel ŕegipicavs ╠mrtisa 20 da šovelta mista ┬midata, da nu ga´ex picsa, romel 21 picisa ga´exa ara romelsa šopnasa Íacisatvis uvnebia. tu 22 Ívlaca raodens ŕeucodebia, a┬ u╠oniod ŕeucodebelia. 23 hxedav, romel mar´o ┬evs ama ba╠sa ŕigan da ese ar saÍvirvelia 24 da, tuca vin hxleboda, akat gardaxve┬a aravisgan ikmneboda 25 esre ma╠alta z╠udetagan. nu gahqdi ubralosa ŕecodebulisad. 26 da Íarni rÍinisani ŕenaxvit gviňovnia. tumca vin 27 amas╠ame aka šopil išo ara dagveparvoda. Íacisagan akat 28 gardaxve┬a ar egebis. hÍitxe, nutu-ra vit-ra atkmevino, romel 29 martali scna da egre ŕeanano, tvara ubraloysa magisisa 30 siÍvdilita tavsa upro avneb!" 31 ama zardisa moqsenebaman a■ita moabads guli mo-re-ulbo. 32 qelsa moeÍida da ŕina ┬amoišvana. visis egre ubrřana: 33 "vici, arca devi xar da arca eŕma. tu grřneulobita raime 34 ar gardaxved, rait sakmita ŕexved ama ba╠sa ŕigan?" 35 apicebda dambadebelisa ╠mrtisa řalita da cecxlita martlisa 36 tkmisatvis. merme╠a visman ňasuxi gamosca da egre moaqsena: 37 "─emzeda ╠merti mi┬šit mo┬šalea. igi araodes gam┬iravs 38 da mouravia ─emisa sakmisa ar╠ara mgama ŕenisa ┬šromisa, mit 156 1 romel mas ─emad ŕem┬ed vigoneb. ŕen mi┬šit ─emzed u╠mrtobasa 2 moi╠eb, ubralosa ma┼irveb, mi┬šit ┼irsa ŕina gšav da maňa´imreb, 3 dam┼ed, dam╠re■, mcem, uňa´iod dami┼irav da siÍvdilsa 4 momlode var ŕengan niadag. me ─emi dambadebeli miqsnis šovelta 5 ┼irtagan; igi gamomiqsnis, malxens, gamomišvans, 6 gamÍurnebs, gamamxiarulebs, ŕeminaxavs, damicavs da ma´ebul 7 mšops. ŕen rasca ─emtvis ikm, mas ╠mertsa zeda ikm, mas em´erebi, 8 ara me. ╠mertia šovelta da╠onebulta ╠one da qelisamňšrobeli. 9 me igi nugeŕinis-mcemelad mešopis da mqsnelad. 10 me ┬uxelis ŕenisa ňa´imrobisagan mi┼irvebuli, m´irali gulita 11 ┬šlulita, ŕevexve┬e ╠mertsa, raca ŕengan usamartlobani 12 m┼irdes; ´irilit viÍadren da egetsa masve adgilsa zeda 13 mimeřina. movida ŕvenieri angelozi m┬vanosani, gamomišvana 14 ŕenisa saÍnisagan da esre momišvana, romel tmisaodenica ara 15 m´Íivnebia. amod meřina. aka lbilad v┬ev. ─emi sa┬šeneli samřimari 16 gulsa ŕigan a╠arara ─ama┬evda da a╠arcara ─emi unebeli 17 m┼irda. šovelni ┼irni lxinad ŕemcvalebodes, šovelni 18 sa┬adelni amsrulebodes. ra qma da sinatle vigrřen, Ívla 19 ┼irad momekca ─emi sakme ŕen ŕemogxeden daginaxe ─emzeda 20 ┬amodgomili, qrmal-mo┬vdili. amis me´i ara vici. ŕen g┬adian, 21 dai■ere ese da, tu ara, nu. ─emi sakme esre išo. ŕen vita 22 g┬adian, egre dai■ere. ŕeni nakmari ─emzeda tu ar švela 23 usamartloa, ╠merti asre ar miqsnida, arca egre-rad 24 mřinare ŕemcode egebis!" 25 ŕahinŕa ese visis satkmeli dai■era, martalsa miapera, 26 ŕei┼irva, dia ╠mrtisagan ŕeeŕina. missa nakmarsa inanda, ŕendoba 27 stxova da visis da řiřasa diadi ubořa tvali da margali´i, 28 okro da lari. da daamdes ertgan, daivi┬šes saertmanerto 29 avi nakmari da mxiarulobdes. 30 asetia guli adamis ´omta, romel gardasrulisa ┼irisa 31 lxinsa ŕigan damvi┬šebelia: arca ŕe┼irveba guŕindeli dar─ebis 32 da arca molodini xvalisa. tu atassaca ┬eli┬adsa mxiaruli 33 išo, vita erti d╠e, egre gardava da, tu ŕei┼irvebde ertsa 34 ┬amsa, as ┬eli┬adad gagiqdebis. tu ixarebde, tu ŕei┼irvebde, 35 ŕen igi dagr─ebis. mxiarulad išav, romel tavisa d╠isa na┬ili 36 sixarulita ai╠o. 157 1 38. moabadisagan ŕahrosi da viros 2 ┬veva da nadimis kmna 3 zapxulisa ˙ami išo, d╠e - amo. mindorni, velni da ┬alÍo´ni 4 samotxesa hgvandes. xeni - našopianni, ┬šalni - mdinareni. 5 da prinvelni zeda dam╠erodes. nargisni m┬deta hgvandis 6 da iani tav-─amogdebulobita - mtrvalta, ŕ´oni našopisagan 7 - noŕrevanisa gvirgvinsa si´urpita, velni sim┬vanita 8 - zurmux´sa da mtani - be˙medsa. šoveli kvešana švavilita, 9 si´urpita da surnelobita avsil išo. sa┬utro axal 10 sřlisaebr nazobda. 11 ■da ┬alÍo´sa ŕigan ŕahinŕa da u■da gverdit ňirmze visi. 12 mar■vnit u■da viro da marcxenasa mqarsa ŕahro, ňirisňir 13 ■da ramin da ┬ina sxdes xasni mu´ribni im╠erdes, smides da 14 gaixarebdes. išo didebulta ■alaboba. mgosanma sim╠era tkva 15 visisa da raminis mi■nurobasa zeda. vinca Íargad gaigonebda, 16 ŕee´šveboda řali satkmelsa. iama ŕahinŕasa, egre ubrřana: 17 "amod tkvi ege sim╠era. a┬ visis da raminis mi■nurobasa 18 zeda sxva sim╠era tkvi da gamoacxade mati sakme". 19 visi, ra ese moismina, mu´ribsa sabořvari ubořa da egre 20 ubrřana: 21 "radgan ŕahinŕas ─emisa sakmisa gamocxadeba s┬adian, vis╠a 22 umalav, tkvio!" 23 mu´ribman igive sim╠era tkva, vita: "vnaxe xe didi da tavi 24 misi catamdis da ─rdilsa kveŕe daeňšra kvešana da mzisaebr 25 natobda. kveŕe ┬šaro ÍeÍluci dioda da midamo ia da vardi 26 švaoda, sumbuli da sosani missa siaxlesa mozveri išo msukani, 27 zog■er satibsa mosřovs. mi┬šitmca ┬šaro igi mdinarea 28 daulevneli da satibi m┬vaned da mozveri msuknad da mřovnelad, 29 xe našopianad!" 30 xed ŕahinŕa etkva, ┬šarod - visi da la╠i. mozveri ramin 31 išo. ra ese sim╠era gamocxadebita Íargad gaigona, moabad ze 32 ai┼ra sa■domtagan da ramins tmani ŕes´acna, moi┬vada dana 33 da egre utxra: 34 "ŕemompice a┬ve, romel visis sišvaruli a╠ar gkondes da 35 arca╠a odes daeÍaro, tvara a┬ve avi╠eb tavsa ŕensa ´anisa ŕenisagan, 36 radgan ´ani ─emi ŕenisa augisagan utavo iarebis". 37 ramin egre ŕehpica matita sapicita m´Íiced: 158 1 ňirvel ╠mrtita, merme-cecxlita, mzita da mtvarita, romel: "vire 2 sulni medgan, arca davagdeb da arca misisa řebnisagan movisveneb. 3 da ─emta d╠eta mas ŕeva┬ev, asre ar gav┬irav. tkven salocavad 4 mze gi─ns cisa da me - visis ňiri. igi suli aris ─emi 5 da tavisa nebita Íacisagan sulta leva ar egebis. ŕen tu g┬adian, 6 momÍal, da g┬adian, damar─ine. me missa sišvarulsa ver 7 velevi!" 8 ŕahinŕas ra ese esma, me´ad gau┬šra da gineba dau┬šo; 9 kve dadva, tavis moÍvetasa amobda da, sadaca egzom řneli 10 sišvaruli s┼irs, mis adgilisa danita gamoÍvetasa. ra ramin 11 moÍlva daisÍvna, ornive qelni dau┼irna moabads, qelta dana 12 gamou╠o da ┬amovida. 13 moabads tvit etro da amas zeda sma gamoišara, daeřina. 14 dilasa a╠ar aqsovda moabads, tu ra ┬ahÍideboda. mi■nurobisa 15 da simtrvalobisagan Íide cnoba gakceoda. simtrvalesa 16 ŕigan ŕee´švebis Íacsa, tu ras znisa mkonebelia. moabads tu 17 ese ori zne ara s┼irveboda, arcara avi ┬aeÍideboda imasa. 18 39 begosagan raminis ŕegoneba Íargi 19 meoresa d╠esa vinca vin mošvareni išvnes, mivides raminis 20 naxvad da darbazobad. naxes igi egeti da╠re■ili, hÍitxes - 21 ra g┼irso? da man mizezi utxra. išo maŕinve xorasans mecnieri 22 Íaci, šovelta mecnierta saňa´rono, enad da gonebad Íargi, 23 saxelad bego erkva. da sibrtxilita mun misebr aravin išo, 24 ˙amsa da u˙amosa raminisasa mividoda da ŕegonebisa ┬šlita 25 rcxida raminis gulsa, egre e´šoda: "ese qelm┬ipoba ŕen 26 mogxvdebis srulisa xorasanisa, erašisa da, raca ŕensa sulsa 27 unda, švela ŕeni sa┬adeli asruldebis da šovlisa kvešanisa 28 qelm┬ipe ikmnebi". 29 mas d╠esa, romelsa moabad gam┬šral išo, dilasa egre 30 utxra: "srulisa eranisa da turketisa ňa´roni xar da šrma 31 Íaci, gvarad tvit qelm┬ipe, da amis orisa uÍetesi ra ginda, 32 romel g┼irs? ŕeni ´ani ╠mrtisa ┬inaŕe i─ivlebs, romel egzomsa 33 a┼irveb. ama uxanosa sa┬utrosa ŕigan sxvasa rad ras uÍan 34 udgebi sixarulisagan Íide? tu ╠mrtisa gangeba gare ar ŕeikcevis, 35 ─ven ŕe┼irvebita ver ŕevinaxavt tavsa. amit ar gvinda 36 usargeblo da╠re■a da ŕe┼irveba". 159 1 ramin egre utxra: 2 "vita ŕensa mecnierobasa hxvdebis, egre i´švi. magra ra 3 e´li egzomsa unebelsa uzams, Íacisa gulman vit gasřlos? 4 radgan arca rÍinaa da arca siňi kva, ertman ´anman razomi moitminos 5 da ertman gulman viremdis moi┼irvos? 6 araÍi: ╠mrtisa gangebaman sašvelaod s┬vima, magra me 7 oden ┬ami╠o ╠varman. ar mova erti d╠e iseti ─emtvis, tumca 8 ╠viřli ar dami┬šlulda. tu ertsa ┬amsa sa┬adeli amisruldes, 9 masve gverdit baded maxe damegebis. sa┬utro ra tavsa 10 vardsa mašrides, tvitoysa purclisatvis tvalsa tvitosa 11 eÍalsa ─amasobs. tavisi nebita erti ┼ika ╠vino esre araodes 12 ŕemisvams, tumca uÍanis misi s┬ori nav╠eli ar ŕemesva. 13 ŕen esetsa šopnasa daňšrobil xar, mxiarulsa vis naxav? 14 me guŕin oden moabadisagan romel ┬ameÍida da vissa ┬ina vit 15 uňa´iod gasrul var, ra╠a visgan ŕevigono? mart davs´irode 16 tavisa bedsa, romel movÍvde da daveqsna ─emsa šopnasa". 17 da uambo ┬vrilad, vita raca šopil išo mas ˙amsa ŕigan, 18 da egre utxra: 19 "me ese švela ┬amÍidebodes, ─emgan sixarulsa vita e┼v? 20 ─emi eseti uňa´ioba vissa ┬ina da razom■er treva, gineba da 21 niadag tvaltagan sisxlisa cremlta dena, šopnisa dam┬areba 22 siÍvdilsa damana´rebs. švelasa ┼irsa movi┼irveb, magra uňa´iobas 23 vera". 24 begom egre moaqsena: 25 "he tavisa bedisagan m─ivano, ŕen lomi xar, ´uratagan ras 26 ─ivi? ŕen ŕeni bedi giŕvelis bolosa ˙amsa. magra maŕinda ra, 27 ege guneba moi┬šino? viremdica mi■nuroba ŕen giamebis, munamdinca 28 ŕeni ´ani mi┬šit ┼irisa mimzidavia. mošvaresa gulsa 29 rad miscem, tu ┼irsa da uňa´iobasa ver gasřleb? ar icodi, 30 .romel, ra mi■nurobasa dastesav, misgan uňa´iobasaca moimÍi? 31 vinca vardsa dastesavs da mohÍrebs, qelsa eÍalic daesobis. 32 ŕen mi■nurobita va┼arsa hgav, zog■er ziani gecemis da zog■er 33 sargebeli nu ggonia, tumca sargebeli uzianod mogxvda, 34 anu cecxli mogxvda uÍvamlod vinca teslsa tesavs, gale┬vamdin 35 misisa sakmisa ┼irsa ŕinaa. ŕen mi■nurobisa tesli gulsa 36 .ŕigan dagitesavs da munit visisebrsa momÍasa hlami munamdin 37 dia ┼irisa naxva gina. me atas■er momiqsenebia ŕentvis tu: nu 38 dai┼irveb tavisa ´ansa da sulsa cudita sakmita. gulis-neba 39 a╠elvebulsa z╠vasa hgavs, romel maŕigan ŕeslva ara 160 1 mecnierisa sakmea. mi■nuroba, gulsa ŕigan ŕesruli, da cecxli 2 tvalta zeda s┬oria mosatmenlad. ŕen ginda tu ara, datmobisagan 3 Íide araa ╠one, da tu ara, dia ┼irsa naxav, ginda - ´ani 4 ŕeni ┬šenisa adgili ikmnebis. ŕen m┬šralisa ňiloysatvis ŕebmul 5 xar da ga■avrebulsa lomsa eomvi. ┼abuÍoba geqmarebis 6 da, ara vici, vit ikmnebis ŕeni sakme. z╠vasa ŕigan hzi unavo 7 da ŕigan tvalsa ňa´iosansa eřeb da a╠araoden moeli mŕvidobit 8 gamoslvasa. mis veŕňisa daňšrobili xar, romelsa verca 9 mošvare da verca m´eri ver daeqsnebis. da tu ertsa d╠esa 10 esre gagi┬šres, romel mogÍlas, meŕinian ŕentvis da ar vici, 11 ŕeni sa┬utro ras gizams. ŕen saxli agigia ╠varisa gzasa ŕigan, 12 dagiřinebian mtrvalsa, nutu ŕeikmnas ugrřneulad r╠vnoba da 13 ŕen saxliturt ┬agi╠os ╠varman! badesa as■er upro ŕebmul 14 xar, magra ŕensave bedsa uŕvelia da dauqsnixar, da nutu esre 15 daeba ertxel, romel ver╠arayt ╠onita daeqsna, mošivnebuli 16 cudad ┬ahqde. igi uňa´ioba ama uňa´iobasa dia uarea, romel 17 ŕenni sisxlni tvit ŕenve miisxne, ama sa┬utrosa ŕigan šoveli 18 Íaci ggmobdes da mas sauÍunosa ■o■oxetsa ŕina is■ebode uÍunisamde. 19 amisgan upro rad das■i ŕensa sulsa? tu ─emi moismino 20 da datmoba gamoar─io, mravlisa ┼irisa nacvlad sargebelo 21 hňoo. ara romeli ┼abuÍoba da mamacoba datmobisaebri ara 22 aris da me´ad, ra gulis nebasa aŕorvides, maŕin, tu mamacoba 23 iqmaro da datmoba, gulisagan amoiqoco ˙angi mi■nurobisa 24 margebeli sxvisa ŕešvarebisagan Íide ara aris, arcarayt amisgan 25 Íide guli gardae╠ebis Íacsa. tu ertsa ┬eli┬adsa dastmo, 26 umisoba esre dagavi┬šdes, romel vitamca šola araodes 27 genaxa. ra mi■nuroba moerios Íacsa, tu sxva ╠one ar išos, 28 moŕorvebisaebri araa, mit romel sišvaruli tvalta akvs: 29 vinca tvalita aŕoravs, gulitaca aŕoravs. Íacsa mravalperi 30 rame řneli sakme daemartebis, magra tavisa gonebita siprtxilita, tatbirita da 31 omitaca hňoebs ╠onesa. ŕen erti 32 g┼irs ┼iri da arca misi ╠one ici da arca tatbiri. gabeditebul 33 xar da saaraÍod gasrul xar. řma dagim´erebia, didi, da 34 co´a ŕensa augsa i´švis; ra ňirvel smad dasxdebian, ŕensa 35 zraxvasa dai┬šeben da saxelad na■omardsa giqmoben; tu visi 36 mzecaa, raminisagan misisa řmisa uňa´ioba vit egebis? 37 araÍi: ra Íacman gvari daisvaros, asisa z╠visa ┬šalica 38 ver garcxis. vita avisa mokmedisa saxeli uÍunisamdis dar─ebis, 39 egeti Íacsa sargebeli ara dar─ebis. erti mošvare Íargi 161 1 ms┬avleli Íacisatvis ertsa kvešanasa s■obs da erti martali 2 guli ertsa tvalsa ňa´iosansa. 3 ŕen ŕeni sa┬adeli egzomsa xansa visisagan agisrulebia da 4 sišvarulisa ŕ´oysagan našopi gi┼amia. tu atas ┬elsaca axlav. 5 me´sa rasa ikm? arca mzea sinatlisa da arca buti ŕvenebiti, 6 tvalad visisebri kvešanasa ŕigan didad iňoebis, da esetisa 7 diacisatvis ŕeni sišrme uÍan rad dagilevia? tu sxvisatvisca vis 8 dasdva guli, visi šola a╠ar mogegonebis. ŕen 9 varsÍvlavi mit mog┬onebia, romel mtvare araodes ginaxavs. 10 gaagde momcdarisa gulisagan mi■nuroba, gamoicade tavi. indoetitgan 11 dai┬še: ─ini, barbari, saberřneti, erani xorasnamdis 12 ŕen da ŕensa řmasa mor┼mit gakvst, sxvamca visisebri dedopali 13 vera hňoea? řebne manamdis kvešanasa ŕigan, vire misgan 14 uÍeÍlucesica ara hňoo. tavisa d╠eni uŕiŕobasa ŕina sixarulit 15 gardavlen. viremdin, viremdin a┼irveb tavsa? aha, a┬ mosrula 16 ˙ami ŕeircxvino řmisagan ňa´ivi sřebno da laŕkartagan 17 uaugoba. aha, Íargi ˙ami, romel sišrmisagan gaixarne, ošvareta 18 gaaxarne, m´erta daamřime, ┼abuÍobita saxeli sřebno. ˙amia, 19 romel ŕeg┬ondes avni da Íargni. sxvani qelm┬ipeni, ŕenni 20 s┬orni, qelm┬ipobasa da didebasa eřeben da ŕen mi┬šit vissa 21 da řiřasa eřeb; ┬agi╠ia tavisatvis ňiris-┬šali. viremdisia ŕeni 22 avkceoba? ┬avida ŕengan m╠erisa da la╠obisa ˙ami. viremdina 23 la╠obisa moedansa ŕigan cxenisa rbeva ŕeni? ra aris eseti 24 eŕma, romel esre dauřabunebixar, saÍicxad gauqdixar, da misisa 25 samsaxurisagan sa╠mrto dagigdia? meŕinian ŕentvis sabolood, 26 romel m´erta gaaxarne ŕenzeda. tu ─emi, ŕenisa monisa, 27 ŕeismino, egzomsa zraxvasa da beditobasa daeqsna, ŕeni ŕe┼irveba 28 sixarulad mogekces da pateraÍi - ╠mrtisa ┬šalobad. 29 da tu ar gamař╠ar xar egetisa šopnisagan vitamca arcara 30 me mitkvams da arca╠ara ŕen mogismenia. munamdin romel 31 mitkvams, dai■ere, vire avad mogiqdes, tvarem ŕen ici: ŕen 32 z╠vasa ŕua daeňšrobi da ─ven naňirsa davr─ebit. m┼vre´elta 33 zeda ┼vre´isagan Íide ara miva ┼iri. amisisa Íadrebisatvis mudaras 34 vitxov; me, romel mcodnia, mitkvams da ŕen, vita g┬adian, 35 egre kmen." 36 ramin ra ese begosagan saubari da ŕegoneba moismina, misisa 37 ugulobisaebr lamsa ŕigan daplulsa, moÍartulsa virsa 38 daemsgavsa da u╠ono ikmna. zog■er zapranisaebr gašvitldis, 39 zog■er dai╠re■dis. egre utxra begos: 162 1 "vici, romel ─emisa sargeblisatvis i´švi magas. ─emi umecari 2 guli ┬šlulia da mit mebrřvis. a┬ movismino amo pandi 3 ŕeni da ŕevigono Íargi ┬vrta ŕeni. amis sa┬šlisa gulisagan 4 movi┬švido da akatgan guli ─emi a╠ar išos nebisa mřebneli, 5 arca╠a ╠a┬vni ─emni cremlta ─emta ruisa gzani. xvale erašina 6 da mahisa kvešanit ňirsa vikm da, sada mi■nurni išvnen, arca╠a 7 gonebit daveaxlebi, sišvarulsa gulad a╠aravissa ─auŕveb 8 da arca╠a esetsa sakmesa uÍana-udgebi, romel uÍunisamdis 9 augiani davr─e". 10 40. ŕahi moabadisagan visis ┬vrtna da 11 ŕegoneba da mcneba 12 romelsa ˙amsa bego ramins ŕeagonebda, maŕinve moabadsaca 13 mos┬adda visis ┬vrta. amoyta da lbilita si´švita ŕeagonebda. 14 egre utxra: 15 "he, ÍeÍluco ňa´rono, ─emo sulta momcemo! tvit ici, me 16 razomi ┼iri ŕentvis minaxavs, ŕenita mi■nurobita ra dammartebia 17 da ŕen razom■er guli gi´Íivnebia ŕenisa avad kcevisagan 18 gamigrřelda ┼iri da gamqade saaraÍod. araa siÍeÍluce, 19 romeli ŕen ara gakvs, da araa dideba. romeli me ara makvs ─ems 20 uprosi qelm┬ipe mi┬asa zeda araa. me mepeta mepe višo da 21 ŕen ÍeÍlucta dedopali! moe, višvnet ertad: nu gic guli 22 Íidis-Íide! vire višvnet, ertmanertisa mošvareni višvnet, 23 avi╠ot sišvarulisa na┬ili. ŕen išav kvešanata, kalakta laŕkarta, 24 sa┼ur┼leta da darbazta ňa´roni; me garet mart saxeli 25 oden mešopis mepobisa, sxvad švelaysa sakmisa mokmedi ŕen 26 išav; raca g┬addes, ikmodi! sadaca ÍeÍluci adgili išos, tamaŕobdi, 27 ixarebdi, gascemdi da iurvodi. raca me makvs, švela 28 ŕenia, tvit romel asi atasisaca egzomisa ╠irsi xar ─emni vezirni 29 ŕenni išvnen, m┬ignobarni ŕennive išvnen. raca g┬adian, 30 ŕen ubrřanevdi da aknevdi. ŕen gŕvenis qelm┬ipoba, dideba da 31 me - ara esre ŕeni mi■nuri višo da mošvaruli nebis-mšopeli 32 da ┬adilta ŕenta mšoli. sxva kvešanata zeda eseti vin╠a 33 egebis, romel ara ŕeni mona išos da brřanebisa mor─ili? 34 moismine ─emi ŕegoneba da nu╠ara xar esre dauÍaravi, vita 35 gumbatsa zeda nigozi. me ŕentvis Íargi minda da Íargsa gas┬avli 36 švelasa. ar ŕenebr gulmanÍiani var, romel gulsa sxva 163 1 gic da enasa sxvasa atkmev. ─emi suli simartlisa mo┬adinea da 2 ena martlisa mtkmeli. mi┬šit guli ─emi sišvarulisa mřebnelia 3 da ena mŕvidobisa mtkmeli. asreve martlad ŕen ikceodi. nu 4 xar ─emtvis or-ena da gul-╠ala´iani. da tu moismino ese satkmeli 5 ─emi da daagdo sařulveli ege kceva da buneba ŕeni da 6 dařmor─ilde, - esre gahqde sana´relad, romel didni qelm┬ipeni 7 darbazisa ŕenisa sařirÍvelsa emtxveoden ŕenisa zarisagan. 8 da tu egreve ikceode, tvit me egre dagem´ero, romel 9 sxvani upro m´erni aravin egeboden. nu ikm, mtvareo, damdev 10 ňa´ivi da eÍrřale ─emsa m´erobasa, radgan ňiru´švtaganca 11 saŕiŕi var. ŕen ─emi sišvaruli ger─ios siřulvilsa ŕeircxvine 12 saňa´ioysa ŕahrosagan, moigone us┬oro gvari ŕeni, dahxede 13 ŕenisa řmisa siÍetesa, romel mi┬šit ŕengan rcxvenilni da 14 ňirŕavni arian. ŕen tumca ╠mrtisagan da anu ŕahros da virosagan 15 grcxvenoda, agremca ikceodi, vita qams, da memca ňa´ivsa 16 mdebdi magra radgan egetisa mŕoblisagan ridi ara gakvs, vita 17 ŕahroa, da egetisa řmisagan Írřali, vita viroa, memca rad 18 gamaxaren? anu ─emsa ŕeguilsa rad mogeli, tu camdisca gavides 19 ─emi zari da dideba? magra a┬ mitxar martali u´Íuvrad, 20 ╠mrtita gapiceb, sa─emod ra gic gulsa: mošvroba anu m´eroba? 21 a╠ar ŕemiřlia ama šopasa ŕigan sicocxle,moi┬šine ŕenca 22 ege ŕeni buneba, ─emgan bolod icode ŕegoneba da, tu magasave 23 ŕigan xar, ŕegonebitaca gamař╠ar var. ŕenta sakmetagan 24 gam˙╠avnebula xvaŕiadi ─emi da ve╠ara vtmob amasa da ve╠arc 25 gemudarebi". 26 visis guli ╠mrtisa gangebita, vita kva cvilurad molba. 27 ama saubarsa ŕigan ze adga da ňasuxi egre moaqsena: 28 "he, ma╠alo qelm┬ipeo, sima╠lita camdi xar da simdablita 29 mi┬amdi; guli gic uxvi da qeli ŕeni - tvalisa ňa´iosnisa 30 gamcemad da goneba - siprtxilita sxvatagan miu┬domeli. 31 ╠mertsa ŕenda eseti sakme moucemia, romel sxvata qelm┬ipeta 32 arca gonebad mouva. ŕeni nakmari šovelta zeda mzisaebr 33 gamcdaria, ╠mertman tkventa ┬adiltaebr gšos da tkieni 34 brřaneba srul-kmnas. icit tkvenca, romel Íacsa zeda e´li 35 ┬amsa da ┬amsa sxvaÍbilad ikcevis da ŕobasave tana daebadebis 36 ┬inamdebare, ─ven Íacni ╠mrtisa gangebasa da e´lsa versada 37 gardavexve┬ebit, verca sada davemalvit ╠mrtisave ┬adilisagan 38 Íide. šovelive misgan ganagebia, raca daemartebis vis siÍvdilisa 39 d╠emdi. raca╠a var, mas zeda ╠mrtisagan anagebi var; 164 1 buneba-┬mida var, tvara ŕen ╠mertsa bednieri daubadebixar 2 da me ture eseti. me amit ubralo var, romel araodes mdomia 3 ─emisa tavisatvis avi, raca ˙amsa ara moucemia; ara m┬adebian 4 satavisod egzomni pateraÍni, ar mÍetebia sa─emod egzomi ┼iri, 5 arca mina´rian, tu mi■nurisagan egzomni ┼irni momxvden 6 da amisi xvaŕiadi ─emta m´erta scnan, da arca sa─emod ese 7 mišvars, 8 romel odesca lxinsa moveli, ┼irad momekcevis. ŕobitgan 9 ┼irsa ŕigan zrdil var! ╠one ─emi raa, radgan guli ─emi 10 esetta sakmetad ŕeus┬ria ─emsa svesa? vitamca e´li ─emi 11 sulsa ─emsa ebrřvis, esre var da tvit esre mom┬šenia šopna, 12 romel lomisaganca ŕe┼ma sana´relad makvs. bedi ─emi abaŕsa 13 muŕasa hgavs mzisagan ŕem┬varsa da tmoba ─emi ka■tagan ┬a╠ebulsa. pr─xilita 14 gulisa sircxvilisa pardagsa vxev da 15 Íbilita sulisa mÍedsa v┼ri. akatgan icode ŕahi moabad, ŕeni 16 tamamřimebeli arca╠a suli minda da arca╠a guli. akamdis šopil 17 var ŕengan ┼irsa. arca odes guli gamimxiaruldeboda da 18 arca ´ansa ŕigan suli ─emi odes gaisvenebda. ─emi sakme ertsaxe 19 ŕpotad šopila. akamdis bedsa ─emsa ture sřinebia. a┬ 20 a╠ara var esetisa sišvarulisa visisaca mřebneli romlita 21 sauÍuno sircxvili momxvdes, anu ŕenebri mo┬šale da mřle 22 ňa´roni u┬šalo mekmnas da damem´eros. rad╠a minda egzomi 23 řneli sišvaruli, romlita egzom didi augi momxvdebis? rad 24 minda eseti mi■nuroba, romlita egzomi sašveduri da uňa´ioba 25 damemartos da saaraÍod davidva kvešanasa ŕigan? a┬ ─emisa 26 bnelisa gulisa Íari gam╠ebia, martali gza miňovnia, tvalta 27 am─enia da gonebisa da cnobisada ŕemecnebul var. a┬ damigdia 28 mi■nuroba. akatgan ŕemignian, romel ─emisa bunebisagan ziani 29 mcemia da šma┬vilobisagan samunaod da saakaod avi sakme mikmnia. 30 mi■nuroba ╠rmisa z╠visa msgavsia da maŕigan ŕeslva ara 31 mecnierta qelia. tu d╠eta ─emta v■de, a╠ara ve┼v, romel misi 32 ňiri davinaxo, da, tu atasisa matusalas odeni d╠eni mkonden, 33 a╠ara mgonia, romel munit ertica suli mŕvidobit gamovišvano. 34 rad glax vebrřvi, sabralosa sulsa ─emsa, rad dav╠vri 35 ubralosa sisxlsa ─emsa, rad ar momismenia brřaneba tkveni. 36 raysatvis sataviso mŕvidoba ar miřebnia? magra akatgan raca╠a 37 tkveni ŕecodeba da avkceoba naxo. raca g┬adian, mis risxvisatvis 38 si´šva ar makvs. ramin tu lomica aris, akatgan ve╠ar 39 momerevis, ramin tu karadca ŕeikmnas, suli ─emi a╠ar 40 eces da ─emsa siaxloesa ve╠ar ikrolos da a┬, romel tkventvis 165 1 a╠mitkvams, ese ňaemani da ňiri a╠araodes gav´exo. tu 2 mqevlad da msaxurad ginde, d╠eisitgan ┬a╠mart ŕeni mor─ili 3 var ŕen ertxel ─emtvis Ívla gamarte guli da me esret gmsaxuro, 4 vita tvit ŕen ginda. a┬ dam´Íicebulia ─emtana simartlisa 5 suli!" 6 ŕahinŕa ňiri da tvalni mouÍocnna esre daamdes saertmanertod. 7 sae┼visa da siřulvilisa ■angi ertmanertisagan amoi╠es. 8 41. visisi da raminis ertmanertis 9 ┬šromit gašra 10 ra moi╠rublos, haeri dabneldebis, kvešana picxlisa karisagan 11 aŕpotdebis. agreve mošvareta ra sa┬utro gahšrides, 12 ┬inasve dau┬šebs muxtlobasa, eřebs mizezsa da gamoa─ensca. 13 rasaca gaacxroebdes, ňirvel ňiri gaucxeldebis. ra ramins 14 moe┬šina niadag ┼iris naxva da gař╠a d╠e da ╠ame visisa uÍana 15 dgomisagan, ┬amsa da ┬amsa badesa ŕebmisagan da šovlisa Íacisa 16 švedrebisagan, begos saubarica gulsa ─auqda, ŕahinŕas Íaci 17 miugzavna egre moaqsena: 18 "ese akauri haeri arad maŕvndebis, upros■er tvit avad 19 var. tu brřanos mepobaman ŕenman da didebasa ma╠irsebde, 20 erašs ┬avide da gmsaxuro, munaurta laŕkarta tavadobita 21 ŕemi┬šalet. raca╠a samsaxuri išos, vikmode; odesca mibrřanot, 22 gana╠amca sirbilita movidode tkvens ┬inaŕe. nutumca ama 23 sneulobasa da sevdianobasa daveqsen, tkvenita ┬šalobita mtasa 24 da barsa niadag nadirobita vixarebde. zog■er avazita. 25 zog■er korita da řa╠lita gamovscado sanadiro švelai! 26 cxenni damxamebian da ab■arni ─emni ama ekvssa tvessa ŕigan 27 arad miqmarebian, ŕinašopita dam■angebian. da a┬ ┬avide da 28 odesca mibrřanon, monurad ┬inaŕe višo". 29 ra moaqsenes ŕahinŕas, gaexarnes da gaasrula raminis 30 moqsenebuli: re, gurgani, kois´ani, hamiani da sruli eraši 31 mas ubořa. ´ansa ŕehmosa, manaŕuri brřaneba gaqsnit ubořa. moetašvana, 32 Íaravni garet daadgmevina. ŕinamšopi ugrřneulod 33 gaemgzavra. vissa, amissa msmenelsa, tavi cocxlad a╠ar u─nda, 34 guli umcrdeboda da gulisa Ívnesa ŕehkmnoda 35 ramin mivida ┬amavali visis gamosatašvaneblad. ŕe■domisgan 36 Íide ara aÍlda-ra, ŕeÍazmul išo. visi ´ax´sa zeda ■da. 166 1 ŕevida, mas gverdit ´ax´sa zeda da■da visman qeli gauknia da 2 egre utxra: 3 "adeg, sepesa ´ax´sa zeda nu da■debi! ra šma išo, ňa´ronisa 4 adgilsa eÍrřalvode! ■eret meadrebis ŕengan maga ´ax´isa 5 řebna. rasaca╠a mouctunvebixar, regvenobaa ege!" 6 daumřimda ramins, didad da╠re■ili adga da ┬avida. das┬šia 7 tavisa dabadeba da inanda, raca visisatvis ┼irni enaxnes. 8 egre tkva gulsa ŕigan: 9 "aha, a┬ vnaxe tavisa ─emisa sakme, tu rayta gulita aris 10 sa─emod visi, bolosa ˙amsa ra mitxra gamšrelsa! numca vin 11 eřebs diacisagan mo┬šaleobasa! numca vin stesavs mlaŕesa velsa 12 zeda vardsa! virisa Íudsa hgavs mati sišvaruli, zomita ver 13 gagrřeldebis. me vzomdi didxan virisa Íudsa, me vtesevdi 14 didxan mlaŕesa velsa zeda vardsa da miudgebodi devisa Ívalsa. 15 a┬ madli ╠mertsa, romel tvalxiluli da gulmrteli 16 var, ŕemignian saxeli da augi. rad davÍarge akamdis ─emi sišrme? 17 cudad rad ganvinkrien sa┬utro da d╠eni ─emni? vai, igi 18 gardasulni d╠eni da ˙amni! vai, igi guli ─emi, sišvarulisa 19 momlode! rais mizezisatvis daviÍle akamdisi sišrmisa sixaruli, 20 radgan bolod imisgan gam┬iraoba damr─eboda?! Íacsa 21 tavisave qelita tavisa siÍvdili u■obs esetisa si´švisa mosmenasa. 22 bare Íargsa ˙amsa movismine egzom grili si´šva, romel 23 guli gamimagrdes. vaŕad gamidrÍa guli samisod, magra, radgan 24 misi Íideganoba damedva gulsa, ra mgama, tu razomica avi 25 movismino? saxli, romeli ubeduri išos, razomca adre aoqrdes, 26 ese s■obs. me Íideganobisa mizezi momca ╠mertman. bolod 27 nacvali gamo─nda ─emisa ┼irisa. me tumca cnobani mkondes, 28 atas tvalňa´iosnad sšidva mindoda esetisa si´švisa. a┬ ╠mertman 29 ma■nad momasmina. aha gulo, ŕes■erdi da gaikec amis 30 siřnelisagan! aha, gulo, gaikec sa┬utroys pateraÍisagan! aha, 31 gulo, gaikec augisa davi┬šebulisagan! aha, gulo, gaikec da 32 nu╠aravis ařlev sisxlta, ŕes■erdi da garide! da tu a┬ ar garideb, 33 maŕ odes╠a garideb?" 34 ramin ama sagonebelsa ŕigan išo da guli ňilňilita ga´enilsa 35 ugvanda. 36 visman ra esre da╠re■ili naxa ramin, tavsa braleba dau┬šo, 37 rad davamřime ─emita utÍenelobita? guli maxvilita 38 e┼reboda misisa damřimebisatvis. merme as ocdaati ar´axi 39 moa´anina, romelsa zedan ocdaat-ocdaati tavi s´avra eÍida. 40 švela okro-ksovili, ─inuri, ba╠daduri oksino da švelastana 167 1 švela ertmanertisa m■obi. raminis me┼ur┼lesa ŕehvedres. 2 tvit ramin mravlita ´urpita ŕemosilita ŕemosa Íaba-lapan─ebita 3 da kudebita da ridebita. merme ama si´švisatvis 4 ŕendoba itxova da egre utxra: 5 "ar egre ŕemompicea, tu suldgmuli ar gag┬irav da arca 6 dagagdebo? a┬ rad hkmen egre?" 7 man mizezi utxra, radca ekmna anu raysatvisca ┬avidoda. 8 merme qeli qelta dau┼ires ertmanertsa da ┬alÍo´sa ŕevides 9 mar´od. moexvivnes ertmanertsa. matisa ňirisagan ┬alÍo´i ašvavda 10 da matisa tmisagan niavi gasurnelda. zog■er ertgan 11 šopisatvis mxiarulobdian da zog■er gašrisatvis ´irodian. 12 visi ňir-ŕvenebiani tvaltagan sisxlsa idenda ╠a┬vni okros-perni 13 hkondes tvaltagan atasisa ╠rublisa ╠varni gardmosdiodes 14 da ertisa sulisagan atasi peri ŕe┼irveba gamovidoda; 15 ňirsa da mÍerdsa ixo┼da da egre utxra: 16 "he, ašvarelo mošvareo, ─emsa natelsa rad damibneleb 17 ŕenita ┬aslvita? ar ŕemompicea mas ňirvelsa d╠esa? a┬ munitgan 18 ra xani gardasrula, romel esre gasře╠ ─emita siaxlita? 19 vitaria gulisa egetoba? ege tkveni, mamata, ┬esia, romel 20 gulsa u─venebt Íacsa da gulisa ─venebita masca gulsa 21 dau┬šlulebt, merme gulsa gaimagrebt gulisa simagre omsa 22 ŕigan qams, ara mošvrisa cruebisatvis. ╠mertsa tana bralad 23 rad ar gi─ns? me igive visi var mzisa msgavsi, ňir-tetri, tma. 24 muŕÍi, ´an-Íviňarozi. ŕenisa mošvarulobisagan Íide ─emgan ara 25 ginaxavs romel gulisagan gaagdo ─emi sišvaruli tu axlavin 26 mošvare giŕoebia, ─emsa řvelsa sišvarulsa z╠vasa nu ─aagdeb 27 da nu gam┬irav. ramin, nu gaaxareb ─emta m´erta, nu ikm 28 magasa. vici, adre ŕemoikcevi da inani. nu gas┬šved sišvarulsa sišvaruli 29 ar ─angisa řalia, tumca Ívla gamoinasÍva. ese 30 d╠e mogegonebis, ra Ívnesa dai┬šo, da ─emsa ┬ina ŕeneburad. 31 ňirsa mi┬asa dasdebde da egre mexve┬ebode! ver gasřleb u─emobasa 32 da merme sinanuli a╠aras gargebs, ra ─emsa naxvasa eřebde 33 da vera hňoo. a┬ amašobisa da siregvnobisagan gamař╠ar xar 34 da, ra daglaxaÍdebi, naxo maŕin, raca ŕenzeda vkmna. avisa da 35 Íargisa umukpobasa nu mee┼v. maŕin nazsa ŕemikm da ganmanebiereb". 36 ramin ňasuxad egre gasca: 37 "─emisa gulisa ╠mertman icis da ŕenca, romel ┬amsaca ver 38 davtmob uŕenobasa. magra me ŕenta m´ertagan meŕinian da 168 1 veridebi. šoveli adamiani dagvm´erebia, asre romel ─emni 2 ňerangnica m´erad ŕemkmnian, tagvnica vepxtaebr mmřlavroben 3 da tevzni veŕaňtaebr mekuŕvian, da mze uňa´iod elavs ─emzeda, 4 ╠rubeli sabralod m┬vims egzomi sašveduri mesmis šovlisa 5 Íacisagan, romel tavisa tvalita ■o■oxetsa maxedven. 6 mistvis mimimartebia moaxleta da mošvaretagan esre meŕinian. 7 vita m´erta da mesisxletagan. visisaca qelisagan ┬šalsa ŕevsvam, 8 mo┬amlvisa meŕinis. ŕahinŕas tana esre ŕesmenil var, 9 romel nutu muxtlobit momaÍlvevinos da, ra momÍlan, maŕin 10 arca╠a ŕeni var, arca╠a ─emi. esre gamomir─evia, guli romel 11 egreca ŕeni moŕorvebulia da, sadaca ┬avide, cocxali višo 12 sicocxle tvit amit upro minda, tu sulni ar medgen, ŕenebrivi 13 mošvare sauÍunod gamešrebis amas ra uamea, romel sulni 14 medgen da ŕenebri sulica meaxlos? a┬ davstmot. ama ┬eli┬adsa 15 ertsa višvnet Íidis-Íide da merme d╠eta ─venta 16 uŕiŕrad ertgan višvnet. masmia: ╠ame maÍea da aravin icis tu 17 dila rasa ŕobs. sa┬utro xriÍiania, vin icis, ras gamoa─ens! 18 ara vici, tu bnelsa amasa Íideganobasa razomi sinatle moudgs 19 ŕešrisa! nuca sa┬utroysagan sneuli var, misisave mÍurnalobisagan 20 makvs imedi. me razomca nisli momxvevia, darisa 21 Íargisa da mtvarisa natlisagan imedsa ar gardavi┬šved. a┬indeli 22 ─veni gašra ese aris, romel gulita Ívla upro ŕešril 23 vart; nutumca dailia ┼irisa d╠e da mogves┬ra sixarulisa 24 da lxinisa ˙ami? me vire sulni midgan, ŕensa da ─emsa saÍutrobasa 25 ar gardavs┬šved. ŕen ─emi mze xar da, tu ŕuki ŕeni 26 ar maxlavs, sa┬utro ─emta tvalta ┬ina ŕenisa tmisa perad 27 mi─ns. hai, hai razomi unebloba ┬amÍidebia sa┬utroysagan da 28 švelasa mizezi ŕeni sišvaruli šopila! a┬ amas ve┼v, romel 29 bolo mohqdes ─venisa m´erobisa, akatgan sixarulisa na┬ili 30 mogvxvdes didisa ŕe┼irvebisagan. šovlisa. ŕe┼irvebisa bolo 31 sixarulia. Íari ar daqŕula, romeli ar gai╠ebodes, ŕe╠marti 32 araa, romelsa ─a╠martica ar dahxvdes gazapxuli maŕin mova, 33 ra zamtarman meÍras". 34 visman egre utxra: 35 "ege egre aris, magra ─emisa bedisagan imedi ara makvs. 36 ─emi bedi ar egre mem´erebis, tumca, ra mošvare ┬amgvara, 37 misi ňiri mi─vina╠a meŕinian ŕenisa bunebisagan, romel gorabs 38 ÍeÍluci kali hňoo da ŕegišvardes. muneburni naÍvtad Íargni 39 ÍeÍlucni da lamazni mohqdebian da, ŕen ra mat naxav, me 169 1 ╠amivi┬šeb, gulsa mat miscem da gam┬irav. satamaŕoda mixval 2 gorabs da guli brunvasa dolabivita dagi┬šebs. egzomsa ÍeÍlucsa 3 naxav, romel ve╠ar ŕeigeb, tu romeli gamoir─io ra 4 muneburni dedani mamacsa ňirsa u─veneben, maŕinve gulsa ┬au╠eben 5 matita tmita, ňirita ŕvenierita da lamazobita. vita 6 ŕemodgomata kari xisagan purcelsa i´acebs, agreve muneburni 7 kalni mošmeta gulsa ŕeiňšroben tvalita grřneulita tu 8 atasica guli grdemlisebr magari gic, matita naxvita egreca 9 ugulo dar─ebi. tu eŕmaysaca ŕeÍrva ŕegiřlia, tavsa matgan 10 verca egre iqsni". 11 ramin egre utxra: 12 "tu mtvare tvesa ertsa ─emsa midamosa iarebodes, samÍaulni 13 misni varsÍvlavni išvnen da gvirgvinad mze eburos da 14 šoveli ŕveneba mas hkondes, šoveli grřneuloba man icodes 15 Íacta gulisa mimzidaobisatvis, Íocna misi uÍvdaveba išos da 16 ŕexedva misi samotxisaebr sašvareli, naxva misi berta gamašrmobeli 17 da bageni mÍvdarta gamacocxlebelni, - me, ŕenman 18 mzeman, ŕeni sišvaruli ver gamagdebinos, igi arad momindes. 19 arad movigono misi egetisa uebroysa sišvaruli ŕenisa 20 gulisatvis. ŕeni řiřaca misgan upro sašvarlad da ňa´iosnad 21 mi─ndes". 22 merme moexvivnes da aÍoces ertmanertsa da gaišarnes. ╠a┬vtatvis 23 zaprani evala da margali´sa xvavrielad a┬vimebdis. 24 mati sultkmisa Ívamli cad gavidis, haeri ■o■oxetsa 25 daamsgavses da mi┬a matta cremltagan omainisa z╠vasa. ornive 26 ubraloni miskinni išvnes da dar─es vita ŕluni. ra ramin 27 cxensa ŕe■da, vissa tmobisa saparveli ahxada gangebaman 28 ╠mrtisaman, visis naÍvti mŕvildad ŕekmna da isrisaebr ramin 29 misgan ŕors ga´šorcna. egre mostkmida visi da ´iroda: 30 "he, ─emgan ┬asrulo, ra ŕen ┬axved, tmobaca ─emi ┬avida 31 ŕenda moslvamdin. ╠mrtisa gangebisagan ŕen gamgzavrebul xar 32 da me gulisa nebisa ormosa ─a┼ril var, viremdin ŕen mgzavri 33 xar, ŕeni mošvare ´irilisagan mousvenebelia. raa eseti bedi 34 ─emi?! da-mca-iÍargvis romel zog■er ´ax´sa zeda damsvams da 35 zog■er nacarta. egzomita ┼irita ga´enilia ese vi┬ro guli 36 ─emi, romel didsa mindorsa samocisa d╠isa e■sa ŕigan ar 37 dae´evis. tvali ─emi z╠vaa namisa simravlita da guli ■o■oxeti 38 ┼irta daulevrobita. ar mebralebis utminoba da uřiloba. 39 niadag z╠vasa ŕigan vin dašops, anu ■o■oxetsa ŕigan 170 1 vin gařlebs! amis uaresi ra ┬ameÍidebis, romel. amis uaressa 2 ┬ševasa m´erisatvis ver movigoneb". 3 ramin gaemarta. mista buÍta cema cad gai┬eoda, misisa 4 laŕkrisa m´veri ╠rubelsa hgvanda, magra mati ┬vima raminis 5 cremli išo. tuca ege si´šva gulsa ŕigan daes┬avla da umřimda 6 visis gašra, egreca ŕes┼irdeboda, guli enasÍvoda da 7 ňirsa zeda a─nda da╠re■iloba. veravin naxavs, tu švela mi■nuria, 8 tuca me´ad siŕoresa ŕigan ar daa─nda mi■nurobisa 9 ŕe┼irveba. tu Íideganobasa ŕigan tmoba akvs, man Íacman mi■nuroba 10 ar icis da arca ŕvenis 11 tuca ramin kvešnis ňa´ronad gaqda da řmisa laŕkarta 12 zeda uxucesad, guli qelm┬ipobasa ŕina uvisobisatvis egreca 13 aseti edva, vita u┬šalod tevzsa. moiara tavisa kvešana, 14 šovelgan moir┼vna da ama╠lda. sadaca brřaneba misi mivida, 15 šovelgan avis-mokmedoba amoagdo. esre uŕiŕrao gaqda gurgani, 16 romel cxvarni da mgelni ertad išvnian da cxvarta 17 mgelni u─obnobdian. egzomsa smidian da ixarebdian, romel, tu 18 stkva, mis kvešanisa mdinare švela ╠vinisa išo. misisa 19 mosamartleobisagan šoveli Íaci mu´ribita ■dis, misisa ŕiŕisagan 20 šoveli m´eri damondeboda. ňiru´švtaca tmoba miscemoda 21 avis-mokmedtagan. da isňaani saxlad dai┼ira. ■or■ani, re, 22 havali da ba╠dadi misi išo. misgan uÍetesni da uprosni 23 laŕkarni aravis švnes. misita siÍetita da mosamartleobita 24 gamousvena šovelsa suliersa aŕendes kvešanani. da gamoi╠es 25 xeta našopi da šoveli Íaci mis kvešnisa hmadlobda ╠mertsa 26 misisa egetobisatvis. 27 42. raminisagan gulisatvis gami■nureba 28 ramin dai┬šo šovelgan tavisa kvešanasa siaruli sauravad, 29 nadirobad da tamaŕad. hamians mivida da gorabs muneburni 30 didebulni da qelm┬ipeta s┬orni, ŕahpur da raped, 31 ┬ina moegebnes. mis kvešanisa didebulni da gvarianobita saqsenebelni 32 igini išvnes. umasňinřldebodes egre, vita martebda: 33 dilasa nadirobad gavidian .da sa╠amos smad da sixarulad 34 dasxdian. vita nadirobasa ŕigan lomisa da vepxisatvis mi┬šit 35 qrmali qelta hkondis `da nadirtatvis isar-mŕvildi, egre 36 ŕinamšopta - qelta ┼ika. esre amod ixarebdian, magra 171 1 visis goneba gulisagan arca egre mirideboda - ara velsa ŕina 2 mšopsa da ara ŕina. 3 d╠esa ertsa nadirobit movidoda da, vita mze, kali naxa. 4 saxelad gul erkva. saxed da ŕvenebit uÍlebi išo, gazapxulisa 5 švavili išo, gulisa gamamxiarulebeli, ┼irisa makarvebeli, 6 samartlisa mokmedi da gulisa ┬amisa-šopit ┬am╠ebi, 7 ÍeÍlucta qelm┬ipe, mošmeta qelovnad momzidavi, sneulta 8 gamamrtelebeli, ┼irveulta malxeneli. ňiri vardiansa ┬alÍo´sa 9 ugvanda da tmani ŕavni da gruzni siqŕirita - ŕakrisa 10 ler┬amsa. Ío┼tamdis tmisa misisa šolbi mi■nurta ´oilo 11 išo da pateraÍsa mistvis ar esuna. bageta mista simcrosa zeda 12 gemo šandisa hkonda da ama iagundsa ŕigan margali´i ─nda 13 dacmuli ┬am┬amta mista mŕvildosnoba apxaztagan es┬avla, ambari 14 persa da sulsa misgan isaxebda. ┬arbi misi mtvaresa zeda 15 mŕvildosnobda, da misi arši muŕÍi išo da ┬am┬misa isarsa 16 mošmeta gulsa daasobda. erti bage vardsa zeda muŕÍ-mocrilsa 17 hgvanda da meore uÍvdavebasa. misisa gulisa šma išo kva 18 da misisa lamazobisa mona basri rÍina. bro┬eulisa švavili 19 mista ╠a┬vta saxe išo da ´ani misi - giisa, qorcisa da sisxlisa 20 misebri ara inaxoda, ´anisa sitetre brolsa ugvanda 21 šasab-gardapenilsa. igi aseti mi■nurta mam┼lobeli didis 22 gemovnebita tava╠ebulobda. samÍaulisa me´ad ŕeÍazmulobita 23 sa┼ur┼lesa hgvanda, tval-margali´isa xvavrielobita - 24 gauňobelsa sadapsa. misisa gvirgvinisagan mze natobda, ňirisagan 25 mtvare. Íbiltagan varsÍvlavni da šelisagan mtiebni. 26 siamašita šma┬vilsa qelm┬ipesa hgvanda da sa┬adlobita sicocxlesa, 27 ŕvenebita gazapxulisa ┬alÍo´sa da didis gemoobita 28 mar´orkasa. mqevalni hšvnes misebrve ŕvenvareni: ─inelni, 29 turkni, berřenni, da dges otxmeocni gulisa midamosa, vita 30 mtvarisa midamosa varsÍvlavni. 31 ra dainaxa ramin nařvi mavali da mtvare sulieri romeli, 32 vita mze, cimcimebita ar gaicadeboda, guli ŕeusus´da da 33 vita re´i egre u┼vre´da, qeltagan isari davarda, ar ■er 34 išo missa adamis-´omobasa: "ese misni laŕkarni vita varsÍvlavnia 35 da mati ňa´roni nutu mtvarea? da tu eseni mtvarenia, 36 mati ňa´roni nutu mzeao?" ama sagonebelsa ŕigan išo ramin 37 da u┼vre´da. merme gul, mošmeta tmobisa ┬am╠ebeli, ramins 38 ┬ina ┬amodga esre salamad, vita adrindeli mošvare. 39 usalama da qelsa emtxvia, egre moaqsena: 172 1 "saxelovano qelm┬ipeo! ─veni kvešana ŕengan elavs, vita 2 mzisagan ca. a┬ ŕe╠amebula, brřane, ─vensa gardahqed, gamoisvene; 3 amas ╠ame ─veni s´umari išav. gimasňinřleb, sanuÍvarsa 4 amosa mogartvam, prinvelta da nadirta simravlita gagisveneb, 5 ╠vinosa muravašiansa mogartvam, ┬ina iasa da vardsa 6 dagišri, me■lissa ŕegiÍazmav ŕensa msgavssa, sulisaebr sašvarlad 7 gimasňinřleb. tvit ─veni ┬esi s´umart-mošvroba 8 aris". 9 raminsesre ŕeušvarda [gul], romel visis guli da sišvaruli 10 davi┬šeboda, tvalta xedvaman sa┬utrosaebr umuxtla. 11 visis glax-ŕiŕi da zari ar gaum´šunda. vai mas gulsa, romeli 12 esetsa uxanosa mošvaresa miendos, da vai mas mamacsa, romel 13 esden uxano da uzenaro išos, sišvarul-um´Íico da 14 pic-gausrulebeli. ramin gulsa ňasuxad egre ubrřana: 15 "he, mtvareo! esre xolo mitxar, tu saxeli ra gkvian anu 16 romlisa gvarisa xar? ■eret ŕeni ŕvenieri tavi gagicemia, anu 17 ara? me krmad gindi tu ara? vin colad ŕegirtvides, ŕeni 18 mŕobelni misgan meharsa ras itxoven? ŕensa Íocnasa razom 19 gascem? tu atas suladca gascem, ─emgan egreca uŕurvelia". 20 ňasuxad egre gamosca mzeman enovanman da butman qorcielman: 21 "vita mze ar daimalvis, egreve me da ─emi saxeli damaluli 22 ar vegebit. arca amisi tkma minda, tu vaamani vinme varo. 23 deda─emi gohar aris da mama raped ama sameposa tavadi aris, 24 da agreve řma ─emi ňa´roni aris adrabadaganisa. mravalni 25 řmanni misxen, švelani goliatni ┼abuÍni. gvarianobita da siÍetita 26 ertsaxe cxadni vart da kebulni. dedulad da mamulad 27 uzado var: erti gorabelia da erti hamianeli. me tvit 28 saxelad gul mkvian saxelisaebr vardisperi vardisebr 29 sašvareli var da vardisa masunebeli. dedisagan ÍeÍlucad 30 ŕobil var da řiřisagan ┬midad gazrdili var. naÍvtad mamisaebr 31 Íargi var da saxed dedisaebr ´urpa. mÍerdi ─emi vecxlisa 32 aris da šeli brolisa; šaršumisaebr rbili var da 33 muŕÍisaebr surneli. ras mÍitxav ─emsa gvarsa da saxelsa, romel 34 šovelman kvešanaman sakeburad icis? da ŕen tu ─emi saxeli 35 ar ici, me Ívla ŕeni didad Íargad vici. ŕen ramin xar, 36 .ŕahinŕas řma da visis mi■nuri romel missa gamzrdelsa mou─xibav, 37 da igi sulsa da gulsa gir─evnia. 173 1 araÍi: tu ba╠dadisagan egebis, romel di■lasa elios, 3 maŕa ŕenganca ture egebis uvisoba. 4 magra ras vi´švi? ŕen visis mi■nuroba asre ar gamogercxebis, 5 vita zangsa siŕave. ŕeni guli savisoysa sišvarulisatvis 6 ŕeuÍravs bersa řiřasa romlisa ´oilo da lusmari 7 misi grřneba da ŕelocvaa. ŕen ar ŕegiřlia misi Íideganoba da 8 ─emebrta ÍeÍlucta tana-šopna. da radgan umisobasa ver dantmob, 9 išav misi oden. mas ŕen moušivnebixar da igi - ŕen, da 10 ortave ŕahinŕa augita agivsiat. araa kvešanata zeda egeti 11 adgili, sada tkveni ambavi ar išos da ar geÍicxoden". 12 ramin egre utxra: 13 "mtvareo zeandano! nuoden ašvedreb mi■nursa, pateraÍsa 14 ŕes┬robilsa. ra Íaci naxo, ╠mrtisagan ŕendoba itxove. a┬ me 15 v┬šev maŕindelsa ─emsa gonebasa da tavsa, magra šoveli ╠mrtisa 16 sakme Íactagan daparulia. ╠mrtisa gangebisa sakme ─venzeda 17 grřelia. nu mašvedreb! tu ─emi sakme esre saaugo išo, e´lman 18 ─emman kmna ─emzeda. gardasrulsa ve╠aravin mie┬evis, guŕindelsa 19 qseneba ar unda. a┬indeli can, romel ŕenisa ŕegebisatvis 20 egzomi movi┼irvo, romel ─emsa naxulsa švelasa mer─io 21 ╠mertsa undes, sinanulad ar gagiqdes ─emi coloba. ŕen išav 22 ─emi mze da ─emisa gulisa mosasveno - ŕeni ňiri. me višo ŕeni 23 saÍutari da me veřebde šovlisa ŕenisa sa┬adlisa a╠srulebasa. 24 tu sulnica ─emni ginden, uŕurvelia. ŕengan Íide darbazisa 25 ─emisa maŕveneblad sxva aravin vřebno da sulisa ─emisa 26 ┬amali ŕengan Íide aravin išos. mas gardasrulsa gare ve╠ar 27 ŕevakcev, romeli ŕengan me da ─emgan ŕen g┬šenodes. garna a┬ 28 tu ŕen ─emi coli xar, ŕemogpicav, romel ŕengan Íide abezari 29 var šovlisa sišvarulisagan da arcara visisa saxelsa vaqseneb". 30 gul egre uňasuxa: 31 "nu damipen, ramin, grřneulobisa .badesa! me ar igi var, 32 romel ŕensa maxesa esre advilad daveba. me ŕengan arc qelm┬ipoba 33 minda da arca dideba, arca mindori laŕkrita savse, 34 arca sa┼ur┼le sakonlita savse. erti ┬adilia ─emi da, tu 35 mas ŕentana vňoeb, ŕenisa brřanebisagan ar-Íidegan-vikmnebi, tu 36 ra u─ns, da ─emsa sišvarulsa bolomdin gai´an da ar gam┬irav, 37 verca ŕen hňoeb ─emebr saÍutarsa ŕensa da tu ar uxano 38 mošvare xar, arcaodes xorasansa ┬aslva mogindes, arca visis 39 siaxle da arcaodes╠a aqsenebde visis saxelsa, amad romel 40 sxvisa sakoneli sxvisa aris. ŕen moabadis coli dedoplad 174 1 sad mogeÍerebis? arcaodes ┬igni miu┬ero, arca Íaci gaugzavno 2 da arca ŕensa gulsa misi sišvaruli išos. da tu amas ňirsa 3 zeda ŕemompicav, maŕin ─emsa ´ansa zeda ori tavi išos da 4 suli erti". 5 ramins gaexarnes ese, a╠ara ňasuxi gamosca, qeli gařou╠o 6 da ŕina ┬avides rapedis saxlsa. gulis qeli qeltan hkonda 7 ramins. asi ■ami tval-margali´ita savse raminis perqta tana 8 dašares, okroysa ´ax´sa zeda dasves, raca matni natesavni 9 išvnes, anu didebulni da aznaurni, švelani uqmnnes, mxiarulobdes. 10 sakmisa sim´Íicisatvis ramin mateburita sapicita 11 m´Íiced pica ╠mrtita da cecxlita, romel: "vire kvešana 12 egos, di■lad ■eoni diodes, z╠vata ŕigan tevzi iňoebodes, 13 mzesa da mtvaresa elva hkondes, ╠ame dabneldebodes, mtata 14 zeda kari krodes da mindorta zeda nadirni řovden, - sxva 15 cocxalman gulisagan Íide aravin vřebno, arcavin snva colad 16 mindes, arca mošvrad, arca╠a grřneulisa visisa saqsenebeli 17 vaqseno, ara tuca mišvardes. vire sulni medgnen, gul išos 18 ─emi guli. sxvata sišvarulisagan Íidegani da abezari var. 19 vardi, vard-saxelad, ─emi aris, ─emi coli, da gorabi samšopi 20 ─emi. vire vardi makvs, iasa ar usuneb; vire mtvarea, varsÍvlavta 21 sinatlesa ar ŕeveňoebi". 22 ama picisa sim´Íicesa zeda vinca vin gulisa na´amalni 23 misrul išvnes, šovelgnit: gurganit, reit, šumit, isňaanit, 24 kois´anit, xuzis´anit da ranit, qelm┬ipeni da didebulni 25 išvnes. avsil išo darbazi sinatlita. kmnes kor┬ili, misces 26 gul raminsa. 27 43 aka kor┬ili raminisi da gul-vardisi 28 ormocsa e■sa adgili ŕeÍazmuli išo da m┼vre´elni dges 29 banta zeda. qelta perovnisa ╠vinisa koneba amas ugvanda, vitarca 30 qelni šaša─ota saxeni šopil išvnes. ╠amit santlisa 31 simravlita kvešana casa varsÍvlavebiansa damsgavsebuli išo, 32 m┬vanisa nacvlad šovelgan s´avra moepina. sixarulisa da 33 mu´ribta qmisgan sxva šurta-qma a╠ar ismoda. prinvelni 34 mu´ribobdes, surnelta Ímevisagan haersa zeda almuri gasrul 35 išo. diaci da mamaci tvesa ertsa sixarulisa da smisagan 36 daŕvres. ara sixaruli dar─a, rasaca ŕigan ar išvnes; 175 1 sakveitoyta da sacxenosnoyta sixarulita uÍleblad ixarebdes, 2 gulsa matsa ar išo ŕe┼irveba. kvešana u┼iro ar ikmnebis, magra 3 mas kvešanasa ┼iri a╠ar iňoeboda. 4 col-kmarni mošvarulni da mošmeni ŕešril išvnes, d╠iv 5 da ╠ame sixarulisagan ar moisvenebdes. dai┬šes gacema qelm┬ipeta 6 da didebulta da šovelsa ersa zeda išo mgosanta 7 da mu´ribta raminis saxelsa zeda řvirad sšida da moŕairetagan 8 sakebarta da salocavta ŕairta tkma. raminis sakme saxelovan 9 kmnil išo da ama╠lebul išo saxeli misi. nadirobad 10 mosrul išo xorasnit da gardaeÍida ňir-mze uebro nadiri. 11 egre e´šodis: "a┬ siÍeÍlucisa vardi da švavili švavis ŕenta 12 sagebelta ŕigan, mi┬šit usunebdi samotxisa vardsa, romlisa 13 me┬alÍo´e orisa Ívirisa gavsili mtvarea. ŕeni guli zamtarsamca 14 švavis da mi┬šit ueÍlo vardi gakvs. gixarodes, ŕeni 15 vardi zamtrisa da zapxulisa mi┬šit dau┼nobelia! ŕensa 16 vardsa orni guŕagni nargisni udgan, ŕenisa vardisa perisagan 17 beri Íaci gašrmdebis da misisa sulisagan mÍvdarni gacocxldebian; 18 ŕenisa vardisa gulita qams řebna da ŕensa vardsa sulta 19 unda suneba; ŕeni vardi angelozisagan dargulia da 20 ╠mrtisagan daculi. missa midamosa ambrisa maxe hgia, romel 21 mi┬šitmca ornive cocxalni xart; asremca ars, vita gvitkvams, 22 da tkventamca ┬adiltaebr ikcevis sa┬utro!" 23 ra tve erti gardaqda, kor┬ilobisa ■alabi gaišara. dadva 24 ramin guli ˙amad gulisa ŕesagvarad: ixarebda inadirebda, 25 iasňarezebda, smida da tamaŕobda. 26 gavides gorabisa cixesa. ra gul ŕeeÍazma da ze gardmodga, 27 esre gaanatla kvešana, romel mzesa da mas ŕua sacilobo 28 hkonda mxedvelta. samÍauli išo saqelm┬ipo da mas kveŕe elvida 29 ´urpad. grřlad ra╠a vtkva, ricxvi ar išo misisa ŕvenianoba-saxe 30 da ┬šobilobisa. ra ramin uŕiŕad tavisa saÍutarsa 31 esetsa s┼vre´da da uÍlebsa, romel tmani ╠rublad 32 au─ndes, romlisagan ┬vima muŕÍisa gamovidoda da sašurni 33 varsÍvlavtaebr u─ndes brolisa šuris řirtayt, ramin moxaruli 34 ╠mertsa da tavis bedsa hmadlobda da uzenarosa visisa 35 zenari davi┬šeboda. 36 d╠esa ertsa sa┬olsa xalvatad sxdes. ramin gulsa u┼vre´da 37 da egre utxra: 38 "kvešanasa zeda araa ňiri ŕenebri, arca tvit visi, magra 39 igreca vitme hgavt ertmanertsa? tuca ŕen mtvare 176 1 gagibeditebia da ŕen xar gulisa ─emisa ┬amali, mas ─emsa gulisa ┬am╠ebsa 2 hgav, razomca me ŕentana a╠ara maqsovso". 3 gulsa daumřimda ese si´šea raminisagan, ga┬šra da egre 4 utxra: 5 "he, uňirulo, ╠mrtisa uaris-mkmnelo! qelm┬ipisagan egre 6 qams si´šva-martloba? ╠mertman m´eri ─emi šos misebri, 7 memca mas rad vgvandi? igi ■adoa, avisa mkmneli, avisa mtkmeli, 8 usircxvilo, tavisa upali! numca vin ╠mertman misisa 9 řiřisaebr šo mxiblavi, grřneulta ┬inamř╠vari, bozi da ma┼aÍali! 10 ŕen mit gauqdixar agre tavisa gzisa uvicad. romel 11 verca odes tvit gaixareb da verca ŕenta moaxleta gaaxareb. ar 12 egre ŕemompicea, tu vire cocxal var, visis saxelsa a╠ara 13 vaqseneb? a┬ tumca misi mi■nurobave ara g┼irda, ama picsa 14 ar daivi┬šebdi!" 15 44. raminisagan gam┬iraobis ┬igni 16 visis tana 17 ra ramin ese naxa, romel gulsa misgan visis qseneba esre 18 didad daumřimda, misisa tmenisatvis ŕendobisa satxovlad masve 19 ┬amsa mas ┬ina m■domman sa┬ereli da ka╠aldi moa╠ebina. 20 tuca melani muŕÍita ŕeezila, m´erobisa maxvili qrmali ŕeir´ša 21 romlita sixarulisa xisa ŕ´o moÍveta. vinca ese ambavi 22 cnas, guli ŕeinaxos mošvrisa miucemlobisa da ara-gami■nurebisatvis, 23 tvara visisebr dar─es uimedod gul-da┬švedili 24 miu┬era ┬igni uzenaroman ramin saÍutarsa xaniersa 25 mošvaresa, ar-gam┬iravsa visis. egre miu┬era: 26 "viso, tvit ŕen ici, tu ŕenita sišvarulita razomi augi, 27 uňa´ioba da ziani ┬amÍidebia, romel akamdin tkvenita sakmianobita 28 arad ŕem┬onda. ╠merti movimdurve da Íactagan esetsa 29 sašvedursa ŕigan ─avi┼er, romeli kvešanasa ŕigan saqsenebelad 30 davidev, da eseti Íaci ar vnaxe, romelsamca ─emi sakme eko. 31 mravalta ŕemagones, mravalta damašvedres da mravalni meÍicxvidesca 32 ŕenita mizezita. vitamca ─emgan ŕeni sišvaruli mati 33 m´eroba šopil išo, egre s┬ševda diaci da mamaci švela 34 ─emsa sakmesa tu arcavin micnobda, masca ─emi saxeli esmoda. 35 švela mgmobda. laŕkarta tana asubukebul višav. gamosveneba 36 ese mkonda: zog■er tavsa ─emsa zedaqrmali vnaxi ─emad 177 1 saÍlavad, zog■er gzasa zeda mŕieri lomi. ra minaxav, munitgan 2 ara gamomisvenebia ┬amsaca ertsa da arca gulsa ŕigan niŕa´i 3 ─am┼ria. ra giaxli, uare višvi. niadag sisxlisa cremlita 4 v´irodi da ŕiŕi siÍvdilisa mkondis. da araodes gašril var 5 esre, tuca tvaltagan ■eoni ara mdenoda, da araodes minaxavs 6 ňiri ŕeni esre, romel atasi sa´Íivari, sašveduriani 7 si´šva ara masmioda, da ama švelasa zeda ╠mrtisa ŕiŕi da misisa 8 garisxebisa molodna mkonebia. micnobdi mi■nurobata ┬inatca, 9 vita mxiaruli da saxelovani višav: m´erni ŕemeŕinnes, 10 mošvareni gamome─innes da mqecni amome┬švidnes; ra gav┬šri, 11 lomnica iŕiŕvodian ─emgan da, ra gavpicxdi, qrmlisagan umÍvete 12 višav; ra sišrmisa ─emisa ŕavardeni gavaprinvi, cisa mtvare 13 eÍrřalvodis da ─emisa nebisa cxeni munamdis gaikcis, romel 14 goneba ver mie┬ivis. sixarulita da niŕa´ita savse išo 15 suli ─emi sadapi ─emi tvalita ňa´iosnita ga´enili, sixarulisa 16 ┬alÍo´sa ŕigan saro višav da omisa velsa-basri mta; 17 ─emisa mtisa .kva okro išo da ─emisa m´Ívrisa margali´i. ra 18 inaxe da ŕegis┬avle, munitgan, tvit ici, vit gavqe igi bedi, 19 romel me řabunad mšva, man me damiřabuna. ─emi naÍvti graÍisa 20 xesa daemsgavsa da orisa Ívirisa mtvareoba ─emi gaavarsÍvlava 21 mi■nurobaman. sa┬utroman cisa sinatle damibnela da ■o■oxetisaebr 22 gamam┬ara. ra mi■nurobisa cecxlman qel-mšo, niŕa´i 23 asisa d╠isa e■ita gamekca, cnoba gulisagan ┬amivida da 24 davr─i u╠ono-kmnili. šoveli Íaci gamŕvildosnebul išo ─emtvis 25 da sašvedurisa isrita mesrodes. tvit daÍodil-višav 26 mi■nurobisagan da zeda sašvedurisa marilsa masxmides. me 27 tvit mtrvali višav ugulobita da mtrvalsa ┬akceva damemarta. 28 a┬ egreca salamsa mogaqseneb, tuca ŕenisa sišvarulisagan 29 abezar-kmnil var, da ─emica sakme gagagono. ─emi šopna ╠mrtisa 30 řalita dia amo da uÍlebi aris, a╠ar aÍlia ─emsa lxinsa. 31 icode, viso, romel ╠mertman ŕemi┬šala, ra ŕen dageqsen. uŕenobita 32 šoveli gulis neba miňovnia, tmobisa ┬šlita guli 33 gavirecxe. vitari mindoda, . egeti uebro coli ŕevirte. vard-peri 34 sišvaruli davtese gulsa ŕigan da ŕe┼irvebisa ■angi 35 amoviqoce. samotxisaebrsa šopasa var, mi┬šit vaxlav ─emsa 36 gulsa, mi┬šit daum┼nari vardi makvs. sagebeli,da sastauli 37 ─emi vardita savsea, romel tvalta da sulta mir─evnia. vire 38 mkondes vardi, sosansa ar veřeb, vire manatlobs mtvare, 39 varsÍvlavsa ar veřeb da ar ŕeveňoebi, romel ŕengan ┼irni da 178 1 nav╠elni gardamiqdian, atas egzomi amisgan ŕeguili da nebisšoploba 2 minaxavs. me tuca ertsa ┬amsa ŕengan eseti ŕeguili menaxa, 3 sixarulita camdis avprindebodi. me ra gardasrulni 4 d╠eni momegonnes, ─emive tavi ŕemebralebis. vit gavsřlne ŕenita 5 gzita egzomni ┼irni da nav╠elni? me tavisa gza ara vicodi. 6 vita momcdarman řa╠lman. akamdis mřinare višav da a┬╠a 7 gavi╠viřen, mtrvali višav da a┬ gavpxizldi. pateraÍisa 8 borÍili a┬╠a davle┬e, ubedurobisa saÍnisagan axla gamove. 9 a┬ martlita gonebita ŕemipicava gulisatvis dambadeblita 10 ╠mrtita, mzita, mtvarita, s■ulita, cecxlita, mecnierebita 11 da imedita, romel, vire cocxal višo, vardisa gaušreli višo 12 da ┬amsaca mou┬švedeli misi. akatgan esre icode: dadev 13 guli,romel maravi - ŕen da mahi - me, ŕahi moabad ŕen da gul 14 me. mas ŕeague. me ┬amsa ertsa aka šopa da mxiarulad gulisa siaxle 15 atassa ┬eli┬adsa ŕensa siaxlesa mir─evnia, romel saÍansa 16 hgvanda ─emi sišrme. ŕen akatgan tveta da d╠eta nu stvalav 17 ─emisa moslvisatvis, nu╠ar meli da nuca gzata ─emta u┼ere´, 18 mit romel dagešovnebis ─emad naxvamdis. ra Íacsa eseti. sakme 19 daemartos, saňalnita okroysaca tmoba u■obs". 20 ra ramin ese ┬igni gaasrula, okroysa be┼dita dabe┼da, 21 paiksa misca da egre ubrřana: 22 "esret s┬rapit ┬aed, rome ┬amsaca nursad daišovni, da 23 visis miartvi ese ┬igni". 24 ŕiÍriÍman gamou╠o ┬igni da karisagan umale ┬avida; iara 25 esre, romel sam Íviras maravs ŕevida; masve ┬amsa ŕahinŕas moaqsenes 26 misi moslva. mas ┬inaŕe miišvanes. ┬igni gamou╠o. 27 ┬aiÍitxa. egetni si´šeani visistvis mosa┬erlad dia gauÍvirda 28 da dia gaexarnesca. ra srulad ┬aiÍitxa, visis miu´šorca 29 ┬igni da Íicxevit samaxaroblo stxova. egre utxra: 30 "a┬e ╠mertman tvalni agixilnes, romel ramin da gul 31 col-kmrad arian ertmanertisa mošvarulad gorabs da ŕen daÍodili 32 daugdixar". 33 45. raminis ┬igni mouvida visis 34 ra raminis ŕiÍriÍi da ┬igni naxa visman, maŕinve gulman 35 trtola dau┬šo da zaxili, igrřna, romel argam┬iravi mošvare 36 uzenarosa ramins gae┬ira. ra moabad vissa ┬igni misca, 37 ŕe┼irvebisa cecxli tavit perqamdis moedva, sisxli ´ansa 179 1 ŕigan audu╠da da gulman tavisa moÍlva a┬via, magra mas ┬ams moabadis 2 ŕiŕita da Íacta sircxvilita da raminis ■avritaca dai´ia 3 gamoucxadebloba. šaša─osa amit hgvanda, romel garet 4 miseburad mxiarulobda da ŕignit egreve guli gaŕaveboda, 5 da garet samotxesa hgvanda da ŕignit gulisa da╠re■ilobita 6 - ■o■oxetsa, sicilita hmalvida ŕe┼irvebasa da tuxarigad 7 ┬a-╠a-rebda. ŕe┼irvebasa tuca hmalvida, ňiri egreca gaušvitlda 8 ┬ignisa Íitxvasa ŕigan. moabads egre moaqsena: 9 "me tvit ╠mrtisagan amas vitxovdi, romel ─emta m´erta 10 ena daamoÍlon, ratamca sakmita ŕen a╠ar mašvedreb da ┬amsa 11 da ┬amsa mizezsa a╠ar eřeb ─emzeda. amisita sixarulita dia 12 glaxaÍta mivcem sakonelsa da sopelta ŕev┬irav sacecxleta, 13 romel daveqsna ┼irsa da ŕenisa sae┼visagan gamovide, m´ertaca 14 moisvenon ─emisa zraxvisagan. me ertsaca ╠amesa ŕenisa ŕiŕisagan 15 amod ar mřinebia; a┬ bare movisveno! a╠araa ─emi ŕesa┼irvebeli. 16 tu mtvare ┬amivida, mze damr─omia. šoveli Íaci 17 mzisagan aris imediani. ─emni tvalni ŕenis ┼vre´isagan ganatldebian. 18 radmca gamividoda raminis a╠ar siaxloe!" 19 visi esre ubnobda, magra guli da ena ertmanertsa asre ar 20 emo┬mebodes, vita avisa mu´ribisa qma da ─angi. moabad ra gare 21 gavida, visi gaacxroa raminis Íideganobisatvis, sulni 22 ňirtamdis mouvidnes. guli esre upetkda, vita ÍaÍabi ŕavardnisa 23 ┼angta kveŕe. civni oplni sdiodes, vita ╠amisa nami 24 vardsa zeda; nargistayt iagundsa zeda cremlta adenda; muŕÍisa- 25 perita tmita darbazisa m´verta hgvida tavsa nacarsa 26 isxmida da m■i╠vita mÍerdsa ilebebda, mostkmida da i´šoda: 27 "ra vkmna? raa ese isari, romel ŕxamiani damesva tvalta? 28 raa maxvilisa eseti mÍvetoba, romel ňir-almasi m┼ris gulsa? 29 rogori bedia ese ─emi, romel nateli d╠e damibnela? rogoria 30 ese mi■nuroba calÍerři, romel suli damisneula? miŕvele, 31 řiřao! moe, can ─emi ┼iri, naxe, romel ugrřneulod 32 noes r╠vnobisa ╠varman ┬ami╠o, okroysa ´ax´isagan nacarta 33 zedan damsva da birÍi da eÍali gamomivida tmobisa gzasa zeda. 34 tu ara gasmia, giambob, raminisagan ra ┬amÍidebia. ramin 35 mivida gorabs, coli ŕeirto da amas a╠ar dama■era da merme 36 samaxaroblo ┬igni mom┬era, vita: me vardi davtese da misgan 37 našopi momivida; a┬ beditsa mšralsa ┬aliÍasa a╠ar veřebo 38 a┬ me ra vkmna? maravs ŕigan ra vin tkvas ─emtvis? qams, tuca 39 diaci-mamaci švela ─emzeda ´irodes. ╠one amisi miřebne, 180 1 řiřao, tu ama ┼irisagan tavi vit viqsna! radgan ese ambavi mesmoda, 2 ne´amca ─emtvis, tumca ┬inave momÍvdar višav. me a┬ arca╠a 3 sa┬utro minda, arca sicocxle, arca deda, arca řma, arca 4 okro da samÍauli, arca╠ara sxva lxini, radgan ramin ┬amivida. 5 ─emi suli igi išo da usulod Íaci veras gaixarebs sa┬utrosa 6 ŕigan. ┬aval, šovlisa codvisagan vibanebi, ╠mertsa 7 ŕevexve┬ebi, glaxaÍta zeda sakonelsa gavscem, nutu ╠mertman 8 ŕemi┬šalos da ama kenebita ramins coli mosřuldes, ama sakmisa 9 nanva dai┬šos, ŕua╠ame gorabit maravs movides, ┬vimisagan 10 dasovlebuli da sicivisagan gašinuli, visisa da řiřisagan 11 zenarsa itxovdes, asetive siřulvili man ─emgan naxos, 12 romel a┬ me misgan vxedav". 13 ╠mertsa ŕes´iroda da egre i´šoda: "he, dambadebelo 14 ╠merto! ─emebr ŕen gaqade utminod da ŕem┼irned da ŕen miřebne 15 nacvali ramins zeda". 16 řiřaman egre moaqsena: 17 "nu ŕei┼irveb egzomsa, ara qams. a┬e sul-da╠ebulobita 18 da datmobita gulisagan ■angi amoiqoce, qelm┬ipesa bedniersa 19 da na´ipsa ´ansa egzomsa nu a┬šen, gamosvenebulsa gulsa 20 cudad ´irilsa ŕigan nu i´Íivneb, usamartlosa nu uzam 21 sulsa da sišrmesa. maga sicocxlesa siÍvdilica uamea". 22 vardis-persa ╠a┬vsa zeda romeli qeli hkonda, qeli 23 dahÍra da egre tkva: 24 "ŕen, romeli muŕÍis perta tmata igle■ da ňirsa ╠mrtisa 25 ┬šalobisagan uÍeÍlucessa ixo┼, bersa devsa damsgavsebul 26 xar sidux┼irita. šoveli kvešana hkondes Íacsa, uprosi da 27 uprosi moundebis, magra švela tavistvis unda odesca sulni 28 a╠ar gidgan, numca moabad aris da numca ramin da numca 29 řiřa. ra me ┬šurvilman momÍlas, ─emad ŕedegad numca sada 30 iňoebian cvarni ┬šalni. ra kvešana u─emod dar─es, ─emad ŕedegad 31 m´eri da mošvare s┬orad mi─ns. šoveli Íaci colisa 32 ŕertvisatvis gulovania, magra raminisebr adre gař╠ebis da 33 qrmlisagan umaxvilesi ena misi gacvildebis. tu ňoos ramin 34 atasi varsÍvlavi da mtvareca, mas švelasa ertisa mzisa siŕvenvare 35 ara akvs. gorabeli vardi, tuca ňirmze aris, ŕeni qeli 36 erti uÍeÍluce aris misgan radgan ramin mogŕorda da ŕengan 37 Íidegnad dar─a, colisa ŕertvasa aras vabralob. visca muravašiani 38 ╠vino ar mihxvdebodes, txlis sma ar ebralebis". 39 vecxl-mÍerdman visman egre arkva: 181 1 "řiřao, ici ŕen, romel davÍarge sišrme ─emi datmobasa da 2 ŕe┼irvebasa ŕigan. dedata kmarica uvis da Íuroca. ─emi tu 3 kmari aris, beri da mee┼vi aris da, tu mošvare aris, uxano 4 da gam┬iravi aris. tavisa ňa´ivi meve ┬avaqdunve, romel davÍarge 5 sargeblisa bedita satavno, davagde vecxli okroysa 6 gzita da a┬ dar─omil var uararao ŕem┼irne. nu ŕemagoneb, 7 řiřao, da tmobasa nu mas┬avli! vera romeli damtmo daiřinebs 8 cecxlsa zeda. ─emi sagebeli da sastauli cecxli aris da 9 mi■nurobisa ─emisa eŕma cecxlsa zeda m■domi aris. cecxlsa 10 zeda ■doma vit davtmo, tu suli ─emi basrica išos anu rvali? 11 amis me´sa datmobasa nu menuÍev; cudad Íabi┬ita karsa 12 nu s┬šav. ─emi ┬amali ara romelman gonierman da ara romelman 13 akimman ar icis. ima ŕiÍriÍman atasi mo┬amluli isari 14 prtamdis gulsa damaso misgan mo╠ebulita ┬ignita. ras i´švi, 15 řiřao! ama sulisa ┬am╠ebelman parandaman ─alxisa isari 16 mÍra gulsa, muŕÍita dasvrili raminis ┬igni moi╠o da visisgan 17 sisxlita dasvrilsa ňasuxsa ┬ai╠ebs; av´irde sabralod 18 da ┬šlulsa gulsa ─emsa zeda sisxlisa cremli ╠varulad va╠ino. 19 he, mi■nurno, sišvarulisa mřebnelno! d╠es me var mi■nurta 20 tavadi; me gas┬avli švelata da ŕegagoneb. ma■nad vubnob 21 da┼irebisagan, moisminet martali ─emi si´šva: "me mnaxet 22 da nuvisatvis gami■nurdebit, me mnaxet da nuvis miscemt 23 gulsa da nu dargavt gulsa ŕigan mi■nurobisa nergsa da, tu 24 dargavt, sulsa ┬ai┬šmedt da našopsa vera s┼amt. tu ─emi 25 sakme tkven ar gasmiat, sisxlita ňirsa zeda dami┬eria da igi 26 ┬aiÍitxet". hai, hai, tu mi■nurobisagan razomni ┼irni gardamslvian; 27 me mi■nurobaman eseti cecxli momidva gulsa, romel 28 raodenca vavsebde, upro da upro aentebis me mi┬aca cremlita 29 davatiqe da mas ŕre´a ver ŕeukmen. ese rogor qorcisa 30 tvalia, romel ar daeřinebis, ra cecxlia ese, romel ┬šali 31 ar daavsebs? me qelad mi─nda korisa zrda da dageba, gavzarde 32 erti martve atasita nebierobita. ra iÍaňoe´a, axali nakr´eni 33 moi┬šo, ala╠da da aprinda, ÍaÍabta devna dai┬šo. me 34 ─emtvis monadire megona, anazdad esre ┬amivida, romel haerta 35 ŕigan u─ino mekmna. a┬ damaŕvral var devnita da daÍargulisa 36 sa┬utrosagan uimedoba ─emi! vai, egzomi gul┬šluloba ─emi, 37 romlisagan ulxino da unašopo davr─i! gavi┼rebi da viarebi 38 kvešanata ŕigan, vita mokaravne, nutu Ívali vita vňoo, 182 1 daÍarguli niŕani. me mošvaresa tana gulica ┬amivida, aka ugulo 2 da umošvro ver davdgebi. mis gulkvisa ■avrisagan tavsa kvita 3 cemasa davi┬šeb da egre davi┬šeb mtata zeda siarulsa. 4 visganca guli ┬ame╠o, tu missa sada niŕansa vňoeb, sulta 5 samaxaroblod mivcem. viremdinca esre cecxl-modebuli višo, 6 ─emisa bedisa umduravi vit višo? me var mošvrisa da bedisagan, 7 orisaganve ga┬iruli. me tvit mÍvdari, řiřao, ŕengan 8 var, romel sišvarulsa ŕemamecniere da mi■nurobisa cecxli 9 datese gulsa ─emsa ŕigan. ŕen išav ama gzisa ─emi brma šolauzi, 10 ŕen ─amagde ormosa ŕigan da a┬ ŕenve amomišvane. tuca 11 ┼iri ŕengan didi minaxavs, mit davtmob, romel rgeba ŕenganve 12 ikmnebis. adeg, nu╠ara zi, gzasa iÍazmevdi, miartvi ramins ─emi 13 ŕetvliloba, egre moaqsene: 14 "he, gam┬irao, u┬rpelo! ŕabaŕ, avÍacobisa mŕvildi Íargad 15 gardagicvams, simartlisa tvali ŕen dagibrmia da ÍargÍacobisa 16 bedi ŕen gagibeditebia. gvarad ╠rianÍalsa hgav: tu kvaca 18 dagxvdes, ucem da gvarsa ar gairšvni. ŕen gveli xar, 19 cemisagan Íide ara ici; ŕen mgeli xar, romel vnebisagan kide 20 aras ikm. ŕenisa gonebisagan agreve nakmari qamda, raca gikmnia. 21 romel ŕenisa mindobilisa zenari gagi´exia. tuca me ŕengan 22 gul´Íivneuli var, me ese augi ŕentvisve mimřims. avsa nu ikm 23 da nuca igoneb, mit romel tu avsa ikm, avi ┬ageÍidebis. tu 24 srulad ─emi sišvaruli dagvi┬šebia, šovelta mi■nurta tana 25 ga┬bilebuli dar─ebi; maŕin ┬amavalman imedi ar esre damidev, 26 tumca a┬ daivi┬še? šaša─osa purcelsa gigvanda saubari: 27 zedayt ┬itlad ─nda da kveŕet ŕavi gveli ┬va. ŕen tu axali. 28 coli ŕegirtavs, svian šos ╠mertman, magra me egre uimedo nu 29 ŕemikm. vinca okro ňova, vecxli ar gaagdo. ŕen tu axali. 30 ru gitxria gorabs, řvelsa rusa maravs nu gardaagdeb. tu 31 kois´ans axali saxli agigia, maravs řvelsa darbazsa nu aaoqreb. 32 tu ┬alÍo´sa ŕigan vardi gitesavs, svianmca [ars]. magra 33 missa midamosagan iasa nu dagle■. axali coli da řveli mošvare 34 ornive ŕeinaxen, řit romel tvitoysa xisagan tvito-peri 35 našopi mova". 36 esegvarsa sabralod stvlida visi da tvaltagan sisxlisa 37 cremlta idenda. ebraleboda řiřasa didad, igica ´iroda da 38 egre moaqsena: 39 "ÍeÍlucta dedopalo, me cecxlta zeda nu damsvam da 40 vardis ┬šalsa bro┬eulis švavilsa zeda nu daasxam. me 183 1 ŕentvis ar me┼irvebis, a┬ve gorabs ┬aval da u´evnisa isrisaebr 2 male mival. rasa ╠one vici, movi┼irveb ramins tana, nutumca 3 misi guli saŕenod movakcie da ŕen maga ┼irisagan giqsen". 4 ese tkva da řiřa picxlad ┬avida. 5 da gorabisa kvešanasa mivida. ramin nadirobit momavali 6 ┬ina emtxvia. egzomi nadiri daeqoca, romel mta da bari ve╠ar 7 i´evda avazisa da řa╠lisagan mi┬asa zeda nemsi a╠ar davardeboda; 8 korisa, gavazisa da ŕavardnisagan haeri avsil išo. 9 ra ramin řiřa dainaxa esre daumřimda da ga┬šra, romel vitamca 10 igi nadirtagan dasvrili isari mas gulsa scemoda. arca 11 tvit diaci moiÍitxa da arca visis ambavi hÍitxa, arca moabadis, 12 arca tvit mahisa kvešanisa; Íuŕ´ad egre utxra: 13 "he, eŕmao u┬rpelo, avisa mkmnelo da avisa mtkmelo, 14 ŕenisa grřneulobita atas■er upro mogi╠orebivar da cnobani 15 ┬agiqmian ─emtvis. a┬ Ívla mosrul xar da ─emsa moctunvebasa 16 hlami? ve╠ar naxos karman ŕenman m´veri ─emi da ver 17 moeÍidos qeli ŕeni sadavesa ─emsa. akatve ŕekceva ginda da 18 picxlad ┬aslva. usargebloa tkventvis a┬indeli aka siaruli. 19 ┬ae da vissa utxar: "ra ginda ─emgan anu ras mnuÍev Íide? 20 rad ar dameqsnebi, anu rad ar gasře╠ esdenisa codvisa kmnita? 21 gulisa nebisa uÍanadgomita brali dia gikmnia da avisa 22 saxelisagan uňa´iobisa pateraÍica dia gardagiqdia. a┬e ˙amia, 23 romel a╠utkva ╠mertsa, moinano da Íargisa kmna dai┬šo 24 da ňa´iosnobasa ŕeudge. sišrme ortave cudad ┬avaqdunvet 25 da Íargi saxeli gulis- nebasa uÍana gavakarvet. ama sa┬utrosa 26 ornive mov┬šdit da mas sauÍunesa dasas■elni vart a┬e ŕen 27 tu ar a╠utkvam ╠mertsa da tmobasa ara ikm, me u╠oniod saŕenod 28 ama gzisa mdevari ara var. tu atassaca ┬eli┬adsa ama 29 sakmes ŕigan vart, codvisa da karisagan Íide qelta ara dagvr─ebis. 30 me a╠mitkvams da gonebiertagan ŕegoneba masmia, mipicavs, 31 romel a╠ara ŕevscodo ╠mertsa da a╠arca egre vissa 32 ŕevešaro amisgan Íide. odesca ╠mertman ˙ami mogvces, maŕin 33 xvedrianad ŕevešrebi, ra mahis kvešanasa qelm┬ipoba momxvdes, 34 da vin icis tu madamdis razomi ┬eli┬adi gamova? munamdis 35 kviŕata zeda ňaŕ´a ┬šali daedinebis. da ese sakme mas 36 araÍsa hgavs, tu: viro, nu mohÍvdebi, alaver´ni amovleno me 37 amas maŕin ŕevešrebi, odes d╠e da ╠ame gaertdes. misita imedita 38 viremdin vtmobde, adgan me sxvisa colad vxedav? tu 39 ertsa ┬eli┬adsa mzeca tmobdes, ňiri masca gauŕavdebis, me 184 1 misita molodinita ┬amivida sišrme da amas vs´ir. vai, cudad 2 ┬asrulno d╠eno ─emno! vai, romel ─emi sišrme ┬aqda da a┬ 3 qelta nanvisagan Íide a╠ara makvs. siÍeÍlucita parŕamangsa 4 hgvanda sišrme ─emi, simagrita Íldesa da sišma┬vile ─emi gazapxulisa 5 švavilsa, sila╠ita švaoda mi■nuroba ─emi da a┬ 6 stvelta purcelsa hgavs ─amocvivnita, ┼irisa qelsa mieca 7 mi■nuroba ─emi da lxini ─emi. šovelta gazapxulta ašvavdebis 8 kvešana, magra ─emi sišrme a╠ar ašvavdebis! tu ŕemodgomisa 9 buneba gazapxulisa bunebasa hgavs, meca ture igive buneba 10 mic, romel ginaxav. nu ─ai┼rebi sae┼vsa bersa šrmisa buneba 11 a╠ar ─aedebis". ┬adi a┬ve, vissa utxar ─emmagier, tu: "colsa 12 kmrisagan uÍetesi aravin uvis, ŕentvis ╠mertsa Íargi kmari 13 moucemia. ŕen tu bednieri da Íargi xar, mas ŕeegue, misganmca 14 Íide sxva švela Íaci uňa´iod gi─ns, da, tu ŕen esre 15 hkmna, romel me mis┬avlebia, šovelta dedopaltagan uprosi 16 da upro saxelovani ikmnebi. moabad ŕeni kmaria da me řma 17 vikmnebi, kvešana ŕeni mona da msaxuri ikmnebis, ama sa┬utrosa 18 ŕigan saxelovani ikmnebi da mas sauÍunesa ╠mrtisagan ┬šalobiani". 19 ese rame kuŕad ŕestvala, ┬šromit cxensa matraxi hÍra 20 da ┬avida řiřa dar─a adgilsa zeda dadre■ili da ga┬bilebuli. 21 raminis saubrisagan siamovne ara moismina da arca misita 22 naxvita sixaruli ra mixvda. gareŕemoikca brma-sinanuliani, 23 ┬šluli suli misi malamisagan uimedo naxa da, radgan řiřa 24 esre gaqda raminis saubrisa da uňa´iobisagan, visi vita╠a 25 gaqdeboda, romelsa eseti mošvare ugrřneulod daem´era? 26 sišvaruli daetesa da m´eroba moimÍo, Íargsa moeloda da avi 27 naxa. mivida visis mocikuli řiřa m´irali, bage-m´veriani da 28 gul-Ívamliani. ŕetvliloba hkoneboda ŕakrisaebr ´Íbili da 29 ňasuxi moi╠o nav╠lisaebr m┬are da qrmlisaebr mÍveti. ŕavman 30 ╠rubelman visis gulsa zeda mo┬amluli isris ňiri s┬vima 31 raminisagan abezar-kmnilobisatvis da uňa´iobisa ┬vimaman visis 32 ´alaxi daasxa, m´erobisa maxvilita daÍoda ´ani misi da 33 pateraÍisa ´oiloyta daeba suli misi ŕe┼irvebisagan dasneulda 34 da sagebelad mivarda. 185 1 46. ŕe┼irvebisagan visis dasneuleba 2 ze adgomisa řali a╠ara hkonda, ŕe┼irvebita sagebeli misi 3 ga´enil išo, sastauli ňirisa misisagan švitlita vardita 4 a╠vsili išo. qelm┬ipeni da matni colni, didebulni da matni 5 colni ŕviltayta movidian Íitxvad da midamousxdian. zogman 6 zapra da sevda tkvis da zogman grřneultagan mo─xibuloba 7 sadaca raca kvešanasa ŕigan Íargi akimi da mune■ibi da mÍurnali 8 išo, xorasnit da erašit šovelgnit moasxnes. ŕei┼irvebdes 9 da veravin ŕea´šva zogman zogi tkva da zogman zogi. 10 zogman mtvarisa sas┬orsa ŕinašopa tkvis, e´lsa avsa zeda; 11 zogman - kvešanisa unaxavsa mas ŕehšvarebia da mit s┼irso. 12 raca vis řihxvdeboda, i´šoda da, mas romel s┼irda, igi s┼irda 13 da mirideboda goneba. veravin ŕea´šva mizezi egre řal-mi╠ebuloba-sisus´isa, 14 guli misi ramins sada╠velita daeda╠a 15 da tmoba-ukonlobita ŕpotobda, tavisa sakmeta da gulsa zeda 16 ´irodis. zapransa zedan xvavrielad margali´sa asxmidis. 17 ra moabad gare gavidis, Ívla moi┼arbis, romel sastaulisagan 18 ╠varad gavidis cremli da saxlsa ŕigan ´ba dadgis. 19 esre sabralod mostkmidis, romel msmenelni misebrve ar dadumdebodes. 20 egre i´šodis: 21 "mi■nurno, mnaxet sabralo ■avrisa ╠varisagan ┬a╠ebuli 22 da ŕeŕindit. mi■nurno, zenaar, moisminet ─emi ŕegoneba! nuvin 23 miscemt gulsa mošvrisagan gau┬iraobasa, nuvin daisÍvnit, 24 nuvin miendobit. me ŕorit m┼vre´dit, mi■nurno, romel ar 25 dameaxlnet, tvara dai┬vebit. me gulsa cecxli mit medebis, 26 romel raminis guli Ívesia da ─emi abedi -nuvin gamiÍvirvebt 27 zaxilsa. mošvrad sagoneblisa gulisa ┬am╠ebelisagan didad 28 usamartlo ┬amÍidebia. gul┬šluloba ─emi mas vu─vene, ┼iri 29 ─emi gavagone; misgan malamosa movelodi da nacvlad řmari 30 da marili damasxa sabralo diacisa guli nu miendobis mamata 31 da nu mo╠ordebis matita enita! hai, hai, vin icis, tu razomni 32 ┼irni momima´na: erti ┼iri asad gamiqada. me man mošvareman 33 gamqada usulod, romeli a┬ damemesisxla. ra Íargi ušopia 34 ─emtvis, romel me nacvali ver ŕemeguvnos. vai, cudad 35 vgzomni ┼irni ─emni! gulisa daparuli man gamacxadebia. lxini 36 davtesi, ┼iri rad movimÍe? keba ŕevasxi, ┬ševa rad movismine? 37 didad ┼iri vnaxe bedisa ubedurebisa ŕeguebisatvis, 38 magra ┼ika da kva ertagan ver ŕevaerten. a┬ bedisagan 186 1 abezarkmnil var da šovlisa lxinisagan ─aki abezarobisa mimicemia. 2 ama ubedursa sagebelsa zeda da┬olil var mi┼irvebuli da 3 mi┬šit siÍvdilisa mona´re. sxva ╠one a╠araa ─emisa siÍvdilisagan 4 Íide. radgan ramin Íide sxva mošvare gamoir─ia, sicocxlesa 5 rasa╠a vaknev!" 6 47. visisagan miŕkinis saubari 7 merme iqmo miŕkin, misi m┬ignobari, romelman mati xvaŕiadi 8 adritgan icoda da gulisasa aras daumalevda. Ívla gamoucxada 9 da ŕes─ivla ese sakme. egre utxra: 10 "vin ginaxavs, anu odes vin gasmia raminisagan upro uxano 11 mošvare? nu tunda pr─xilsa zeda tmisa amoslvasa davi■erebdi, 12 magra misgan amas araodes movelodi. ar ve┼vdi, tu 13 cecxlisagan ┬šali amoedinebis, anu uÍvdavebisagan gvelisa 14 nav╠eli ikmnebis. ŕen me ňirveladca micnobdi, rogori mo╠mrte, 15 ňa´iosani, kceva-┬šobili da qelm┬ipuri višav. a┬ švelaysa 16 saqamsoysagan Íidegan-kmnil var, m´erta da mošvareta 17 s┬orad movřulvebivar. a┬ a╠ara ra var. me qelm┬ipurad, ňa´iosnad 18 da ┬šobit kceva mmartebs da amis švelaysa damgdebsa 19 d╠e da ╠ame raminis gonebisagan ar momeclebis da mista sakmeta 20 uÍana-mdgomi var. amisatvis suli, tavi, sakoneli, saxli da 21 laŕkarni švela gami┬iravs, zog■er misisa naxvisatvis mos┬rape 22 var da zog■er gašrisatvis m´irali. tu atasica suli 23 mitks, ertica misisa gonebisagan ver moiclis. ramin umecrebita 24 mraval■er damamřima da me švela davtme misisa gulisatvis. 25 a┬ srulad zurgi gardam┬švida. ┬inas odesme ─emisa 26 xisagan r´o moÍapis, magra a┬ řiriturt ze amom┬švida, dam┬va 27 da tmoba siŕorita ┬ami╠o me a┬ ramin ra eseti sakme mišo, 28 romelmca tmoba misi ŕemeřlo╠a? misisa siŕorisa qrmalman 29 tavi momÍveta, uxanobisa laxvarman guli gamiňo. da tav-moÍvetilisa 30 da gul-gaňobilobisagan tmoba u╠onoa. amisganmca 31 uaresi ra╠a mišo? ňirvel ┬avida, gam┬ira da coli ŕeirto 32 da am sakmisa samaxaroblod, vita saŕuro, ┬igni momi┬era. merme 33 ra řiřa gavgzavne, kuŕad daxvda, agina da munve nadirobit. 34 gareŕemoakcia isrita gul-╠viřl-da┬šlulebuli, vitamca 35 d╠eta mista ŕigan řiřa araodes naxa da arcaodes aman mistvis. 36 ┼iri gardaiqada. a┬ama sakmita gulsa sasiÍvdilo laxvari 187 1 mcemia da asre dasneulebul var, vita mxedav. a┬, miŕkin, ŕen prtxili 2 da si´šva-mimxvdari xar, gonebiani da saubar-amo, ┬ignis 3 da┬šobit dam┬ereli; miu┬ere ramins ─emmagier ┬igni, anaxen 4 ┼irni ─emni da gaagonen s■ani ─emni. ŕen tvit si´švata ertgan 5 ŕešra Íargad ici, cnoba da mecnieroba švela ertgan ŕemiÍribe, 6 ragvarnica si´švani qamden, egetni dau┬eren. tu ŕen 7 ŕenita ena-siÍetita ramin aka moišvano, siÍvdilamdi ŕeni msaxuri 8 da mqevali višo. ŕen mecnieri xar da mecnierisa Íacisa 9 enita šrma-Íacisa guli male molbebis". 10 ra miŕkins ese saubari visisagan esma, miŕkin mecnierman 11 da prtxilman misita enovnobita ŕeamÍo raminis ┬igni. 12 48. ňirveli ┬igni visisi ramins tana 13 miu┬era ┬igni visis da╠re■ilisa magier ramins mxiarulsa 14 da nebiersa. ka╠aldisa nacvlad ─inuri he´ra´iÍoni moi╠o. 15 melnad tumbuturi muŕÍi, Íalami egviň´uri, vardis ┬šali 16 nisiburi da sa┬erelni samindorulisa alvisani, tvit m┬ignobari, 17 ka■isaebr si´šva-moňovebuli, - si´švani ŕakarsa da 18 margali´sa tana gaerivnes. he´ra´iÍoni visis ňirisaebr tetri 19 da elvare išo, melani mista tmataebr ŕavi da surneli, Íalami 20 misisa naÍvtisaebr martali da a┬ me´adre sim┼lita msgavsi, 21 m┬ignobari - grřneulivita, romel si´švasa ňirsa ŕigan ŕakrisaebr 22 a´Íbobda. keba ŕeasxa ramins da agre miu┬era visis 23 magier: 24 "ese ┬igni gamqmarisa nařvisagan - am┬vanebulsa, mxiarulad 25 mozrdilsa Íviňarozsa ┬inaŕe! mtvarisa dabnelebulisa, 26 mileulisa - cata damaŕvenebelsa elvaresa mtvaresa! aoqrebulisa 27 da gamqmarisa venaqisa - axalŕensa samotxisaebrsa ┬alÍo´sa! 28 carielisa da beditisa sadapisa - gauňobelsa tvalmargali´iansa 29 sadapsa! mzisa ─asulisa, da╠re■ilisa - a╠mo. 30 savletit axlad a╠mosrulsa mzesa! dam┼narisa da ┬aqdomilisa 31 purclisa - axal a╠mosrulsa ┬itelsa vardsa! damŕralisa 32 z╠visa- tval-margali´iansa omainisa z╠vasa! gaubedurebulisa 33 da dasa┬šlebulisa šoveltagan sa─a´relsa bedniersa! 34 sišvarulisa siÍvdilisa d╠emdi mim´anebelisa - gam┬iravsa 35 uxanosa! ňirisa ÍeÍluc-šopilisa da a┬ dadux┼irebulisa - ┬amis┬am momma´ebelsa 36 ňirsa ┬inaŕe! gulisa 188 1 cecxlita dam┬vrisa - ─inuris s´avrisa msgavssa! tvalta d╠e 2 da ╠ame uřilta cremlianta - tvalta nebierad mxedavta! Íargisa 3 mošvarisa saÍutrisa gul-mqurvalisa - avis mkmnelsa da 4 damm´erebelsa! dasa┬šlebulisa da gabe─avebulisa - šovlisa 5 kvešanisa mor┼mulsa qelm┬ipesa ┬inaŕe dami┬eria eseti ┬igni, 6 esetsa šopasa ŕina mšopsa, romel ´ani sulisagan da suli 7 ´anisagan abezar-mkmnia. 8 me Íideganobisa cecxlita vi┬vi da ŕen smasa da sixarulsa 9 ŕina niŕ´ianob. me sišvarulisa sa┼ur┼lisa me┼ur┼le 10 var da ŕen - m´erobisa qelisupali. a┬ amas gapiceb, ─emsa 11 sišvarulsa da ŕešrasa, da tvit dambadebelsa cisa da kvešanisa ╠mertsa 12 gapiceb, romel ese ┬igni srulad ┬aiÍitxo, 13 ─emni ┼irni scnne da, raca momiqsenebia, gaigono. 14 icica, ramin, romel sa┬utro mbrunavia? Íaci zog■er sneulia, 15 zog■er mrtelia; Íaci zog■er ┼irveulia da zog■er 16 lxiniani. zogisatvis sicocxlea avad tu Íargad, magra bolod 17 egreca siÍvdilia; zogisatvis siÍvdilis ŕemdgomad ganÍitxvaa 18 da nacvlisa miz╠veva. amas sopelsa ambavi oden dar─ebis. 19 ─veni ambavi avta da Íargta švelatagan icnobvis, tu rais 20 mokmedni vart. ŕen tvit ici, tu ─ven orta ŕua romeli upro 21 augiani vart, romelsa upro u┬rpelobita tavisa neba gviřebnia. 22 me igi ┬mida višav, romel ginaxavs šovelsa kvešanasa 23 zeda, romel si┬midita cisa cvarsa vgvandi da si´urpita - 24 vardisa purcelsa; vera romelsa mamacsa eňovna ─emtana gulisneba da 25 sa┬utrosa ar daedva ─emzeda augi Ían■arsa vgvandi, 26 mindorad mavalsa, švelasagan gaudevnelsa; ara romlisa 27 monadirisa ňiri menaxa. ŕen išav ─emi mÍlveli da momašivnebeli, 28 ŕen damidgi gzasa u┬rpelobisa bade da damabi. a┬ mar´o 29 ormosa ŕigan ─agigdivar da ┬amslvixar! moma╠orve, momactunve 30 da a┬ gam┬ire. uzenaroo! ŕeni pici karsa hgavs uxanosa, 31 ŕeni zenaari ┬šlisaebr mdinare da ┬armavali aris. egre 32 gitkvams: "mipicavs da visis a╠ar ŕevešrebio!" maŕ, ar ─emdaca 33 ŕemogepica, romel virem sulni medgen, ar gam┬iro? a┬ 34 romeli davi■ero? - ŕeni pici, romeli upro m´Íiced 35 mi─ndes? ŕeni pici buksa hgavs da ŕeni ŕešra sa┼ur┼lesa. kvešanasa 36 zeda ama ortave saxeli didad itkmis. ŕen harirsa hgav, 37 mravalperad ikcevi; okro xar, avta da Íargta mixvdebi. ar 38 ─emebr xanieri mošvare, tu ŕen ─emsa gverdit ara xar, sxvasa 39 didxan vis gverdit xar? 189 1 naxen, tu razomni avni nakmarni gikmnian: uňa´iod gamqade 2 meca da ŕenica tavica, didisa qelm┬ipisa coli momactunve, 3 tavsa gvari da na´amalni augian hkmen, cru picad gahqe. gau┬iravi 4 da zenariani mošvare ga┬ire, ┬axve ─emgan ŕeucodeblad 5 da daumřimeblad, da esetisa mošvrisa augni mostvalen, 6 romel mas ŕengan Íide aravin uvis. me igi visi var, romel 7 mzea ─emi viri da tma muŕÍi! me igi var romel ňirisa sisavse 8 txutme´isa d╠isa mtvaresa migavs da bage uÍvdavebasa! me igi 9 ┬šliani var, romel sišvaruli ─emi xangrřelia! me ´urpata 10 dedopali var da grřneulta qelm┬ipe! me ŕengan uÍetessa 11 qelm┬ipesa dia vňoeb, magra ŕen ─emebrsa ve╠aravis. me odesca 12 gam┬iro da ┬amixvide, ŕemokceuli gvianad╠a mňoeb. 13 nu ikm ramin,-ra inande, visisgan Íide ┬amalsa veras 14 hňoeb! nu ikm ramin, ra gulisagan gař╠e, ┼abuÍobita visis 15 ve╠ar moiqeleb! nu ikm ramin, - a┬ ŕen mtrvali xar da simtrvalita 16 gagi´exia zenaari! nu ikm ramin, romel ra [ga]mopxizlde, 17 ucoli, da umošvro dar─e. gnaxav esetsa, romel ─emsa 18 ┬ina ´irode da ňirsa ─emisa darbazisa Íarsa dasdebde, m´eroba 19 sišvarulad moakcio, me meřebde da ve╠ar momxvde. radgan 20 ─emgan da ─emta bagetagan gaře╠, gulisagan u╠oniod umal 21 gař╠ebi. ra ŕen me ar mmor─ilebde, ─em gverdit ar gaixarne, 22 sxvasa vis hmor─ilob? mi■nurni qma-ma╠lad šivian: visca visi 23 ar aŕvnia, masa siÍvdili ŕeeřinebis. 24 ubedurobis niŕnad gešopis, romel ╠mertman vardi mogca, 25 maŕin╠a moŕenebuli ┬alÍo´i ┬agi╠o; gi─vena dabnelebuli 26 mtvare da ┬agi╠o elvare mze. ikadi ertisa xisa ňovnasa da 27 ar ici, romel venaqi a╠ara gakvs. nutu dagvi┬šebia, ─emita 28 sišearulita tu ra ┼irsa da utminobasa ŕina išav? ra sizmriv 29 mnaxi, gaqelm┬ipeba gegonis, ra suli ─emi gecis, mÍvdari gacocxldi! 30 Íacisa siregvne ageti aris, romel ┼irsa da lxinsa adre 31 daivi┬šebs. egre gitkvams: "mas uÍana sišrme ─emi damiÍargavs; 32 vinani da amo sa┬utro damam┬ara. maŕa, me egre megona, 33 ŕakrisa ler┬ami davrge da uÍana našopisatvis gagedgebode da 34 našopad nav╠eli gamomesxa". me ra ŕengan ┼irni movigonni, 35 cecxli perqit ´vinamdis gamiqdebis da tvalta ■eoni mdindebis. 36 razomi ┼iri vnaxe ŕentvis da bolosa esre momiqda, 37 romel ┼a ŕen mitxare, da řiřaman ŕigan ─amagdo da ornive amod 38 dasxdomil xart. ŕen ŕeŕa moi╠e da řiřaman cecxli ŕeagzna 190 1 da ortave unebliv ŕigan ─am┬vit. ar vici, ŕengan v─iode, tu 2 misgan? ─emisa ┼irisa satavno ortaganve ikmna. razomca ŕengan 3 m´eroba vcan, Íideganobisa borÍilita dam┼ede da gulsa 4 cecxli ─amigzne, tvalta sisxli madine, sisxlisa ´basa ─amagde 5 da ■eonsa ŕigan ─amar─ev, - me guli arca egre me´švis, ŕensa 6 ┬ševasa da ŕengan ╠mrtisa ┬ina ─ivilsa ╠mertman ŕeni ┼iri me 7 nura momasminos. - me ŕeni ┼iri ŕengan upro me´Íivnebis: 8 tvara munavdis egreca v┬er ┬ignsa, viremdinca Íalamman sisxlita 9 ┬era ar dai┬šos da viremdinca ar gnaxo, romel ╠mertman 10 nutumca ŕeni unaxavi ar momÍla". 11 49 meore ┬igni visisi ramins tana 12 "tu ŕvidnive cani ka╠aldad mkondes, srulad varsÍvlavni 13 m┬ignobrad mšvnes, ╠amisa haeri melani išos, asoni purcelta, 14 kviŕata da tevztaebr xŕirad sxden, - a╠sasrulamdin imedi 15 da na´ra ─emisa mošvrisa naxvisatvin mkondes, - ŕenman mzeman, 16 naxevarsa verca maŕin dav┬er survilsa. 17 me ŕenisa siŕorisagan Íide vera ŕemaŕinebs, me uŕenobisa 18 Íide vera ŕema┼irvebs. ŕengan ŕors dar─omilsa ara makvs gamosveneba, 19 ar momiva řili da, tu dameřinos, ŕenive saxe mitks 20 tvalta ┬ina. me uŕenod sabralo var, esre romel m´ertaca 21 ve┬šalvi. romeli ─emad salxinod mi─ns, ra mas vikmodi da 22 tvaltagan ╠varad cremlta videndi, amas migavs, vitamca 23 cecxlsa cecxlita vavsebdi da ┼irsa ┼irita vÍurnebdi. me 24 uŕenobisatvis mgloviared kve vzi da ŕen ─emsa m´ersa gverdit 25 mxiarulob da iŕveb. a´irdebis tvalni ─emni, ra naxon 26 mošvarisa sadave m´erisa qelta ŕigan. vitamca Íideganoba ŕeni 27 cecxli išo, romel tmobisagan Íide arasa das┬vavs. sicxesa 28 ŕigan veravin daiřinebs da me cecxlsa ŕigan mšopman vit gamovisveno? 29 me igi řveli nařvi var, romel ŕenman Íideganobaman ┬amakcia, 30 gamaqmo, dam┬va. ŕen romel ─emsa naÍvtsa isrisaebr martalsa 31 icnobdi, ŕenman gonebaman gaamruda, sagebelsa zeda 32 dacemul ars. ─emad ┬šalobad, naxvad da Íitxvad ra moviden, 33 razomca ─emsa midamosa dasxden, asre dasa┬šlebul var, romel 34 ver mnaxven, zraxvit da Íicxvit esre i´švian: nutu ─veni 191 1 sneuli nadirobad ┬asrula, aka a╠ar aris? ŕenisa naxvisa na´rasa 2 asre gauqdia ─emi ´ani, romel tval-xilulni Íacni ve╠ar 3 naxven. Ívnesita oden ŕeigeben ─emsa sicocxlesa da a┬ ususurobita 4 arca╠a Ívnesa ŕemiřlia. ŕenita Íideganobita amisgan Íide 5 sargebeli ara damr─omia, romel, tu siÍvdili movides da 6 ┬eli┬adsa ertsa meřebdes, esre daleul var, ŕenman survilman, 7 romel sagebelta ŕigan verca igi mňoebs. tuca uŕenobisagan 8 mena´rebis, amit siÍvdilisagan uŕiŕ var, vire esre var 9 ŕeni ŕe┼irveba mtataebr gamdidebia da tmobisa gza gamřnelebia. 10 ama ┼irisagan nu miqsnas ╠mertman, tu uŕenobisa gařleba 11 makvs╠a! da vit hkondes mas gulsa gařleba da tmoba, romel 12 ■o■oxetisa saqmilsa hgvandes da arca╠a tvit misi sisxli 13 aris mas ŕina, ara tumca sxvaa? asre ´šuilia, tu suli sisxlita 14 cocxalao. me sisxli a╠ar mitks da ■eret cocxal var. 15 me, sašvarelo, vire ŕen gaxlvidi, ´ani ─emi xe išo, romelsa 16 našopad vardi hkonda. a┬ amit qams ─emi ┬va, romel 17 unašoposa ŕ´osa šoveli Íaci das┬vavs. ra ┬axved, ┬amivida 18 tmoba: radgan ver gnaxav, a╠arc aras vilxen. uŕenobita neba 19 ─emi ┬amslvia da, vire ŕors xar, arca╠a igi ŕemoikcevis. sa┬utro 20 esre amŕpotebia, vitamca e´ltad ŕebmul višav; sa┬utro 21 esre amŕlia, vita utavo laŕkari; ŕe┼irvebasa kveŕe 22 esre ŕemi╠amdebis d╠e, vita velursa txasa avazisa ŕiŕita. 23 tu esetisa šopnisagan v´irodi, nu giÍvirs, nuvin miaugebt 24 me var umošvro da ┼irtagan mošvriani. me var usakmo da mi■nurobisa 25 sakmetagan dabneuli. veras gamovisveneb uŕenod. 26 nutu ŕen išav ─emi sicocxle, romel uŕenobita gulsa ŕigan 27 ─emsa datese, ŕeni sišvaruli a┬, zenaar, mor┬še sixarulisa 28 ruyta. 29 naxe ertxel Ívla ─emi ňiri, romel ara ve┼v, tumca misebri 30 anu šviteli okro genaxa. tuca m´eri xar da mesisxle ─emi, 31 egreca ŕegebralebi, ra mnaxo, da, tuca gam┬iravi da uxano 32 xar, ra ─emni ┼irni naxne, ge┬šinebis da dagimřimdebis. 33 egre me´švian: sneuli xar da mÍurnali řebne, romel gargos 34 rao. me tvit ─emisa akimisa da mÍurnalisagan mÍvdari var, 35 ─emman mÍurnalman mimuxtla da mi╠ala´a, misisa muxtlobisagan 36 dasneulebul var! me vire esre sa┬šlad var, ŕen geřeb 37 ╠oned. ŕenisa naxvisagan Íide ─emi rgeba aras ŕeuřlia, verca 38 gulsa ŕevi■ereb ŕenisa siŕorisatvis. ara var ╠mrtisa da bedisagan 39 imed-garda┬švedili, romelmca ─emi elvare mze Ívla 192 1 ar mi─vena. tu ŕenisa ňirisa mze movides, ─emisa ŕe┼irvebisa 2 ╠ame ganatldebis. ŕevebraldebi adrindelsa m´ersa da nutumca 3 ŕenca ŕege┬šale, ar m´ertagan rame upro sam´ero ŕemicodebia 4 da, tu ama ┬ignsa ┬aiÍitxav da arca a┬ ŕege┬šalebi, 5 da ─emta ┼irta scnob, srulad uzenaro da gam┬iravi ture xar" 6 50. mesame ┬igni visisi ramins tana 7 "miucilveblad ─emo sagonebelo, ra ┬axved da momŕordi, 8 guli da cnoba ─emi tana ┬agi´ania. mit gvedreb, garna mas 9 viÍitxav, radgan ┬amixve, ─emgan mřevali rad╠a gindoda? me ŕentvis 10 uziarod momicemia suli, guli, gamosveneba da tmoba. me 11 uamisod lxinisa mřebneli vit╠a var? ─emi guli ┬amsa mouŕorvebeli 12 esre ŕeni mna´relia, vita sneuli simrtelisa. mas sxvisa 13 visisaca sišvarulisa řebna ar ŕeuřlia, romelsa gulsa sicocxle 14 ŕengan unda, mas gulsa ŕen vita daavi┬šdebi? razomca 15 ŕengan ┼irnaxulia, egreca sultaebr ušvar. tuca ŕen ─emzeda 16 regvenobita u╠mrtod išav da gam┬ire, me verca egre 17 mogiŕoreb. a┬ upro megonebi, a┬ upro mišvar da, raca avi 18 gikmnia, ver dagašvedreb. munamdis gdev da gemudarebi, vire 19 ─emi simartle da ŕeni usamartloba ara scna. radgan ŕeni sakme 20 uxanobaa, me gulmagrobasa rad mašvedreb? ─emi guli ┬šalsa 21 ŕigan rvalivitaa da ŕeuřravad řes sišvarulisa xanierobisatvis. 22 mit ar moiqocebis gulisa ─emisagan sišvaruli, romel 23 kvisa da rÍinisaebr magrad makvs. da tu esre ŕeu┬oneli araa, 24 maŕa vita glax gavsřle egzomi ŕeni ┼iri da ■avri, romel ŕenisa 25 u╠mrtoobisagan sicocxle mom┬šenia, vitave ŕeni siŕore? 26 sišvarulisa ╠vino, ŕenta bagetagan romel vsvi, mitca 27 esre moukarvebelita simtrvalita mtravs. 28 ra mze anu mtvare davinaxo, ŕeni ňiri momegonebis da, 29 ra isari anu saro davinaxo, atas■er tašvanis-vscem ŕenisa 30 naÍvtisa mimsgavsebisatvis. sadaca vardsa vňoeb, movÍocni 31 ╠a┬vta ŕenta saxebisatvis. cisÍrisa ˙amsa m´iralsa da mÍvnesiaresa 32 ra niavman iisa da vardisa suli momartvas, amit movilxen, 33 romel egre vi´švi: nutu ─emi sišvaruli mova da misi suli 34 mecemis? ra mimelulnes, ŕensave saxesa v┼vre´, amit 35 vixareb. zog■er ŕenta sakmetagan ŕentanve v─ivi, zog■er ŕenisa 36 siŕorisatvis ŕemog´ir mřinaresa damemošvrebi, ra ┼iri 193 1 ┼irsa momema´os da game╠viřos, rad╠a damem´erebi? tu mřinaresa 2 sišvarulsa mi─veneb, ra game╠viřos, rad╠a damamřimeb? 3 sizmarsa ŕina mo┬šale xar, sacxadod egre u┬šalo da sulta 4 ┬armqmeli rad╠a xar? m╠viřare da╠onebuli gea■ebi. giqmob 5 da ar moxval, amit romel vizaxde da v´irode. da ra dameřinos, 6 umadlod moxval da mnaxav, amisatvis romel uprore 7 utminod momesurvos ŕentvis. odes giaxle, igi ˙ami da a┬ sizmrisa 8 tuca ┬amia, s┬orad malxenen. oditgan ┬asrul xar, bneli 9 da nateli ─emtvis gas┬orebula, d╠e da ╠ame gamertebia; 10 ŕengan ugulosa ŕeni saxe oden damr─omia da siŕorisagan sneulsa 11 ŕe┼irveba. esre didad msurian, romel, ra mezmano, masca 12 dav■erdebi da ╠mertsa vhmadlob. 13 magra ─emi da■ereba prinvelsa maxe-ŕebmulsa hgavs, romel 14 a╠ara ╠one akvs. mŕobeltagan da┬šeulsa vgav tu: "╠mertman 15 gaŕoros, rasaca eřebdeo". mi■nurobasa esre gauqdivar, 16 romel ŕeni ocnebaca sixarulad mi─ns. asre glax da┼irvebulia 17 guli ─emi, romel eseca saxelad.u─ns da řilsa ina´risveme 18 odes geaxel, maŕin vnazobdi ama ┼irisa moulodneli, amit 19 ar meřinis da a┬ siŕorisagan tvalta sisxlisa denita ar mřinavs. 20 naxe, tu řilisagan gamosveneba odes momxvdeboda maŕin 21 nebierobita da a┬ ŕe┼irvebita esre mšopsa! da a┬ ŕensa 22 mi■nurobasa ŕigan davlien cudad d╠eni ─emni! ŕeni mi■nuroba 23 ra davtese, uřilota tvaltagan egzomi vr┬ši, romel gulisagan 24 tavamdi gamslvia. guli ─emi sadapsa hgavs, romel 25 ŕeni sišvaruli ŕigan damteslebia da misi amo╠eba advilad 26 a╠aravis ŕeuřlia. nutumca ar gam┬ira ╠mertman da ŕensa naxvasa 27 ŕigan ŕen ─emgan rcxvenili išav da me xanierobisatvis 28 urcxveneli da ena-grřeli, ŕenzeda egzomta ┼irta ar cudad 29 gardamqdeli". 30 51. meotxe ┬igni visisi raminsa tana 31 "mitxar, orisa Ívirisa mtvareo: rad gam┬ire, romel ─emisa 32 mesisxleobisatvis mos┬rapeob? tuca ŕen tavisa ┬adilita šovelive 33 gŕvenis, me ara tuca amas sa┬utrosa ŕigan, ŕengan Íide 34 lxini a╠arcara mas sauÍunesa momindebis. egre me´švian. "viso, 35 nu Ívnesi! ertisa uxanoysa mošvrisatvis egre gaslva rad unda? 36 Íacsa mi■nurobasa sxvisa sišvarulisagan Íide ara daavi┬šebs 194 1 da ŕen mis uÍetesni ara dageleviano". me amas romelni me´švian, 2 ese ar ician, romel vardisa ┬šali razomca ┬midaa, 3 ┬šurvilsa ┬šaroysa ┬šali uÍet argebs; romelsaca ╠viřlsa 4 gvelman uces, mas ´abarzadisa upro teriaši daaŕvendes; ŕakari 5 razomca ´Íbilia, mo┬amlulsa ┬amlisa ┬amalni u■oban. me 6 radgan ŕen a╠ar gxedav, moŕurneta ─emta uŕeno mnaxes. sxvamca 7 satavisod lxini rad╠a vřebne, anu ŕenad nacvlad guli visca 8 mivce, romlisagan me ┬adili a╠ara damr─omia da esre ŕentvis 9 gamisaÍutrebia? me ŕenad nacvlad aravin momeÍerebis da 10 sxvisagan gulsa sargebeli ar momxvdebis. tu qeli a╠ar medgas, 11 razomca tval-margali´sa movisxman, ─emtvis usargebloa. ŕen 12 mze xar da ─emi d╠e umzeurad ar natobs. 13 he, laŕkarta tavo, odes ŕen giaxle, sadapi višav da ŕen 14 margali´i: gamoe╠os ra, arca╠a ňa´ivi akvs; egre ver╠aravin 15 ─augdebs. maŕ, qams ─emganca egzomi codini, romel me ŕengan Íide 16 sišvaruli gulsa aravisi ─avidva. Íacsa, sopelsa mšopsa 17 švelasa, nacvali ekmnebis sulisagan Íide, da ŕen ─emi suli 18 xar, uŕenod me ŕeni nacvali ra vřebno? da tu veřebdeca, ra 19 vňovo egeti? mtvare mzisaebrve romelsa ˙amsa natobs? me ra 20 ŕengan gašril var, ňiri ar damibania da ´anisamosi ar gamomicvlia, 21 vita mistvis xlebur var da misi suli mecemodeso. me 22 vire ŕeni sišvaruli asre m´Íiced makvs, sxvamanca ─emgan vin 23 gaixarna? ─emi glax sa┬šali guli sakaravnosa punÍdusa hgavs. 24 ŕenisa sišvarulisa karavani mi┬šit ŕigan dgas da, tu man 25 adgili ar dacalos, sxva mokaravne vin dae´evis? visa ´ani 26 ŕe┼irvebita tmisaber dam┬lobia, - guli kvisaber gammagrebia 27 tmobita. kvasa ŕigan nergsa aravin dargavs, mit romel ┼iri 28 da nergi ornive ar gacuddes. razomca a┬ mŕorav, egreca sicocxlisa 29 ─emisa mizezi da tvalta ─emta ─ena ŕen xar. nu eřeb 30 umecrobita ─emsa Íideganobasa! ─emgan Íide saŕeno sxva a╠aravin 31 iňoebis da ŕengan Íide sa─emo. me maisi var da ŕen gazapxuli. 32 gana╠a uertmanertod ar egebis! ŕen ÍaÍabi xar da me 33 m┼irsne Ílde! me z╠va var cremlta denisagan da ŕen tevzi. 34 radgan ese uertmanertisod ar egebian, miÍvirs tu egzomsa 35 xansa ─emgan Íidešopa vit gasřle? ŕen ┬iteli vardi xar da 36 me šviteli. ŕen sixarulita gapr┼vnili da me ┼irita mravalperoba 37 vardta mi┬šit ertsa ┬alÍo´sa ŕigan qams. moe, ─emo. 38 ŕenita si┬itlita ─emi sišvitle dapere! uŕenod sulnimca 39 uňa´io išo, sa┬utrosa uŕenod ramca╠a ňa´ivi hkonda? tvalni 195 1 uŕenobisatvis mi┬šit uřilonia da guli niadag mřinare, romel 2 tavisa gza a╠ar vici. 3 egre me´švian: "radgan mas mošvrad varsÍvlavi dau┼iravs, 4 ŕen mtvare dai┼ire. nu hÍvdebi uxanoysa mošvrisa gonebita 5 ňirvel misgan gamo─enilia uzenaroba, igi cruebula ŕengan da 6 nu╠arca ra ŕen gagva misio". razomca mas martalan da ╠merti 7 ─emzeda ŕen uar-hkmen, ŕenman mzeman, amisi ╠one ara makvs arca 8 ─emsa gulsa sxvisa visica, ŕengan Íide, sišvaruli ŕeuřlia. da 9 radgan mošvaretagan bedi egzomi makvs, ramca ra╠a vřebne? me 10 raca akamdin ┼iri da mi■nuroba gardamiqdia, mešopis. sxvasa 11 egzomsa sas■elsa ve╠ar gavsřleb da arca davebmi. me egre 12 ´urtad qelni ver ŕemi╠ebvan, tumca esretve perqta mominda 13 me mi■nurobita ara sargebeli minaxavs, romelmca qelta ┼irsa 14 ŕigan ŕevi╠e tavi; me šovlisa sami■nuroysa da ÍeÍluctatvis 15 abezar-kmnil var, m´Íice sigeli dami┬eria, visisaca sagonebelisatvis 16 cecxli damivsia, ─emisa gulisa da bedisatvis 17 mindobil var. 18 me igi prinveli var, romelsa siprtxilita zirakad saxel-sdebden, 19 da a┬ oritave perqita maxesa dabmul var. va┼risaebr 20 z╠vasa ŕeved, romel cocxali gamoslvasa a╠ar e┼vda da 21 saqelm┬iposa tval-margali´sa eřebda. grřelia ─emi ambavi 22 švelasa vi´šode, da z╠vasa ŕigan ─avir─o siarulsa ŕigan 23 zvirtisagan meŕinian gamosveneba ar minaxavs da satavno ┬amqdomia. 24 a┬ ╠mertsa qelaňšrobit amas oden vea■ebi, romel ama 25 saŕinelisa ╠elvisagan miqsnas, da, vire cocxal višo, z╠vasa 26 a╠ar ŕevide. me ŕenisa ■avrisa da sišvarulisagan esre gasrul 27 var, rome mipicavs, uxanota Íacta a╠ara daveaxlo, 28 a╠arc ara visgan imedi mkondes. mart ─emad m┬ed da margeblad 29 ╠mertsa vigoneb da mas vevedrebi". 30 52. mexute ┬igni visisi raminsa tana 31 "mošvrisa Íideganoba da molodna maŕin didad amoa, tu uxanoba 32 da gam┬iraoba ar ertos; tuca tu Íideganoba m┬area, naxvisa 33 momlodeoba mas daavi┬šebs; simar´ovisa gařleba amoa, tu 34 ŕešrisa imedi hkondes mi┬šit ertgan šopna mošvareta augian 35 hšops; ňirvel tvit sxvataganca ŕemosaxedavad, merme - 196 1 ertmanertsa tana, razomca ušvardes, co´a rame daumřimdebis 2 ertmanertisagan. zog■er eÍuŕ´vian ertmanertsa, zog■er u┬šrebian, 3 zog■er imdurvian da kuŕoben, zog■er ašvedreben 4 sxvasa rasme da švelasagan uaresi zne mi■nurobasa ŕigan esea, 5 tu gař╠en ertmanertisagan da bolo ŕeekmnas matsa sišvarulsa. 6 gulisada esre ver ŕe■erebul var, romel odesca ─emsa 7 gulsa simar´oe moe┬šinos, mošvrisa Íideganobisatvis ŕemom─iodes. 8 me egre vi´švi: "datme, ┼iri ginaxavs da ┼irisa bolo 9 mi┬šit lxinia; da zamtrisa ┬arvlisa ŕemdgomad mi┬šit 10 zapxulia; nu tumca ─emgan misisa ŕešrisa boloca asreve moqda? 11 a┬ moi┼irve ┬el┬adi erti, radgan misisa naxvisa ┬amsa moeli. 12 tu ertsa d╠esa mis gverdit sixaruli mogxvdes, orisa 13 ┬lisa ┼iri daivi┬šebis.ŕen, gulo, me┬alÍo´esa ara uares xar, 14 arca igi ŕeni sagonebeli vardisa xesa uarea. mas hxedav tu: 15 ra dargos, razomsa ┼irsa naxavs moÍrepamdin. d╠e da ╠ame 16 ┼irsa da Íazmasa ŕigan aris, qelsa eÍali esobis amisita imedita, 17 tu vardi odesme gamoesxmiso. agreve iadonsa Íaci ŕeaguebs, 18 a┼mevs da asmevs, d╠e da ╠ame mas s┼vre´s, galiasa řvalita 19 da mřivita mouÍazmavs, alamazebs. da amisatvis i┼irvis 20 ┬el┬adsa ŕigan - amo qma amoi╠os, romel me gavigono da guli 21 gamimxiaruldeso. hxedav masca, romel z╠vasa ŕigan ŕevlen. 22 egzomsa ┼irsa da ŕiŕsa gardaiqdian mousvenebelni, arca 23 řilita mor┼muli ikmnebis da arca mÍlavita. zog■er sicocxlisatvis 24 moiŕiŕoben da zog■er sakonlisatvis. magra imedisatvis 25 gasřlebs švelasa: nutu sargebeli rame momxvdeso! 26 egreve perozisa da lalisa mřebneli d╠isit mi┬šit Íldesa 27 stxris, kva da ┬erakvi akvs, qelta i´Íivnebs amisita imedita. 28 nutu Íargi tvali vňovoo. d╠isit txrisagan ara sřinavs da ╠amit 29 ŕenaxvisagan". 30 sa┬utroysa sixarbe da molodna šovelsa adamiansa s┼irs 31 da me´adre ŕenisa naxvisa. vireca mze da mtvare a╠movals, 32 munamdinca me ŕengan imed-garda┬švedili ara var. ─emsa gulsa 33 ŕigan sišvaruli bzisa xesa hgavs, zamtarsa da zapxulsa mi┬šit 34 m┬vanea, da ŕensa gulsa ŕigan sišvaruli zamtrisa xesa hgavs, 35 našopi da purcelni dascvivian da qmeli xe oden dagr─omia. 36 garna amisi momlode var: eseti gazapxuli movides, romel 37 [igi xe] gaanedlos, purceli gau┬iraobisa gamoasxas da našopi 38 sišvarulisa, da ga┬irvisa nanva same egzomi misces, romel 197 1 me ╠mrtisagan imediani var, tuca ŕen šola a╠ar moigoneb ─emsa 2 gulsa. 3 me qmeli ŕ´o var da ŕen mxiaruli gazapxulisa haeri; 4 me glax u╠ono sabralod gasrul var, ŕen mdidari, u┬šalo, 5 řviri da gauvleneli xar. v´ir d╠e da ╠ame. sxva a╠araa ─emi 6 ╠one ´irilisagan Íide. u╠ono da sabralo var, asre dam┬vari 7 glax, romel lxinisa ╠oned ´irili oden makvs. vgav 8 sneulsa mi┼irvebulsa, romel mis┼irvebodes da sicocxlisa 9 imedsa arave gardas┬šveddes. mas Íacsa vhgav, mar´osa, sneulsa, 10 gabe─aravebulsa, gamovardnilsa, romel saxlisa da na´amalta 11 survili hkondes da ╠one a╠aras. misebrve šovelta ˙amta 12 vzi gzasa zeda, ŕensa ambavsa momavaltagan vÍitxav, egre me´švian: 13 ras iÍitxav? misgan imedi gardai┬švideo, - magra me 14 uÍunisamdi imediani var da arca gardavi┬šved imedsa ŕengan, 15 romel sulni damr─omian, tu igi srulad ar damelivnen, ŕenisa 16 naxvisa momlodneobisatvisca. mi■nurobita tmoba ┬amslvia. 17 ŕenisa ■avrisagan srulad amit upro ar dam┬var var, 18 romel Ívla naxvisa imedi ┬šalsa maňÍurebs da, tu uimedo vikmna, 19 vai ─emni d╠eni, romel ┬amsaca dar─oma ─emi a╠ar egebis". 20 53. meekvse ┬igni visisi ramins tana 21 "minaxav ertxel, ramin, romel ar išav esre didisgemo da 22 amňar´avani, ar išav esre tavisa qelta mkonebeli da esden 23 v┬vaveta si´šeata mtkmeli, ar išav esre Íuŕ´i da dauÍaravi. 24 minaxav esre, romel, ra sultkni, ŕenman sultknaman haeri gaaŕavis, 25 ŕenisa gulisa Ívamlman mtvare daabnelis beditobasa 26 gzis ňirisa mi┬asa hgvandi, ŕenta m´erta da moŕurneta ┬adilisaebr 27 išav da me maŕin, gana╠a a┬, vita ŕen ─emtvis xar? 28 atas■er me upro ŕeni .gauÍvirvebeli da beditad mxedveli 29 višav. ■o■oxetsa hgvanda ŕeni suli Ívamlisagan; z╠vasa hgvandes 30 tvalni ŕenni cremlita; romelsaca d╠esa umcrosi i´iri, 31 di■lisa odeni ┬šali egreca gardamovidis ŕenta tvaltagan. 32 a┬ ■imŕedisagan upro gadidgemoebul xar da cad gasrul 33 xar, u╠oniod igi ˙ami dagvi┬šebia, romel mi■nurobisagan 34 tmoba a╠ar gkonda. vai, romel ŕeigen ─emi gulis-ňasuxi 35 da ─emgan saŕeno sišvaruli da mit damiřabune! esre rad 198 1 xar sa─emod nav╠lisaebr m┬are radgan sasxvaod uÍvdavebisaebr 2 si´Íbo ici? sašvelaod lmobieri xar, ─emtvis oden rad 3 Íuŕ´ob? ŕen atasi sa┼ur┼le ´urpita savse giňovnia. ra saÍvirvelia, 4 tu magit glaxasa ekadode? ra gagva, tu ŕen ŕenita 5 tavita ikadde da me ŕenita ŕengan upro vikadde? radgan egeti 6 sakaduli xar, damemor─ile, romel gmor─ilobde. razomca 7 ŕeni ňiri gazapxulia da ŕenta ╠a┬vta zeda mi┬šit ┬iteli 8 vardi švavis, egreca ese moigone, romel zapxulisa švavili 9 stvlamdi dar─ebis. sa┬utro mi╠mart-mo╠martia. nu mohzidav 10 mošvareta zeda m´erobisa mŕvildsa, nutu anazdad ga´šdes 11 da ŕenve geces. tu ŕeni Íaňar┼i isritaca savsea, munit 12 ertsaca ŕensa mošvaresa nu ŕes´šorceb. 13 ─emi guli n┬vadsa hgavs Íideganobisa cecxlta zeda ┬vita. 14 radgan ucecxlod ar miŕveb, bare neladre nteba matnie. nu 15 mizam, raca ŕentvis ar mišopia, da nu gindi uňa´iod. nu xar 16 sa─emod egre usamartlo. ertxel odesme meca višav ŕenebri 17 sandom-sašvareli da egzomi nazoba ar mikmnia da arca egzomi 18 nebieroba, a┬ vita ŕen nebierob. siamovne ar dar─ebis mošvareta, 19 ra ertmanertisa u˙amod nebierobden. amňar´avnebita 20 tavi camdi gagi╠ia da didis gemoobita Ívla tavi gagibeditebia. 21 ─emebrve Íaci xar, angelozisaebri dauÍaraoba rad ginda? 22 tu mzisaebrca ma╠ali da elvare xar, sa╠amosa ˙amsa egreca 23 damdabldebi da kve ─amoxval. me ŕenisa gulisaebr gauvlenelsa 24 gulsa vhna´ri dauÍaravs, uxanosa da umecarsa mista gamvlentasaca. 25 egetisa gulisa upali šovelta ┼irtagan mqsnelia 26 da šoveli Íaci egetisa gulisagan miecemis ┼irsa. ňirad 27 m┼are´eltagan sana´rel xar da guli almassa gigavs. me me■amrebis, 28 romel agetive magari guli mic da ar ŕenebri uxano, 29 gam┬iravi da uzenaro var. tumca ŕenita gonebita ar vÍvdebi! 30 tu ŕen ŕenisa siavisa mřebneli xar da sa─emod avisa si´švisa 31 mtkmeli, me ama ertisaca mndomi ara var. me sišvarulsa vhma´eb, 32 tuca ŕen - m´robasa; me cecxlsa vařliereb da ŕen 33 ┬šalsa asxam. ra me dedaman ─emman mŕoba, ─emtanave ─emgan gau┬iraobaca 34 ŕoba da, ra ŕen dedaman ŕenman gŕoba, gam┬iraobaca 35 tanadagebada me tvit ─emsave bedsa tana ─emmanve gulman mimca 36 ┼irsa, romel uxanoysagan xanierobasa eřebda. a┬ amit mat zeda, 37 vita m´erta, ŕurita vigeb, romel ŕenta gzata uÍanadgomisagan 38 tvit a╠ar sad raa. mitca a┬ saniŕnod gagiqdia, vita sasagno 199 1 asabadi, da munamdis esrodi, romel sibraluli da nanva ŕenve 2 ŕegekmnas da egre stkva: "vinca pateraÍi išidos, ese mas 3 hmartebso". araŕs amistvis akeben romel saravita maravs isari 4 gamougdia da mas mit ■eangiri hkvian. ŕen me ┬amsa da ┬amsa 5 atassa ňir-almassa isarsa gorabit maravs gulsa da sulsa 6 damasob. ese saxeli ┼abuÍobisa sakebrad ŕen gmartebs, ar 7 araŕsa, romel asita e■ita uŕore s´šorceb ─emad saÍlavad 8 isarsa da egre ŕorit a┬šen ŕenta mošvarulta. 9 vai-me, ra u┬šali da magari guli gic! egzomisa ŕenisa ┬šenisagan 10 ňiri ─emi dagišvitlebia da guli ─emi dagi┬vavs.da amisagan 11 Íide ara miÍvirs, romel ŕengan egzomsa ┼irsa da nav╠elsa 12 mousvenebelad var da verca egre gelevi. tu rÍina ara var 13 anu kva, amisi gařleba saÍvirvelia, rasaca ŕigan var egre me´švian 14 tu: "nu s´ir, me´ita ´irilita dasneulebul xar da, vita 15 tma, ga┬lobil xaraa. egre mas hmartebs, romel mošvrisa naxvisagan 16 imed-garda┬švedili išo! gana ese ar ici -vita ┬vimisagan 17 movides našopi? egreve ─emta cremltaganac movides ─emi 18 mošvare! ra gazapxuli movides, ┬alÍo´i vardsa moisxams 19 nutu sašvareli ─emi movides da me sicocxlesa ─emsa mas vanacvaleb 20 da, ra maŕorvides, lxinisa nacvlad tvaltagan margali´sa 21 vašri da okroysa da antraÍisa nacvlad tvalta da 22 sulta gardavašri, nutu ╠mertman ŕemi┬šalos da ertsa d╠esa 23 ─emi sašvareli vnaxo". 24 54. meŕvide ┬igni visisi ramins tana 25 "ŕveniero, sagonebelo ─emo! ugrřneulod ┬amixve. mibrřane, 26 ra stkvi, ra gaage sa─emod, ra daiurve sulisa ─emisa sakme, 27 romlisa uŕenod daur─omloba icode? ŕen cxeni gaa┼ene 28 da me ucxota ŕigan ╠aribad damagde sneuli, uakimo. ar gaivline 29 ╠aribobisa ─emisa [sakme] da a┬ tvit vici, romel šola ar 30 momigoneb, mit romel uzenaro da gam┬iravi xar. ar ge┬šalvi, 31 ╠mrtisagan ar geŕinian, ŕengan daÍodilsa ┬šlulsa malamosa 32 ar damdeb, ar i´švi amas, tu u─emobita da╠onebuli vit aris, 33 romel gulisa sisxlisa zvirtsa ŕigan ir─obiso? esre qamsa 34 sišvaruli da lmobiereba. romel uŕenobita vÍvdebi da ŕen 35 arca tu igrřnob? ŕen gi─iode anu ŕengan v─iode sabralo? 36 vit ge´švis guli, sašvarelo, romel mošvareta m´ertaebr 200 1 a┼irvebde? me ese ┼irad ar mešopoda, romel ┬amixvedi, Ívla 2 sxva ─emzeda rad╠a vin gamoir─ie da coli ŕeirte? me ama ┼irta 3 mgonebeli var da ŕen - igi, romeli u─emod sxvasa colsa 4 tana ixareb; me igi var, romel a┬ ŕengan gabeditebul var, da 5 ŕen - igi, romel abezar-gikmnivar; a╠ar ixareb, romel ─emi 6 mi■nuri išav, ─emisa naxvisaa,vis asre gsurda, vita ┬šaroysatvis 7 iremsa. a╠ar igi var, romel ŕenad mzed gi─ndi da ama 8 sa┬utrosa ŕigan ŕenad lxinad, sixarulad da imedad mxedvidi, 9 da ŕen a╠ar igi xar, romel sa─emod mÍvdari išav da, vita 10 dankreuli purceli, dam┼nar išav? me ar igi var, romel sicocxle 11 mogec da bednierobasa ŕegamecniere? 12 a┬ rad me igi var da ŕen a╠ara igi xar? 13 ŕengan m´eroba aris da ─emgan sišvaruli. raysatvis gamiorguldi, 14 rays avis momkmedi mcan, romel abezar-mkmen? mogiadvilda 15 ─emi mi■nuroba, dagvi┬šda ─emi sišvaruli, .agisubukda 16 igi ´virti, romel ŕe┼irvebisa z╠vasa ŕigan ─amr─val išav 17 da misi ╠elva mi-da-mo gagdebda. ŕen sxva coli mit ŕegirtavs, 18 romel mr─vali Íaci, raca mihxvdes, švelasa moeÍidebis. 19 da amit ese sakme ŕengan a╠ar miÍvirs. mravali Íaci ´ablasa 20 zeda ŕakrian-tapliansa daagdebs da řmriansa s┼ams 21 maŕin ╠vinisa sma giameboda da a┬ maxmurobita ╠vino a╠ar 22 ginda. magra ra ╠vino naxo, igive mogindebis, da maxmurisa 23 ┬amali ╠vinisa Íide a╠ara aris. 24 sulisaebr sašvarelia ┬inandeli mošvare. ŕen mas zeda 25 sxvasa nuvis gamoir─ev. řveli gza upateraÍoa, mas zeda nu 26 daagdeb. tu axali gšavs, ŕeinaxe, magra řvelsa nu gas┬irav. 27 gulita sišvaruli tvalia ňa´iosani: tvali razomca řveli 28 išos, egreca s■obs, mit romel axalsa tvalsa peri adre ekcevis 29 da pernakcevi tvali kvasa daemsgavsebis. atasi varsÍvlavi 30 ertisa mzisaebr araa da arca Íacisatvis šovlni asoni 31 ertisa tavisa odnad saqmarni atasi mošvare ňirvelisa mošvrisa 32 odnad sandomi araa Íacisatvis. vita me ŕenebrsa uxanosa 33 ver vňoeb, egreve ŕen - ─emebr xaniersa mošvaresa sišvaruliansa. 34 ŕen mze xar da me mtvare da ise ornive ertgan. qaman 35 uÍunisamdis. nu mindobixar amas, romel egre momŕorebixar da 36 mzisaebr natob. ŕeni sinatle egreca ─emgan ikmnebis da razomca 37 sada iaro, bolod egreca ─ems gverditve moxval. 38 he, gulmagaro, adeg da ┬amoed, nu╠ara ma┼irveb akatgan 39 da nuca╠a tavsa i┬šen! romelica Íaci bolod mogindebodes 201 1 da dagaÍldebodes, nu moimdurveb, nuca amistvis ŕeaprob: 2 romel uŕenobisatvis misgan sicocxle-gam┬irebuloba icode. 3 tvit igi upro ge┬šalodes, vinca ŕeni upro saÍutari išos. 4 moed, romel esre amod višvnet akatgan, vita sulsa tana cnoba 5 da tvalta ŕina sinatle. ŕeni Íideganoba magari Ílde aris 6 da ŕenisa naxvisagan Íide ara dale┬s. ver gavsřleb uŕenobasa 7 a╠ar vaqseneb gardasrulsa da nu╠arca ŕen aqseneb samizezod. 8 ara mgama, tu gam┬ire da sišvarulis xe mohÍvete, - Ívla gulisa 9 ŕeertebita daamšen, zeda našopi tvit damšnilisa uÍet 10 gamoesxmis. sišvarulisa řebna tavitgan dai┬še da nu ecruebi 11 gulsa ─emsa, romel ╠mertsa tana bralad ar mogxvdes". 12 55. merve ┬igni visisi ramins tana 13 "gazapxulisa m´iralno ╠rubelno, modit da ´irili ─emgan 14 is┬avlet! magra tu ertxel ─emta cremltaebr i┬vimebt. 15 kvešana aoqrdebis. me esre ╠vari mi┬šit cremlta mdis da amad 16 mrcxvenia, razomni mindan, egzomni ara makvn. me ama ŕe┼irvebisa 17 asisa egzomisa ´irili mmartebs. magra sulad daviclebi. ra 18 zog■er sisxlsa vidende da zog■er ┬šalsa. ra ese ornive 19 a╠ar mkonden, sxvit rayta vi┼irvode tvalta amošrisagan Íide, 20 romel tvalni tvit ŕenisa naxvisatvis mindan, ena ŕenisa 21 moubrobisatvis da šurni ŕenta si´švata smenisatvis? radgan 22 ese ertica ara makvs, rasaca ras qelsa vhšri, anu tvit 23 sicocxlesa ´irilimca rad me┼irveboda? egebis, romel kvešana 24 z╠vad ŕevkmna! viÍvneseb, romel kva davpŕvni´o! madlier var 25 ─emta cremltagan, romel mi┼irvebulsa ar gam┬irven, ar 26 tmobisaebr ┬amslvian, ar gulisaebr dammesisxlebian. esetisa 27 ˙amisatvis undan mošvareni Íacsa, tuca me švelasgan abezar-kmnil 28 var. tu ─emi tmobaa, igi araa ertÍeci da, tu bedia. 29 ─emi arca igia, -me tvit man momÍla. ─emi guli pateraÍsa 30 daňšrobila da tmobasa mistvis ŕeutvalavs, tu: me samotxisa 31 ŕ´o var, ŕen ■o■oxetsa rad daenerge? 32 gulo, ŕen ■o■oxetsa hgav, cecxlita da Ívamlita savsesa, 33 me ŕengan mit esre picxlad gakceul var. gulo, ŕen sicocxle 34 mogiřulebia, me utmoblobisagan rad ma─ivleb? šovelsa ˙amsa 35 tmoba saxelia, magra esre mi■nurobisagan mi┼irvebulisatvis 36 datmoba augi uproa. vita ara makvs ╠one tmobisa. egre 202 1 arca vecdebi da arca m┬adian. mimiŕv, romel utmoblobasa ŕigan 2 movÍvde! 3 he, lxino, ŕen ─emgan ┬arsrul xar, ─emgan uŕenod tmoba 4 rasa hkvian anu ra saxelia? me uŕenod gařleba makvs. maŕ, unaxaoba 5 da gam┬iraoba ─emgan ikmnebis. me ŕenda miaxlebia suli 6 da tavi da ŕen ici da ŕenman ╠mertman, raca g┬adian. igica 7 kmen samatod. mas mi■nursa, romelsaca vin ušvardes, atasi 8 suli da sicocxle arad u─ns da sišvaruli Íacisa esre qams da 9 mi■nurobisa da┬šeba, ─emi ┼iri ŕeni ■avrisagan ima´ebdes, sibraluli 10 qams, ar ŕuroba. ra dia sana´relad mi─ns igi ˙ami, 11 odesca ertgan višvnet da vixarebdet, sixarulisa ─emisa bedsa 12 e╠viřos da m´erta ─emta imedi daumcrdes! sa┬utroysa qeli 13 niadag ese aris, romel siamovnesa m´erobisa qrmlita gahÍvets. 14 ra anazdad moeŕora tvaltagan sinatle, unitgan ─emni 15 tvalni sisxlsa s´iran, Ívnesa lxinad makvs da ŕe┼irveba gulsa 16 dammÍvidrebia. ─emisa ´irilisa da Ívnesisagan ─venve dagi┬vavt 17 da a┬ gvilxine sulda╠ebulobita. mi■nurni gvinaxvan 18 kvešanasa ŕigan, magra ─emebr da┼irvebuli sabralo da tavisa 19 mousvenebeli aravina! me rad mousveno tavsa, radgan 20 mošvareman ´urpaman esre gam┬ira, romel mar´o damagdo sabralod, 21 vita mindorsa ŕigan mecxovreta cecxli? a╠ar momivlo 22 me aka, mar´o uňa´iod damagdo, vita mokaravneni punduÍsa 23 daagdeben; ar mašopina dagdeba da ┬aslva, coli ŕeirto 24 da me gam┬ira. 25 a┬ tu vÍvnesode, martal var, radgan ese ┬ameÍida mošvrisa 26 saimedoysagan. zenarobit guli ŕemogvedre da ŕengan 27 uzenarobisagan Íide ara minaxavs. tvit gulman vit mogca ─emi 28 egzomi ┬šena da mi┼irveba? ama ─emsa řiřasa ar ─emsa dedasavit 29 ušvardi? ar šovelsa kvešanasa ŕenzeda hxedvida? ara ŕeni 30 naÍvti u─nda sarod? ar ŕenita mxiarulobda? ara ŕeni naxva 31 u─nda imedad da ╠oned? igica gaabedite ─emita mizezita. ŕveniero, 32 tvit ese sašveduri gešopis švelasagan sacodnelad, 33 romel saxeli avÍacobisa gerkvas. rasa vin i´švis, vinc ese 34 ─veni ┬igni ┬aiÍitxos da amisgan ─veni sakme cnas? ar amas i´švian, 35 tu egzom Íargi da gau┬iravi išo, romel man egzomi 36 sišvaruli řebna uxanoysa Íacisagano? da ŕensa u╠oniod amas 37 i´švian, tu egzomi avi Íacia da avisa momkmedi, romel mistvis 38 ŕemÍvdari da misi saÍutari esre ga┬irao. 39 ese ┬igni gamisrulebia, tuca ─emisa sa─ivrisa arca 203 1 naasali mitkvams. sa┬utroysagan diadi sa─ivari mic, romel atasisagan 2 ertsaca ver vi´švi, - ─emsa sa─ivarsa bolo ar moe╠ebis 3 da amis saubrisagan neba ─emi ar gasruldebis. viremdisica 4 ŕen geubnebi, cudi simaŕvrale momxvdebis ┬aval, mas ŕevexve┬ebi, 5 romel tvit hxedavs, mival misisa darbazisa Íarsa, romelsa 6 arca e■ibi unda da arca meÍare, sinatlesa misgan vitxov. 7 ara ŕengan, da lxinsa misgan veřeb, ara ŕengan. igi Íari, romel 8 man damiqŕa, manve gami╠os. švelasagan imedsa gardavi┬šved 9 da misgan ara, mit romel misgan Íide ─emi ╠one ar aris". 10 56. mecxre ┬igni visisi ramins tana 11 "guli cecxlita savse makvs da suli Ívamlita, ´ani tmisaebr 12 dam┬lobia da ňiri okrosaebr gamšvitlebia šovelta ╠ameta 13 ╠mertsa ┬inaŕe ňirsa mi┬asa zeda davdeb da egre ─emita sakmita 14 v─ivi, zaxili ─emi camdis gava, Ívnesa ─emi varsÍvlavta miesmis. 15 v´ir, vita gazapxulisa ╠rubeli, všivi, vita Íldisa ÍaÍabi; 16 cremlita ─amovhrcxi ╠amisa sibnelesa; mi┬asa davatiqeb 17 tevzisa zurgamdis, romelsa zeda kvešana dgas, da vŕpoteb, vita 18 z╠va karisagan; vtrti, vita ´iripi niavisagan. egzomsa sulvtkvam 19 m´Íivnisa gulisagan, romel gzasa dahÍargavs casa zeda 20 mtvare ─emita sibralulita; egzomi Ívamli amova da╠re■ilisa 21 gulisa ─emisagan, romel mit mtamdis bneli Ívamli da ╠rubeli 22 dadgebis. 23 ese uňa´io, ŕeprobili, bediti, ŕem┼irne, tval-cremliani 24 da ňir-dašvitlebuli, bage-dam´veruli da da╠onebuli vekenebi 25 da vi´švi: 26 "he, dambadebelo, dausabamoo, mo┬šaleo, nebiero, ma╠alo 27 da mdabalo! ŕen xar u╠onota ╠one, ŕen xar glaxaÍta da ┼irveulta 28 m┬e da margebeli! ─emsa xvaŕiadsa ŕengan Íide veravis 29 tanaŕevi┬ameb. ŕenad ŕemoxve┬il var. ici, tu vit dam┼irebia! 30 ici, tu vit ena-dabmul var. ŕen gÍadreb da ŕengan veřeb lxenasa, 31 ŕen daqsen suli ─emi ┼irisagan, ŕen ai╠e Íideganobisa 32 borÍili gulisa ─emisagan. mis gul-magarisa guli moakcie 33 sišvarulisatvis! moagone mas ┬inandeli ─emi sišvaruli, 34 moalmobiere sa─emod! me romel m┼irs, amistana erti ´virti 35 mas miec, romeli tvitoysa mtisa umřimea. anu igi ama sakmita aka 36 moišvane, anu ŕenita mo┬šalebita me mun mimišvane! daqsen ─ven 37 ŕua uxanobisa gza, ŕe┼irvebisa gza tvit maŕin ŕeiÍvris ra igi 204 1 vnaxo. ŕen daicev, ╠merto, igi šovelta pateraÍtagan da ─emisa 2 mi■nurobisagan Íide ┼irsa nuras miscem, sa┬šinosa mas nuras 3 gamoacdev da, tu me mas ve╠araodes mi─veneb, me akamdisca 4 sicocxle mešo umisod. a┬e d╠eni ─emni mas ŕehma´en: siŕoresa 5 ŕina me usulo v■ob da igi orita sulita". 6 ─emo sasurvelo, viremdis movstkmide, viremdis vÍvnesode 7 sabralod, viremdis v´irode? ve╠ar gavřleb, ve╠ar v┬er 8 ┬ignsa. me dauleveli mic satkmeli ŕentana, magra razomca 9 vagrřelebde, ve╠arasvin mabralobs, mit romel gul-dam┬vari 10 var ŕengan. tu ŕeni nakmari Íldeta ŕev─ivlo, ─emebrve ´irilsa 11 dai┬šeben da kvata ŕeve┬šalebi da ŕensa gulsa ar ve┬šalvi?! 12 kvataca uprosi lmobiereba akvs ŕenisa gulisagan. 13 eseti glax ─emi sabralo guli amit hgvanda kvasa, romel 14 ŕenisa gulisa sibasreman dale┬a ese salamsa moaqsenebs mas, 15 Íarg-naÍvtsa, romelsa guli basrisa uc, salamsa moaqsenebs mat 16 iagundta, romelta ocdatorme´i marcvali margali´i dacmuli 17 akvs! salamsa moaqsenebs mat nargista, romeltagan mi┬šit 18 řil-mÍrtali var! salamsa moaqsenebs mas xesa Íviňarozsa. 19 romelsa ─emisa datmobisa saxeli auoqrebia! salamsa moaqsenebs 20 mas gavsebulsa mtvaresa, romelsa ─emisa bedisa mtvare 21 daubnelebia! salamsa moaqsenebs mas našopiansa xesa, romelsa 22 ─emisa bedisa ŕ´o gauqmia! salamsa moaqsenebs mas vardsa mocinaresa, romlisagan 23 me niadag m´irali da tval-cremliani 24 var! salamsa moaqsenebs mas mor┼mulsa qelm┬ipesa, usamartlota 25 mokmedsa mzesa! salamsa moaqsenebs cxenosanta gvirgvinsa 26 da gmirta sikadulsa! salamsa moaqsenebs z╠visa kviŕata, cisa 27 ┬vimata da šovlisa soplisa nivtta umravlessa! da ŕen 28 moaqsene: tuca ─emi gam┬iravia - ─emsa gulsa, ─emisa sabraloysa 29 da misgan da╠re■ilisa gulisagan egzomi salami, survili 30 da tašvaniscema. da ŕen ╠mertman sa─emoysa sišvarulisa 31 guli mogces da me -ŕeni naxva ─veulisaebrve ─emisa mošvarulisa". 32 57. meate ┬igni visisi ramins tana 33 visman Ívlaca ubrřana m┬ignobarsa ramins tana ┬ignisa da┬era. agreve 34 sabraloysa misisa mi┼irvebulobisaebr m┬ignobarman 35 da┬era ┬igni tvit goneba-uÍlebi da ena-Íetili išo 36 da, raca imisi mecniereba išo, švela moiqmara da dalia. 205 1 merme visman ┬igni tmata da ňirsa moisva da esre gaasurnela, 2 romel naxevard╠isa savalsa muŕÍisa suli mis ┬ignisagan 3 Íacsa ecemoda. merme uqmo adina da egre ubrřana: 4 "adina, ŕen ─emgan s■ulisaebr sašvareli xar. akanamdis 5 ─emi msaxuri da šma šopil xar, magra axla sašvareli řma ikmnebi 6 ─emi da ─emsa tavsa tana gas┬orebuli, romel ert-sul 7 da ert-qorc višvnet. ramins ┬inaŕe ┬aslva ŕeni minda, romeli 8 ─emgan ─emta sulta usar─evesia da upro miucilvebelia. 9 zenaari var ŕenzeda, romel ar daišovno, elvisaebr male 10 ┬axvide, - me mi┼irvebuli glax var, - ese ─emi ┬igni miartva 11 da ─emi ŕetvliloba dauÍleblad moaqseno, sis┬rapisatvis 12 moi┼irvo me akatgan ŕeni momlodne var. šovelta d╠eta 13 da ┬amta ŕenisa moslvisa ˙amisa mtvalavi. esre vitame ikmen, 14 romel sulierman Íacman aravin gnaxos. ─emmagier cisa varsÍvlavta 15 da z╠visa kviŕata da šovlisa ╠mrtisa dabadebulisagan 16 uprosi survili, naxvis na´ra da salami moaqsene 17 ─emisa gulisa ┬am╠ebsa raminsa da egre moaqsene: 18 "he, aramo, aramo! siarmita bedito, zenaarisa gam´exelo, 19 u╠mrtoo da cruo! me ŕen avisa mokmedisagan egzomni ┼irni 20 gardamiqdian, romel atas■er siÍvdili damna´rebia da sulta 21 ŕer─ena arave mgonebia. rad dagvi┬šda egzomi pici, ─emtana 22 romel gardagiqdia da, zenaar, gana╠a romel satvalavi 23 ar moigonebis, razom■er ŕen ─emtvis ŕemogipicavs? ŕeni pici 24 da kari s┬oria, ŕeni zenaari da ╠rubeli s┬orad mdgom 25 xanieria. uxanobita amas ─emsa glax sabralosa gulsa, ŕenganve 26 u┼Íuosa, igi ušav, romel m´eri m´ersa ar uzams. raca 27 ─emtvis gišopia, monacvale ╠merti išos. magra ─emtvis oden 28 avis mokmedoba nu ggonia. ╠mertman icis, romel satavisod 29 Ívla upro gišopia, saaraÍod da misaxedavad gasrul xar. 30 oditgan ŕen maga sakmesa ŕigan xar, munitgan ─venad ŕedegadca 31 amasve das┬eren ┬ignta ŕigan ŕentvis, tu: "řveli mošvare 32 ga┬ira, pici ga´exa da m´eri daimošvrao". asňi´isaebri zari 33 mosaÍlavi mit meca ŕengan gulsa, romel sxva Íaci ir─ie ─emsa 34 da coli ŕeirte. ─emebrsa uÍlebsa mošvaresa sada hňoeb, anu 35 mŕoblurebr lmobiersa moabadisebr qelm┬ipesa, siamovnita 36 xorasanisaebrsa kvešanasa da simagrita maravisaebrsa kalaksa? 37 dagvi┬šda egzomi Íargi ─emgan, romel moabads ┬inaŕe šoveli 38 sa┬adeli agisrulda? moabad saxelad oden išo qelm┬ipe, tvara 39 sxva švela ŕeni išo. sa┼ur┼leta mista zeda qeli me 206 1 mkonda da, ŕigan raca Íargi idva, švela ŕeni išo. cxenta uÍetesta, 2 ragvarnica g┬aodes, aravin giňa´imrebda da tvitopersa aÍazmulobasa. 3 agreve sanadironi avazni, korni da řa╠lni ŕensa 4 brřanebasa kveŕe išvnian da laŕkarni gana╠amca. saqelm┬ipota 5 sar´šelta ir´šmevdi, tu okro-ksovili ─inuri ar išvis, - 6 ´ansa ar ŕeimosi. ŕenni msaxurni mtvaretaebr ŕvenvareni daÍazmulni 7 ┬ina gidgian da ŕensa gverdit m┬oli, tval-margali´iansa 8 okroysa ´ax´sa zeda ňirmze ŕeni gul-gaušopeli visi 9 išvis. eseti adgili, eseti šopa da eseti mošvare daagde, sana´reli 10 da sandomi šovlisa qorcielisagan vin kmnas ege gonebisa 11 upalman, romeli ŕen tavsa ušav? ar vici, tu egzomisa 12 nacvlad ra sargebeli mogxvda. sargebeli vera hkmen, satavno 13 gaankrie da a┬ usargeblo da usatavno beditad dar─omil 14 xar. ŕenita Íacobita atasi sa┼ur┼le tvalita ňa´iosnita 15 savse ┬age╠o da a┬ dangsa ertsaca atasita ┼irita eřeb. azom 16 umecari xar, romel šovlisa Íacisagan carieli dar─omil 17 xar, da arca ese ici, tu nacvali ra gakvs. esre moucemia 18 ╠mertsa, vita amozidulisa ┬midisa okroysa nacvlad, ´švia 19 mšrali da sňilenři. miÍvirs, tu cnobani gakvanda, satavisod 20 rad hkmen ege? egetisa vardisatvis, romel didxan ŕentana 21 veraa, mistvis ese švelai vit daivi┬še? erti vardi rad 22 gamoir─ive ertsa ┬alÍo´sa, ueÍloyta vardita, natlita 23 savsesa?" 24 ra adina mocikuloba moismina, ┬igni ai╠o da gaesalama. 25 maŕinve ■ogi moasxmevina: gamoir─ivna [cxenni] msukanni, male-morbedni, 26 saqedrad Íargni, mindorta ŕigan txataebr maleni 27 da kvianta ŕigan arntaebr mavalni, ┬šalta ŕigan tevztaebr 28 mcuravni. Íacni tanamšolni maleni da dauŕromelni ┬ai´anna, 29 ┬avida da ar gamoisvena arca erti ┬ami. esre picxla 30 iara, romel orÍvira maravit gorabs mivida. 31 [ra gulisa-┬am╠ebelman visman adina gagzavna, gulita dam┬vrita 32 esret sabralod mostkmida, romel vinca mas moismenda, 33 tu asica guli edva, egreca ugulo dar─eboda. egre 34 i´šoda: 35 "sada ┬arvida igi ─emi sviani sa┬utro? sad damemala igi 36 mze, romel mi┬šit meaxlis, mit ar╠ara minaxavs, romel mzeman 37 da mtvareman gam┬ira? radgan d╠esa mzita akvs sinatle 38 da damesa mtvarita, me gana╠amca avad višav. tvit mit vÍvnesi 207 1 da daususurebul var, romel ╠amisa sibnele araodes gamitendebis. 2 mit vaden z╠vasa dabnelebulta tvaltagan, romel 3 gam┬ira tvalta ─emta ─enaman da gulisa sixarulman. avi 4 mit aravistvis mekmna, romelmca avi ar ┬amÍideboda. a┬ bedman 5 ─emman rad mimca esetsa šopasa, romel vitamca ┬amsa da 6 ┬amsa tvito karavani momividoda, daŕnisa damcemi? meŕinian, 7 romel ┼irtagan avsebulobita nutu gameňos guli, radgan 8 bro┬euli sisavsita daiňobis. egzomta ┼irta daňšrobilsa 9 gulsa arca lxinisa niavi ŕeuva, arca sinatlisa mze. mi┬šit 10 ╠rubliania da namianobasa ver gasřlebs. da me amisgan 11 mosveneba ara makvs. ─emsa mi■nurobasa m┬ignobroba us┬avlia, 12 mit ama gašvitlebulsa ňirsa zeda sisxlita s┬ers mista ┼irta 13 da ňa´i˙ta simravlesa ra e´lia, romel esre gaakros 14 peradoba, ra bedia ese tmoba-ukonloba?! mi■nurobaman 15 gulsa cecxli ─amigzna da guli gulisa-nadebiturt dami┬va 16 gebralebodet, msmenelno ─emisa ambisano, dam┼irvebia da 17 mit vizaxi uridod! ra sakme sazomsa gardahqdes, ╠one parvisa 18 araa. tu ─emsa gulsa umecrobita ┬aeÍida egzomi didi 19 sakme, maŕa, rad šovlisa Íacisagan me var ŕesabralebeli? sada 20 mňova esred usazomod sišvarulman, romel ´anisa ─emisagan 21 sišrme, sixaruli da suli ┬ami╠o? tu ─emzeda da┬šebula 22 mi■nurobisa kmna, tvit ese da╠i mešopis. Íideganobisa 23 me´i aravisgan gardameqdevis, romel, vire cocxal var. 24 sulsa ma─nia. sada xar, ─emo isrisaebr martalo? mnaxe ŕenisa 25 survilita mŕvildisaebr gamrudebuli! ra siŕore ŕeni 26 da ─emzeda knani movigonne, guli damenasÍvis. me igi a╠ara 27 var, romeli ŕen ginaxav; vinca mnaxavs, ve╠ar micnobs, da ŕen 28 ■eretca ara ge┬šalvi. viremdin vicem ňirsa, viremdinca ara 29 davaiispreb bro┬eulisa švavilsa. vÍvnesi šovelsa ┬amsa, vita 30 ─angisa mu´ribi. guli ─emi m´eria da niadag m´risa siaxle 31 vit gavřlo? amevso guli cecxlita! Ívnesode, sulo, 32 radgan amisi ╠irsi xar da amasve sopelsa naxe ■o■oxeti. 33 asre turea neba ╠mrtisa, romel me mi┬šit vÍvnesode da ŕen 34 i┬vode. ra siame akvs esetsa šopasa, romel cremltagan mi┬šit 35 ┬šalsa ŕigan višo da ŕen cecxlsa? sa┬utrosa z╠vad 36 ŕevikm tvalta ─emtagan, xomaldsa ŕeval da tevzta tana verevi; 37 sisxliansa ´anisamossa ─emsa aprad gamovabam da ─emisa 38 sultkmisa karita vaareb; navisa apra, z╠va da kari ra švela 39 ─emgan išos, ŕiŕi rad minda? ─emsa sagonebelsa tana 208 1 gamigzavnia ┬igni, gulis sisxlita da┬erili da sisxliansa ´ani- 2 samossa ŕigan ┬axveuli ne´ar ┬aiÍitxavsca anu ara? ne´ar 3 ŕeigebsca ─emisa gulis-nadebsa anu ara!? ne´ar ŕevebralebica, 4 ňasuxsa mom┬ersca, iředsa damidebsca da gulsa damiamebsca? 5 aha, ra vkmna? mi■nursa amis uaresi ra daemartebis, romel 6 d╠e da ╠ame ┬ignisa oden molodna hkondes lxinad! da me 7 arca amas ve┼v ─emisa gam┬iravisagan. 8 aha, ┬amivida nazobisa da siamisa ˙ami, romel vnebierobdi 9 da vnazobdi! mošvareman a┬ ─emi sakme gaasrula, ase romel 10 ┬igni lxinad mi─ns, da, tu odesme viřino, sizmriv naxva -sixarulad. 11 vai, igi ˙ami mi■nurisatvis, romel odesca mošvrisa 12 saubari ┬ignsa zeda miišaros da naxva sizmarsa! me amitca usabraloe 13 var snvata šovelta mi■nurtagan,romel ŕenisa gonebisagan 14 ara makvs řili. tumca mezmane, tvara ┬ignsa usamartlod 15 ─emisa ga┬irva-abezar-kmnilobisatvis a╠ar moveli. 16 he, zenaar sa┬utroo! rad davr─i esre, romel egetisa nebierobisagan 17 eseti unebloba mošvrisagan damemarta da amňar´avnobisa 18 nacvlad simdable? šovlisa gauvlenelobisa 19 nacvlad da sišrmisa sixarulisa sanacvlod rad damemarta 20 esret utmino mi■nuroba? rad ar asňi´isa gvelisa zari 21 ŕevsvi? rad ar nadirta same miveci ŕesa┼melad? tuca esreti 22 šopna da gulsa zeda qelis-ukonloba damemarteboda, rad 23 ar masve Íargsa šopnasa ŕigan mšopi movÍvdi?! sixarulisa 24 ˙amsa siÍvdili uamea bolod esetisa uňa´ioebisa monaxvasa. 25 vai, sa┬utroo! ŕeni qeli mi┬šit es aris, romel ugulota 26 ┼irsa uma´eb. tvissa da ŕensa siamovnesa amit gaabediteb, 27 romel mošvareta gahšri, ar gausruldebi da uimedo hšop. 28 igi ╠rubeli, romel ugulota zeda s┬vims, kvataca zeda igive 29 das┬vims. kari, romel niadagia, igi Íacta vardisa sunsa 30 moartvams, magra me mošvarisa sulsa araodes momartvams. egzom 31 didi avi ara mikmnia, romel karni da ╠rubelnica me mem´erebian; 32 romlisa ╠rublisagan maisuri ┬vima mas zeda miva, 33 me igi arca tu sa´irlad m┬vims. a┬ kvešana mxiarulia da 34 xeni a╠švavdebian, mi┬a mravalperita švavilita da mdeloyta 35 ŕemosilia, magra ─emi švavili da lxini ─emgan moŕorvebula, 36 vita sicocxlisa imedi. me a┬ mi┬aca m■obs: misi gazapxuli 37 da ŕveneba mosrula da ─emi ar╠ara". 38 esegvarsa rasme mostkmidis da mi┬šit ´irodis]. 209 1 58. raminisagan visis mogoneba 2 ra ramin xani dašo gulsa tana, miseburad gař╠a, moaxleobita 3 misita moe┬šina, miseburi uxanoba mounda. ra gař╠a da 4 daitro, matisa sixarulisa vardica da┼na, matisa sišvarulisa 5 kari dadga, mati navi - u´arosobita ra sišvarulisa 6 matisa mŕvildi ga´šda, mi■nurobisa matisa isarica daile┬a. 7 matisa sixarulisa ŕesamoselsa almasica dauřvelda, matisa 8 siamovnisa ┬šaro daŕra. raminis gorabs šopna amas hgvanda, 9 romel ÍoÍa ra axali išos, ┬šalsa Íargad dai┼iravs; raminis 10 mi■nuroba xarbsa Íacsa hgvanda, gulisagan ╠vino mxiarulad 11 da Íargad sva. vire pxizeli išo, undoda, merme simtrvalita 12 misi sišvaruli ┬auvida. ra Íacsa ╠vino zadsa 13 ŕeašolebs, tu uÍvdavebaca aris, adre a╠ar moundebis. agreve 14 ramin co´ad ga-re-mař╠ar išo gulisa moaxleobita. 15 arca╠a adritgan visi enaxa da misi rame goneba da moaxleoba 16 Ívla sagonebelad ŕeekmna. 17 gazapxulisa ňirsa velsa tamaŕad gavida da naxa axal amo- 18 .suli švavili mravalperi. mi┬a, xeni, veli da ┬alÍo´ni švela 19 ašvavebul išo da daŕvenebul išo. ertsa visme Íacsa. 20 me ┬inaŕe mšopsa, iisa Íona hkonda qelta da ramins moaqsena. 21 ramin ra iisa Íona naxa, isi d╠e moegona, romel orgvarita 22 picita ŕeepica visisad ucruebloba, odes ŕahinŕas ´ax´sa 23 zeda sxdes, da ňirvelisa picisa ŕedegad visi iisa Íona misca 24 da egre utxra: "es ─emgan niŕnad dais┬avle, sadaca axalsa 25 iasa naxvide, ama d╠esa da picsa moigonebdi! asremca lur■i 26 da tav-─amogdebuli xar da d╠e-moÍle, tu ─emi pici gas´exo 27 da mecruoca; da me niŕnad vardsa davis┬avli, romel 28 agremca d╠e-moÍle var da ╠mrtisagan abezar-kmnili, odesca 29 ŕeni pici gav´exo!" 30 ramins igi ˙ami da d╠e moegona, asre gaqda, romel sa┬utro 31 daubnelda. gazapxulisa ╠rubeli ŕavia da egzomsa a┬vimebs, 32 romel ╠varta adens; agreve mas, ra guli daubnelda, 33 egzomi tvaltagan cremli idina, romel axalni z╠vani daašenna. 34 ra moegonnes ňirvel misgan visisatvis ┼ir-gadaqdilobani, 35 visisagan misi sišvaruli da mis ˙amisa gul-gau´exloba 36 mistvis da raminisagan mis picisa ga´exa, egre tkva: "ra 37 mikmnia! ╠merti, s■uli, pici da suli švela gami┬iravs visis 38 gašrita!" 210 1 Ívla gauřnelda mi■nuroba da gauaxlda samiso sišvaruli. 2 ra mze ╠rublisagan gamovides, sicxe maŕin upro akvs. 3 egreve ramins gauaxlda sišvaruli. ňirvelisaganca uprosi 4 mi■nuroba moeria. tavi emrudeboda da mošvare ezenarianeboda, 5 sišvarulisa gaaxlebuloba da mosurvebuloba hrevda, 6 siarulisa řali ara hkonda, peri hÍrteboda. gzasa gardaukcia, 7 laŕkarni dašarna, mar´od gardahqda cxensa gul-ga´exili 8 da per-mÍrtali. tvaltad sisxlisa cremlsa idenda, 9 mosurvebulobita da naxvis mondomilobita, vita cxroiani, 10 trtoda da i┬veboda, s┬ševda sa┬utrosa da tavisa gulsa, 11 romel amatgan gamosveneba araodes hkonda: 12 "zog■er tavisa kvešanasa mi■nuroba damasneulebs, zog■er 13 amxanagtagan momaŕorebs, zog■er mošvaresa ŕemacodebinebs 14 da umošvrod gamqdis; zog■er siŕore arad momeperebis, 15 gamaxelebs da ma´irebs. he, gulo sa┬šalo da dabnelebulo! 16 viremdin u╠ono mtrvalsa hgav, ┼irsa da lxinsa Íidis-Íide 17 ver gamoir─ev! ŕen z╠va da qmeli s┬orad gi─ns, ŕen 18 zapxuli da zamtari erti ggonia. tu s´avrasa zeda ■de da 19 tu mi┬asa, siregvnita švela s┬orad moge┬onebis! rasaca naxav, 20 sisubukita švela s┬orad mogindebis, ertsa sakmesa zeda 21 ar daidgam, umecrobita mravalperad ikcevi. kvešanisa pateraÍisa 22 saaraÍo xar da laŕkarta ┼irisa sadarno adgili, pateraÍisa 23 sadgomi xar da amit šovlisa imedisa Íari daqŕula 24 ŕentvis. gorabs moxve, pici da zenaari gas´exe, ŕema■ere visis 25 daqsna da ver daeqsen. regveni me var, romel ŕenita karita 26 z╠vasa ŕeved; egre mitxar: coli ŕeirte da visi ga┬ire, 27 ─emgan nu geŕinian, siŕoresa velevi da a╠ar minda, datmobisa 28 ┼irsa movi┼irvebo. aha, ŕenita imedita sultagan mov┬šdi, 29 misad nacvlad sxva vřebne, pici gav´exe da uxanobisagan 30 uimedo gavqe a┬ z╠va-ŕigan mr─vali dagigdivar da Íideganobisa 31 cecxlsa zeda dagisvam. ŕen i´šodi, tu damtmo viknebio. 32 maŕa, a┬ utminobaman rad gagaxela? vinani, rad mogismine. 33 rad mogec sadave qelta, rad movendev ŕensa mecnierobasa, romel 34 tavica da ŕenca uňa´iod gagqaden? daa┬vxedav, romel 35 upro ŕebmul xar ┼irsa. gulo, ŕen umecarisa prinvelisaebr 36 marcvali hňoe da maxe ve╠ara gaicade. gulo, sulisa da 37 mošvrisa zenaari gas´exe da ─emta m´erta ┬adilisaebr gamqade. rad 38 mov╠apldi rad movismine ŕeni satkmeli? qams, 39 romel esre vi┼irvode, - ┼iri ┼irveultaa. regveni ┼irisa 211 1 ╠irsia. me mmartebs esre da╠re■iloba, radgan gulisa santeli 2 tavisa qelita damivsia; me mmartebs esre gabeditebulsa 3 sixele, vinaytgan ─emisa sixarulisa ŕ´o tavisave qelita 4 momiÍvetia, tavisita qelita tavisatvis ormo mitxria da ─emisa 5 lxenisa imedi ŕigan ─amigdia. a┬ me ra╠a vkmna? ra╠a 6 ŕendoba vitxovo ─emta sulta ┬am╠ebelisagan? misganve dada╠uli 7 guli vita╠a u─veno, romlita sircxvilita mivhmarto? 8 ra saubari movigono? ra mizezi movi╠o misisa gašrisa, 9 anu suldgmuli vita vecruo? .tuca a┬ usircxvilobita ─emita 10 avhqdebi amas da gašinulsa sišvarulsa Ívla gavaqurveb, 11 magra ara makvs tmobisa ╠one, a╠ara var gulsa zeda ňa´iosani, 12 romlisagan egzomni ┼irni gardamslvian da ■eretca 13 amasve ŕigan var. saÍvirveli rame da bolo-ŕeukmari, e´li, 14 d╠e da ˙ami ture išo, odes gavmi■nurdi da sišvaruli ─amedva 15 gulsa da tavisita qelita ─emisa sišrmisa sixaruli 16 tvit movÍal. hai, hai, oditgan ─emni ┼irni, oditgan damiřabuna 17 mi■nurobaman! aha, vici, romel ┬esia mi■nurta řabunoba, magra 18 rad švelasa me´i ─emzeda moi┬ia? oditgan a╠ar maqsovs 19 tavi mxiaruli tavisa sakmesa zeda: zog■er ╠aribobisagan 20 ucxo var, zog■er mi■nurobisagan xeli da cudmaŕvrali; 21 ga┼ra salxinod mi─ns da siÍvdili - ┼irtagan mqsnelad. 22 sveman svianobisaman gam┬ira da bedi ubeduri ─emi gamosvenebad 23 ar mimiŕvebs. ╠mertman ─emita bedita sxva Íaci nu dabados 24 da ─emsa e´lsa zeda dedasa sxva ŕvilni nu aŕobinos! 25 nu╠arca vin esre u┬šalod tav-u┬evar šos". 26 amas da esegvarsa grřlad gamostkmida ramin da ´iroda. 27 laŕkarni mo-re-ŕordes, igica gonebasa movida da ŕina ┬amovida 28 ňirsa ŕe┼irvebisa m´veri dasdeboda, cremlita iqocda. 29 mas uÍana simamri misi raped movidoda, ama misisa siřisa 30 motkmasa da ´irilsa šursa uňšrobda. vita gul┬a╠ebuli da 31 ŕmagi s┬ornia, egre ramin ese ar icoda, tu ama ─emsa satkmelsa 32 ismens vinmeo. rapeds švela gaegona, ŕina movides, ramins 33 hÍitxa da egre moaqsena: 34 "he, cxenosanta gvirgvino, rad hgav mi┬šit mgloviaresa? 35 ra aris egeti gulisa sa┬adeli, romel ╠mertsa ar moeces 36 ŕentvis? da╠re■a tvit rad odes mogegonebis, rad ikcevi 37 umecrad da bednierebisa da Íargisa šopnisagan s─ivi? 38 ŕen igi ramin .xar, romel šovelta mošmeta tavi da sana´reli 39 xar da ŕeni řma šovelta qelm┬ipeta qelm┬ipea. ŕen 212 1 ■eret sišrmita tuca ´ax´sa zeda ara hzi, egreca šovelta 2 qelm┬ipetagan upro saňa´io da sasaxelo xar. sišrme 3 gakvs da us┬oro ┼abuÍoba, qelm┬ipe xar da qelm┬ipobis 4 momlode, da amisgan uÍetesi tvit ra╠a ginda? nu s─ivi cudad 5 bedisagan. usamartlo ─ivili ara sviania. vinca s´avrisa 6 sagebelsa s┬unobs da ╠mertsa ara hmadlobs, mas ╠merti mi┬isa 7 sagebelsa zeda daa┬vens". 8 gulisa ma´Íivnebelman ramin egre uňasuxa: 9 "mrteli Íaci sneulisa ┼irtagan Íidegania da ŕen mit 10 ara gebralebis magis tkma. ─emi ┼iri ar ici da, ra vÍvnesde, 11 mit mgmob. ara romeli siame hgavs mecnierobasa da ertgan 12 šopisaebr ara aris da arca romeli ┼iri siŕoresa da ╠aribobasa 13 uarea. 14 araÍi. samoselsa ra daxevden, daizaxebs da, vazsa ra 15 ŕ´osa mohÍvetden, a´irdebis. 16 me adritgan mit umecar var, romel mošvareta da na´amalta 17 ─emta Íideganoba ar mimřimdes. gorabi ŕeni kalaki 18 da samŕoblo aris: visca hnaxav, švela ŕeni mešvisi da na´amalia. 19 ŕen mi┬šit ŕenta mošvareta da mešvista gverdit 20 hzi, ar ─emebr ╠aribi sxvisa kalaksa da kvešanasa ŕina xar. ╠aribi 21 razomca gaqelm┬ipdes, egreca dai╠re■s, ra mecnieri 22 veravin naxos. Íacsa sa┬utro tavisatvis unda da švela rame 23 tavisa samecnieroysa upro iamebis tuca sixaruli Íargi aris, 24 atasisa sixarulisagan erti mošvare uamea. raca Íargia, vita 25 tavisatvis momindebia, egreve mošvaretatvis. me ŕentvis mraval■er 26 ŕemŕurdebis. sitca moxvide gzit anu nadirobit. na´amalni, 27 mzaxalni, coli da ŕvilni zeda mogexvevian mxiarulad, 28 vita ´oilo ertmanertzed gamobmulni xart. me aka arca 29 na´amali mivis da arca mošvare, arca gulisa ┬am╠ebi, arca 30 ŕvili. me višav ertxel ŕenebr nebieri, na´amalta da mošvareta 31 siaxlita amo šopna mkonda, maŕin, odesca tavisasa saxlsa 32 višav. ─emtvis igica amo išo, odes mi■nurobisagan pateraÍi 33 ra ┬ameÍidis da mošvareni mašvedrebdian; igi sašvedurisa 34 ┬šena miameboda, amit romel nargisi mtrvali išvis da vardi 35 nebieri: zog■er nargistagan gul-m´Íivneuli višvi da zog■er 36 vardtagan da╠re■ili. 37 ra amo išo igi nazoba misi da ra amo išo misi ┬šroma da 38 nebieroba misi! tu Ívirasa ertsa ňiri damimalis, ´šve mkmnis 39 sabralod da meamebodis ertisa ŕendobisatvis atasi pici! 213 1 ra amo išo igi, romel misisa ■avrisagan d╠it atas■er 2 v─iodi. merme nakmartagan vinandi da atasisa kebisa ŕesxma da 3 ňirisagan ňirisa uÍmou╠ebloba! 4 ra amo išo mraval-perad rame kceva ─veni. zog■er lmobieroba 5 da zog■er sikuŕe, zog■er ┬šroma da zog■er šma┬viloba, 6 zog■er sicili da zog■er ´irili, zog■er tmata 7 moÍidebit moxveva da zog■er misisa ■avrisagan s■ulisca 8 dagdebis ndoma! tu mista nargista Íuŕ´ad ŕevxedi, ŕemxedaobisagan 9 sas■eli miveci, ŕedegad mista vardtagan nacvali 10 lxini movigi. mi■nurobisagan Íide ara dam┼ireboda. romelsaca 11 mošvrisa siaxle hkondes da nebieroba ageti, vitari me 12 mkonda, maŕin mas gulsa Ívnesa ar martebs, arca zurgisa ´Íivili. 13 vire višav nebieri,esre višav, romel šovelta mošvaretatvis 14 me■obna nebisaebr burtisa ┬a╠ebita. mošvrisa ňirisagan 15 vardi saňalnita mkonda da ─emisa sašvarelisa tmisagan muŕÍisa 16 aÍumi medgis. me nebierobisagan v─iodi, me nazobita vi´šodi 17 amas tu: sneuli var da ususurad mšopi, mi■nurobisagan 18 dařabunebuli, Íideganobisa ŕe┼irvebita dasa┬šlebuli 19 da gabeditebuli; magra ese švela a┬ m┼irs, romelsa igi 20 maŕindeli beditoba ara makvs; bediti da sa┬šali a┬╠a var". 21 59. raped missa asulsa raminis 22 gam┬iraoba uamgo 23 ra raped nadirobit ŕemovida tavissa asulsa gulsa 24 tana, raminis xvaŕiadi gamoacxada da uambo, vita: "ramin gam´erianda, 25 tavisa uxanoba da gulis-nadebi gamoacxada. ŕeni 26 sišvaruli daagdo; imas tu uÍunisamdica ŕeagueb da msaxureb, 27 igive zariani gvelia, odesca Íbena daemartebis, igive 28 m´acebelia. m┬are xe m┬aresave našopsa gamoi╠ebs, razomca 29 ─ven ŕakrita vr┬švidet. rvali da ´švia tu atas■erca das┬va, 30 okroys-perad arca egre ikmnebis da, tu sňilenři atas■er 31 cecxlsa ŕina gamoadno, sřisaperoba arca egre miecemis 32 radgan ramin visis guli ar ŕeinaxa da mas ver ŕeagua, 33 ŕenmca ra gagaxara? misi ambavi radgan gasmioda, avi da saÍvirveli 34 hkmen misi kmrad ŕertva. uxanoysa Íacisa mindoba ara 35 qams raminis guli mi┬šit gamř╠omia, me´isa siamašisa da 214 1 avÍacobisagan lomis-buneba aris, misgan simartlisa řebna da mlaŕisa 2 mi┬isagan našopisa molodna s┬ornia. rad ŕeešare uxanosa 3 Íacsa, rad miendev uzenarosa, rad moelodi nav╠lisagan 4 ŕakarsa? magra radgan gangeba ╠mrtisa ŕenzeda esre išo, 5 a┬ bediti saubari da sinanuli usargebloa ─ventvis". 6 amazeda ŕemovida ramin nadirobit! daÍodilsa nadirsa 7 hgvanda dabru´ebulsa, tavisa gza-gau╠ebelsa. tvit da╠re■ili 8 išo, guli sisxlita avsoda da cremlita ňiri daebana. 9 sasixarulosa smasa ŕina eseti išo, vita mÍvdari. 10 misi coli gul ┬ina u■da, romel šoveli ´urpa misisa 11 ňirisagan dadux┼ireboda, naÍvti simartlita isarsa ugvanda 12 da ňiri sisavsita - mtvaresa, romelsa zeda vardi švaodes. 13 vinca naxis, guli saÍutrad miscis da misisa ┼vre´isagan 14 gulsa cecxli moedvis. 15 magra misi agetoba raminsa tana asre usargeblo išo, 16 vita mÍvdarisa Íacisatvis muŕÍi. ´ani oden╠a išo misi da 17 guli a╠ara. ┬amsa da ┬amsa sultkmidis da tvalta cremli 18 adgeboda, guli utrtoda, saubrisa řali ar hkonda da šoveli 19 sixaruli gaarmeboda visis mosurvebulobisatvis. arca╠avisi 20 ŕexedva ŕeeřlo da egre egona, ese ─emi gulisa-nadebi 21 aravin iciso. ŕes´iroda guli da egre i´šoda: 22 "ra uamea mošvareta ertgan ŕešrasa! me ese sixaruli da 23 saqelm┬ipo sma esre damnav╠lebia, romel tavi cocxali a╠ar 24 m─ans a┬ ─emsa colsa egre hgonia, tu me sixarulad vzi, da 25 ese ar icis, tu uvisod ras šopasa ŕina var, anu rogor vi┬vi 26 da Ívla eseca sagonebelad meve momma´ebia. vissa me misi damvi┬šebeli 27 vgonivar. egre hgonia, ramin u─emod Íargad aris, 28 ─emi mi■nuroba miscilvebia, ixarebs u─emod, davi┬šebia ─emi 29 pici da uqsovnel ukmnivaro. mas amissa mgonebelsa sa─emod 30 gavlena ra╠ad╠a hkonda, an me rayta╠a ňirita mivmarto, 31 romelman suli, sulta momcemi sišvaruli da s■uli davivi┬še? 32 razoma co´ata xanisa išo, mas ─emsa esre mšopobasa 33 vin╠a ŕea■erebs? anu me ╠mertsa da mas ra╠a ňasuxi gavce, 34 vinaytgan misi gasaÍutrebuli guli sxvasa vismca╠a mivec?! 35 damkolet mi■nurno da dammesisxlenit! ŕesvenit ─emni 36 sisxlni aseve, vita tvit ─emni me ŕemisman, radgan mindobilobisa 37 gulisa mo╠ala´ed gamov─ndi da šovli gulis-momcemi 38 davaŕine uzenarobita ─emita. a┬ tavisa mananebeli sabralo 39 ŕemibralet, zenaar, radgan amas e┼vs, tu ─emi ramins 215 1 a╠ara hgavao. da ar icis ─emi a┬indeli ŕe┼irveba da gulisa 2 ─emisa Ívnesa umisobita, romel šovelta sixarultagan Íidekmnil 3 var, guli mista tvaltaebr gamŕavebia da, ra misgan 4 moŕorvebul var, mista surnelta tmataebr dagrexil var. 5 ne´ar ─emisa gulisa ┬am╠ebi ´an-saro da ňir-mze ras mizams?!.. 6 misisa damřimebulobisatvis mart mesisxle mekmnebis 7 da gam┬iravs, mi┬asa ─emisa sisxlita ŕe╠ebavs, srulad gamabeditebs, 8 romel tvit mi┬asa ┼irnaxulobita vhgav da rÍinasa 9 gamřleobita, daleuli var me´isa mi┼irvebulobisagan, veřeb 10 ╠onesa ─emisa sicocxlisasa. ar viri var, romel siÍvdilamdi 11 mi┬asa vzidvideo. ┬aval, margali´ta tavsa sadapisagan 12 gamoveřeb, ┬aval ─emisa sicocxlisa imedsa ─emta sultagan 13 veřeb. 14 vin icis, tu razomni ┼irni minaxvan mošvrisa siŕorisagan! 15 sxva eseti ┼iri vis unaxavs kvešanasa zeda, romel naxva 16 ┬amlad erbebodes? a┬ ─emi sixaruli da da╠re■a misgan aris, 17 romel sulisa da sicocxlisagan upro sandomia ─emtvis me 18 misi naxva gamacocxlebs, me misi saubari gamaxarebs. me misi 19 xveva uÍvdav-mikms da misi lmobiereba šovelta damavi┬šebs. 20 rad vmalav ─emsa ┼irsa esetsa akimisagan da vitaca vmalav 21 egreca uare da uare var ama ┼irisa malvasa ŕigan amis 22 me´ad verca╠a ─emsa gulsa vemdurebi. missa xvaŕiadsa gamovacxadeb 23 šovelgan. Íideganobisa morevsa ŕigan vir─obi. esre 24 mi┼irvebulisagan gulisa mudara gardasrulia. mival, vissave 25 ŕevexve┬ebi, nutumca momilmobierda da ■angi moiqoca misisa 26 gulisagan! 27 magra meŕinian, radgan uvisobisagan esre dasneulebul 28 var, nutu movÍvde misad naxvamdis. magra ese sixarulad 29 mi─ns, romel misisa mřebnelobisatvis mÍvdari gzasa zeda 30 dammarxos da šovelman Íacman cnas ─emni sakmeni da mi■nurobisatvis 31 mi┼irvebulobani. vinca mgzavri anu ╠aribi gardaiardes 32 ─emsa samaresa zeda, co´asa moi■domebdes da ŕevebralebode, ra 33 ─emta ambavta scnobden, ╠mrtisagan ŕendobasa 34 itxovden ─emtvis; egre tkvan. "╠aribi išo, moÍvda mi■nurobisagano". 35 ╠aribi ╠aribsa ŕeebralvis da iginive moigoneben, 36 amit romel ertmanertisa iadgarni arian. ╠aribni šoňelgan 37 sabralonia da mati momgonebeli aravinaa. me m´erman 38 momÍlas, igi siÍvdili saaugoa ─emtvis. magra radgan mošvrisa 39 na´risatvis movÍvdebi, didad mesaxelebis ese. 216 1 omni da brřolani dia gardamiqdian, mravalgan didni laŕkarni 2 gamikcevian, mravalni ┼abuÍni tavisa qrmlita ─anomišrian; 3 mravalni ňiloni, lomni da mqecni damiqocian; m´erni 4 ┬in ver amdgomian; ─emisa ŕubisa ┬versa mze akebs, ─emsa sadavesa 5 mi┬a aÍocebs, e´lnica gavabediten m´erivita da mošvrisa 6 survilman ama švelata gamabeditebeli esre gamabedita, 7 romel sa┬utro damanav╠la 8 egzomta m´erta mŕvidobit daveqsen da mošvrisa sišvarulsa 9 esre davebi, vita ´šve. nutu uÍunisamdis arca siÍvdili 10 momerevis? tuca me visis ┬šromisagan ar meŕinoda, 11 magra egreca tavisa dadebisagan Íide ara ╠one makvs 12 ar vici, akat ris ╠onita ┬avide amisgan Íide, romel mar´o 13 gaňarvita ┬avide, romel arca laŕkarni. arca šmani, arca 14 šolauzi ara mšves, amit romel cxadad ┬aslva ar momiqdebis. 15 vinca scnobs, sašvedursa dami┬šebs. visis naxva ar momxvdebis 16 da veras gavixareb da, tu Ívla mar´o ┬avide, gza saŕiŕi 17 da ŕori aris, mtani tovlisagan ŕeÍrulnia da ┬šalni 18 ┬vimisagan upononia, nadirnica zamtrisa siřnelisagan daqocilan, 19 maravi tvit tovliania, a┬ haeri kapursa s┬vims. esden 20 grřelsa gzasa minda ┬aslva da ama švelasagan ese upro řneli 21 sagonebeli m┼irs, romel igi ─emi sulta ┬am╠ebeli ka■is 22 ňiri mi┬šrebis da ar ŕemindobs ─emta nakmarta arca mzisaebr 23 natelsa missa ňirsa mi─venebs, arca banta zeda gamova. 24 arca ŕveniersa saxesa missa gamacdevs, arca Íarsa gami╠ebs. 25 arca ŕeve┬šalebi esre mistvis ┼irnaxulsa sašvedursa dami┬šebs, 26 davr─ebi Íarta garet, sabralo suli ─emi uimedod 27 gaqdebis da ┼iri ─emi unašopod. me momÍlavs sicive da šinva 28 misisa survilisa misgan ŕeubralebelsa, mistvis ┼irnaxulsa. 29 vai, ─emi sišrme da ┼abuÍoba! 30 vai, ma╠ali sasaxelo saxeli ─emi! 31 vai, cxeni da ab■ari ─emi! 32 vai, uricxvi laŕkari, sa┼ur┼le da sasaluko ─emi! 33 vai, romel esetsa sakmesa ŕigan var gulisa qelta a╠ar 34 mkonebeli, romel ama švelaysa koneba uqmar mkmnia da a╠aras 35 mergebis! 36 ar meŕinia qrmlisa da ab■risagan, ar gavaÍvirveb laŕkarta 37 simravlesa da ňir-medgrobasa. magra visis mzisa msgavsisa 38 ňirisagan meŕinian da misisa grdemlisaebr magrisa gulisagan. 39 me amistana ┼abuÍoba ras mergebis, anu rasaca oden gulsa 217 1 ve´švi: gulo, viremdin ibrřvi, viremdinaa ŕeni ŕeu■erebloba 2 da sixele, Íiremdin iden cremlta z╠vata ┬švasa? šoveli 3 guli mxiaruli aris da ─emi glax mi┬šit da╠re■ili da ŕe┼irvebuli 4 zog■er cecxlsa ŕua da zog■er mšinvarsa, da 5 Ívamli egre amdis arca d╠isit makvs mosveneba da arca ╠amit 6 řili, arca laŕkarni╠a meamebian da arca simar´oe, arca ┬alÍo´i, arca moedani, 7 arca darbazi, arca samsmeloni, arca 8 cxenta tamaŕi, arca ┼abuÍoba, arca smasa ŕigan uxvoba, 9 arca aripta tana saubari, arca╠a gvariani coli da arca╠a 10 uvisosa tvit sicocxle da visisaca ŕexedvisa ┬amali makvs. 11 sim╠erisa da kebisa nacvlad d╠e da ╠ame sašveduri mesmis 12 kois´nit, xuzis´nit, kirmanit. ´abaris´nit, gurganit, 13 xorasnit. ─emi ambavi itkmis šovelgan da ─emi qseneba ars šovelsa 14 kvešanasa ŕigan. kalakta ŕigan ─vensa sim╠erasa i´švian, 15 velta zeda mecxovreni ─vensa ubnoben, dedani - Íart uÍana 16 da mamani - va┼arta ŕua, šma┬vilni polocta ŕigan ─vensa ambavsa 17 .i´švian da im╠erian. 18 me ňiri siberit mkmnia da guli ─emi ■eretca mi■nurobisagan 19 ver gamř╠ara. raoden gulisa ┬am╠ebeli visi maŕoravs, omobasa 20 ŕigan siŕorisa ŕe┼irvebita esre dašvitlebul var, vita 21 drahÍani, da me´ita ususurobita nasnebavsa vhgav; verca 22 otxisa bi■isa ┬arbena ŕemiřlia, arca ─emisa mŕvildisa mozidva, 23 romelsaca d╠esa cxeni gava┼eno, ┬elni gar╠a┬šve´ilsa 24 migvanan. nutu cvilad ŕeikmna rÍinisa zurgi ─emi, nutu ma´šlad 25 ŕeikmna kvisaebri `m■i╠i ─emi? cxeni ─emi, romel Ían■arsa 26 a■obebda, axorsa zeda ─emebr igica daususurebula; 27 arca avazata txata vanadirebineb da arca korta ÍaÍabta mou´eob, 28 arca morÍinalta verÍinebi da řalsa vicdi, arca msmelta 29 tana vixareb. 30 ─emni s┬orni švelani bedisa da sišrmisagan ikadian, zog■er 31 cxens hÍazmen da zog■er ab■arta, tavisa colsa da sašvarelsa 32 gverdit ixareben; zog■er velsa da zog■er ŕina, vitaca 33 s┬adian, tamaŕoben; mecnierobasa is┬avlian da zogni niŕa´sa 34 da sixarulsa uÍana udgebian, da me švelasa saqamsoysa da 35 Íargisa znisagan ucxo kmnil var, vitamca bedi da cnoba ornive 36 ┬amslvodes da ortave dasřineboda. ┼isa ┬šalsa vhgav 'da 37 Ívla gonebita ŕiÍriÍsa, romel d╠e da ╠ame vmgzavrob mousveneblad; 38 tavsa sastaulsa zeda ar davdeb da ´ansa sagebelsa. 39 zog■er devta gverdit šopna gardamiqdia da zog■er 218 1 lomta gverdit siaruli. ama sa┬utrosa ─emis gulisa ŕes┬robita 2 ara gamixarebia da mas sauÍunosa ─emisa picisa gam´exlobisatvis 3 asreve lxinsa moveli. 4 vai, gulo, viremdin migzeb cecxlsa da ┼irisa Ío┼obsa 5 ŕigan madu╠eb? me´ita umecrobita me mogiÍlav da ŕen ara 6 ŕeg┬ons. ugunurobita nav╠elsa vhgav da lxinisa da sixarulisagan 7 una┬ilo gikmnivar ╠mertman ŕenebri guli nuvis misces romel 8 sišvarulita mtrvali xar da umecrebita regveni". 9 ramin gulsa esegvarsa eubneboda da ašvedrebda. magra 10 ese aras ergo: gulisa ┬adilman cnobisa řali gana╠amca miu╠o, 11 gulsa ve╠ar moeria da ama gulisa ŕegonebasa ŕigan, vita 12 katmisa guli, egre ubadod uÍrteboda da mas smasa ŕigan 13 egeti da╠re■ili ■da, vita tvit guli aras sixarulsa moscemoda 14 ´ax´isagan ─amoqda da darbazit gamovida, esre picxlad 15 ┬amovida, vita ■abani omisagan. ŕe■da missa raqssa malesa-morbedsa 16 ra kalakisa Íarta gamovida. vita prtosani, movidoda 17 xorasnisÍe da iareboda mat uÍacurta da udaburta 18 mindorta ŕiga xorasnisa gzasa. 19 60. raminisagan adinas naxva 20 ramins esetta gzata siaruli esre amod u─nda, romel munit 21 momavali niavica salxinod miu─nda da i´šoda: "he a╠mosavletit 22 momavalo niavo, romel surnelebita samotxit gamomavalsa 23 hgav! xirxizita, samandurita da šanurit moi╠eb 24 muŕÍisa, alvisa da kapurisa sulsa. egreve a┬indelsa niavsa 25 akvs siame ─emtvis, romel ─emisa gulisa ┬am╠ebis kvešanit 26 mova ambrisa da muŕÍisa suli. ┬alÍo´it vardisa suli 27 egre Íacsa ara ecemis, vita ramins visisa". ama sagonebelsa 28 ŕigan išo, vita: "radgan bednieri suli mecemis, nutu ╠mertman 29 srulad ar mimces ubedurobasa da vnaxo visis ňiricao." 30 amazeda ┬inaemtxvia visis mo┬ignari adina. ra ŕors dainaxa 31 da icna, sixarulita guli, vita Íari, gae╠o, cxeni ŕeu´eva 32 da picxlad mivida. adina cxenisagan gardaqda, tašvanisca 33 da mi┬asa aÍocebda ramins ┬inaŕe. misgan visis surnelebisa 34 suli ecemoda. vita tvit visis ambavis mndomeli, egre 219 1 gaexarnes misi naxva. mxiarulad moiÍitxa da ertmanertisa naxvisatvis 2 ╠mertsa madli misces. cxenni gamoabnes da m┬vanvilsa 3 zeda dasxdes; raca╠a mocikuloba hkonda, moaqsena, visis 4 magieri salami da survili, merme ┬igni, visis ňerangi da 5 tavsaburavi miartva. ra ramin visis niŕani dainaxa, vita cxroiani, 6 atrtolda, dabnda, cnobata mihqda ┬igni qeltagan davarda. 7 merme ra gonebad movida, ┬igns ┬aÍitxva dau┬šo da vire 8 gasrulebamdis sisxl-reulita cremlita daasovla ┬igni, 9 visis ňerangi da tavis saburavi misita sisxlita dasvril išo, 10 zog■er ňirsa daidvis da zog■er mÍerdsa, ┬amsa da ┬amsa 11 dabndeboda. vita ╠rublisagan ┬šali gamovals, egre mista 12 tvaltagan sisxli; vita ╠rubeltagan elva gamovals, egreve 13 misis gulisagan cecxli da ňirisagan Ívamli. zog■er ´irodis 14 da zog■er sultkmidis; zog■er xeltaebr daizaxnis 15 da dabndis; zog■er usi´švokmnili ga´šdis; zog■er ňirda╠ma 16 daecis da sašelota gardaixevdis. ama visisa ňerangisa 17 da tavisa saburavisagan visis sulisa cemaman esre cnobata 18 mihqada misita survilita, romel goneba ar╠araysa hkonda da 19 tvit vitamca gulisa ŕecvla a╠ara gardasrul išo. ra co´ad 20 cnoba mouvida, miseburad enasa mecnieroba aqmara; egre 21 tkva: 22 "vai, ─emisa bedisa da ■avrisagan, romel ┼irisa tesli datesa 23 da mom┬švida ŕvenierisa mošvrisagan, romeli šovelta 24 ´urpata saňa´rono aris! me mis elvisagan momaŕorva, romlisa 25 darbazi ca aris. ─emta tvaltagan Íide-kmna misisa saxisa 26 si´urpe, arca╠a misisa qmisa siamovne momasmina; misisa 27 ┼vre´isa nacvlad ňerangi moucemia da misisa saubrisa nacvlad 28 ┬igni mou┬eria. sulisa gamosveneba ama ňerangisagan 29 ikmna da bedisa ─emisa ┬a╠martva ama ┬ignisagano". 30 61. raminis ┬igni visis tana 31 da┬era ┬ignisa tavsa zeda visis saxeli, mzisa msgavsisa, 32 mtvarisagan u´urpesisa, vardita savsisa, brolisa sve´isa 33 da gvirgvinisa damaŕvenebelisa, darbazisa ganmanatlebelisa, 34 uÍvdavebisa ┬šlisa, samotxisa surnelisa, tvalisa ňa´iosnisa, 35 tvit qelm┬ipisa da saqelm┬ipoysa mnatobisa, eranisa da 220 1 xorasnisa mzisa, romel: "╠mertman me uŕenod ┬amsaca sicocxle 2 nu momces da ŕen ŕenisa ┬adilisaebr bolo-ŕeukmrad 3 gšos. ŕiŕi makvs ŕenisa ňirisa, mzisa msgavsisa, naxvisatvis; mosurveba 4 da goneba miu┬domelia, romelsa amisi ŕiŕi dauvi┬šebia. 5 meŕinian ŕenisa uÍvdavebisa msgavsisa saubrisatvis, ŕecodebuli 6 var, meŕinian, nutu igi mišo, raca mmartebs da 7 m´erta ─emta gaaxarne! tu brali tavsave zeda ar ─emi išo 8 amisisa mokmedobisa, da arca ŕeni braloba mesaqamsebis. m´erobisa 9 eŕmasa ňirvel ŕen uqme. odes Íide-gamaře, moge┬šine 10 adre da a╠ar ŕegeřlo ─emi siaxle, ŕen ŕemagulvane ŕecodebisa 11 ŕemartebasa. 12 me ŕenisa gulisa da sišvarulisagan ara mkonda amisi sae┼vi. 13 ─emi sae┼vi ca išo, ŕen mi┬ad ŕemkmen. ŕen ici tu, vita 14 samÍvidro darbazi avage ŕeni sišvarulisa, magra mas ňirvel 15 ŕen dau┬še r╠veva. razomca ŕen damamřime, me arcara Íadrebisa 16 ╠one egre makvs. ňa´roni xar, raca g┬adian mišav, gardamaqdevine; 17 guli damic da ŕentvis saÍutrad momicemia. ŕenisa 18 brřanebisa mosmenisatvis ara gridob tavsa, ŕengan brřaneba 19 da ─emgan mosmena. razomca ŕors šopil var ŕengan, guli 20 ─emi mřevlad egreca ŕens ┬inaŕe damegdo. ─emi mřevali ŕenta 21 qelta ŕigan šopila. me brřanebisa ŕenisagan gamoslva araodes 22 miÍadrebia. oditgan ŕenda moŕorvebul var, ŕenman 23 mzeman, vitamca veŕňisa ňirsa ŕigan šopil var ňa´imrad da 24 guli uŕenobisa ┼irita amvsia. ─emisa sakmisa mo┬ame ─emni ╠a┬vnia 25 švitelni. tu ma╠irso da gamiÍitxo, ve┼v, romel ŕega■ero. 26 raca ┼iri m┼irvebia, mo┬mad ╠a┬vni mešopian da mopicrad 27 cremlianni tvalni. okroyta ŕe╠ebulni ─emni mo┬ameni 28 da sisxlita dasvrilni ─emni mopicarni. ra gi─venne mopicarni 29 da mo┬ameni, maŕin dai■ereb ─emsa moqsenebulsa, ─emgan 30 martlisagan Íide ara itkmis da simrudita ga┬bilebuli 31 araodes davr─ebi. 32 gam┬ire da meca movscet. a┬ nacvlad make da gako. a┬ 33 radgan ňirvel-ŕecodebisa ŕendoba mitxovia ŕensa araodes 34 gam┬iravsa, a┬ tavitgan davi┬šeb ŕensa ŕeguilsa da 35 samsaxursa. sxvasa aravis vicnob, ŕengan Íide aravisi ŕeguili 36 .ŕemiřlia ŕengan Íide arca sicocxle momindebis da arca 37 tvalta ─ena. amoviqoc gulisagan ŕenisa ┬šenisa ■angsa. tvalita 38 višidi ŕenisa perqisa m´versa, ar davagdeb ŕensa sišvarulsa 39 da moma´ebit tvit a╠ar gaiřlebis gulsa 221 1 gonebiturt ŕen mogcem uziarod. mibrřaneb egre da, tu ara, egreca 2 ar veřeb ŕenisa ňirisa Íideganobasa; ar mov─šved mzisagan 3 mecnierobasa ─emsa, ver gavřleb surnelta tmata ŕentagan, 4 tumbuturisa muŕÍisa sulisagan uÍetessa veras vňoeb. 5 Íaci ╠mrtisagan samotxesa siamovnisatvis itxovs. ŕen ─emtvis 6 eseca sopeli xar da samotxeca amit ara mgama, tu ŕenisa 7 mi■nurobisatvis ┼iri vnaxo, lxinsa u┼irod vervin hňoebs. 8 a┬ davivi┬šot gardasruli da tavitgan ŕeguili sišvaruli 9 da sixaruli davi┬kot. ŕen ─emtan išav, vita sišvitle 10 okrosa tana, da ře ŕentana višo, vita sinatle mzesa tana. ŕen 11 ─emtan išav, vita suli muŕÍsa tana, da me ŕentana višo, vita 12 peri vardsa tana. ŕeni sixaruli u─emod ara qams da ─emi nebieroba 13 uŕenod ar egebis. ─emi maxvili qrmali nav╠lisa gemo 14 aris, Íactatvis ar damar─eneli, da ŕeni ┬am┬amisa isari - 15 gulta momÍlveli. ra ŕeni isari da ─emi qrmali ertgan ŕeišarnen, 16 ─veni m´eri cocxali ver dar─ebis. vita tu uŕenoba 17 gamigrřeldebis, mis sicocxlisagan uimedo var. razomi mdinareta 18 da z╠vata ŕigan cvaria, egzomsa survilsa da tašvaniscemasa 19 mogaqseneb. 20 ŕeni ┬igni, ─emi sulta momkcevi, gzasa zeda momartves 21 da ňasuxi meca munitve mogaqsene moÍled tu atasita vin 22 ´oiloyta damabas. misi gau┬švedeli ar davdgebi. ama ┬ignsa 23 meca uÍanamoudeg s┬rapit, vita u´evani isari, nutumca 24 ╠merti mo┬šale mekmna da ŕeni unaxavi ar movÍvde"! 25 dau┬era ramin ┬ignisa ňasuxi, da ŕemoikca s┬rapit adina, 26 da ramin mas uÍan picxla movidoda. xorasanisa gzisa sigrře 27 da siřnele davi┬šeboda ramin da adina ertmanertsa d╠isa 28 ertisa savlita aŕorvides. 29 tuca mi■nuroba tavit bolomde sazianoa da šoveli ┼iri 30 ´anisa da ┬šena sulisa, ori sixaruli egreca sdevs mi■nurobasa: 31 ertad ┬ignisa moslvisa da ambvisa cnobisa ˙amsa 32 da meored naxvisa ˙amsa. igi sixaruli u┼irod aravis mihxvdebis. 33 arca mi■nurisaebr sabralo sneuli vis unaxavs, me´ad 34 maŕin, ra aŕorvides mošvaresa. d╠e da ╠ame misisa gonebisagan 35 ga´exili ■des da gzasa zeda u┼vre´des momlode 36 mošvrisa ┬ignisa da ambvisa 37 gulisa-┬am╠ebi visi esre išo, šovelta d╠eta moeloda 38 raminis ambavsa da adinasa moslvasa. ra ŕorit dainaxa adina, 39 sixarulita ňiri aušvavda da egzom didad gaixarna, vitamca 222 1 tvit ňirisňir ramin naxa. raminis ambavi ┬vrilad moaqsena. 2 misita sišvarulita vit gaxelebula anu misisa naxvisa da 3 survilisatvis vit gamo┼rila, romel ara romlisa ˙amisa 4 mi■nurobasa as┬orvida a┬indelsa, - da mo┬mad tvit raminisa 5 ┬igni hkonda. raca ramins visis ┬ignisatvis ekmna, igive 6 visman raminis ┬ignsa zeda kmna: zog■er ňirsa zeda daidvis, 7 zog■er mÍerdsa. raminis moslvamdin malxenelad igi ┬igni 8 hkonda da ┼iris makarveblad adina hšva. 9 merme meoresa d╠esa abanosa ŕevida, ŕeeÍazma, tvalmargali´iani 10 ŕesamoseli ŕeimosa, tavsa gvirgvini daidga da mzisagan 11 upro daŕvenda. mtvare casa zeda dabnelda misisa si´urpisagan; 12 misni tmani zangta laŕkarni išvnes da misni bageni 13 atasisa kalakisa sneulisa ┬amalni, da ňiri misi šrmata 14 Íacta sulisa momma´ebeli da gonebisa ┬am╠ebeli mi■nurta. 15 tmani misni muŕÍisa ´oilosa hgvandes. vita tvit ŕvenieri 16 išo, egre ´urpad ŕeÍazmul išo, samotxisaebr šovlisa adamianisagan 17 sandomi da sana´reli. igi, eseti uebro mnatobi, 18 mi■nurobisagan ´šve-kmnil išo da vecxlisperi ´ani misi 19 okroysperad gasrul išo; sandomi, ´urpa da gulis ┬am╠ebeli 20 išo. magra mi■nurobisagan mousvenebelad cecxlita i┬oda 21 da mošvrisa naxvisa sis┬rapita tmoba ┬aslvoda. banta 22 zeda mšopi šovelgnit tvalsa ugebda da, vita marcvali 23 cxelsa Íecsa zeda, kve xl´eboda; ertsa adgilsa zeda ve╠ara 24 dga. mos┬šenoda simar´oe da mošvrisa siŕoresa gaexela. 25 ┼irisa laŕkrisa sadgomad ŕehkmnoda guli. moabadis 26 ÍoŕÍsa banta zeda ganiadagebul išo. ŕe╠amda da misi mosalodneli 27 ar movida. řilis-ňir ikmna da arave daeřina, vitamca 28 sagebeli misi kveŕe eÍali da birÍi šopil išo. katmisa 29 šivilisa ˙amsa co´ad mieřina, masve ┬amsa gae╠viřa da, vita 30 m´erianman, daizaxna. řiřa moeÍida da egre moaqsena: 31 "rad mogeria egre utmoblobisa eŕma?" 32 visi esre trtoda, vita ┬midasa ┬šalsa ŕigan mze egre 33 utxra řiřasa: 34 "─emisa mi■nurobisa msgavsi mi■nuroba visi ginaxavs anu 35 visi gasmia? me amas ╠amis usaÍvirvelesi araodes dammartebia. 36 atas■er sulni bagemdis momslvian da, vitamca rišesa da 37 eÍalsa ŕigan v┬ev, sagebeli esre me─venebis. ─emi bedi da╠re■ili, 38 ╠amisaebr ŕavi, zangta mepesa, ňilosa zeda m■domsa. 39 hgavs da ─emisa bedisa ganmanatlebeli - ramin. siŕave 223 1 ─emsa ╠amesa maŕin╠a ┬auva, ra ─emisa bedisa mtvareman ňiri mi─venos. 2 a┬ sizmriv vnaxe ňiri misi, mzisa msgavsi, kvešana surneli, 3 da misisa amoysa sulisagan kvešana gaasurnela. qelsa 4 momeÍida da meubneboda mit iagundis perita bagita da amoyta 5 enita misita egre me´šoda: "ŕenad moÍitxvad mosrul 6 var malvit mit, romel ŕenta m´ertagan meŕinian. sacxadod 7 mit ar movel, romel gmalven ─emgan da gcven esre, vita pateraÍisagan 8 sulsa; me, ŕengan asre gasrulsa, marge ra! mi─vene 9 ŕeni ňiri lmobierad da nu╠ar mi┬šrebi. ŕeneburad 10 amod momexvie, ŕenta tmatagan gamaambriane da ŕenta bageta 11 Íocnita uÍvdav-mkmen. moilmobiere guli da nu meÍuŕ´vi, - 12 uqamsia ŕenisa si´urpisagan: sa─emod lmobiereba upro 13 gŕvenis". me sizmriv esetita siamita minaxavs xemtvis da 14 esetni saubarni momismenian misgan da a┬ sacxadod esre 15 vŕorav. ama egzomta xanta misi unaxavi šopil var. a┬ rad 16 radmca esre utminod višav? rad radmca esre da╠re■ili 17 da mi┼irvebuli višav? viremdinca ─emi bedi ─emisa gulisa 18 ┬am╠ebelisagan Íide-mamšopebs, esre ŕe┼irvebuli tu dautmobeli 19 višo, švelasagan ŕemendobis" 20 62. raminis maravs moslva 21 ra ramin ŕorit maravi kalaki dainaxa, esre gaexarnes. vita 22 tvit egre mi┼irvebulisa ┬esia naxvisa momlodeobasa ŕina. 23 ╠mertsa madli misca da kalaksa dau┬šo keba, vita: 24 "amoo maravo, qelm┬ipeta sa■domo, da╠re■ilta gamamxiarulebelo, 25 glaxata gamamdidrebelo, mi┼irvebulta nugeŕinis-mcemelo! 26 amoo maravo, zamtrisa da zapxulisa švavil-daulevnelo. 27 romel ŕenta mnaxavtagan uŕenod sicocxle ar egebis da me´ad 28 misgan, vis ─emebr gulisa ┬am╠ebi aka egonebis! 29 amoo maravo, kalakta šovelta utavadeso, m´ertagan 30 ŕeuprobelo, gamcdeltagan sana´relo, mzisa sašopo, mtvarisa 31 sadgomo da ─emisa qel-mkmnel-momÍlvelisa darbazo!" 32 ramin uvisobita da utavisobita esetsa šotasa šopil 33 išo, rome xorasnelni tavadni erašelad vardad u─ndes da 34 maravuli kva gorabulad tvalad. tavis kvešanisaebr Íacsa 35 sxva kvešana ar iamebis da ňirvelisa mošvrisaebr gulsa 224 1 veravis miscems. esre iama mis kvešanisa naxva. romel tovli muneburi 2 kapurad u─nda, purceli ╠aliad, xeni samotxed da 3 mi┬a uÍvdavebad. ŕua╠amisa ˙amsa ŕemovida maravs. vita mÍvdari 4 gacocxlebul išo, egre galxinianda. ramin maŕinve, visi 5 sada išo, mis ÍoŕÍisa řirsa mivida. visis guŕagi daešena raminis 6 moslvisa m┼vre´eli. ra guŕagman dainaxa da icna. masve 7 ┬amsa ─amovida da řiřasa acnoba. man dia gaixarna da visis moaqsena: 8 "movida ŕenta ┼irta makarvebeli, movida ŕeni mi┬šit 9 sagonebeli lamazi qelm┬ipe, ´ax´isa damaŕvenebeli, ab■risa 10 masaxelovnebeli. ŕengan niavi samaxaroblosa itxova, gazapxuli ŕeni movida, našopi gamoi╠o 11 ŕenisa sixarulisa ŕ´oman, 12 ŕenisa imedisa sadapman tval-margali´i gaňovnina suianobisa. 13 xedav, romel ╠ame ganatlebula! xedav. romel 14 ŕeni ┼irni ar cud ikmnnes! a┬ nacvali sixaruli miec 15 gulsa ŕensa, a┬ ŕen mier kvešana sixarulita ašvavebula, kari 16 ambrisa sulsa mista tmatagan abnevs. tvit ŕen ŕenita tvalita 17 naxe ŕeni sixaruli da sasurveli. saŕeno daria. akamdin 18 ╠ame sibnelita ŕenta tmata hgvanda da a┬ ŕenita ňirisaebr 19 ganatlebula caman almuri moiqada da a┬ ŕenca ŕenisagan 20 ˙angi moiqoce. mtvareo, misisa moslvisagan ŕenebr moxaruloben mtani 21 da barni, sviansa e´lsa zeda mosula ŕeni 22 ramin. ŕešrasa hlamian mze da mtvare, misi ´urpa ňiri Íarsa 23 zeda dgas da brřanebasa itxovs ŕengan. ŕenisa m┬šromobisagan 24 zenaarsa moa■eobs. ŕen misgan mdurvit xar da igi ŕengan 25 gulga´exilia. gulisa ŕenisa Íari gau╠e enisa gulisa 26 gamamxiarulebelsa; imedian ikmnenit ertmanertisagan da 27 daivi┬še akamdis damřimebulobao." 28 visman moxarul-kmnita, šovelta ┼irtagan qanilman. egre 29 utxra: 30 "ŕahinŕahs kve sřinavs, pateraÍtagan daŕinebuli var. anaxdeul 31 tu gae╠viřebis, igrřnobs. me ramins ve╠ar vnaxav da sicocxle 32 gamicuddebis, tvara tvit dar─enasa a╠ara moveli 33 missa; tvara me ra╠a ginoa ┬ameÍidos tuca ertxel ramin 34 vnaxe. a┬, zenaar ╠mrtisatvis, ŕen ra marge, řili ŕeuÍar. romel 35 ar gae╠viřos da ─veni sakme vera cnas". 36 řiřaman s┬rapit ŕeuloca rame esre, romel, tu kvešana 37 daikceoda, ver igrřnobda, vire mat ar mos┬addeboda. mere 38 visi movida mdurvit gvarad, sarÍmelta zeda da■da. 225 1 ramin dainaxa, sixarulita ňiri aušvavda, gulman ╠eba, 2 vita Íarman, dau┬šo; magra moi┼irva da datmo, guli trtolisaganca 3 dai┬šnara. ramin kve dga da mas ara ŕeuzraxna. cxensa 4 egre utxra: 5 "he, saqedaro, tmisaebr magaro da ňilosaebr řliero! ŕvilivit 6 mišvardi da gekceodi, okroysa baga ŕegikmen. abreŕumisa 7 avŕrita mšev, ganebierebdi; rad ┬amixved, rad gam┬ire 8 da damigde baga da a╠ar moigone axori ─emi? ┬axved, sxva baga 9 da axori iŕoe, magra tvit ŕen Íargi ara mogiqdebis. ageti 10 ture šopa s■obs, tu vitari ginaxavs, ŕen tvit ici, me razomni 11 ┼irni minaxvan". 12 ra ramin ŕorit mnatobta mze visi dainaxa uzomo rame 13 sixaruli mieca. garna ra ese cna, romel ┬šreboda, dia e┬šina 14 da atasita mudarita keneba dau┬šo, egre utxra: 15 "mzeo gulisa da gonebisa ─emisa ┬am╠ebo, mtvareo gavsebulo, 16 mtiebo cisÍrisao, laŕkarta santelo, qelm┬ipeta 17 sana´relo, ÍeÍlucta manatobelo da ŕvenebao, vardo ÍoÍobo, 18 sosano surnelo! rad is┬rapi monisa sisxlta da╠vrisatvis? 19 rad is┬rapi ─emisa siÍvdilisatvis? rad mimalav ňirsa? rad 20 mogndomia ─emi velad ga┼ra? rad ara ikm ňirsa ─emÍerř? me 21 ramin var ŕeni. saÍutari, da ŕen visi xar ─emi, sultaebr sandomi! 22 me ramin var ŕeni umcrosi msaxuri da ŕen visi xar ─emi 23 ňa´roni! me ramin var mi■nurta mepe, ŕenita mi■nurobita 24 da sišvarulita kvešanata ŕigan araÍad gasruli, ŕen xar visi, 25 mzeta mze, ňirisa ŕenisa uebrobita da tvalta da tmata 26 ŕenta si´urpita ─emi esre ŕexve┬it aka momšvaneli! me igive 27 var, romel ginaxav, da ŕen a╠ara igi xar? nutu ─emta m´erta 28 sixarulisatvis i┼irvi? tu švelasaca ─emsa siÍvdilsa 29 i┼irvi, nu mi┬šrebi, daiame guli, damezave, amosa lxinsa nu 30 damim┬areb, nu ikmnebi picisa gam´exeli da uzenaaro, nu 31 ŕeertebul xart ŕen da ─emi guli ─emisa siÍvdilisatvis, 32 nu m┬vav u┬šalobisa cecxlita! vai, esdeni imedianoba ─emi, 33 romel tavi gav┬ire ŕenisa mi■nurobisatvis! davtese mi■nuroba 34 sišrmisa ba╠sa ŕigan, ─emni sulni vamezvren, ─emta 35 tvalta cremlita vr┬švidi, ertsa ╠amesa ver daviřini da 36 ertsa d╠es ver movisveni, da davilien misita uÍanadgomita 37 d╠eni ─emni. ra gazapxuli movida, ŕigan ia, vardi, sosani da 38 nargisi ašvavda, xeta našopi gamovida mravalperi, ba╠i aŕenda, 39 vita bednierta bedi, ŕigan prinvelta šivili dai┬šes, . 226 1 ┬šarosa ŕigan ibanebodian, z╠ude avuge magari. a┬ movida ga┬irvisa 2 zamtari, uxanobisa kari da gvalvisa ╠rubeli, ubedurebisa 3 ┬eli┬adi; aoqrda igi ┬alÍo´i. arca╠a igi našopi, 4 arca igi vardi, arca ┬šaro, arca satibi da arca╠a z╠ude! 5 m´erta da meŕurneta amos┬švides, dagli■es, da┼rnes xeni. 6 daar╠vimnes z╠udeni da daaprtxvnes prinvelni. vai, esetsa 7 ˙amsa, romel Íecisa ┼ur┼elsa hgavs ─veni sišvaruli, ar 8 okroysasa. romel, ra ga´šdebis, cudad ┬aqdebis! ra guli 9 gulisagan moŕorda da mošvare mošvrisagan,-sišvaruli 10 mohkarda da ┼iri ┼irsa moema´a. a┬ gaixarnen ─venta m´erta. 11 romel ╠mertman ─veni m´eri ─emebr šos. a┬ mzraxavni ─venni 12 iqsnnes ┼irtagan, a╠ara sazraxavi uc ─ven arca╠a ŕua-mocikuli 13 gvinda, arca xvaŕiadisa ŕemnaxavi, nuca řiřa ┼irsa naxavs 14 da nuca ŕen, nuca╠a me guli m´Íivis da nuca moabad imdurvis. 15 ─emgan Íide ŕecodebuli aravinaa. mit aravisi bedia 16 ─emisa bedisaebr, mit v─ivi amisgan, romel mi┬šit řabuni 17 var. misgan Íide tumca esre ubeduri ar višav, me guli esre 18 ver damimonebda da ver moma╠orebda. vinca eŕmaysa momsmenia, 19 mi┬šit ─emebr brma da da╠re■ili ikmnebis. alvisa nedlisa 20 nacvlad ´iripisa xe amoe╠o da muŕÍisa nacvlad-kviŕa, 21 tvalisa ňa´iosanisa nacvlad, e´lta da pilakta mokcevisagan, 22 Íecisa nale┬sa da■erebul višav. a┬ ŕendobasa vitxov, 23 moilmobiere sa─emod guli: me avi mikmnia da ŕemicodebia; 24 ŕen Íargi kmen da ŕemindev! ŕecodebuli var da vinani. vire 25 cocxal var, ŕen ňa´roni xar da qelm┬ipe. ŕegiřlia gardaqdeva 26 ─emi; tavsave zeda damamřimebeli ─emi ŕen xar da bolosa 27 nu švelasa me gardamaqdev! tu ar ŕemindob, Íarsa zeda 28 meÍred davdgebi da munamdis movi┼irveb samsaxurisatvis, 29 vire tavsa ar moviÍlav. me ertxel ŕegcode, ar me oden var 30 kvešanasa zeda mcdari. a┬ misad nacvlad atassa ŕendobasa 31 vitxov, munamdis gemudarebi da gekenebi, viremdi gulisa 32 ŕenisagan ┬šroma ar gankardes. vire cocxal var, ─emi tavi 33 mi─ns ŕecodebulad da mas vabralob amisisa tkmisagan ar 34 movisveneb, ŕecodebul var da ─emsa sakmesa vinani vire cocxal var, 35 ŕecodebulsa ŕemindev. tavisa mananebelsa zeda 36 qelm┬ipoba gakvs da ňa´roni xar; raca g┬adian, gardamaqdevine; 37 magra sad╠aa mo┬šaleba, ňa´ronoba da ŕemandobeloba? 38 ra ─emi ŕecodeba movigono, ŕendobisagan uimedo vikmnebi 39 da guli damelevis. tu ─emi keneba da mudara ar moismino. 227 1 aka ŕensa Íarsa zeda movÍvdebi; munamdis sabralod v´ir, vire 2 sulni ar damelivnen, sxvagan ┬aslva a╠arsad ŕemiřlia 3 radgan ŕen u┬šalo mekmen, sxva vin╠a vřebno? nu mizam, mtvareo, 4 nu momima´eb ┼irsa ┼irzeda! berni siberita da pilosoposni 5 s┬avlulobita mouctomelni ar dar─ebian, mali 6 cxeni ┬aikcevis, mÍveti qrmali dablagvdebis da me ertxel 7 pateraÍad movcet. a┬ ŕendobasa vitxov, nu damsvam Íideganobisa 8 borÍilita me mona var ŕeni, ŕegiřlian šovlisa ňa´i˙isa 9 moňšroba, me mogitmen švelasa ┼irsa amisgan Íide, 10 romel abezarobasa ŕengan ver gavsřleb. verca ŕengan egre 11 ┼vre´asa movitmen, sibrme mir─evnia ŕensa u┼vre´elobasa 12 da sišruve mir─evnia sašvedurisa mosmenasa. me ╠mertman 13 uŕenod ┬amsa nu mšos da ŕen u─emobisa tmoba nu mogces. 14 oditgan egre mi┬šrebi, sicocxle mom┬šenia. tvit mi┬šit 15 usamartloysa kmnisatvis gulmřimed xar, šovelive kva da 16 rÍina sacecxlesa zeda moexvevis. a┬ ŕenisa gulisa simřime 17 ─emisa gulisa cecxlianobasa mouma´e, romel, tu z╠vaca 18 daasxa ─emsa gulisa cecxlianobasa, verca igi daavsebs. ese 19 kvešanisa almuri ─emisa cecxlisa Ívamlisagan dgas, haerman 20 gulisa ŕenisa nadebi icis da mit m´iris, bedisagan gaŕavebula 21 ╠ame, mit asre mtovs, esre saÍvirvladaa ´ani ─emi mi■nurobisagan, 22 romel naxevari cecxlsa hgavs da naxevari mšinvarsa. Íacimca 23 rad egeboda eseti, garna arca angelozi da 24 arca eŕma esden ŕeu┬oneli arvis unaxavs. vin naxa mšinvari 25 cecxlisagan daudnobeli, anu cecxli ┬šlisagan dauŕre´eli 26 ─emgan Íide? visca esre mi■nuroba sulta ŕigan ŕehzelia, 27 misi tovlta ŕigan moÍlva augia me egre ve┼vdi ŕengan, 28 tu cecxlisagan miqsnaso, ara tuca ese mgoneboda, tu tovlta 29 ŕigan momÍlavs. nuvis atkmev, tu me´i mudara řabuniao 30 me ŕeni s´umari var. šoveli Íaci s´umrisa ňa´iviscemisat. 31 vis moi┼irvebs, ara esre.velsa gandevnis. da tu siÍvdili ─emi 32 g┬adian da geadvilebis, esre sabralod nu momÍlav, s´umrisa 33 moÍlva tovlita bil┬i sakmea". 34 63 visisagan ňasuxi 35 visman, vita lomman ganmřvinebulman, ┬šromit egre utxra: 36 "┬aed, ramin, imedi gardai┬švide ─emgan, guli daiame, 37 vitamca arca micnob da araodes maravi kalaki ginaxavs, 228 1 vitarca ornive ara šopil vart, agre dai┼ire! me igi m´Íivis, 2 raca ─emsa tavsa zeda ŕengan gardamqdara; a┬ nu╠aras mendurebi, 3 ertxel moma╠ore, momÍal da momašivne, a┬ Ívla masve 4 hlami da a╠ar egebis. ┬ai╠e ŕeni Ívamli! radgan cecxli 5 ┬agi╠ia, Ívamlica ┬ai╠e; radgan zenaari daivi┬še da pici 6 gami´exe, ─emi moctunveba a┬ a╠ara ŕegiřlia. ┬ae, gulsa eubnebodi 7 mas a╠orebdi da misisa mi■nurobisatvis xelobdi! 8 tu ŕen prtxili, gonieri da enad-Íargi xar, arca me ueno 9 da regveni var. ŕen egegvari dia ici Íacisa ╠oreba da xlatva, 10 gicnob da mraval■er momismenia ŕengan egegvari ckapva; 11 garna mom┬šenia zenaarta ŕenta smena. me a╠aras u╠ala´eb 12 mepesa moabadsa, ve╠ar gav┬irav ─emsa argam┬iravsa, mas sakmesa 13 a╠ara vikm, raca Ívla mikmnia da ŕemicodebia. sa─emo igia. 14 romel esden avita znita ušvar, egreca arca ┬amsa momaÍlebs 15 ┬šalobasa da sišvarulsa, arcavis sxvasa gamoir─evs 16 ─emsa; niadag gul-martlad mošvarulia ─emi, ar ŕenebr uzenaroa 17 da arca ŕenebr ras me´švis da mibrřanebs. a┬ gul-martlad 18 smad zis, romelsa sixaruli numcaodes moaÍldebis 19 da ŕengan amisa ŕuri, raca mas ─emita s┼irs! a┬ amis 20 meŕinian, romel ŕahinŕa sa┬ols ŕemovides, tavisa ┬alÍo´sa 21 ŕigan vardi ver naxos, me sagebelsa zeda mřebnos da ver 22 mňovos, da Ívla raytame gava┬šro. agetimca išo sašopi misi 23 mi┬šit, vitari aris, da ŕentvis rogorica išos-švela advilia! 24 ama gašinulisa sišvarulisa mizezita Ívla a╠ara m┬adian 25 misi ŕecodeba; Íma aris akamdis ─emi ┼iri, romel ŕenita 26 gzita vi┬šrobdi ŕahinŕasa da ╠mertica ŕenita mizezita 27 davivi┬še. . 28 atas■er sicocxlisagan imedi gardami┬šda da ama šovlisa 29 ┼irisa nacvlad bolod ŕengan zenaarisa da picisa ga´exisa, 30 imed-garda┬švedilobisa da mošivnebisagan Íide ara damr─omia. 31 ─emi ňa´roni momduravia da ╠merti dambadebeli cisa 32 da kvešanisa gana╠amca aratave momemadla! sišrme ŕenisa mi■nurobisa, 33 sišvarulisa da moucileblobisatvis xelsa cudad-re 34 ┬amiqda da uxarelad ŕenisa ■avrisagan qelni ŕevi´švelven 35 da qelta karisagan Íide ara damr─a razomsaca vubnobde, 36 satkmeli ar damelevis. ama xisagan našopi ar mogxvdebis, 37 arca ama gzisagan sixaruli. ŕeikec, ┬aed Íide, cudi ┼iri 38 ginaxavs aka moslvita! ŕua╠ame gardasrula, picxeli kari 39 kris da ori m´Íaveli tovli dauc. cudad nu hreÍ ama 229 1 Íarsa - rÍinasa civsa ŕei┬šale ŕeni tavi da ┬aed Íide, romel 2 ar moÍvde ama tovlta ŕigan šovlita. řili gaamos ╠mertman 3 da ╠ame da d╠e svianmcaa ŕentvis gul, vard-saxeli da 4 vard-╠a┬vi". 5 gulisnadebi arca egre gamoacxada. 6 srulsa ╠amesa ramin tovlta ŕigan dga da haeri missa tavsa 7 zeda ┬vimda, ╠rubeli missa cxensa zeda kapursa stovda, 8 da cremlsa asxmida da kari raminsa zeda sultkmida. cisÍramdi 9 egetsa šopnasa išo, romel tavit perqamdin raca 10 ´ansa ecva, švela gahšinvoda da tvit, vit rÍina, ŕekmnil 11 išo. 12 visi ŕignit egre m´irali da mÍerd-da╠ebuli i´šoda: 14 "esevitari tovli da mšinvari aris romel misganve saxlad 15 mšopi vÍedebi! 16 he, ╠rubelo, raminisa tavsa zeda ´irilisatvis ŕeircxvine! 17 misi vardis-peroba zapranad gagiqdia da misni pr─xilni 18 lilis-perad. magra ornive gebralebit da mit s´ir. radgan 19 mas evnebis, nu tov! ╠rubelo, moisvene co´ad, nu mima´eb 20 ┼irsa! 21 he, karo, viremdin hkri? co´ad da┬šnardi! ŕen ar igi kari 22 xar, romel misita sulita šovelsa kvešanasa surnelobdi? 23 a┬ rad ar gebralebis misi ´ani esetisa sicivisatvis, 24 romel misisa ´anisagan sisurnelesa itxoven nargisi da sosani? 25 he, mdidaro z╠vao, razomca mdidari xar, egreca raminia 26 mona xar. tuca tval-margali´i dia gakvs, raminisebr uxvi arca 27 egre xar. a┬ dari ňove mas cxenosanta ňa´ronsa zeda ╠rublisa 28 qelita, mit gamogzavne ┬vima! ŕeni ab■ari ┬vima da tovlia, 29 da misi ab■ari mÍvetia tu amas ╠ame ar daeqsnebi, mista 30 laŕkarta m´verita gagaqmobs! 31 hai, hai! ra ŕeu┬oneli da usircxvilo var, romel nebierad 32 darbazta ŕigan da■domil var da nazuki ´ani misi tovlta 33 da bukta ŕigan mimšopebia! raminis ňiri da ´ani a┬ švitel-tetri 34 vardia, da vardisa xisa ma┬šeni mi┬šit sicivea". 35 mere Ívla ve╠ar gauřlo gulman da mivida sarÍmelta zeda. 36 mista ŕuktagan srulad kvešana ganatlda. 230 1 64. Ívlaca saubari visisagan 2 utxra visman raqssa: 3 "ŕen ─emi ŕvilurad sašvareli xar, ar minda saŕenod eseti 4 tovli da ┬vima, garna avisa amxanagisa moaxle xar da mit g┼irs 5 švelay. .tumca egetisa amxanagisad ar ŕes┬robil išav, tvaltamca 6 ─emta zeda adgilsa viňoeb ŕentvis me┬šinebis ŕeni 7 esre šopa: rad sřebne ama mgzavrobaŕigan da avsa mošvassa 8 ŕees┬ar? ar icodi, romel Íargta tana qams gamosveneba da 9 mgzavroba? a┬ cudad ┬agqdomia ┼iri. arca kve dagašeneb arca 10 rad gagaÍvirveb, arca ňirad migiŕveb. ┬ae, axori da saÍvebi munve 11 řebne, romlisatvis dagigdivar!" 12 egretve ramins uoxra: 13 "┬ae, ramin, ŕeikec gare! mraval■er ŕensa Íarsa gdgomivar 14 da asreve ŕen ar ŕegiŕvivar mraval■er zenaari mitxovnia da 15 ar mogismenia, mraval■er sisxlisa cremlita m´iralsa mizaxnia 16 ─emni sas■elni da ar ŕegbralebivar da arca ─emi Íaci 17 ginaxavs, arca ┬igni ┬agiÍitxavs. maqsovan mravalni ˙amni, romel 18 ŕen amod gamogisvenebia da Íargad gřinebia ─emisa sakmisa gauvlenelsa 19 da me ugulo aŕpotebuli da ŕe┼irvebuli cremldenit 20 šopil var. a┬ rac ─emda gikmnia, ege misi nacvalia! avisatvis 21 avi-nacvali moucemia ╠mertsa. razomca ŕen ─vili da 22 nazuki xar, ─emgan upro ara xar. tu saŕeno odesme višav, a┬ 23 gagdebas ras memartlebi? a┬ gardai┬švide ─emgan imedi, vita 24 me ŕenisa gulisagan gardami┬švedia. amisi ŕe┼irvebuli ■domil 25 var. me igi višav, romel imedovnobisa naxvita z╠vasa ŕigan 26 viarebodi, a┬ z╠visa ╠elvata daqsnil var, guli usargeblo 27 ŕe■erebisa imedita gamircxia. a┬ radgan řvelisa mošvrisagan 28 ara gakvs bedi, ┬aed da axali mošvare ŕeinaxe. řveli 29 drahÍani da tvali Íargia, tvara axali upro sašvarelia! ra 30 ─emsa sišvarulsa ga┬irvita tavi mohÍvete, maŕ meored vit╠a 31 daidgnes moÍvetilman tavman šelsa zeda? ra ─emsa samaresa zeda 32 balaxi amovides, igica ŕengan momřimari da ┬šenilia, ňirvel 33 mi■nurobisa ┼irtagan da merme ga┬irvisa ■avrtagan, da 34 tvitosa purcelsa zeda asi atasi "hai, hai" ┬eria. razomca 35 tatbiriani višav, ese ar vicodi, tu gulsa sišvaruli dauberdebiso. 36 a┬ nu╠ar eřeb ─emgan sišvarulsa, - berni meored 37 ar gašrmdebian! 38 ar gaqsovs, odes ┬igni moge┬era da atasi saginebeli da 231 1 natreveli e┬era, egreve sašvedurisa mocikuloba ŕemogetvala 2 da ara dagr─omoda augi, raca ar mogetvala? me ŕenisa sišvarulisagan 3 Íide aras gavexele; tu sišvarulica gamomecada 4 me, ŕenisa sišvarulica s┬ori aravisi gardamiqdia. ─emi guli 5 ŕengan Íide aravis ecna da aravis neba ŕengan Íide eňovna! ŕensa 6 . [gareŕe], aravin gamovir─iven, arcarad ŕen gecrue da arcavin 7 sxva mošvare vřebne ŕengan Íide, da ŕenca bedisagan agre gahqe! 8 mas ubedursa dedasa hgav, romel erti asuli esva da igica 9 brma. guli ─emi mŕvildisaebr. mrudia, si´švani ─emni isrisaebr 10 martalnia; radgan guli ŕeni sagania, sašvedursa ver gasřleb 11 ai╠e ŕeni sagani, romel ver eces isari ┬aed, romel ar 12 gesmis si´šva gulisa dambnedeli, sim┬arita nav╠eli da gamÍveteli 13 qrmlisaebr". 14 65. raminisagan ňasuxi! 15 ramin da╠re■ilman ňasuxad egre gamosca: 16 "maga saubrita cad nu gasrul xar, mtvareo! ŕen maga si´švasa 17 ver gaasruleb, datmobisa barita tiqasa ver ai╠eb. 18 ŕeni ena da guli ar emo┬mebis ertmanertsa. rasaca ŕen ubnob, 19 ŕeni guli magisgan abezaria. aravinaa sišvarulisaebr 20 mňaravi, romel gulisagan tmobasa ┬au╠ebs da ╠a┬vtagan persa 21 asre advilad, vita mtrvalisagan okroysa ´arali. tu me 22 daberebul var, mi■nuroba ─emi ar daberebula: axali qma 23 řvelisa řalisagan ─amoiÍrvis. me ŕeni sišvaruli šovlisa 24 soplisa sixarulad mi─ns rad unda siberesa qseneba? egzomsa 25 nu meÍicxev, nu mašvedreb! mrtelsa sneuloba araodes 26 moundebis! a┬ ŕen mrteli xar, me bedisagan sneuli var da ar 27 mia■ia ese ┼iri. igrřen ─emi esre mi■nuroba da gaamašdi! tuca 28 ´urpata uxucesi xar, tvit ŕen ici, romel sa─emod ege 29 ertica ara gmartebs. tuca monata ŕecodeba ar gamo─ndeboda, 30 mo┬šaleobisa saxelsa sad hňoebdi? razomca gamdidrebul 31 xar, glaxata migonebdi. me razomca da ŕegcode, agre ubralo 32 ňa´i˙i arca egre mmartebs. samotxesa ŕigan mšopman adam 33 ╠mertsa ŕescoda, da me misi ´omi var; tu ŕegcode, ŕendobas 34 gtxov ╠mrtisa gangeba Íacsa tavsa u┬iria; ŕecodeba masca 35 gvarsa tana ŕeuzelia; arca mecnieroba ŕeakcevs ╠mrtisa 36 gangebasa da arca ┼abuÍoba moerevis pateraÍsa, arca 232 1 cnobiloba da arca sixele. tavisatvis Íaci ubedurobasa 2 ar gamoir─evs. 3 nu╠ar meÍicxev, nu╠ar mašvedreb; nutu ucnobo ukmnivar 4 ŕensa mi■nurobasa da ŕemicodebia, tvara ŕen ici, romel 5 nebita ar ŕevidodi ŕensa ŕecodebasa. tu ra ŕemicodebia, ara 6 aris ┬amali ŕendobisagan Íide. Íma aris ─emtvis ese, raca 7 gikmnia! 8 me tovlta da ┬vimata ŕigan oditgan vdga da ŕen ┬amsa 9 da ┬amsa tvalta macilveb; u┬šalod ucremlod da uzenarod 10 xar ─emzeda, enita, vita qrmlita mÍvetita, m┼ri da egre me´švi: 11 "araodes minaxvixar da arca gicnob da, tu minaxvixar, 12 arca uimedod gasrul var da mi■nuri var ŕengan". nu eřeb 13 ─emgan Íideganobasa da nu mogiclia ─emad saÍlavad. guŕindeli 14 ŕecodeba guŕindelsa d╠esa tana ┬avida, ŕen akatgan 15 mnaxe, tu vit ŕegaguo da vita gmsaxuro xvalitgan. tu igi 16 pici gami´exia, a┬ ŕendobasa vitxov. tuca ŕendobisa txova 17 Íargi da saqamsoa, ňa´rontagan ŕendoba upro saxelia. das´urobit 18 icode, Íargisa kmna ar ┬aqdebis. me ─emi mukapa esre 19 ga┬bilebit gardamiqdia, - mešopis! tovlta da bukta ŕigan 20 vdga da ŕen Íacobisa tvalni dagixu┼van. u┬šaloysa gulisagan 21 raca g┬adian, švelasa zeda qeli gakvs da ikmodi, ─emisa 22 Íideganobisagan Íide. magra ama gulita nav╠elsa ver v┼am da 23 ama sulita ´virtsa vera vzidav; tu guli ─emi kvaca aris. 24 ŕensa Íideganobasa vera gavsřleb ŕenisa siŕorisagan meŕinian 25 da sxvisa aras ┼irisagan ara, romel ╠merti ŕen gtxovs mista 26 sisxlta!" 27 visisagan ňasuxi 28 "he, ramin, umecrobita pateraÍisatvis daňšrobil xar! 29 ňirvel ga┬irva bolosa ˙amsa gulsa esre daesobis, romel 30 ukunisamde daa─ndebis Íacsa. me ŕeni ■avri gulsa da╠ad dam─enia 31 da esre ╠rmad ─au┬vavs.mas sadagvelsa, romel ŕeni 32 sišvaruli esre gauřia, naÍvalevica a╠ar miuŕvia ar dage´evis 33 ertsa Íacsa us■uloba da mo╠oreba, arca ertsa gulsa 34 m´eroba da mošvroba. tuca guli glax ─emi rÍinisa mta šopil 35 išo, egreca daileoda usamartlod ŕenisa ga┬irvisa goneblobita. 36 ra atasperi ŕengan ─emi damřimeba movigono, ŕeni 233 1 sišvaruli vita╠a igebis? tvit ŕen ici, tu ŕenzeda razomi zenaroba 2 viqmare, razomi Íargi vkmen da razomi ┼iri gamiřlia ŕenisa 3 imedisa momlodeobita! da ŕen ─emzeda igi hkmen. romel 4 ╠mrtisa uaris mkmnelsa martebs, da tvit me vici, ra nacvali 5 momage! raca dagitesavs ŕenve moimÍi. ─emsa sxva gamoir─ie 6 da saŕeno ňove. tvit samisod hqam da igi saŕenod, hňoet ertmanerti! 7 ┬axve da, vita orbman, mřovri s┼ame da ra gasře╠. 8 akave moxve? uxanoo! cxeni gahšide da nacvlad viri išide, 9 Íargad iva┼re! 10 tvit ŕen ─emebri sit gperobda? saŕeno sašopi mlaŕe 11 kviani daumdelo aris, rasa╠a eřeb m┬vanviliansa ┬alÍo´sa da 12 sašopsa? me lomi megone, irmis monadire, ŕen ture beri meli 13 xar, atasita xriÍita šurd╠lisa řliv ŕemňšrobeli! radgan 14 ´ani ┬midad gebana, tavsa nacari rad daisxi? rad dadgi 15 ╠vinisa ┼ika da qelta řmrisa ai╠e? rad dadgi muŕÍiani uqduri 16 da nivris ■ami dai┼ire? rad a╠deg saqelm┬ipoysa sageblisagan 17 da das■ed plassa zeda? ar Íma išo igi ŕecodebad, 18 romel ┬axve, damagde da coli ŕeirte da ŕeni mgonebeli 19 gam┬ire? švelasa ─emi gabediteba acnobe da ─emta m´erta gaaxare. 20 ar Íma išo, romel ─emi satreveli ┬igni mom┬ere da saginebeli 21 da sisxlni ─emni mas ┬ignsa ŕigan da╠varen? ar gaqsovs. odes 22 řiřa gamogigzavne da avi avsa momima´e agine da gamitrie, 23 atasi grřneuloba, avis mokmedoba, řa╠loba, ■adegoba 24 ŕehšivle? ŕen xar ■adegi da u┬rpelo, ar řiřa! raca mas 25 utxar, a┬ švela ŕentana miňovnia tavsave zeda. igi glax moa╠ore 26 da mic, romel šoveli sakme qelovnad ici. uxanoo! 27 uzenarod ŕen išav ─ven zeda: ┬axved gorabs, vire g┬adda, mun 28 išav da ixarebdi, a┬ mosul xar tval-cremliani da gveubnebi, 29 si´švani mogiÍazman garet okroyta da ŕignit rÍinita! da 30 me igi ┬alÍo´i var, atasperad ašvavebuli, romel ŕengan maga 31 ertisaca tkma ar meÍadreboda; me igi vardi var, romel šovelni 32 qelm┬ipeni na´rit tavsa gardaišrian; ŕenta tvalta 33 ┬ina vit gavqe esre saaugod, romel devisagan upro gedux┼irebodi? 34 me ┬mida ┬šaro var, romel ra svi. mi┬a ─aakcie. a┬ 35 Ívla mog┬šurvebia da s┬rapit mosrul xar. tuca╠a gndomoda, 36 mi┬asa ar ─aakcevdi ŕiga!" 234 1 67. [raminisagan ňasuxi] 2 ramin egre utxra: 3 "he, švavilo ─inelta, barbarelta! natkvamia, sa┬utro 4 ┬iskvilisa kvisaebr mbrunavia. ╠mertsa esre dau┬esebia, romel 5 zog■er cxelia da zog■er civi, da ─ven sa┬utroysa 6 ŕvilni vart. egreve Íaci zog■er mrtelia da zog■er sneuli, 7 zog■er bednieri, zog■er ubeduri da zog■er glaxa. Íacisa 8 bedi sus´ia, romel, - co´a qorci da co´a řvali, - 9 veras moi┼irvebs. zapxulsa sicives moindomebs, zamtarsa- 10 sitbos; tuca sa┼amadisagan cocxala, egreca ┼ama daasneulebs; 11 raca sa┬adeli moundebis sanamdis a╠ar, unda, vita 12 ňirvel? ra neba movida, ┬avida Íuŕ´oba da, ra ndoma movida 13 - ┬avida sizan´e; arasa┬adeli uarea mi■nurobasa: ra 14 mzisa msgavsi gišvardes da ŕen mas ušvarde, asre mi■nurobs 15 Íaci, romel ┬amsa tmoba a╠ar ŕeeřlos. ndomisa qelsa kveŕe 16 guli řabunia, amoysa gamosvenebisa da řilisagan una┬ilo dia 17 ┼irsa naxavs řebnasa ŕigan da, raysaca kmna da neba mihxvdes, 18 masve ┬amsa gař╠ebis da moe┬šinebis; da verca ertgan šopnasa 19 gasřleben, nazoben, da verca siŕoresa moi┼irveben. 20 meca Íaci var da ertsa sakmesa zeda šopnad ˙amman ar mimiŕva. 21 vita prinveli, gonebita egreca ŕensa midamosa vprinvidi, 22 amit romel ŕenisa mi■nurobisa lagami amdebia ňirsa. 23 maŕin ŕeni zne švela agre meÍeteboda, vita tvit saÍeto xar; 24 merme ra ŕen gami┬šer, Íuŕ´oba dai┬še da m´erobisa axali 25 Íari gaa╠e, ┬aved, romel aramca me┼vri´a ŕenisa ┬šromisa 26 da nazobisagan. ┬avi╠e sišvarulisa ÍaÍabi ŕenis nazisa korisa 27 ŕiŕita. igi guli romel ŕengan nebieri išo ŕenganve beditobasa 28 ver moitmenda; megona ┬aslvisa ˙amsa, nutu uvisoba 29 movitmino. vřebne ÍeÍluci gulisa misacemeli, mas guli amad 30 mivec, romel meca ŕenisa ■avrisagan daqsnil višo. mitxres: 31 "mi■nurobasa sxvisa mi■nurobisagan [Íide] ara das┬vavso, vita 32 rÍinasa rÍinisagan Íide ara dale┬saa ra Íacsa axali mi■nuroba 33 gulsa ─auvardebis, řvelsa male daivi┬šebs; ra axali 34 sika movides, va┼risa řveli sika uňa´iod gaqdebis kalaksa 35 ŕigan. 36 me ra mošvareta ŕemagones, matita mivmarte gorabs. tvara 37 ese ŕenca ici, romel ─emi tvalta ─ena ŕeni ┼vre´a aris. vita 38 ┬šurveuli ┬šalsa, egreve me ŕenisa ňirisa niŕansa veřebdi 235 1 zog■er ŕenisa ■avrisagan daqsnasa vecdebodi; vardi, vardsaxeli, 2 vňove gzasa zeda, egre megona - elvare mtvarea da 3 misisa sexnasebr surneli da ╠a┬v-┬iteli. egre vi´šodi: 4 "guli mivce ama mzesa, daveqsna visis ┼irsa!" 5 gulsa sisxlita vrcxidi. cxadad da idumal ŕevagonebdi 6 sabralosa gulsa ─emsa da ara mergebis misita mudarita; ŕengan 7 sikuŕisa da nazobisa ■avrisagan veřebdi ama ╠onesa, ŕenisa 8 siaxlisa mo┬šenili arca maŕin šopil var; garna razomni 9 rame sakmeni maŕin ─emzeda ikmnnes, sxva ╠one arca╠a egre 10 mkonda da a┬ ase momdebia gulsa cecxli, vita tvit ici. maŕin 11 ŕenita gamotxovita ┬aved, coli ŕevirte egeti, vitari 12 gasmia, da agre didad ŕeve┬šale ŕahinŕas. d╠iv da ╠ame v´irodi, 13 nadirobasa višav tu smad v■di, ─emni cremlni ŕemŕralni 14 arvis unaxvan ŕenisa sišvarulisatvis coli davagde 15 da igi egzom didi dideba; ─emgan ŕensa siŕoresa ŕigan gařleba 16 a╠ar egeboda; eseti orguloba ikmna ─emsa ´ansa ŕigan, 17 romel ra ´ani sixarulita išvis, guli egreca mozrunavtaebr 18 ŕenisa siŕorisatvis ´irodis, daileodis uŕenobasa ŕigan. 19 arca mřinaresa da arca m╠viřaresa uŕenod ┬amica ar damišopia 20 amod. a┬ ŕen xar ─emi ╠one, avi da Íargi, ┼iri da ┬amali, 21 si´Íbo da sim┬are. sicive da sitbo! ŕen xar ─emi neba da 22 pateraÍi, ┼iri da lxini, da╠re■a da sixaruli, siglaxe da 23 simdidre; ŕen xar ─emi sicocxlisa mizezi! ŕen xar tvali da 24 guli, suli da sa┬utro, ─emi mze da mtvare, ca da kvešana! 25 ŕen xar ─emi m´eri da mošvare, romel nutu bedi xar da švela 26 ŕengan mit m┼irs, ŕen mišav, raca g┬adian, qelm┬ipe xar 27 ─emzeda! me ŕenganvi ŕentana mit v─ivi gul-mqurvlad da ŕemogexve┬ebi, 28 romel gulsa zeda ňa´roni xar. me esera ŕenita 29 qmobita mosrul var da nu╠ar u┬šalo mekmnebi!" 30 68. [visisagan ňasuxi] 31 visman egre utxra m´iralman da egreve m■domman, romel 32 misisa ňirisagan banni ganatlebul išvnes. raminis egre dgomis 33 da mi┼irvebisatvis guli s´Íioda, magra kvisa msgavsi 34 guli misi arca egre molba. kvasa zeda naxa´i advilad moiqocebis, 35 magra igi adrindelsa ŕursa igebda. ra guli gauqurdis, 36 ŕurman misman cecxlsa zeda ┬šali daasxis. egre arkva 37 ramins: 236 1 "he, ma╠orebelo, enad siÍetisa mindobilo! enovnobisa 2 moedansa ŕigan burti ─agigdia. ┬adilita kari ar ŕeiňšrobis, 3 arca ´alaxita mzisa ŕuki daiÍodebis. tu ┬axved ─emisa sišvarulisagan 4 gorabs, vita ┬šurvieli ┬šalsa eřebdi; zog■er 5 nemisa ňirisa niŕansa eřebdi, zog■er ─emisa Íideganobisatvis 6 ┼irisa mavi┬šebelsa a╠ara ╠one gkonda sxvisa colisa ŕertvisa 7 Íide; ŕeirte, romel ┼iri dagavi┬šos - da u─emod 8 aras ˙amsa gkonebia gamosveneba da siame. aha, vitamca ese švela 9 martali gitkvams, dami■erebia. 10 magra esre satreveli da saabezaro ┬igni raysatvis mom┬ere? 11 rad momitvalen egzomni zneni da augi? řiřa glax ─emi 12 esre beditad rad gamomicorve? visita brřanebita gahqade 13 mista m´erta ┬ina, vita řa╠li, uňa´iod? a┬ ertsa ŕegagoneb 14 da gulis-šurita moismine: visca ┬aeÍidebode, gulsa ŕigan 15 sazavosa adgilsaca daugdebdi; mecnieri Íaci omsa ŕigan sazavosa 16 adgilsaca daagdebs ŕen eŕmaman vit gagaxela, romel 17 řiriturt sišvarulisa xe ŕenisa gulisagan daigli■a? 18 ar gasmia, romel orni eŕmani m´erobisatvis mi┬šit niadag Íacsa 19 uÍana dgebian? erti egre e´švis. "ese rame sakme kmeno, 20 sargebeli mogxvdebis". da ra kmnas, meore egre e´švis: 21 "es rad hkmeno? ┬as┬šmidio". ŕen ňirvelman eŕmaman esre gagxada 22 romel uÍanandeli gananebs avisa ukmnaroba uadvilea 23 ŕenisa ŕendobisa da zenarisa .txovasa esre, vita umaŕvnota 24 ŕe┼amadta ┼amasa maŕvneta s■obs da uadvilea uÍanis zeda ┬amalta 25 smasa. tuca ege cnoba maŕin gdeboda. a┬ ena ─emi umoÍle 26 ikmneboda da, tvit tuca ege cnobani msxdomodes ňirvelve, 27 ra sa─emo išav? vita ŕen damagde da inandi, egreve a┬ 28 me vinani da me var mas tavisa bralobasa ŕigan: tvit rad gnaxe 29 da, tu gnaxe, rad sašvarelad ŕemišvardi, rad mogismine? 30 a┬ ŕen ┬šali xar da me cecxli da ┬šali da cecxli ertgan 31 a╠ar mohqdebian". 32 69. [raminisagan ňasuxi] 33 ramin lmobierad egre utxra vissa: 34 "ŕenman amas ╠amesa ┬šromaman siÍvdilsa mim┬ura! ─emtvis 35 ori ╠ame aris: erti haerisa sibnelisagan da erti ŕenisa 36 ┬šromisagan. ra didsa ture mi┼irvebasa gasřlebs Íacisa 237 1 guli! tvara ŕensa sa─emod egre xedvasa ŕigan vita╠a glax cocxal 2 var? amis ╠amis siřnelisaganca sulni ňirad momslvian. 3 ─emman raqsman ra╠a glax ŕegcoda? dia tu me ŕecodebuli var 4 da tu ─emtvis gŕurs sa■domi da sagebeli, amisatvis egre`.da 5 co´a bze da krtili nu gŕurs, vitamca tvit šola ar micnob 6 da s´umari var; šoveli Íaci s´umarta masňinřlobisatvis 7 i┼irvis da ŕina unebliv a┬vevs. ama cxenisa sišvarulita gaanare 8 sulsa ─emsa, tvara me tovlsa ŕigan tu movÍvde, saxelad 9 mi─ns ŕenita mizezita siÍvdili da arca uŕenosa siÍvdili da 10 sicocxle minda! aka siÍvdili mi■obs da mir─evnia ama sa┬utroysa 11 ■avrisa zidvasa da ŕenisa ┬šromisa smenasa. aha, vitamca 12 arcaodes saxeli gasmia ─emi. arca╠a ŕendobisa rays mtxoveli 13 var, nu╠ar agrřeleb ─emsa sakmesa, nu mizezob! .a┬ šoveli 14 Íaci na■omardobit giqmobs, tu egre mitxrob: "ŕeikec gareo, 15 uimedoo", - visca esmis, siřviresa gizraxven, ar ┬šromasa 16 i´švian. 17 ─vensa ŕua arca sisxli kmnila da arca řveli m´eroba, 18 ese nazobit aris da ar gulis gamo╠marti rame m´eroba. siÍadilita la╠oba ara 19 qams. a┬ ŕen monisa sulita ras la╠ob? 20 me ar eseti var, tumca siciveman gamakcia anu ese midamo 21 damagdebina vire sulni midgan, aka vdga ŕensa ┬inaŕe; 22 ara mgama, tu tovlsa ŕigan movÍvde; arcarad meaugebis ŕentvis 23 siÍvdili. uŕenod šopaca gamomicdia da mÍvdrisatvis 24 cocxalsa mina´ria da, tu uŕenod cocxal višo, radmca sixarulad 25 mi─nda?! he. sazaro zamtrisa buko, moima´e picxeli 26 šinva da tovli, romel umale damilivne sulni! ─emtvis siÍvdili 27 tovlsa ŕigan dia uamea sa┬utroysa řabunobasa da mošvrisa 28 dam´erebulisa xedvasa. ´ani kvisa da suli rÍinisa ver 29 gasřlebs ama šopasa, rasaca ŕigan me var! .." 30 70. [visisagan ňasuxi] 31 visman egre utxra: 32 "he, gam┬irao ramin, bolosa ˙amsa ŕenisa gonebisagan ─ai┼er 33 pateraÍsa. avisa mokmedta da ŕemcodeta ┬esi egre aris. 34 romel gana╠a odesme agetsa ┼irsa ─acvivian, vitarsa a┬ ŕen 35 ─avardnil xar. ┬arsruli prinveli maxesa ar ŕeebmis╠a? ŕen a┬ 36 amas kalaksa maravs ŕigan usaxlo xar da egzomta mošvaretagan 37 ucxo; arca odes ─emgan nebasa hňoeb da arca maravŕigan 238 1 sadgomsa ese s■obs, romel cudad ara dge, beditad ar 2 ubnobde da rišesa ŕigan vardsa da sosansa ar eřebde. ra 3 ┬inandeli mošvare qeltagan ┬agivida ese s■obda, romel 4 uÍanandelsaca gverdit amod ■domil išav. gul ŕeni coli 5 aris da misebri malxeneli ŕina gi■des, ŕen sxvagan rad išo 6 asre gul-ga´exili? 7 ese darbazi ŕahinŕas moabadisia da misisa s´umrisatvis 8 bednierimca, magra ar egetisa momašivnebelisatvis, vitari ŕen 9 xar. nuvin mehmani gišos ╠mertman, romel arca masňinřelisatvis 10 grcxvenian da arc ╠mrtisagan geŕinian; da ŕen arca 11 manda dgomasa da ─emsa saubarsa ╠irs xar, ňirad vit migiŕva 12 anu moabadis darbazsa ŕigan vit ŕemogišvano? me akait Íide 13 gaga┬vev da ŕen egre i´švi: "s´umari varo!" mas glexsa gařebulsa 14 hgav, romelsa soplad ar ŕeuŕvebdes da igi egre 15 i´šoda: "sopeli ─emisa qelisa ariso". odes saxlit gamoxve. 16 maŕinve ar icodi, romel zamtrisa tovli da ┬vima išo da 17 buki ŕeikmneboda? ese gza sala╠oblad rad gi─nda, radgan ese 18 icodi, romel maravs arca saxli gidgs da arca╠a visi ŕeni 19 mošvare išo? rad dai┬še zamtars ugargod siaruli? ŕeni 20 umecari guli ŕeni m´eria; ŕeni sašveduri me arad╠a dama─ndebis. 21 Íargad moaqsena ■imŕed mepesa misman vazirman, tu: "umecartasa 22 nuca sixarulad mixval, nuca zrunvadao". ■eret 23 odes arca qelm┬ipe išav da arca sňasalari, maŕin d╠iv da 24 ╠ame ─emisa ŕegonebisagan ar dadgebodi da a┬. ra gadiddi, 25 ŕeni alami da droŕa cad gai┬ia, sašvelaod ŕeuňovar ikmen 26 da me abezar-mkmen, gamÍicxe da gamabedite, da a┬ Ívla ─emgan 27 samasňinřlosa eřeb, zamtrisa [˙amsa] zapxulsa ina´ri. ra nebieri 28 išo da moxaruli, maŕin ar ─emi xar da, ra tovlman da 29 bukman ga┬šinos, maŕin╠a moxval?! . 30 gardai┬švide ─emgan imedi, dameqsen ŕenisa ╠mrtisatvis 31 da gamaaza´e ŕenisa saubrisa da siaxloysagan!" 32 71. [raminisagan ňasuxi] 33 ramin gul-ga´exilman egre utxra: 34 "nu mizam, mtvareo, nu mašvedreb egzomsa daurideblad. 35 nu damamřimeb! ar mešopis egzomi gineba da egzom■er ňiris┬šlisa 36 ┬adeba da augisa švedreba?. Ívla zeda sašvedurisa 239 1 isrita mesrvi gulsa, ve╠ar gavřleb amis me´sa. suli da guli 2 dagi┬šlulebia ─emi, amis uaresi ra╠a ┬ameÍidos, romel 3 egre me´švi: "ege adgili mŕurs, sada sdgao?" rad gŕurs polorci 4 ─emad sadgomad? ar moabadisa darbazia qams, tu m´erad 5 da mesisxled mi─nde, radgan šovlisa Íacisa savali ŕara 6 gza ─emtvis sadgomad gŕurs? m´erta da mošvareta švelata 7 savalia da ŕengan tvit ar ňiriania ŕuri. ar tvit ŕen mitxar 8 tu: prtxilni Íacni ┬aÍidebisa ˙amsa gulsa ŕigan sazaosa adgilsa 9 daagdebeno, a┬ ŕen rad ar gaqsovs igi? nutu ara tiqisagan 10 dabadebulia ŕeni gvari? a┬ tu ar ŕemindob, ┬avida 11 sišvaruli, raca╠a sakmaria - ikmna! 12 akat ┬aslva minda u╠oniod, magra ugulosa. umošvrosa, 13 ulxinosa da utmobelsa ŕenisa tmisagan iadgari miboře, ŕenisa 14 tavis saburavisagan ┼irisa damavi┬šebeli momeci, ŕenisa 15 ´oiloysagan erti alša ┬ama´ane mis šrmisa, berisa, švelaysa 16 gulisa damdebelisagan. nutumca daiqsna suli ─emi ┼irtagan. 17 radgan ŕenisa isrisagan egre daiÍoda! nutu vire suli ─emi 18 gasřlebdes ┼irta, ŕenca gasřle ─emta Íideganobita! masmia, 19 tu: "╠ame švela maÍe aris da arvin icis, tu dila rasa ŕobso". 20 ŕenca ra ici? nutu a╠ar maga bunebasa zeda išo. ra gatendes?" 21 72. [visisagan ňasuxi] 22 visman egre utxra: 23 "ege, rasaca i´švi, vici, garna sišvaruli ŕeni kve arodes 24 damcems da ŕeni řali ver ŕemřravs. nav╠elsa ŕakrisa gemo 25 arodes miecemis; ka╠aldi kvisagan arodes ŕeikmnebis da arca 26 ╠vino limosagan. cvili rÍinad ar gamoidnobis; řveli m´eri 27 Íacsa gul-ga┬medit araodes dahmošvrdebis. me ŕenita si´švita 28 araodes ganvmartldebi, verca ŕenita naxvita ŕe┼irvebisagan 29 viqsnebi. 30 me ŕeni saubari bediti ─emtvis m´Íivis, romel akamdis 31 visita šopil var momcdari da visda uÍana dgomil var, didni 32 xanni damišopian ŕenisa siŕorisatvis m´iral' da da egreve 33 siaxlisatvis mkonebia sixaruli, da a┬ arca mecinebian da 34 arca me´irebian. me ŕengan ar egre m´Íivis guli, romel ŕenman 35 ena-magalitad-saubarman gamiÍurnos. a╠ar akvs gulsa ─emsa 36 sišvarulisa monoba: akamdin meli išo da a┬ lomad 240 1 ŕekmnila. ŕeni avi nakmari šursa ŕigan asre gam■domia, romel sxvisa 2 saubar-si´švasa sasmenelad gza ŕeuÍravs. šurni ─emni ŕen 3 dagišopian, ŕenta si´švata mosmena a┬ vita╠a mkondes? daivso 4 igi sišvarulisa santeli, gavře╠ ŕenebrta mošmetagan, 5 a╠arca tvit ŕorit ┼vre´a ŕemiřlia. 6 damagdo man gulman, romel mem´ereboda da ma┼irvebda. 7 švelay rame gamomecvala: igi tvalni, romel ŕen maŕin daginaxi, 8 da šurni, romelta ŕeni saubari esmodis, esre gamocvalebulan, 9 maŕin romelsa mzisa ┼vre´a egonis, a┬ vitamca picarsa 10 gxedvida; romelsa, samaxaroblo vita, qma uxarodis. a┬ 11 ŕenisa qmisa smena vitamca maxvili rame damesobis ar megona 12 sišvaruli egzom brma, vita a┬ vici; mi■nursa šopna mi┬šit 13 danav╠ldebis. me a┬╠a var gamosurnelebuli, gul-mxiaruli 14 da tval-ucremlo; akamdis cudad damilevian d╠eni da a┬ 15 ve╠ar davebmi ŕenita sakmita masve ┼irsa. amas soplisa siamesa 16 da sauÍunoysa ŕvebasa ert avÍacad da uxanod ver gavcvli". 17 73. [raminisagan ňasuxi] 18 ramin Ívlaca egre utxra: 19 "guli ─emi ŕen gšavs, misi ┬amali ŕen xar da ╠oned ŕenve. 20 geřeb; ŕen razomca ŕors mdevni, me verca egre gelevi. vici, 21 romel mogřulvebivar da mog┬šenivar, ─emisa m´erobisa tesli 22 dagitesavs, magra me ŕenita sišvarulita veraodes gavř╠ebi 23 da ŕenis gašrisatvis veraodes vgulovnob. me tvit me´sa 24 aras ╠irs var. ŕengan gineba da ─emgan keba. ŕengan Íuŕ´oba 25 da ─emgan lmobieroba, ŕengan ┬šroma da ─emgan ŕeguili da 26 sišvaruli řvelebrivive. me akat ve╠ara ŕiŕi ┬amišvans da ŕenebrsa 27 vera sada vňoeb. tu ertsa tvalsa amomigdeb, meoresa 28 tvalsa ┬ina mogiňšrob; egre raca giginebia da m┬šral xar, 29 švela ┬šalobad da locvad ŕemi┬iravs. ŕengan ┬ševa Íurtxevad 30 mi─ns da ŕengan gineba da augta motvla esre miamebis, vitamca 31 nebiersa mu´ribta qma mesmoda; romlita enita ma┬šen, 32 mitve malxenca. me egreca ŕenisa lmobierebisagan movel, 33 ŕensa si┬šalulsa. me igimca Íaci ar višav, romel lomi ┬inayt 34 aŕinebda da ňilo uÍanit. tu aka višo, nutu ŕensa egzomsa 35 ┬šromasa ver gauřlo? da ┬avide, vai tu ama tovlman 36 da bukman mo-same-mÍlas. me ama pateraÍta orta ŕua 241 1 daňšrobil var, amaorta sakmetagan u╠ono kmnil var tuca siÍvdili 2 řnelia, amad ˙amta sandomia, romel ┼irtagan iqsnebis Íaci. sa┬utro 3 tvalta, vita alša, m┼irŕned mi─ns da guli ─emi ŕenta 4 ŕavta tmata alšita dabmulia. me eseti akayt sada╠a ┬avide!" 5 74. [visisagan ňasuxi] 6 visman egre utxra: 7 "ege, romelsa enasa atkmev, gulsa ertica ar gic. gulsa 8 ŕigan zarsa agroeb da enasa ŕakarsa. ╠merti, cata ŕigan mšopica, 9 nu mistvis ╠merti! da tu ŕeni guli ─emtvis mošvaruli 10 arisca, ŕeni qeli tvit igia, romel ŕensa enasa vinca ar 11 icnobs, esre moi╠orebis, vita me maŕin moma╠ore. a┬, ramin, 12 dadev guli, siŕorisa tmobisa ┬šali daasxi cecxlsa zeda. 13 razomica saubari daimoÍlo, gi■obs; razomca meca moÍled 14 gi┼vre´de, meca mi■obs. 15 Íaci tavsa ┼irsa miscems, odesca gamocdilsa Ívla gamoscdis; 16 mešo igi ┬šaro, romel tvaltagan madine. tu atassa 17 ┬eli┬adsa cecxlis msaxuri cecxlsa msaxurebdes, bolod 18 egreca cecxlita dai┬vis. ugvaroysa ŕvili da mglisa leÍvi 19 ┬vrtita ar gaÍetdebis. a┬ amas ┬inat dia gamomicdixar zog■er 20 mudarita da zog■er mukarita da, raca išav, bolod gamoi─ine 21 naxevarni d╠eni ─emni ŕenita bedita mošivnebasa da 22 augsa ŕigan davlien da a┬ bare, romeli damr─omia, amas beditad 23 ar ┬avaqdunveb; mis ňirvelisa mi■nurobisagan sargebeli 24 ara makvs qelta, romel a┬ sišvarulsa daveba. a╠ara ŕemišvardebian 25 ─emni ušvarulni da a╠ar mivscem gulsa uzenarosa 26 Íacsa, ara var tavisa m´eri, dedaman ar ŕentvis mŕoba 27 da arca ╠mertman tavi ─emi ŕen mogca. 28 hai, hai, ra dia mešopian usargeblod da cudad atasisa 29 ┬lisa egzomni didni ┼irni, romel minaxvan, da vunitgan 30 augni! amis me´i a╠arcavisgan ŕegueba egebis, romel ŕegaguebdi 31 da ŕeni gau┬iravi višav, da mit guli esre momiÍal. 32 rasdonica Íargi vkmen ŕenzeda, igica sinanulad gamiqade! 33 mi■nurobaman ─amagdo ┼irsa řnelsa, uÍvdaveba damanav╠la da 34 mošvareni damam´erna. ertman gulman viremdin gasřlos sišvarulisa 35 dasiřulvilisa ┼iri! tuca rÍinisa mta šopil išo, 242 1 egreca be┬visa odnad daileoda. tu mi■nuroba g┬addesca, 2 ŕen amas ar i´švia tu: ertxel ŕiŕisa da ┼irisagan daqsnoda 3 da a┬ Ívla siregvnita badesa rad╠a ŕeebao?!" 4 75. [raminisagan ňasuxi] 5 ramin egre utxra: 6 "nu gam┬irav, viso! guli da ena ŕeni ar emo┬mebian ertmanertsa, 7 ŕensa gulsa ver ugrřnia, tu ena ŕeni ras ubnobs. 8 ŕeni saubari dumbulsa hgavs, romel qma sazaro uc da ŕigan 9 ┬mida kari dga. ŕeni ena i´švis gař╠omasa ─emsa, magra guli 10 ŕeni ver ŕemmartebs. ╠mertimca ─emi nua misi m┬e, tu ŕen ar 11 dia gišvar da ar dia ginda ese, romel manda ŕens gverdit 12 v■de, magra a┬ bedi ─emi esre momkcevia, romel dammesisxlebia 13 da ŕen uguloyta saubrita gaubnebs. 14 a┬ me tovlta ŕigan gašinuli vÍvdebi da amis me´i aka 15 gařleba šopnisa a╠ara makvs. a┬ igi araÍi gamartlebula, tu: 16 "umecari mošvare mesisxlesa uareao". tu tavisa ŕvilica umecari 17 išos, misgan garideba qams. me aka tovlta da šinvata 18 ŕigan vdga da ŕen nebierad ´pilsa saxlsa pocxvrisa uňita 19 xar da atasi rame bediti saubari dagi┬šia. 20 araa a┬ ˙ami nazobisa da nebierobisa! ŕen igive da igive 21 saubari ar dagelevis da lamazoba, da me siÍvdili haerisa 22 sipicxisagan mom┬urvia. ─emi siÍvdili omsa ŕigan qams, romel 23 laŕkarni tavis-tav ŕemomreodes, ar esre unacvlod da beditad 24 tovlta ŕigan. a┬ radgan ar gindi, arca me geňa´i˙ebi. 25 ra cocxal višo, me mošvare ar damelevis; me ŕengan ─emsa datmobasa 26 ara ve┼v, ŕen moabadisi išav da moabad ŕeni išos; me 27 ┬aved, ╠mertman tkven ertmanertisani gšvnes". 28 76. [visisagan ňasuxi] 29 visman egre utxra: 30 "egremca aris, vita stkvi! ╠mertman mŕvidoba mogces, řili 31 da siaruli orive gaamos da d╠e sviani da guli mxiaruli 32 mogces. da me, visi, saqamsoys mecnieri da sana´reli mošvare 33 var da ─imebri ara ginaxavs da arca gasmia. me igive ╠a┬vta 243 1 sinatlita Íacta ganmanatlebeli mze var da lamazta si´urpeta 2 mepe var zangetisa. ─emta ╠a┬vta siaxlita vardta 3 ňa´ivi asre aeqdebis, vita vardisa siaxlita qmelta narta; me 4 romel genaxe, mas zeda ara momÍlebia ma´ebisagan Íide; ■eret 5 elvareoba ar dabnelebula arca muŕÍisa peri tma ─emi 6 ar gakapurebula, arca Íbilta ─emta margali´obisa elvareba 7 mohÍlebia, arca simartle naÍvtisa ─emisa gamrudebula. 8 tu maŕin axali mtvare višav, a┬ Ívla mze var, si´urpita 9 qelm┬ipeta qelm┬ipe var. mřinaretagan okrosa ´arali esre 10 ver ┬ai╠ebs, vita me m╠viřaretagan gulsa; lomi iremsa da avaza 11 txasa egre ver ŕeiňšrobs, vita me ─emta mi■nurta gulsa! 12 tuca me ŕentana uňa´ivo, řabuni da bediti var, sxvatagan 13 ara m┼irs. a┬ igica moigonebis da meca. vardica ginda da 14 iaca. aseti d╠e momxvda asetisa tatbirisagan: adre aoqrdebis kalaki, 15 romel orni amirani sxden. sad ginaxvan orni qrmalni 16 ertsa karkaŕsa ŕigan ─agebulni, anu d╠e da ╠ame ertgan 17 mšopi? umecrobasa me mašvedreb da ŕen tvit umecrobisagan 18 gasrul xar m´erta saŕurod. 19 ŕen tumca umecari da ŕlu ar šopil išav, ertimca ege 20 ar dagemarteboda. radgan me umecari da goneba-naÍluli var, 21 hmadlobdi ╠mertsa, romel ŕen esetisa umcodneloysa moaxleobisagan 22 a╠ar daňšrobil xar; da egzom didisa qelm┬ipisa 23 da tvit misebr umecris da, vita ŕen brřaneb, ŕenisa ňa´ronisa 24 coli da moaxle var da a╠ar ŕeni!" 25 ra visman ese saubari gaasrula, arca egre moilmobiera 26 guli, sarÍmeltagan gare ŕeikca da ma╠lad guŕagta egre 27 utxra: "prtxilad išvenit, amas ╠ame nu daiřinebt; avi ╠amea. 28 nutu haerobisagan cixesa ra evnoso!" ese amad tkva, 29 romel ramins srulad imedi gardau┬šdes. 30 ramin munit ┬avida sicivisagan gašinuli sulta da mošvrisagan 31 ga┬iruli. mieplvoda tovlta ŕigan gaxelebuli visis 32 ■avrisagan. tavis tavsa tvit gulsa udebda da egre e´eoda: 33 "nu ŕei┼irveb, gulo, tu mošvareman gag┬ira. 244 1 mi■nurobasa ŕigan ese didad ikmnebis. mi■nurta uňa´ioba dia daemartebis 2 da, tu a┬ cocxali dar─e, daeqsen esegvarsa sakmesa. 3 akatgan aza´i xar šovlisa ┼irisagan da aza´i Íaci monisagan 4 ┼irsa da ■avrsa ver gasřlebs usamartlod. ar egebis 5 gvariani Íaci usamartloysa mokmedi da gonieri Íaci - uňa´iobisa 6 dauxedavi. ŕen akatgan mi■nurobasa daeqsen da, vire 7 cocxal išo, gardasrulta d╠eta s´irodi, visis nakmarta 8 igonebdi da amasa i´šodi: "vai, cudad dalevnulno d╠eno 9 ─imno, romel imedisagan Íide vaebis me´i qelta ara dar─a! 10 vai, burtsa uÍana cxenisa cudad moÍlva rad heloi ver ┬avi╠e!" 11 gulo, ge´šodi, tu: ŕeikec gzasa,- aha, ormo dagxvdebisa! 12 enao, ŕenca ŕegagonebdi, tu: xvaŕiadsa nu gamoacxadeb! 13 usae┼vod vxedvidi ─emsa gabeditebasa, romel, ra ŕensa 14 gulis nadebsa vissa acnobebdi, igi munamdis gaagrřelebda 15 missa nebierobasa da nazobasa, romel saamovno a╠ar dar─eboda. 16 gulo, gi■obda sulisa da╠eba! aha, a┬ gitkvams da ara 17 gergo! martali tkva Íacman vinme, tu: datmoba prinveltatvisca 18 Íargia". 19 sa┬utro asre ma╠orebelia, vita visi da ramin mi■nurobaman 20 daiřabuna. sa┬utro eÍicxevs šovelsa Íacsa, momzidaobasa 21 da bunebasa Íactasa esre abrunvebs, vita tvalta-mkceveli 22 mřivsa: zog■er moxarulia da zog■er ŕe┼irvebuli, zog■er mošvriani 23 da zog■er m´eriani da meŕurnetagan ŕeprobili. 24 da tumca amisi ╠irsi ar išo Íaci, didis gemoyta 25 vercavin nazobda, arcavin vistvis gami■nurdeboda, da arca 26 tavsa ┼irisa da siÍvdilisatvis dasdebda. da tumca ama sakmisagan 27 da╠ala´ebulni ar išvnen, sa┬utro egre vermca abrunebda, 28 vita visis da ramins daemartat: sišvarulisa uaraÍoysa 29 ŕedegad uaraÍosave saertmanertoysa u┬šalo gam┬iraobasa 30 mihxvden. 31 ra ramin imed-garda┬švedili, gul-da┬šlulebuli, tvalcremliani 32 da sicivisagan sicocxle mořulvebuli ┬avida, visi 33 ze uÍumodga. da ŕeekmna sinanuli da ŕe┼irveba visis raminisa 34 ŕina arŕeŕvebisa, ´iroda, ňirsa, tavsa da mÍerdsa u┬šalod 35 icemda; moi´šoda, vita ┼irisa-upali, mostkmida, tavsa 36 umecrobasa emdurvoda, tvaltagan sisxlisa cremlta idenda 37 da naÍadad gasdiodes. kvita gulsa icemda, tvit masca gakvaebulsa ňiri ganacrispereboda, ─angisaebr 38 Ívnesoda da 39 i´šoda: 245 1 "rad movÍal tavi tavisita qelita? rad vkmen, rad movi┬šine 2 sicocxle ─emi? rad višide tavisa ┼iri umecrobisa ─emisagan? 3 a┬ vin╠a daavsebs gulisa ─emisa cecxlsa? ra╠a miqsnis 4 me ─emta ┼irtagan? rasa╠a ˙amsa movelode sulta ─emta 5 dgmisa mizezad, romel bedisa ─emisa usulosagan araodes 6 makvs gamosveneba? vai da vaglax me! ra vkmna, sxva ─emgan Íide 7 vin dam´erebia tavsa tavisa saÍlavad anu tavisa nakmarsa ra 8 visgan e┬amlebis?" 9 merme řiřasa egre utxra' 10 "hxedav, tu ra ┬ameÍida! vis damartebia adamisobitgan ese, 11 romel Íacsa esre ucnobo-kmnit da gaxelebit, mistvis sana´reli 12 sakme ╠mertsa Íacisatvis mieca da man tavisita ubedurobita 13 tvit daiÍlo? vin dabadebula ─emsa e´lsa zeda 14 sxva Íaci? Íarsa zeda movida svebednieroba ─emi da umecrobita 15 ─emita gavdevne; uÍvdavebisa ┼ika mkonda da misgan sila╠ita 16 mtrvalman qeltagan davagde. ŕavisa bukisa grigalisagan 17 m´veri adga ─emtvis, lur■isa ╠rublisagan pateraÍi ┬vimda 18 ─emtvis; razomi tovli da ┬vima amas ╠ame cisagan ─amosrula, 19 asi egzomi ŕe┼irveba ─emsa gulsa zeda dadgomila. sixarulisagan 20 davglaxaÍdi da tavisa santeli tvit davavse. a┬ amisgan 21 Íide ─emi ╠one ara vici, romel ŕenve miŕvele, řiřao. adeg 22 da s┬rapit moe┬ie, sadaveta moeÍide, daašene ─emi sulisa ┬am╠ebeli 23 da egre moaqsene: 24 "he, gam┬šralo, rad qams mi■nuroba unazo!? Íaci mi┬šit 25 imedisa momlodnea da mi■nuri Íaci mošvrisagan dia nebierobasa 26 gasřlebs. ŕen raca sa─emod hkmen, saguliso išo, da ─emgan 27 ese satkmeli - ŕeni sala╠obeli da sacdeli išo. ar 28 ikmnebian mi■nurni esre tuca mat ŕua esegvari rame ar gardaqdes. 29 vis ŕeušvardebis eseti mošvare, romel ertsa si´švasa 30 nazsa vera gauřlebdes? tu me saubrita dagamřime, ŕen 31 razom didita nakmrita damamřime, icica? tu ŕengan igi nakmari 32 saqamso išo, ─emgan ese saubari rad╠a ara? tu ŕengan misi 33 kmna qamda, ─emgan ture sulisa da╠eba qams?" da tkva. "vire 34 me movidode, ŕen daašene, řiřao, da merme me vitxov ŕendobasa". 35 řiřa ┬avida s┬rapit da visi uÍana ┬audga, mi■nurobisa 36 da ŕe┼irvebisagan gaxelebuli da tmoba-ukonebeli. mas misita 37 sišvarulita arca bukisa hgaoda da arca sicivisa; gzagza 38 tovli vardis purclad u─nda. 246 1 ramin řiřasa daešena da eubneboda. merme visi mivida, 2 sicivisagan trtoda da ´anisa misisa sitetrita tovli dalibrda, 3 ╠amisa sibnele misisa ňirisagan ganatlda da tmata 4 mistagan kvešana gasurnelda, - vitamca axlad raminisatvis 5 mze amosul išo. movida ramins ┬ina, tvaltagan margali´sa 6 šrida, vita ca tovlsa. egre moaqsena: 7 "he, ┼abuÍta santelo! ici, tu ŕen ─emtvis ra gikmnia anu 8 razom-perad mogiÍlav, mogišivnebivar? igi ar Íma išo, a┬ 9 Ívla hlami ─emsa mošivnebasa? vici, romel ─emgan ara grcxvenian, 10 magra ╠mrtisagan rad ar geŕinian? gabr┼e tavisa tavsa 11 zeda, romel šovlisa Íacisa guli ŕenebr nazukia. šovelsa 12 Íacsa e┬šinebis, ra mošvare a┬šendes da daamřimebdes; šovelsa 13 Íacsa neba tavisatvis unda; razomca upro mihxvdes, egzomca 14 upro moundebis. vita a┬ ŕen ─emgan g┬šenia, agreve da 15 Ívla upro me ŕengan mimřimda; raca satavisod moge┬onos, 16 igiv sxvisatvis gindes. sa┬utro esetia, romel ertsa zeda ar 17 daidgams: ertxel ŕen-Íerři da ertxel ─em-Íerři. tu m´eri 18 esre gaqdes, vita ŕen g┬addes, maŕa nutu ŕenca asre gahqde, 19 vita mas s┬addes. vinca ŕenebr avisa mokmedi išos, ertisa si´švisa 20 sala╠obelisatvis rad ga┬šres? naxe, tu ŕen ─emzeda ra 21 hkmen anu ra mišav, razomni augni momitvalen! ŕengan avisa 22 mokmedeba romel vicode, amisatvis mgmobde? ´virtsa zeda 23 gam┬iraobisa ´virti momima´e, ar išopine igi, raca hkmen, 24 da ┬axved, pici gami´exe, sxva coli ŕeirte da mis gverdit 25 ixarebdi. 26 da tu ╠one ar išo colisa ŕertvisagan Íide, iseti ┬igni 27 rad mom┬ere romel ─emi da ─emisa řiřisa saabezaro išo 28 da gineba? ra mogema´a mit. romel gvišav? tu ŕenisa mošvrisagan 29 ar ŕegrcxvenda, picisagan rad a╠ar ŕegrcxvenda, romel 30 ŕemogepica tu: "vire cocxal višo, pici ar gav´exo". 31 tu qamda ŕengan pici da picisa ga´exa, ─emgan rad a╠ara qamda 32 mis ˙amisa ŕeni dašvedreba? rad hkmen eseti sakme, romel 33 misi qseneba saaugod gi─ns? ar gasmia, romel avisa kmna sašvedurita 34 upro mošivndebis? mit avia avisa kmna, romel uÍunisamde 35 aqseneben. radgan sašvedursa ver gasřleb, mŕvidobasa 36 rad ar gamoir─ev? gasin■evdi šovelsa sakmesa da xvalisasa 37 d╠es nu ikm. tu ŕeeba visme da dascemde, gana╠a rame misganca 38 gecemis; tu ■ami ŕes´šorco, Íu´alsa ŕemog´šorcebs: tu 39 avi dasteso, avsa moimÍi; avi stkva, avica gesmis; raca gitesavs, 247 1 nacvali ginaxavs da, raca gitkvams, ňasuxica gasmia. unacvlo 2 ŕecodeba arvisgan kmnila saŕenod. 3 magra ese ar ňiriania, romel ŕensa ŕecodebasa me gardamaqdev! 4 nu s┬šrebi, ŕen xar bralisa upali da damamřimebeli. 5 ŕecodeba ara vici, ŕendobasa rasa gtxovo? amas rad ar mitxrob, 6 tu - eseti amiraoba vin mogca ─emzeda? 7 ŕen br┼e išav da gamoa─ine ─emi braleuloba. amasaca viÍitxav, 8 tu ─emsa tavsa, ´ansa da ňirsa zeda ra aris saaugo da 9 ar Íargi; me ■eret igive var, romel micnobdi: igive ňiri, 10 igive tval-┬arbi, igive bage-Íbili, igive naÍvtad Íargi, romel 11 sarosa ehgav; ňiri sisavsita txutme´isa d╠isa mtvaresa 12 migavs, romel sinatlesa mzesa mou╠ebs; vardi ╠a┬vta ─emta 13 siaxlita dašvitldebis; margali´i Íbilta ─emtagan ga┬bildebis, 14 tmani muŕÍobisagan ar ŕemcvalebian da, tu gazapxuli 15 virsa ─emsa naxavs, xisa m┬vervaltat purcelsa ─amohšris 16 sircxvilita. 17 ra ici ─emtana mizezi, ŕenisa mi■nurobisa da gau┬iraobisagan 18 Íide? ar ŕeni mošvaruli var, ar ŕengan Íidekmnilobasaca 19 ŕigan ŕeni momdurebuli var, ar šovlita sakmita ŕeni 20 saÍutari var, ar adamisobitgan gvariani da uzado var, ÍeÍlucta 21 damadux┼irebeli da qelm┬ipeta dedopali? razomi 22 tma masxia, misgan umravle arian ─emni mi■nurni! ─emgan Íide 23 vis ŕvenis siÍeÍluce anu vin zne-uÍlebi, romel sulta da 24 okrosaebr šovelsa Íacsa undi? ─emsa sišvarulsa ŕigan hkmen 25 ■omardoba da a┬ co´ao mudara mekmen; tu srulad abezargikmnia 26 ─emi sišvaruli, a┬ gulsa egreca moerie. 27 nu gamoacxadeb, ama mošvaresa nu╠ar moašivneb, Ímaa, raca 28 akamdis ŕengan augi dammartebia! prtxili Íaci mas upro 29 akebs, vinca tavisa xvaŕiadsa ŕeinaxavs, romel misi gulisnadebi 30 verca misman ňerangman cnas da verca misisa tavisa 31 tmaman: ŕenca ─emsa dam´erebasa nu gamoacxadeb, srulad nu 32 gam┬irav! ra vici, nutu odes mogeqmaros ─emi sišvaruli! sa┬utro 33 ert Íalibad araodes daidgams, d╠esisa ŕedegad sxva 34 d╠e mova. tu siřulvili mogema´a me´isa sišvarulisagan, maŕa 35 nutu m´erobisagan sišvarulica mogema´os; vita sicivisa ŕedegad 36 sicxe mova, agreve sicxesa sicive moudgs. a┬ moismine 37 ─emi satkmeli". 248 1 77. [raminisagan ňasuxi] 2 ramin gul-´Íivneulman egre utxra: 3 "uÍlebo viso! raca hkmen, vnaxe, raca stkvi, movismine. vai 4 mas Íacsa, romeli tavisa uňa´iobasa ver ŕeignebdes, siregvnita 5 gabeditdes! da me ese sakme tvit eŕmaman makmnevina da 6 vinanica dia, tu rad momactunva! didi gza viare da ╠mertman 7 icis, tu razomni ┼irni vnaxen gzata siřnelisa da sicivisagan. 8 me ar eseti Íaci var, romel tavisa beditobasa ver ŕevignebde. 9 magra memartlebi, rasaca mizam, da Ívla uaressa, tvara 10 ─emi dideba vistvis davagde. anu orsa tvesa d╠e da ╠ame vistvis 11 viare? me ama gzisagan sargebelsa movelodi da es-ture 12 cudsa ┼irsa vnaxevdi! 13 kois´ans v■ed gamosvenebuli, nebieri da mxiaruli; guli 14 sagonebeltagan aza´i mkonda. da ese švela tavisa nebita 15 davagde. me amis švelaysa ╠irs var, raca ŕengan m┼irs. umecari 16 guli tavisa nebasa sdevs. visca gamoscdide, tvali ňa´iosani 17 miec; tu igi ar undes, naber┬Íali miec. ─emtvis sa┬utrosa 18 tvali ňa´iosani moeca da, ra igi davagde, nacvlad 19 naber┬Íali da Íen┼i momca me bolod. da gana╠amca ese usveoba 20 damemarta! ra sa┬utroysagan uimedo vikmen, manca gamaumadloa 21 da egre tkva, tu: radgan egrea, tvit ar gicnobo! Íargi 22 hkmen, romel gamomdevne. atasi ´reloba da ablaoba ŕemomašvedre. 23 me tuca egeti regveni ar šopil višav, esetsa 24 adgilsa eseti mi┼irvebuli ŕenadmca mokened ar višav. a┬ 25 ┬aed! nu moÍidebul xar ─emta sadaveta da ŕeikec! eride ─emsa 26 sišvarulsa! 27 vita stkvi, me agre aras vňa´i˙ob, me das´ur abezarkmnil 28 var ŕengan da uÍunisamdis ertgan mšopad ar vegebit. me tvit 29 ese araodes mitkvams, tu: ar mze da mtvare xar; šovelta ÍeÍluctagan 30 u´urpesi xar, ŕenni tvalni grřneulta satavnonia, 31 ŕeni ňiri šovlisa Íacisa gamamxiarulebelia, ŕenni tmani 32 muŕÍisa ´oilonia; šovelta ŕvenierta ŕvenebisa tavi 33 da dasa┬šisi xar da ŕeni ┼vre´a samotxisaganca upro sandomia; šovelta 34 mnatobta unatlesi xar: ╠amisa ŕemamÍobeli 35 mtvare xar, magra, tu mzeca da mtvareca, - ar minda, romel 36 ŕenita natlita vnatlobde, abezari var ŕengan. tu uÍvdavebisa 37 ┬šalica xar, ara gsvam; ŕengan dar─enasa siÍvdili mir─evnia. 38 razomca uebrod ´urpa xar, ugulota mÍurnali da 249 1 mi■nurta ┬amali, romel rgeba ŕengan Íide arvin icis, - 2 ─emtvis ŕeni ┬amali nu margeblobs; akatgan razomca didad 3 ┼irveuli višo, Íurnebad ŕensa ar moval! 4 vici, romel bageta uÍvdavebisa ┬šali gitks da, vinca 5 gaÍocebs, ar moÍvdebis, magra me, razomca ┬šurvilman da siÍvdilisa 6 ŕiŕman mima┼irvos, mas saÍurnebelsa ┬šalsa a╠ara 7 vsvam. da tu ─emi mi■nuroba cecxlica aris, ŕen akatgan mgzebaresa 8 ve╠ara naxav. Ívamliansa cecxlsa ertobit ganacreba 9 s■obs. 10 me raca ara m┼irs, atasi sakme eseti ŕemomšivle, romel 11 mistanasa ertsaca ─emi m´eri ver me´šoda. a┬ igi švela dagvi┬šebia 12 da ─emgan sišvarulsa eřeb! mas mŕobelsa hgav, romel 13 asuli brma esva, missa sibrmesa vera xedvida da siřesa 14 gvariansa da umizezosa eřebda ŕen tavisa augsa vera hxedav 15 da mošvaresa uaugosa eřeb amisi mdomi xar, tuca šovlisa 16 Íacisa znesa da augsa ŕen eřebdi da uzraxevdi. ─emtana eseti 17 augi ra odes genaxa, romel švedrebisagan ar moisvene. 18 gamaře, ŕen mogřuldi da uxanobasa me mašvedreb. uxanobisa 19 da gam┬iraobisa niŕani a┬ ŕentan upro ─ans, romel arca╠a 20 pici moigone da tvit arca╠a micnobdi da ─emi saxelica ar 21 gasmioda vita qamda esre u┬šaloba da gabediteba ─emi? aha, 22 vitamca ara ŕenita, ar tu survilita naxvisa ŕenisa mondomili, 23 gamo┼ril var adrindeli ŕentvis tav-gan┬iruli mošvare, 24 magra erti ╠aribi Íaci, ╠amesa bnelsa usaxlo da dankrevisa 25 momlode. 26 da tu ŕemcodeca višav, attave titta gaknevit zenaarisa 27 da ŕendobisa mtxoveli rad ar ŕemibrale, romel ňirvel 28 tovlta da buksa ŕigan madgome da merme uňa´io gabeditebit 29 gamomdevne? me´isa uzenarobisagan ve╠ar moalmobiere 30 guli, ─emi siÍvdili igi tovlta ŕigan g┬adda, m´ertaebr 31 u┬šalod mkmnodi. da tu ŕemecoda ra eseti, egreca ara, romel 32 saÍlavad ar ge┬šalvodi. ŕen egzom uzenaaro xar, romel 33 mošvareta sicocxlesa siÍvdili gir─evnia. aha, vitamca mogeÍal, 34 ŕen ra gergeboda anu ra sixaruli dagr─eboda? 35 nutu ŕeni sae┼vi ar asre išo, vita mogiqda? tvara me 36 u╠oniod mi■obda, romel vcan m´eroba mošvrisa! da┼irvebasa 37 eseoden s┼irs Íargi, romel gamoa─ens m´ersa da mošvaresa 38 Íidis-Íide. 39 a┬ radgan ŕeni sakme vcan, umalavad m´eri var ŕeni, 250 1 ŕenisa u┬šaloysa gulisagan damesisxlebuli, vinaytgan mqecta 2 da prinveltaganca upro guli ulmobeli gic da tvali uzenaaro. 3 ŕenisa sišvarulisatvis tavsa ┼irsa nuvin ─aigdebs, 4 mit romel ara sargebelia. 5 a┬ amistvis madli ╠mertsa, romel eseti sakme me─vena 6 ŕengan, romel mi■nurobisagan miqsna da guli ─emi gaaza´da 7 u┬šalota da uzenarotagan. me vire cocxal var, ─emi ňirmtvare, 8 saxel-vardi gul mešopis sašvarlad da me mas, romel 9 siÍvdilisa d╠emdin ─emia. vinaytgan ╠mertman da ─venman 10 xedman ertganve ŕegvšarna, ertmanertisa da■ereba gvmartebs". 11 78. [visisagan ňasuxi] 12 visman ňasuxad egre utxra, sašelo-gardaxeulman da esre 13 m´iralman, romel tvaltagan sisxlisa naÍadi gasdioda: 14 "he, gulisa ─emisa sixarulo, sultaebr saqmaro da sašvarelo, 15 ŕen xar ─emisa bednierobisa bedi! tu avi da dasamřimebelica 16 ra gitxar, ŕenca egre mizam. nu amqdi ŕensa saparvelsa! 17 nu damagdeb da nu damanav╠leb ─emsa sicocxlesa! ekvssa 18 tvesa ŕenisa Íideganobisagan esre mi┼irvebulman da siÍedilad 19 mi┬urvilman tu vtkvi rame, ra saÍvirveli išo? me 20 ŕenita sišvarulita vtkvi Íideganoba, u┼irod ar egebis 21 lxini da arca mi■nuroba unazo. visica guli mi■nurobisagan 22 dam┬varia, mas mošvrisa nebieroba iamebis. radgan me ─emita 23 egzom co´ayta nazobita esre dia ga┬šine, tu mo-a╠ara-mema´ebis, ╠mertman 24 ese ┼iri ga-re-miřnelos, romel upro 25 da upro vi┼irvode. tvit radgan ŕeni guli sa─emod gauvleneli 26 damisÍvnia, rasa╠a ganebierebde anu gulisa moucemelita 27 si´švita rasa╠a gcdide? 28 vit megona, ar egre momiqda. ar megona, tu mesisxle vita 29 ŕemcoded gamov─ndebi, da, tu maŕin igi vtkvi da dagamřime, 30 a┬ naxe, tu vit kenebit geřeb! cudi ─aukoba viqmare ŕentana 31 da mit esre ─avi┼er. tu sixarulisa ˙amsa giaxel, a┬ ┼irsa 32 ŕigan ara var Íidegani. ase ra tovlta ŕigan ─apluli ŕens 33 ┬ina vdga, me radgan ŕenisa siŕorisatvis egzomni ┼irni minaxvan, 34 gare a╠ara ŕevikcevi. arca dagagdeb, ŕenta sadaveta 35 kide ar gauŕveb da munamdis esre sabralod v´ir, vire aka 36 ar movÍvde da amit ŕenca mogašivno da tavica a╠ar ŕevi┬šalo. 251 1 da tu a┬ ─emi ŕexve┬a moismino da ŕendobasa zeda siuqve 2 iqmaro, siÍvdilisa d╠emdin ŕeni nasšidi mqevali višo; ŕenisa 3 brřanebisa asre momsminari višo, vita ňa´ronisa, da, tu esre 4 ar vkmna da ar ŕegaguo, odesca g┬addes, ─emzeda maŕinca ŕegiřlia 5 eseve xe řirta adre moiÍvetebis, magra moÍvetili 6 gvianad izardebis, da agreve ŕengan maŕin advilad egebis ─emi 7 ga┬irva, tu damamřimebeli ŕeni višo╠a". 8 79. [raminisagan ňasuxi] 9 ramin egre utxra: 10 "suldgmuli a╠ar gavmi■nurdebi da arca╠a uňa´iobasa 11 ─emsa movinaxav, arca╠a ama beditsa sakmesa uÍana-udgebi. rad 12 qams aza´isa tavisa monad gaqdoma, anu sixarulisa ˙amsa da╠re■iloba? 13 mraval■er minaxavs ─emi tavi esre gabeditebuli 14 m´ertagan sixarulad, da me ese a┬ša╠a dammartebia ŕengan; 15 Ívla araodes egebis, romel davivi┬šo a┬indeli gulis ´Íivili. 16 ■o■oxetisaganca Íide adgili nura makvs ─emad sašopad, 17 tu me gamocdilsa Ívla gamo-╠a-mcdi. tu ŕenisa ňirisagan 18 akvs mzesa sinatle, a╠arca misgan makvs imedi. tu li´ra 19 erti kva sam li´rad tval-ňa´iosnad ╠irdes, assa li´rasa 20 kvasa mas siřviresa ŕigan egreca višidi da gulsa davideb, nutumca 21 amit daveqsna ama augianobasa, romelsa ŕigan var. 22 tu ŕensa sařebnelsa gzasa zeda atasi sa┼ur┼le řes, arca 23 egre ╠irs ama ┼irad; gulsa ´anisagan gamoviÍvet, tu akatgan 24 ŕen╠a geřebdes anu sxvata mošvareta! tu ugulo davr─e, 25 dia mi■obs, radgan esetia, romel šoveli Íaci ušvars da me 26 vsřul da ma┼irvebs tvit, nutu bednieroba išos ─emi. amas 27 ╠ame ŕeni ─emtvis eseti sikuŕe diadi sakmea, eseti, romel 28 tavsa zeda dia řnelsa hgavs da bolosa advilad moqdebis. 29 ╠merti zog■er esetsa sakmesa moavlens Íacisatvis uzarod, 30 romel mi╠ma saa■o išos. 31 a┬ ─emi sakme agre moqda: daveqsen egzomsa ┼irsa; me akamdin 32 mona višav da a┬ gavqelm┬ipdi, mi┬a višav da cad ŕevikmen. 33 asre vmxiarulob, romel gulsa ŕe┼irveba be┬visa odenica 34 a╠araa. mtrvali višav da gavpxizldi, a┬ u┼irvelad davhšop, 35 romelnica d╠eni misxen. siregvnisa řilisagan a┬╠a gam╠viřebia, 36 umecari suli ─emi a┬╠a gamecnierebula. ra uňa´iosa 252 1 bedsa ─emsa daveqsen, perqni asre amsubukebian, romel ─emisa 2 perqisa m´versa prinvelni ver e┬evian. me egetsa ve╠ar mnaxav, 3 vitari akamdis ginaxav mi■nuri. vinca sa┬utroysa gonebasa 4 daeqsnebis ┼irtagan gaaza´debis da moilxens mravalperisa 5 ■avrisagan. sadaca išos, sargebelsa ar eřebs zianisa 6 ŕiŕisagan. 7 ŕenca esreve kmen tu cnobani gisxen, ─emebr išav, nu╠arcaras 8 ŕen ŕei┼irveb. sibrřne da goniereba iqmare, mit romel 9 sibrřne qelm┬ipoba aris. tu as ┬elsaca udgebi mi■nurobasa 10 uÍan, bolod oden daxede: misgan, karisagan Íide, ara dagr─ebis 11 qelta sargebeli". 12 80. [visisagan ňasuxi] 13 vissa raminis qeli qelta hkonda da mi■nurobisagan u┼Íuo 14 ubnobda, da misisa sišvarulisagan da tvit sicivisaganca 15 trtoda, nargistat sisxlsa vardsa zeda ╠vrida da egre 16 e´šoda: 17 "ŕen xar ─emisa sicocxlisa mizezi, ─emta tvalta ─ena da 18 gulisa sixaruli! vici, gaga┬šre da ar Íargi vkmen: ert-kerř 19 ─emgan sišvaruli da meored meped sa─eneli, sasaxelo qelm┬ipe! 20 uŕenod ar minda sicocxle da sa┬utrosa ŕigan šopna. 21 romel gaga┬šre da ─emgan natkvamita egre gamiÍuŕ´di, mitca 22 amisisa nav╠lisagan ─emitave Íbilita gardami┼amian mÍlavni. 23 nu ŕemom´šorcni m´erobisa isarsa, nu ma┬vev uňa´iod Íideganobasa. 24 a┬ veaxlnet mxiarulni ornive ertmanertsa, gardasrulsa 25 nu viqsenebt, nu gimřims ─emgan maŕindeli ŕeni 26 uňa´ioba. egre s┬orisa da m´erisagan dasamřimebeli aris, 27 ar ─emebr mošvrisa, romel razomca vin didi da mor┼muli 28 šovlisa kvešanisa mňšrobeli qelm┬ipe išos da ga-vistvis-mi■nurdes, 29 mistvis egreca damdabldebis, romel perqta 30 egebis, mošvareta nazta ┬aÍidebad vin i´švis, arca matgan 31 datmoba augad itkmis. 32 a┬ datme nazoba ─emi ŕenve ┬agi╠ia ─emtvis guli, ŕenve 33 dagialapebia. mimudare! ŕengan var esre ucnobo-kmnili; ŕen 34 ŕensa tavsa abralebdi ─emsa esre gaslvasa, tvara me ŕeni damřimeba 35 araodes m┬adebia. ras ňasuxs gascem ╠mertsa ─emta 36 sisxlta moÍidebisatvis, anu me amis uaresi ra╠a ┬ameÍidebis, 253 1 romel arca╠a guli mkondes da arca╠a mošvare mšves! vistvis 2 guli dameÍargos, mas ─emi sišvaruli asreve a╠ar hkondes, 3 vit me guli! magra, tu ╠merti uvis msa■ulad sopelsa, 4 ar daar─ens ─emta bralta. ne´amca ─emi guli ─emta sakmeta 5 mtnebeli išo, da, tu guli ara, bare mošvaremca ─emi gulsrulad 6 mošvare išo; 7 tvit guli vit ge´švis ─emsa moŕorebasa? ŕen ar igi 8 xar, romel xaniersa gi´šodes? vai, romel bedisa ─emisagan 9 ŕenca abezar-mkmnixar! ra ikmna egzomi pici ŕeni, romel a┬ 10 ertica ar gaqsovs╠a? amisatvis ŕevaguebdi ama regvensa gulsa 11 ─emsa, tu nu gami■nurdebi ama uxanoysatvis, radgan raminis 12 gulisa daudgromeloba ici-metki? magra ar moismina, ŕegoneba 13 cudad ┬amiqda da a╠ar vici, tu bolosa ˙amsa vit ikmnebis 14 ─emi sakme. da akaca egzomsa ras mašovneb da tvaltagan 15 sisxlisa cremlsa viremdi maden? 16 tu ŕemoikcevi, zenaar, ŕemoikec. me aka siciveman momÍla 17 da, ŕen tu ar ŕemoikcevi, me tana ┬ami´ane; sadaca ┬axval, 18 arsad ar dagagdeb. razomca řneli gzaa, ŕensa moaxloebasa ŕigan 19 meadvilebis; razomca ŕengan usaparvel mšo da ar ginde, 20 tu anu qelsa ar momÍvet, anu Íaltasa ar moiÍvet, momi┬šved 21 vera. ┬amsaca uŕeno sicocxle ar ŕemiřlia. tu guli ─emi simagrita 22 Íldecaa, ŕensa Íideganobasa ver moitmens. aha, hlami 23 ┬aslvasa, ─emta sulta sar─evi, da me momcdarsa da da╠onebulsa 24 velta zeda damagdeb! ┬axval da ┬ai╠eb ─emisa ňirisagan 25 persa da ´anisagan řalsa da tmobasa da cnobasa. rad xar 26 sa─emod esden u┬šalo da gul-magari, romel egzomisa kenebisatvis 27 ar ŕegebrale!" 28 ekeneboda gulisa ┬am╠ebeli visi, magra ramins guli arca 29 egre moulba eÍida, vita almasi samiso; vitamca raminis ulmobisa 30 gulisa ┬šroma, catagan tovli da mtatagan kari danařlevebul 31 išvnes gaušrelobisatvis, agre gatenebamdis arca 32 igi dacxra da arca igi. visman ramin ver dai┼ira da misgan 33 uimedo-kmnilni visi da misi řiřa gareŕemoikces sicivisagan 34 damřralni da m´iralni. 35 movidoda mtvare, ╠amisa damaŕvenebeli; guli misi uÍvamloysa 36 cecxlisagan i┬oda, tvalni cremltagan sisxlad gardakceodes, 37 ´ani sicivisagan, vita cxroiansa, utrtoda da 38 raminisagan imed-garda┬švetilobisatvis ╠mrtisagan atas■er 39 siÍvdilsa ia■da. egre ´iroda: 254 1 "vaglax me, ─emisa bedisa ubedurisa ŕes┬robilsa! me ama 2 ■avrsa vit gauřlo? me ─emi bedi mebrřvis m´erobit, vire 3 ugrřneulod same ar ┬amagebs. řiřao, ─emgan upro bediti da 4 saÍlavi nuvin ici sxva, tu akatgan visi╠a ra gamividodes 5 anu mišvardes. da tu ┬a╠ma gami■nurebuli mnaxo╠a, ornive 6 tvalni ŕenita qelita amomišaren. asre u╠ono kmnila ─emsa 7 ´ansa ŕigan ─emi suli, vita usulo samaresa ŕigan. me tu ama 8 beditobasa da akanamdisebr gul-┬šlulobasa ŕigan movÍvdebi, 9 kvešanasa zeda ara romlisa mi┬isagan var ─asaŕvebeli. ramca╠a 10 ┬ameÍida amis uaresi, romel mošvrisa da sultagan mo┬švedil 11 var! anu mi■nurobisagan amis uřnelesi ra╠a egebis? a┬ 12 vici, romel ŕavi sxvaperad ar ŕei╠ebvis". 13 81. raminisi da visis ertgan ŕešra 14 ra gulisa ┬am╠ebeli visi ┬amovida raminis ■avrisa da 15 imed-garda┬švedilobisagan sabralod gul-dada╠uli, ramins 16 tavis braloba ŕeekmna. ŕe┼irvebita haeri gam┬šralisa veŕňisaebr 17 e─vena, bukisagan tvalta ┬ina a╠ara ─nda; haerisa 18 sipicxesa da karsa esre moema´a, romel ňilosa ┬aakcevda 19 raminis gza tovlman ŕeÍra, tovlta ŕigan oditgan mousveneblad 20 dga, ´ansa hšinvida da guli cecxlta ŕigan e┬oda, tu: 21 raysatvis gauÍuŕ´di ─emsa gulisa ┬am╠ebelsa da sicocxlis 22 ┬am╠eb-momcemsa vissao? ananda tavsa da s┬ševda tavisa gonebasa, 23 tvaltagan cremlisa nacvlad sisxlsa idenda, qma-ma╠lad 24 egzomi i´ira da izaxa, romel sulni amoslvad mie┬urnes. ŕemoikca, 25 gamoa┼ena cxeni, gardai┼ra, vissa ┬ina daeca, muqlni 26 ─aišarna, ŕeexve┬a, ekeneboda zenaarsa da ŕendobasa itxovda. 27 da egre utxra: 28 "─emita umecrobita a┬ ŕecodeba gamiorÍecebia da tvit 29 sircxvilisagan ara vici, tu ra vtkva. garna ╠one ŕendobisave 30 txovaa; ŕemindev didad ŕecodebulsa, romelsa ňiri ara 31 matks ŕenad saubrad. vita me´i xar šovelta adamiantagan ŕvenebita, 32 agre me´i kmen ─emzeda ŕendobita. me ─emita siregvnita 33 or■er ňiris-┬šali ┬avi╠e ŕens ┬ina. a┬ tvalni ar masxen 34 sircxvilita ŕenad ŕemosaxedavni, arca enasa ─emsa ŕendobisa 35 txova ŕeuřlia; guli ─emi ŕenisa sircxvilisagan dabneula, 36 ena ─emi ŕenisa ŕiŕisagan gamonasÍula: arca ŕendobisa txova 255 1 ŕemiřlia, arca uŕenod ─emi sicocxle egebis! ─emisa tavisa 2 gza a╠ara vici, dar─omil var a┬ sabralo, u╠ono da umošvro, 3 guli ┼irtagan amvsia, tmoba ┬amslvia, si´šva a╠ara makvs 4 da suli ŕemmcrebia! sicocxlisa imedi ara makvs da ŕendobisa 5 si´šva. ŕenisa sišvarulisa tesli gulisa ─emisagan ┬amsaca 6 ar amokarvebula. man ╠mertman, romelman dambada, a┬ ŕen ─emi 7 ŕecodeba uqsovnelad gakmnevinos. magra a┬ ─emman bedman da 8 eŕmaman makmnevina da momi╠o goneba ŕeni ŕesagvari. akatgan tu 9 ara ŕemindob da magasve gulsa zeda xar, a┬eve tavsa moviÍlav 10 da arca╠a ŕen g┬šalob, ŕegiňšrob qelta da ŕenca moÍlav 11 da egre╠a tavsa moviÍlav, razomca ŕenodnad aravin mišvars 12 ra me ar višo, nu╠arcamca ŕen xar! mošvare siÍvdilisa ˙amsa 13 minda, romel a╠dgomasa ertgan višvnet. me ra ŕenebri mošvare 14 maxlvides da qelta mšves, siÍvdilisa siřnele momiadvildebis. 15 ŕen ─emi samotxeca xar da soplisa ŕvenebaca. vis unda 16 ama orisagan Íideganoba! mas sauÍunesaca ŕeni siaxlea ╠mrtisagan 17 ─emtvis txoili da aka amisi goneba nugeŕinis-mcemeli 18 ─emi da ┼irta damavi┬šebeli. a┬ ese vtkva, romel, tu maŕin 19 ─emgan mis avisa kmna ar gÍetebia, egetsa avsa nuca ŕen ikm ─emzeda. 20 tu me avman avi vkmen, ŕen Íargman amad msgavsad Íargi 21 kmen ─emzeda. ŕenita molmobierebita tvit ŕenta perqta kveŕe 22 momige, romel akatgan brřanebisa ŕenisa, vita mona nasšidi, 23 egre momsmeni višo da mi┬ataebr mdablad gmsaxurebde. mommadle 24 ─emi ŕecodeba. nu momaÍlev tavsa da nu miisxam sisxlta 25 ─emta. me ŕeni var da ŕen ─emobasa nu inani. me mi┬šiv imediani 26 ŕenisa sišvarulisa gaušrelobisagan var" 27 ramin gul-┬šluli esre-gvarsa ubnobda da daudumebelad 28 ´iroda da gulsa m■i╠ita icemda. raca rame kmnil išo da 29 ertmanertisagan damřimeboda, Ívla dau┬šes ertmanertsa saubari. 30 da švedreba gagrřelda asre, romel sa┬utrosaca gauÍvirda 31 mati sakme. visis guli mtasa hgvanda da ňiri misi mazeda 32 švavilsa, romel raminis saubrisagan mis mtisa tovli ar 33 molba da arca sicivisagan švavili da┼na. 34 ra cisÍarman misi droŕa gamoa─ina, ornive ŕeŕindes gatenebisa 35 da gam˙╠avnebisagan. da si´šva daumoÍlda, momcdari 36 guli mati gzad gamovida da m´erobisa eŕmaman uÍurida. qeli 37 ertmanertsa mohÍides da ze ÍoŕÍsa gavi╠es. guli ŕe┼irvebisagan 38 na´an■i ┼irisagan gaaaza´es. darbazisa Íari daqŕes. sixarulisagan 39 axal ašvavebulsa ┬alÍo´sa daemsgavsnes, ╠a┬vnes 256 1 maŕvralni da sicivisagan damzralni pocxvrisa uňisa ´šavsa 2 ŕigan da ertsa sagebelsa zeda, vitamca orsa ´ansa ŕigan erti 3 suli sdgmoda, egre ŕeiertnes. išvnes, vitaca╠a mat s┬adda. 4 mati sagebeli vardisagan savse da mati sastauli mzisa da 5 mtvarisagan elvare; matisa ňirisa da tmatagan saxli surnelebita 6 savse išo. vita ortaganve ertgan ŕešra sana´reli išo, 7 agre dauamda ertgan šopna. tavit perqamdis ertmanertsa 8 ┬amsaca ara moeŕorvebodes, arca mat ŕua be┬vi gaiareboda. 9 tvesa ertsa išvnes esre, romel aravin icoda mati sakme. 10 ar moisvenes sixarulisa, la╠obisa, šma┬vilobisa da ertmanertisa 11 xvevnisa da Íocnisagan. ra mos┬addis, matta ┬adiltaebr 12 sa┼amadi da ╠vino moa╠ebinian ara išo mati sa┬šeneli. 13 tuca adritgan ertmanertisa siŕorisa da damřimebulobisagan 14 gul-┬šlulni išvnes, a┬ Íocnis simravlita da ┬adiltamišolita 15 hÍurnebdes ertmanertisa gulsa, emalamebodes ertmanertsa. 16 ŕahi moabad ■da saqelm┬ipota sa■domta zeda mor┼mul" 17 da mxiaruli azradca ara icoda raminis sakme. arca amas e┼vda, 18 tu ─emsa řmasa ramins misi kvešana daugdia da aka ─emsa 19 colsa mouŕorveblad d╠iv da ╠ame gverdsa u┬evso, ertgan 20 ixareben da ─emzeda icinian da ama orsa tvesa sixarulita 21 dauvi┬šebia mati ekvsisa tvisa Íideganobisa siřnele da ŕe┼irvebao. 22 romelsaca sa┬utro esre gulisa nebasa miaxvedrebs, 23 mas mi■nurisa ┼irta qseneba rad unda anu tavisa rideba? 24 ra orsa tvesa ertgan šopnita gaixarnes da sa┬utroysa 25 sixarulisagan tavisi na┬ili ai╠es, movida gazapxuli. ramin 26 egre utxra vissa: 27 "akatgan a╠ara ňiriania ─veni esre kopna. a┬ve s■obs gamocxadeba 28 da ŕahi moabadis naxva, vire ar dam˙╠avnebul vart". 29 moigona gonierman ramin tavisa ╠one. ŕua╠ame cixisagan ─amovida 30 da naxevar-d╠isa savali iara. mere, ra gatenda, ŕemoikca 31 da mohmarta maravs kalaksa. cxadad movidoda ŕarasa 32 gzasa da mar´o ŕemovida kalakisa Íarta; vita ŕorit momavalsa 33 martebda, agre damaŕvral-gvarad da m´verianad a─vena tavi 34 švelasa. movida mgzavrad darbazisa Íarsa zeda. maŕinve moaqsenes 35 ŕahinŕasa: "kvešanisa didebisa mze gamovida, kvešanisa 36 damamŕvenebeli ramin movida, ňirad mtvarisaebr gavsili da 37 naÍvtad saroysa msgavsi, gzata sigrřisa da sicivisagan ┬šenili, da 38 esera Íarsa zeda dgaso". 257 1 gaixarna ŕahinŕa, vita martal išo, ubrřana da ŕevida mas 2 ┬inaŕe ramin. tašvani-sca da ňiri mi┬asa. dasdva, daloca da 3 ŕahinŕa amod moiÍitxa da mohÍocna. merme ramins ambavi hÍitxa. 4 man gzisa siŕorisa ┼irni moaqsenna da eseca vita: 5 "he, ma╠alo, saxelovano da mosamartleo mepeo! šoveltamca 6 qelm┬ipeta da mepetagan uproa saxeli ŕeni da m´erni 7 ŕenni kveŕe perqta ŕenta! saxelimca tkveni camdin ma╠alia 8 da saxelovanadmca gamar■vebulia bedi tkveni! andama´isa 9 msgavsi simagre da ma╠ni´isa mtisagan uprosi guli qams, romel 10 ŕensa unaxaobasa gasřlebdes da tkvenisa samsaxurisagan 11 Íideganobasa. co´a tkventa ubeta ŕigan gazrdil var, sulnica 12 tkvengan midgan da dideba egzom didi tkvenganave makvs, 13 romel cad gagi┬evivar. tkvensa unaxaobasa ver gavsřleb da 14 utašvaneblobisa tkvenisa mi┼irvebuli var. ese ar ici, ar 15 ture tkvenisa gvarisa var, tkvensa Íarsa zeda ─emi meÍred 16 dgoma ╠mrtis ┬šalobaa ─emtvis. tkvenisa samsaxurisagan Íideganobasa 17 veraodes davtmob. tkvenita brřanebita ┬aved gurgans 18 da qrmlita mta da bari m´ertagan davcale. kois´ani esre 19 gamiqdia, romel txisa brřanebasa lomi moismens. muslit, 20 aranit ŕamamdin erti tkveni m´eri ara ─ans. me, tkvensa monasa, 21 ╠mrtita da tkvenisa bedita šoveli gulis-neba mkonda 22 tkvenisa siŕorisa da utašvaneblobisagan Íide; dambadebeli 23 cisa da kvešanasa razomca uxvia, ertsa Íacsa šovelsa gulisnebasa 24 arca egre gausrulebs, asre vita me, romel d╠iv da 25 ╠amit tkvensa naxvasa vina´ridi da a┬ ve╠ar davtme ┬amouvaloba. 26 ┬amoved esre s┬rapad, vita ╠vari mtisa tavisagan; moval 27 mar´o, minadirebia gzasa da, vita lomsa, umgbari qorci 28 mi┼amia a┬ radgan ╠mertman ŕemi┬šala, tkven mŕvidobit gnaxen 29 da tašvanis-gec, bedisa ─emisagan vňove imedi, romel ar 30 ture ubeduri dambada ╠mertman. guli ─emi gamxiarulebula 31 da erti suli ─emi gaatasebula sixarulita, gvirgvini ─emi 32 camdi mim┬vdara. samsa [tvesa tkvensa ┬inaŕe] ┼ikita ╠vinosa 33 mxiaruli vsvam; [mas uÍan] tkvensa bořebulsa kvešanasa ┬avide, 34 tu ara, raca mibrřanot, igi vkmna. me mis uÍetesi ara ┬ameÍidebis, 35 romel tkvenisa brřanebisa mosmenisatvis tavi ar ŕemi┬šalo. tvit 36 cocxali da uÍvdavi maŕin var, ra tkvenisa ┬adilisa 37 a╠srulebisatvis suli ─emi gav┬iro". 38 ra ŕahinŕas esma ese amo raminisagan saubari da ŕe┬šobilni 39 si´švani, moe┬ona, daimadla da egre brřana: 258 1 "mome┬ona ŕengan ege, romel gikmnia, gamogir─evia martlis-me´šveleba 2 da ┼abuÍoba ŕeni gamogi─enia. me ŕeni naxva 3 gulsa gamimxiarulebs, ertsa d╠esa naxva ŕeni ar mešopis da 4 verca gavř╠ebi moÍled naxvita ŕenita. a┬ ■eret zamtaria. 5 sxva ra egebis smisa da gaxarebisagan Íide? mu´ribta vam╠erebdet 6 da ertgan višvnet. ra gazapxuli movides, d╠eni datbes 7 da haeri daamdes, mun mimavalta mgzavrta didad iňoveben, 8 asre romel sadamdisca g┬addes, tvit meca tana ┬amogšvebi 9 gurganamdin: nadirobad minda ┬amoslva, gazapxul saxlad 10 šopna sa┬šinoa. a┬ ┬aed abanosa, ibane, ´anisamosi gamoicvale 11 da moisvene". 12 ra ramin mxiaruli ┬avida abanosa, ŕahinŕa mravali ´anisamosi 13 gaugzavna. da sami tve mas ┬inaŕe dahšo ramin sixarulita 14 da ara naxa gulis-nebisagan Íide sxva damřimeba. bedman švela 15 esre mouvlina, vita mas undoda: malvit vissa naxvida da gulis-nebasa 16 hňoebda misgan. sixarulita išenian ertgan, xvaŕiadi 17 mati daimala. esetsa adgilsa ŕeišrebodian ertgan, romel 18 moabadis azri mun ar mividoda da ar gamocxadda mati sakme 19 da vercavin ugrřna. 20 82. moabadis nadirobad ┬aslva 21 ra gazapxuli movida, mtata da barta siŕvenvare dai┬šes, 22 mindorni ašvavdes. sa┬utro da haeri samotxesa daemsgavsa. 23 mi┬a ŕvenebita- casa, beri kvešana gašrmda vardisa, iisa da 24 mravalperta švaviltagan. qelm┬ipeta sa┼ur┼lesa daemsgavsa 25 kvešana, prinvelta ┼iÍ┼iÍeba dai┬šes da iadonni vardta zeda 26 mravalta perta qmata i´šodes. kvešana mraval-perobita 27 ─inurisa s´avrisaebr gasrul išo caman haeri gardai┬mida da 28 kvešana namisagan mocinarobda. nadirta mindors siaruli dai┬šes 29 da xeta ŕ´oman qmelman sinedle dai┬šo da švavilisa 30 gamo╠eba. nargisman troba dai┬šo. ba╠ni da ┬alÍo´ni ŕvenebita 31 ÍeÍlucta kalta daemsgavsnes da kvešana saqelm┬ipoysa 32 me■liŕisaebr gaqda gul-mxiaruli. vin išo tu ŕe┼irvebuli, 33 švelasa tamaŕi mounda velsa. perovanisa ╠vinita ┼ikasa esre 34 ar gauŕvebdes, vita xvasrav ŕirinisa qelsa. odes ┬alÍo´sa 35 išvnian. okrosa da goarsa ašridis niavi tavsa da mošvareta 259 1 sixarulad sulsa miartmidis. ┬vimaman mdelosa da mdeloman 2 Íacta gulsa ■angi mohqocis maravis midamo esre ŕvenoda da 3 elvida, vita samotxe. mi┬a dambal išo, vita ŕuŕtari. 4 ama kvešanisa sim┬vanisagan ŕes┬rapebit-re mounda moabads 5 velsa tamaŕi da nadiroba. s┬rapit uqmna didebulta da a┬vivna 6 laŕkarni da ubrřana, vita: "─ven nadirobad gurganisa 7 kvešanasa ┬avalt da daeÍazmenit! nadirta da mqecta simravle 8 diadi aris mun". laŕkarta Íazma dai┬šes ra visman raminis 9 mun ┬aslva igrřna, vita xelsa, cnoba da goneba ┬auvida, tmoba 10 da ┼Íua a╠ar hkonda. řiřasa egre utxra: 11 "amis usaÍvirvelesi raa, romel cocxalsa Íacsa sicocxle 12 a╠ar undes? a┬ igi me ┬ameÍidebis, romel, tu amas gavřleb. 13 u╠oniod sicocxle mom┬šenia. tvit atas■er qrmlita saÍvdavad 14 daÍodil var misgan. a┬ gurgans nadirobad ┬aslvasa 15 hlamis ŕahi moabad, romel ╠mertman šorani daaxvedros, e´li 16 ubeduri da ˙ami ara sviani moagebos! vita gavřlo raminis 17 Íideganoba? anu ama eŕmaysa siřulvilisagan vita viqsna? tu 18 xvale ramin ┬ahšvebis, ─emi guli das´ur ve╠ar mihšvebis, mit 19 romel movÍvdebi misisa ┬amavlobisa mgonebeli. aha, vaglax 20 me, romel misi cxeni ─emta tvalta zeda lusmriansa perqsa 21 dasdgams, da razomsaca bi■sa ┬asdgams, egzomsaca da╠sa daasvams 22 ─emsa gulsa. mošmeta metisagan me d╠e da ╠ame gzata zida 23 gavguŕagdebi da tvaltagan ┬šarosa vaden da misgan ╠aribta 24 ┬šalsa vasvam nutumca ╠mertman ─emi locva ŕeismina da 25 ┼irta da pateraÍtagan miqsna, romel ─emi ┼iri moabadisagan 26 Íide aravinaa, romel avisa mokmedi da mtkmeli igia! nutumca 27 ╠mertman miqsna da ┬amiti-┬am ar mivscemode ┼irta! a┬ ┬aed, 28 řiřao, da moaqsene ─emmagier ramins, tu umisod me ras šopnasa 29 var. can misi gulis-si´šva sa─emod, tu ras mizams: Ívla 30 gam┬iravs da gaaxarebs ─emta m´erta, tu ara? xvale ┬ahšvebisca 31 moabads? moaqsene ─emmagier: ŕenad moslvamdis vin 32 dar─ebis cocxali? vis uc guli esre ŕeu┬oneli, romel 33 uŕenod cocxal išos? tu ┬axval, ra ŕemoikce, ŕenman mzeman 34 cocxalsa ve╠ar mňoeb. tu ─emi siÍvdili ge┬šinebis, tana nu 35 ┬ahšvebi, ŕina dgomisa mizezi rame moigone ─ven aka mxiarulni 36 višvnet da igi da╠re■ili da ┼irveuli sada-gind išostko". 37 ┬avida řiřa da moaqsena ramins. ┬šlulsa zeda Ívla ama 38 si´švatagan marili daašara. tvit ramins guli ŕe┼irvebatagan 260 1 upetkda da gaalmasebuli ■da ama mocikulobasa zeda ´irili 2 dai┬šo da moŕorebisa goneba gulsa israd esoboda. co´asa 3 xansa moi´ira, merme guli dai┬šnara, amit romel sišrme 4 misi ŕiŕsa da ŕe┼irvebasa ŕigan išo mi┬šit, da ˙amsa sruli 5 sixaruli araodes mieca! merme řiřasa egre utxra vita. 6 "tvit amistana moabads ─emtvin ara ŕemouzraxavs da arca 7 ubrřanebia. nutu davvi┬šebivar? da tu mibrřanos da ma┬vios, 8 maŕin egebis mizezisa ŕemo╠eba; a┬ve perqta a´Íivnebasa vi´švi. 9 ra ese esmis, u╠oniod ar ma┬vevs. amas movaqseneb: "tkvenca 10 icit, vita me nadiroba mišvars; magra uperqod mgzavroba 11 ar egebis. a┬ u╠oniod tkvenca gasmia, romel perqta ´Íivilisagan 12 kve ┬olil varo". ra ese esmis, ┬veva a╠ar egebis. 13 aka maravs kve davdgebi uŕahinŕaod. tu ╠merti ŕemi┬šalebs 14 da esre ikmnebis, sxva uÍetesi ra ┬ameÍidebis?" 15 ra řiřaman ese ambavi vissa moaqsena, esre gaexarnes, vitamca 16 ornive uÍvdav-kmnil išvnes da mepoba exara. peri mouvida 17 da gonebad movida. 18 dilasa ŕahi moabadis da mista laŕkarta buÍma zaxili dai┬šo 19 da zriali ŕeikmna laŕkarta ašra-gadenisa. daulevneli 20 laŕkari midioda. moabads ┬inaŕe mivida ramin ŕeuÍazmavi. ŕahinŕa 21 ŕexedna, didebulta ┬ina egre ubrřana: 22 "ege Ívla ra╠a bi┼oba mogndomia da mizezi, romel ege 23 ŕeuÍazmavi mosrul xar? nutu Ívla ŕeneburad dasneulebul 24 xar? a┬ ┬ae, ai╠e sa┼ur┼lit, raca ginda. me uŕenod arsad ┬aval, 25 arca╠arad uŕenod ─ven gviamebis"! 26 ╠one a╠ara išo, undoda tu ara, sagurganod Íazma dai┬šo 27 vissa maŕinve gulma ugrřna da ŕe┼irvebasa mieca. ra tvit 28 daidas´ura srulad, guli gauskda. ramin unebliv gamgzavrda 29 ňir-almasita isrita gul-daÍodili da lxintagan abezar 30 kmnili. vissa misita ┬aslvita tmoba ┬auvida da u┼Íuo kve 31 idva. guli, sixarulisa da─veuli, esre gauqda, vita korisa 32 ┼angtagan qoqobi današili. ´iroda da egre i´šoda: 33 "vera vňoveb ňirvelisaebrsa mošvaresa da ver vtesav mi■nurobasa 34 ňirvelisa mi■nurobisaebr! umošvrod mšopisa ─emgan 35 sul-da╠ebuloba ar egebis. ara tumca sxvad rad sargeblad 36 mi─nda magra mart meaugebis ´irili da zaxili Íacisagan 37 asre da┼irebisa ˙amsa mogonebuli da tu ama ─emsa gulisnadebsa. 38 sicocxle-mou┬šenelobasa ─emsa ar ■er xar, řiřao, 39 naxe gulisa ─emisa mo┬ame ─emi gašvitlebuli ňiri da zeda 261 1 ┬itelni cremlni. me a╠ara mošvrisatvis v´ir, ─emisa sicocxlisatvis 2 v´ir. radgan ramin ┬amivida, ─emni sulnica mas uÍana 3 ┬avlen. me ertita gulita egzomi ┼iri vit davi´io? mi┬šitisa 4 ┼irisa da mousvenelobisagan damdnar var da gařlebisa 5 ╠one ara makvs ra". 6 ramin ÍoŕÍida╠ma unebliv gamgzavrebuli dainaxa, ab■arŕer´šmuli 7 moabads gverdit mividoda tvalcremliani, ňirdašvitlebuli, 8 visis gamousalamebeli da dautxoveli. visis 9 guli esre aŕpotda, vita z╠vasa ŕigan mr─vali Íacisa. merme 10 gulsa saubari dau┬šo: 11 "sasurvelsa mi■nursa, lmobiersa mošvaresa ─emsa, gulisa 12 ┬am╠ebelsa, ´urpata amirasa, ÍeÍlucta ňa´ronsa, ŕvenierta 13 qelm┬ipesa, mošmeta damaŕvenebelsa a┬ve didsa salamsa movaqseneb 14 da gauřlebelad sazom-utkmelsa survilsa. ─emad 15 unaxavad ┬avida da u╠oniod Ívlaca gam┬ira ┬avida laŕkarsa 16 da ─emsa gulsa ŕe┼irvebisa laŕkari gamouzaxa. guli davabi 17 atasita basrita ´oiloyta, švela ga┬švida da ŕentana gamomgzavrda. 18 ramin, me tu daňr─ebi uŕenod, enad moslvamdin 19 v´ir siŕorisatvis. ─emisa gulisa Ívamlsa ╠rublad gamovgzavni 20 da ─emta cremlta misad ┬vimad davs┬vim ŕensa sadgomsa 21 zeda, m´versa ─amovhrcxi ╠irsisa ňirisa ŕenisagan. ŕeni 22 ňiri gazapxulisa švavili aris da mas gazapxulisa ┬vima da 23 nami aŕvnia". 24 d╠isa ertisa savali ra iara, ramin esre gaqda, romel tavisa 25 gza ar icoda da gza-gza vita sneuli Ívnesoda. ara saÍvirveli 26 išo Ívnesa, radgan ese sneulisa sakmea. vita guli 27 moscemda, egre mostkmida da amas i´šoda: 28 "┬uxandlisaebr ╠ame ─emtvis sa┼iro ar minaxavs, romel 29 Íocna isarsa hgvanda. a┬ esetsa d╠esavxedav, romel suli ─emi 30 txa išo da mi■nuroba avaza. sad ┬amivida ama d╠eta sixaruli? 31 guli adrindelta ŕe┼irvebatagan momecala. ─emi sagebeli 32 mzita savse išo da sastauli vardita. me, romelsa egeti 33 ˙ami gardameqada, a┬ esetsa d╠esa vita gauřlo, anu romlita 34 tvalita v┼vre´de umisosa adgilsa? ese ar d╠e aris, cecxli 35 aris sulisa da pateraÍi mi■nurobisa. ╠mertman nu romeli 36 mi■nuri daaňšras esetsa unebelsa šopnasa gul-dam┬vari da 37 dautmobeli! tu sa┬utro s┬švides, ama ertisa d╠isagan assa 38 ┬eli┬adsa gamos┬šavs". 39 ra ŕahinŕa gardaqda sadgomsa, mas ┬inaŕe ugulo ramin 262 1 mivida. ňirsa zeda atasi mo┬ame hšvanda, tmoba misisa gulisagan 2 gaňarul išo. mas ┬inaŕe arca ╠vino sva da arca gaixarna. 3 vita cecxlsa zeda cecxli moema´a, agre uřnele išo šovlisa 4 ˙amisasa. ara hkonda ´ansneulsa gamosveneba da gul-m´Íivansa. 5 83. [řiřisagan visis ŕegoneba] 6 visis ra misgan sandomi ramin moeŕora, sixaruli da niŕa´i 7 misgan abezar-ikmna. mi┬šiv vardi mze išo da a┬ gamtvarevda, 8 misebrve dašvitlda da agre usmel-u┼melad ŕeikmna, ┬amsa ar 9 miscildeboda ramin da misni ambavni. ňiri daexo┼a u┼Íuoysa 10 ŕe┼irvebita. řiřasa egre utxra: 11 "řebne ─emisa sicocxlisa ╠one ─emisa da raminis ŕešrisatvis, 12 nutumca ŕemoikca ┬arsruli mošvare! ge┬šalode, řiřao, 13 esre utmoblobisatvis! ─emi sišrme da ŕengan gazrdiloba 14 moigone ver gavřleb umisobasa. moismine ─emi ambavi 15 da me švelasa dauparavad gitxrob da gesmodes me 16 odes ramin mi─vene, maŕin moabadis siřulvilita da misgan 17 ─emzeda avis kmnita guli samisod gamšinvoda, da ramins guli 18 asre mivec ─emisa sišma┬vilita da regvnobita, romel me 19 ■eretca qelta a╠ara makvs. a┬ xeli da u┼Íuo var. ugulobisagan 20 mtrvalsa vhgav. nu giÍvirs ─emi sakme, nuca meÍicxvi me 21 misisa siŕorisagan siÍvdili upro miamebis, maŕin igi 22 erti ikmnebis da a┬ siÍvdili da siŕorisa goneba orive 23 m┼irs. erti cecxli mogvedva me da ŕen, řiřao, magra me gulsa 24 romel ve╠ara davavse, da ŕen - Íaltasa. ┬šalsa tana cecxli 25 řabunia, magra me cremlta ─emtagan davsebisa nacvlad upro 26 da upro momema´ebis. vasxam gulisa cecxlsa zeda ┬šalsa,vis 27 unaxavs ┬šali cecxlisa mgzebeli?! ┬uxandelsa ╠amesa, 28 vitamca eÍalsa da rÍinasa zeda, ┬olil višav, esre ar mkonebia 29 gamosveneba. da a┬ d╠e aris, sadilobisa ˙ami, magra me ╠amisaebr 30 mebnelebis. ─emi sinatle, ─emisa sišvarulisa ňirisa 31 ┼vre´a, asre, vita sicocxlisa ┬amali, misganve makvs da malama 32 mista bagetagan. vire ramins vŕorav, verca natelsa vnaxav 33 da arca ┬amalsa vňoeb. ar vici, ra ┬ina mic bedisa ─emisagan 34 sakmed! ŕeugvarad rame ┬aval, gavi┼rebi. mecxovreta tana viarebi 35 da mi■nursa a╠aravis vnaxav ─emisa ´irilisagan kalaksa 36 ╠vari ┬ai╠ebs da Íldeta dale┬s ─emi sabralo Ívnesa! ra 263 1 vkmna? vis gverdit dav■de? raminis nacvlad vis ŕevxedne? 2 a╠ar u┼vre´ sa┬utrosa, davixu┼av tvalta, mit romel, rasaca 3 anaxav, ara mome┬onebis ra mergo naxulisagan amisgan Íide. 4 romel řilisa, sicocxlisa da gamosvenebisagan mo┬švedil 5 var? tavisa šopnasa vim┬areb, odesca gamocdilsa vcdi a┬ 6 švela gasmia ─emi sakme da ambavi da ╠one řebne, romel 7 ŕemr─en sulni da marge ra". 8 ´irilit eubneboda. 9 řiřaman egre utxra: 10 "tavisa sakmisagan ŕe┼irveba ara qams, arca sargebelia. maga 11 ´irilisa da ŕe┼irvebisagan ara gergebis, mart ┼iri ┼irsa mogema´ebis. 12 ŕenni s┬orni mi┬šit mxiaruloben da tavisa nebisagan 13 mi┬šit tava╠ebulnia. ŕen mi┬šit s─ivi da s´ir gagixelebivar 14 egzomita ŕenita ŕe┼irvebita. sa┬utroysa siamovne Íacsa 15 tavisatvis unda da malama ┬šlulisatvis. ŕen malamaca da 16 ┬šlulica qelta gakvs. ŕenni qelni ╠onisagan rad ŕeÍrulan? 17 ╠mertsa ŕentvis moucemia qelm┬ipobisa sisrule da dideba. 18 ŕahrosaebri kebuli deda givis, virosebri mošme uÍlebi řma, 19 raminisebri mi■nuri, ŕentvis tavgan┬iruli mošvare, mepobisa 20 momlode! qelm┬ipe uÍlebi qelta gšavs. dideba da nebisaebr 21 šopna ╠mertsa ubořebia, ŕen rasa╠a mizezob, romel mi■nurobisagan 22 Íide tavisa ╠onisa mřebneli a╠aras a╠ara xar? maŕa, 23 romel mi┬šit maga ┼irsa ŕigan xar, esre mi■nurobisatvis 24 řebne ╠one, romel uŕiŕad iaxlnet ertmanertsa. a┬ švelaysa 25 ╠one da ˙ami gakvs: sa┼ur┼le sakonelita ga´enili gitks da 26 zurgisa mamagrebeli uamravi laŕkari gšavs moabadis sakme 27 dia da mraval■er dia dagimřimebiaca. a┬ mtisa odeni ┬šroma 28 misi ar damcrobila, arca eŕma misi daŕvenebula. raca išo. igi 29 ve da igivea da ŕenca igive xar. mart uÍunisamdis maŕigan 30 ikmnebit, raca akamdis gardagiqdia. a┬ tu Íaci xar. řebne ŕenisa 31 sicocxlisa ╠one mi┬aca aris da teslica. da reca vire 32 ňirvel moabad cnobdes da samtave dagvqocdes, - romel ─venisa 33 m´erobisatvis malulsa zis, lomsa vita, ─venta sisxltatvis 34 s┬šurian, romel odesca ˙ami akvs, u╠oniod samtave 35 dagvqocs,-a┬ve iurve sakme, romel ertmanertisani išvnet. 36 raminisebrsa saqelm┬iposa arca egre hňoeb! daarkvi saxelm┬ipo 37 gvirgvini tavsa, dasxedit ornive ´ax´sa, vita casa zeda 38 mze da mtvare arvinaa kvešanasa zeda egeti qelm┬ipe da didebuli, 39 romel ar tkven gna´rida da merme ar giŕveles. ŕeni 264 1 řma viro giŕvelis, sxvad šovelni amirani da qelm┬ipeni tkvenisa 2 samsaxurisatvis monisaebr sar´šelsa ŕeir´šmen. srulad 3 laŕkarta da didebulta moabadis šmoba mos┬šenia, em´erebian 4 da missa adgilsa qelm┬iped anu viro unda da anu ramin 5 ŕen matzeda didi ┬šaloba gikmnia da matisa gulisatvis didad 6 gimudarebia. igini udoniod ŕenisa samsaxurisatvis dia moi┼irveben. 7 ŕenisa sišmisagan mi■nurobita vera gagixarebian; a┬ 8 bedi gamogi─nda da mi■nurobita ŕeni ┼iri lxinad ŕecvale. 9 tatbirisagan tavsa sixaruli miaxvedre da kmen, raysaca 10 sakmisa kmnasa hlami. saodesodca moÍlva gagigia, amis 11 uÍetessa ˙amsa veraodes hňoeb. maravs ŕigan arca ŕahi moabad 12 aris da arca misni laŕkarni. ertmanertisa m´erobasa ara 13 hmalavt da ŕen vita mesisxle gi─ns da mraval■er igi 14 ŕensa da raminis siÍvdilsa cdila. rasa╠a sdga? sa┼ur┼le 15 švela ŕenta qelta ŕiganaa. mas didni ┼irni unaxvan sa┼ur┼leta 16 ŕešrisatvis da ╠mertsa švela u┼irod ŕentvis ubořebia. 17 misitave okroyta išide tavisa qelm┬ipoba. vidre igi vaxŕamsa 18 s┼amdes, ŕen mius┬ar da sadili ┼ame. tu ama tatbirisa 19 kmnasa hlami, ┬igni miu┬ere ramins, gamoezraxe da utxar ese 20 sakme, romel ŕemoikces da ┬amovides karisa da moabadis 21 umale ra igi movides, sxva ╠one vřebnot da moabads šopna 22 davanav╠lot". 23 ra ese vissa řiřisagan esma. iama da sixarulisa švavili 24 aušvavda ňirsa zeda. 25 84. visis ┬igni ramins tana 26 siŕorita gul-´Íivneulman visman ┬igni miu┬era ramins 27 esre sabralo, romel asota mista sisxli sdioda da melnad 28 mas iqmarebda: 29 "he, mi■nuro, sišvarulisa mzrdelo da siŕoresa ŕigan 30 lxinta mnasebelo! ra ┬ignsa miu┬erde mošvaresa, asreve sabraloyta 31 gulita miu┬erdi, romel amas ┬ignsa da Íldesaca 32 zeda ┬aiÍitxav, Íldisagan Ívnesa, vita ─angisagan qma, gesmes. 33 mošvrisa ar gam┬iravisagan - gulmagarsa, sišvarulisagan 34 abezar-kmnilsa, ugulosa! monisa uřilisagan-qelm┬ipeta 35 mzesa, mtvarisa msgavssa tana! sneulisa mi■nurisa, 265 1 m´er-gaxarebulisa, mošvrisa moŕorvebulisa, da┼irvebulisa, dam┬varisa, 2 bed-┬asrulisa, sa┬utro-danav╠lebulisa, m´iralisa, 3 sabraloysa miskinisa, tval-cremlianisa, gul-sisxlianisa, 4 gul-┬šlulisa, goneba-┬asrulisa, haertagan ┬a╠ebulisa, 5 ╠a┬v-dašvitlebulisa, da╠re■ilisa, ┼irveulisa, romel tma 6 misi sagebelia mistvis, dautmobelisa ┬igni-sasurvelsa 7 missa ┬inaŕe, asre mšopisagan, romel kvešanasa zeda ─emgan 8 upro sabralo aravinaa! 9 guli ─emi ´aniturt ŕenisa Íideganobisa cecxlita i┬vis, 10 santlisaebr ventebi, misganca amit uare mšopi, romel: igi 11 tuca i┬vis, sruladca dailevis, da me mi┬šit ventebi, vi┬vi 12 da daulevnelobita vi┼irvi. šovelta ┬amta cremlita vibanebi 13 da misgan ─emi davseba ar egebis. bnelta ╠rubeltaebr gulÍvamliani 14 var, pateraÍisa nadimi da ┼irisa aripi var. Íideganobisa 15 z╠vasa ŕigan viŕtvebi sabralo, mi┬šit m´irali. erti 16 qeli gulsa zeda mic da erti tavsa bageta ─emta laloba 17 gaperozebula da šoveli Íaci ─emisa sibralulita i┬vis erti 18 tvali da atasi ╠rubeli ┬vimriani, erti guli da atasi peri 19 ŕe┼irveba Íideganobaman gamim˙╠avna xvaŕiadi ─emi, sisxlita 20 da cremlita s┬ers šaitelsa ╠a┬vsa ─emsa zeda. gulsa ─emsa 21 aseti cecxli aegzna, romel tmoba da sixaruli orive dami┬va. 22 z╠vasa daemsgavsnes tvalni ─emni me´ad cremlta denita, 23 romelsa ŕigan tvaltagan řili dameÍarga. ra sařili adgili 24 ┬šlita savse išos, mun řili vit╠a egebis? me romlita 25 qelita ese ┬igni dami┬eria, mitve sixarulisa sagebeli damiÍecia. 26 guli ─emi gaikca me´ad ┼irveulobisagan da ´ani ─emi 27 dailia sas■eltagan! 28 rad momaŕorve mzisa msgavsi ňiri ŕeni, ─emi sultaganca 29 upro sašiare~i? kvešanasa gulis-neba da sixaruli vit╠a 30 vřebno, radgan ´ansa ŕigan arca guli damr─omia da arca╠a suli? 31 anu vit ŕemeřlos sicocxle, vinaytgan usulosa da ugulosa 32 sicocxlisa micema ╠mrtisaganca Íide urgebia? me uamiso 33 vit davr─e, tvit oditgan ŕengan gamousvenebeli, romel 34 akamdin siÍvdilisa na´ra d╠es damvi┬šebia ┼irta mima´ebisagan? 35 me ňirisa ŕenisagan ┼vre´asa movŕordi, ŕenisa tmisaebr 36 da┬lobil var. d╠isit mzesa v┼vre´ ŕenisa msgavsebisatvis 37 da ╠amit sibnelesa ŕentave tmata saxebisatvis tu ─emodenni 38 ┼irni mtasa daemartnes. ┬šalisa nacvlad masca sisxli gamoecemis. 266 1 ŕemagoneben mošvareni da řašvedreben m´erni da kvešanasa 2 ŕigan araÍobasa i´švian magra ŕenisa sišvarulisa da mi■nurobisatvis 3 verca egre mo┬švedil var. nutu tvit mi■nursa ŕegonebit 4 ┬šroma, cva da ┬vrta upro gaaxelebs, vit me? d╠iti- 5 d╠e uare var. ese, raca me m┼irs, ar sišvarulia, d╠iti-d╠e 6 moma´ebuli ╠rubelia m┬vimeli. ese ar Íideganobaa, magra mo┬amluli 7 daŕna aris gulsa da sulsa! tvit gonebiani Íaci rad 8 gami■nurdebis, tu ╠one akvs? rad miecemis egzomsa ┼irsa? 9 rad moe┬onebis tavisatvis egzomi mousvenebloba da nav╠eli? 10 vin icis, tu me ŕensa siŕoresa ŕigan razomni ┼irni gardamiqdian! 11 da tu šoveli mi■nuri ama ┼irsa ŕigana da ─emebr 12 sabraloa, nutumca dar─ebis mi■nurobisa niŕani? mraval■er 13 miÍicxevia da micinia mi■nurta zeda da a┬ nacvlad mitca mi´iria 14 da sinanulad gamslvia, vicinodi matzeda, vita m´eri 15 mati, a┬ igini ─emita sibralulita ´iran ─emzeda. asre me 16 usabraloe var šovelsa mi■nursa! 17 genaxe ┬inasca, romel mzisaebr elvare višav, a┬ sisavse 18 ─emi dam┼nara da ╠a┬visa ─emisa perovneba gazapranebula. našopieri 19 ŕ´o tu sisavsisagan dadrÍebis, me ┼irisa simravlisagan 20 modreÍil var, mŕvildisaebr gamrudebul var, saroysa 21 msgavsi, da mŕvildisa sablisaebr da┼nobila ´ani ─emi. aka 22 asre damagde sabralod da Íideganobisa cxeni gaa┼ene. ŕenisa 23 cxenisa m´veri tvalta ŕigan, vita lusmari, masvia da ŕeni saxe 24 tvalta ŕigan damr─omia da saxeli - enasa. suli mibneldebis 25 da guli mibndebis ŕenisa na´risa da survilisagan. egre 26 me´švian: "viremdin hÍvnesi? daleul xar gonebita. gardasrulsa 27 d╠esa hgavs mošvare ┬arsruli da nu ŕei┼irveb, tu guli 28 gakvs da goneba". magra me guli ara mas memo┬mebis, rasaca 29 igini me´švian. ╠vino ─emi dai╠vara, magra suli ar ┬avida, misi 30 ╠ame aris da a┬ mze ┬arsrula; ─emi kvešana ertob dambnelebia. 31 imedisa momlode me amit var, romel dilisa ˙amsa momavalia 32 šoveli švavili da vardi gazapxul gamo─ndebis. nutumca 33 ─emica vardi gamo─nda! 34 ŕveniero, ´an-saro, ňir-mtvareo, sul-amoo, surnelo, 35 ┬šliano, tma-gruzo, me ŕeni aseti uziaro mošvare var saÍutari! 36 tvit ŕen ici: me ara tu ama ertsa, magra atassa sulsa 37 ŕentvis gav┬irav. erti ŕeni tma asre sašvarelia ─emtvis, romel 38 atas■er sulta mir─evia ŕen mindi, romel ar minda ┬amsa 39 sicocxle ─emi uŕenod. ŕen geřeb mi┬šit, ar veřeb 267 1 uŕenosa lxinsa. gamogicdivar mraval■er da xanieroba gicnia, romlisagan 2 arca ŕen umadlo šopil xar. a┬ca igive ŕeni mošvare 3 ŕentvis xeli da mosvenebuli var, romel mo┬mad mšvanan sisxlisa 4 madinebelni tvalni. 5 moed, naxen ─emni mo┬ameni, romel ŕega■eron ─emi sakme! 6 moed, romel ╠a┬vni naxen ─emni ┬itelni, a┬ švitelni, 7 atisa ┬lisa sneulisa msgavsni! 8 moed, gaicaden cremlni ─emni, ■eonisa msgavsad nadinebi, 9 da kvešana ─emi, ■eonisagan sisxlita ŕe╠ebili! 10 moed, romel naxo ´ani ─emi, mar´oobisa da ŕenisa gonebisagan 11 modreÍili, romel sixaruli ─emgan da me Íactagan damprtxal 12 var, vita guli ─emi ŕenganve Íide sxvisa raysaca╠a 13 gonebisagan! 14 moed, romel naxo mi┼irvebuli ─emi šopna! a╠araa ─emtana 15 Íacoba, gamosruli var šovelta sixarultagan, vitamca ┬amiti-┬am 16 ortave tvalta danita vinme m─xvle´da! 17 moed, romel ─emi saŕenod sišvaruli da mi■nuroba d╠iti-d╠e 18 esre mome´ebuli naxo, vita tvit ŕeni ŕveneba! 19 tu ar mois┬rapeb, me cocxali a╠ara dagxvdebi. tu ─emi 20 mos┬rapeba g┬adian, nu╠ar daišovneb ┬amsaca. kve hzi, ze adeg 21 da ze sdga, nu╠ar da■debi! ┬amsaca nu╠ar moisveneb. ra ese 22 ┬igni ┬aiÍitxo, s┬rapit ┬amoed, d╠iv da ╠ame iare. ŕenad moslvamdi 23 ucnobosa migonebdi da tmoba-ukonebelsa; ŕenta gzata 24 tvalisa-mgebel var, vita guŕagi, da, tu╠a mim┼irdebis ŕeni 25 Íideganoba, gauŕmagebeli u╠oniod ar dagr─ebi. ŕenad moslvamdin 26 amisi mtxoveli var ╠mrtisagan, romel gařleba momces 27 da ŕeni unaxavi ar movÍvde, da nutumca manve misita mo┬šalebita 28 eseca kmna, romel gulis-neba gagvisrulos da uŕiŕad 29 ertmanertisa siaxle mogvxvdes, egzomni ─venni ┼irni moi┬šinnes 30 da pateraÍta momlodeobani. 31 magra a┬ tumca ╠mertman ŕenisa ňirisa naxva momca da merme 32 moaÍvde, a╠ara mgama! me tu ama ŕe┼irvebasa ŕigan mšopi 33 movÍedebi, ─emisa gulisa Ívamli kvešanasa daabnelebs da casa 34 daa┼var´lebs". 35 ra visman ┬igni gaasrula, maŕinve s┬rapit ■amazita aklemita 36 tavisa misandobeli šma gagzavna picxla. 268 1 85. [aka ramins visis ┬igni mouvida] 2 šma gulovani da misi ertguli mista ┬adiltaebr picxla, 3 vita prinveli, ┬avida da visis ┬igni ramins miartva. ra naxa, 4 gulman řgera dau┬šo da, vita cxroiani, atrtolda. tvit 5 mistvis mosurvebulman ra misgan da┬erili [┬igni] naxa da ┬aiÍitxa, 6 srulad ŕmagtaebr tavisa gza ve╠ara gai╠o. daidva 7 mraval■er ňirsa zeda ┬igni, tvalta da mÍerdsa zeda edva, 8 aÍocebda, utminobisagan tvalta cremlsa ver i┼irvida da gulisa 9 misisa Ívamli camdis a╠vidoda. esetni Íargni si´švani 10 mravalni tkvna, romel ar gaigonebis: 11 "gulo, viremdin itmen esetsa šopasa, romel tve ŕeni 12 mi┬šit ┼irsaa da ┬eli┬adi pateraÍsa! gulo, tavisa nebisa 13 mřebneli ar esre qams. rasa ikm, undo, romel bolosa ˙amsa 14 igonebdes da ar ŕeŕindes ─emebr ugulo mÍvetisa qrmlisagan, 15 ňiloysa gam┬šralisagan, lomisa mŕierisagan? arca sicivisa 16 da arca sicxisagan ar ŕeŕindebis, arca bukisa da arca z╠visa 17 zvirtisagan ŕeŕindebis. radgan mi■nuri xar da šovelta mi■nurta, 18 gardasrulta da momavaltagan, usabraloesi da upro 19 mi┼irvebuli, rasa s┬šalob tavsa? esre si■abne ra saŕenoa? 20 rad ar eřeb ╠onesa rgebisasa? viremdin iÍitxav ŕen e´lisa 21 sakmesa? viremdin s─ivi da s´iri? rasa vin gargebs sxva, 22 tu tavisa tavsa ŕen araras argeb? rad vin ras moi┼irvebs 23 ŕentvis, radgan tvit mi■nuroba řabunia? ŕenve daumdabldi 24 mi■nurobasa. damcroba m´erisa sima╠lea. 25 a┬ gardaigde srulad gulisagan simřime ´virtisa. Íacsa 26 šoveli ubeduroba ŕeprobilisagan eÍidebis; sruli sixaruli 27 da siamovne malvasa ŕigan odes ikmnebis? da rad╠a esret 28 uboloo malva ─ven gv┼irs da šovelta mošvaretagan 29 upro ┼irgadanaqadoba? esreobasa ŕigan ertsa sargebelsa 30 atasi ziani sdevs da ertisa d╠isa sixarulsa - ertisa ┬lisa 31 ŕe┼irveba. a┬ anu, ╠merto, davdva tavi saÍlavad da srulad 32 ┬avqde, anu akamdin nasÍvi gavqsna da davqsna tavi ┼irtagan! me 33 ─emisa qrmlisagan umagresi meŕveli aravin vici da arca ─emisa 34 mÍlavisagan uÍetesi řma mivis! 35 ara ture ─emisa, ─emtvis tav-gan┬irulisa, visis mi■nuri 36 da saÍutari var da arca mamaci, tu akatgan visica╠a mudara 37 višo! gam˙╠avndes ─emi sakme da, raca╠a s┬addes, igica moqdes! 38 siÍvdilisa uaresi ra ┬ameÍidebis, anu qrmlisagan umaxvilesi 269 1 ra mecemis! me ra visis vŕorav, vÍvdebi da, ra vixilo, 2 usaÍutrobisa misisatvis guli qrmlita me┼rebis saxelisa mřebneli 3 m´ersa ar eridebis da margali´isa va┼ari - z╠vasa. sixarulisa 4 gzisa mcveli lomia da nebisa ╠vinisa ┼ika - qrmalia. 5 gardaiare lomisagan uŕiŕad da gamoisvene uridad. zamtrisa 6 sicive ra gardaqdes, zapxulisa siamovne maŕin╠a mova. nutu 7 ŕeibrala ╠mertman ─veni sakme da ─venisa ┼irisa d╠e 8 dailia da sixarulisa ˙ami mogvivida, ┬avida zamtrisa siřnele 9 da zapxulisa mogveaxla?!.` 10 ramin ama gulisa saubarsa ŕigan ertsa adgilsa ve╠ara idga, 11 i┬vdeboda: zog■er gaacivis da zog■er gaacxelis gonebaman, 12 ´irodis da oxrevdis; gulisa picarta zeda visis saxe 13 gamoesaxa da tvalni gzasa zeda hkondes, ŕe╠amebasa moeloda, 14 cisa haersa u┼vre´da ŕe╠amebisatvis, ratamca umale gaeqsna 15 gza misi. 16 86. [visisi da raminis tatbiri da brřola 17 maravisa cibisatvis] 18 ra d╠isa cecxlisagan ╠amisa Ívamli dar─a da haeri dabnelda, 19 ┬amovida tmoba-ukonebeli raqsosani mze ramin xorasnisaÍen 20 da veravin naxa mtvarisa da varsÍvlavtagan Íide. moabadis 21 laŕkarta tana man veravin cna, tvit igi da visis mocikuli 22 ormocita dar─eulita šmita zog■er corvita da zog■er 23 rbevita movidodes s┬rapit. ert Ívira maravs movides 24 gurganida╠ma. ra mindori mŕvidobit gardmoiares da ertisa 25 d╠isa savali dar─a maravamdis, maŕin visis mocikuli ┬inat 26 gamogzavna da gulisa monacemtaebr didi salami da survili 27 ŕemostvala. da ama sakmisa ˙amad gaum˙╠avnebloba ŕeagona, 28 Íacsa ese daavedra: 29 "visis da řiřas me´sa nuvis utxrob ─emsa moslvasa da ese 30 xvaŕiadi ŕeinaxe, mit romel ─veni satavno da sargmbeli řiřa 31 oden ariso, da ─veni sakme esre gaasrula, romel akatgan 32 a╠ar daimalvis. verca╠a moabadis ňirsa vnaxavt da, tu vnaxot╠a, 33 razomca avi ┬ameÍidos, me mmartebs xvale ╠ame cixes 34 zeda prtxilad išav, ŕua╠ame momelodi da eseti ra ╠one 35 řebne, romel ertgan ŕevišarnet. merme raca qams, misi tatbiri 36 vkmnat da ─veni sakme viurvot da ─emad moslvamdin ese sakme 37 damale, romel aravin cnas". 270 1 ┬avida mocikuli. vita maxaroblisa ┬esia, egre picxlad 2 mivida. maŕin visi mas maravisa kalakisa řvelsa cixesa ŕigan 3 išvis, romel kuhandezi hkvian, da ertobit řveli da axali 4 ňaňis-ňaňeuli moabadis sa┼ur┼le švela mas cixesa ŕigan idva. 5 da zardi, moabadis řma, cixis mcvelad išo da visisaca, romel 6 sa┼ur┼lisa da cixisaganca igi upro dae┼ireboda. tvit 7 zardis sa┼ur┼leca munve idva romel moabadis sa┼ur┼lisaganca 8 upro išo. mis umdidresi Íaci mi┬asa zeda ar išo, amit 9 romel moabadis řma išo, misi misandobeli saxlisa-uxucesi 10 da tvit ertguli misi. 11 da ese visis gagzavnili malvit kalaks ŕevida da merme 12 diacurad ze┬ari ─aicva da vissa ┬inaŕe egre mivida. šovelta 13 d╠eta visis ┬inaŕe dedatagan darbazoba išvis. eseti d╠e ar 14 gardaqdis, tumca xatunni, didebulta colni, ar e┬vivnian da 15 mattvis ar gaexarebia da maemani ar ekmna ese šma, mocikulad 16 gagzavnili, ze┬arita esre mivida, romel verca tvit 17 visman ŕei´šo misi ŕeslva. merme gamoecxada da raminis ambavi 18 ┬vrilad moaqsena da ŕetvliloba gaagona, vitaca╠a išo, 19 vissa. vit ese ambavi iama vissa da gaexarnes, tvit misisave 20 gulisagan Íide mi┬toma vismca hkonda?! moe┬ona raminisagan 21 amisi kmna, daimadla uricxvad, ra daisÍvna misgan misi ulevroba. 22 da ╠onesa řebna dau┬šo misisa ŕešrisa. 23 merme masve ┬amsa visman zardis Íaci miugzavna, vita: "─emi 24 řma viro avad šopila, mesma da mzmanebia, romel mou■obinebia. 25 a┬ mistvis sa╠mrtoysa kmnasa vlami, mun dia rame ŕe┬irva 26 gamigia da glaxata micemao". 27 zardman egre ŕemoutvala: "agre, ╠merto, kmen, ne´amca 28 mi┬šit sa╠mrtosa da sas■ulosa sakmesa ikmode! raca s■obs, 29 ╠mertman igi gakmnevinoso". 30 maŕinve cixisagan visi ─amovida da ■imŕedis agebulsa sacecxlesa 31 mivida locvad didebulta asulni da colni 32 hšvnes tana. ŕesa┬iravi gasca dia uamravi, da zroxa da cxvari 33 mravali daqoces glaxatatvis, da s´avra-okro ┬aago ŕe┬irvit 34 da gacemit diadi. ╠ame ra Íargad dabnelda, ramins acnobes 35 da mivida ramin malvit gaaxalvates adgili ertmanertisa 36 sixarulita gaixarnes, tatbiri kmnes raminis ze-gaslvisatvis 37 razomca řneli da sa┼iro sakme išos, ra ╠merti da bedi 38 ŕes┬evs Íacsa, švela mouadvildebis. vita mit vinca╠a didebulta 39 colni išvnes, tavis-tavis gaišarnes. gareganni 271 1 Íide švela ┬avides da mat mati misandobelni Íargni šmani dai┼irnes. 2 ramin da visman ormoci oden Íacni ze┬oebita ŕeasxes 3 da tvit raminca egreve ŕeeÍazma. ┬inat Ívla msaxurni santlosan-maŕxlosanni 4 mivides, xo■ani da ─auŕni. amit ╠onita 5 kalaks ŕevides, romel veravin ugrřna. Íacsa scemdes gzasa 6 zeda da ■alabsa ašenebdes visis Írřalvisatvis. amit uazroyta 7 sakmita veravin ugrřna mati xvaŕiadi da ormocita Íarg`,da 8 ab■rulita šmita-┼abuÍita cixes gavides. 9 cixovanta cixisa Íari gamoqŕes, z╠udeta zeda guŕagni 10 daašennes ┬esisaebr da ese ar icodes tu moabadis cixe-darbazi 11 m´erita savseao guŕagta cixisa cva dai┬šes da šivili 12 ╠ame srulad dabnelda da╠re■ilisa gulisaebr, haeri 13 ŕei╠eba mřivtita da pisita, ca aivso, vita z╠visa psÍeri mas,gali´ita. 14 ama daÍazmulman laŕkarman gamodena dai┬šo, vita 15 aleksandres laŕkarman bneletit. mati omi moedva cixesa cecxlisaeb. 16 srulad cixovanta ┼ra dau┬šes. ramin mřinaresa řmasa 17 zardsa zeda mivida. zardi gulovani da picxeli išo, ai┼ra 18 da ŕemohprinda, vita vepxi, ramins, vita tvit bedsa missa 19 siÍvdili da moabadsa ┬a┬šmeda. 20 87. raminisagan zardis siÍvdili 21 ramin zardsa mudarita egre utxra: 22 "─emisa m´erobisa da siÍvdilisatvis nu xar mi┬šit gapicxebuli, 23 ─emgan ŕeni vneba. ╠mertman icis, ar m┬adian. daagde qrmali 24 da mimiŕvi. me ŕeni umr┬emesi řma var. avsa nucavisa 25 sxvasa uzam da nuca tavsa". 26 ra zardsa raminis qma esma, m´erobisagan daubneldes tvalni, 27 vera gaigona da dau┬šo ramins gineba da avta zneta švedreba. 28 ŕemou´eva tavsa qrmlisa saÍravad. ramin daraÍa ipara: 29 taraka srulad gaÍveta. merme╠a ramin hÍra zardsa, tavi da 30 qeli mohÍveta da ŕei╠eba cixe misisa sisxlisagan. tvitosa 31 bansa zeda at-ati Íaci moÍluli idva da tvitosa ubansa zeda 32 mÍvdrisa gori idvis. mravalni siÍvdilisa ŕiŕita cixit ─amoxl´ian 33 da siÍvdilisagan verca egre iqsnian; mravalta moi┼irves 34 sicocxlisatvis da verca egre dar─es. d╠e išo da 35 mista m┼vre´eltatvis ╠ame da ╠amisagan ubnelesi. ■eret 36 katmis šivili ar išo da zardi srulad dailia. ramins 37 sa┬utroman da e´lman razomca gulis-neba misca munamdi 272 1 verca egre, vire řmisa ┬agvrita ar da┬va. sa┬utrosa rasdon■erca 2 gamoscdi, mi┬šit esrea, romel lxini misi u┼irod ar 3 ikmnebis. vardi misi eÍliania da lxini ┼iriani, mi■nuroba 4 pateraÍia da sargebeli misi ziania. 5 ra ramin tavisa řma moÍluli naxa, gulsa ŕeuqda da sisxli 6 audu╠da; sašeloni gardixivna, tavsa icemda da motkma 7 dai┬šo: "vaglax me, ─emo řmao sviano da sultaebr sašvarelo! 8 razomca ŕen damm´erebodi, rad ar a╠vudeg gulsa ┬ina? 9 rad mogÍal? qelnimca vin gardam┼rna da tavica vin momÍveta! 10 vit movÍal ŕenebri řma, rad amovišaren tavisita qelita 11 tvalni?! razomca didi sixaruli vňovo da dideba momxvdes, 12 ŕenebrsa řmasa verca egre vňoveb". 13 motkva ramin řmisa sakmesa zeda, i´ira, magra ara ┼irisauplobisa 14 ˙ami hkonda. ┼irisa da ŕublis ˙ami išo. ra mecxovre 15 moÍvda, cxvarni mgelsa umecxovreoni dar─nes. raminis 16 qrmali mis ╠amisa sňarsta xa´ebisaebr mambarsa zeda ma╠lad 17 ─nda, romel mista m´erta bedisaebr mas ╠amesa bneli išo. 18 e´lni da pilakni raminis qelm┬ipobasa ture ina´rides, romel 19 mista ┬adiltaebr umar■vebdes sakmesa. 20 ra gatenda, raminis bedi natlad gamo─nda, kvešanasa zeda 21 mzeman ambavi mohpina misisa qelm┬ipobisa. dilasa darbazta 22 zeda da■da visis gverdit gamar■vebuli da visis gverdit 23 šopisatvis mxiaruli da movlenili, šovelta ŕiŕtagan 24 uŕiŕkmnili da ŕeu┼irvebeli. misi ┬inaa╠mdgomi aravin 25 išo. dahšo ori d╠e ŕina cixeta da laŕkarta sakme daiurva. 26 merme raca maravs ŕigan ■ori da aklemi išo, tu ňilo, švela 27 ŕešara. da, raca moabadis sa┼ur┼le išo, švela asre ahÍida 28 atassa aklemsa, ■orsa da ňilosa, romel sa┼ur┼lesa ŕigan 29 erti s´avra da erti drahÍani ar daagdo. da´virta švela 30 tvalita, margali´ita, okroyta da s´avrita; gamomgzavrda 31 misita mošvarita da laŕkrita. ─asva tvalita da margali´ita moÍazmulsa 32 Íubosa ŕigan visi. mividoda esre sa─inod, 33 vita varsÍvlavta ŕigan mtvare. movidodes picxlad d╠e da 34 ╠ame, orisa Ívirisa gza d╠iv gaiares. gardaiarnes mtani da 35 mindorni. 36 odes raminis ambavi ŕahi moabads moaqsenes ramin šazmins 37 misrul išo da šazminit delamta kvešanasa. didni da magarni 38 da laŕkar-mravalni delamni da gelanelni egzom Íargni šmani, 39 bnelsa ╠amesa ar daacdunveben, tmasa mazaraÍita gaaňoben 273 1 da navksa ŕes´šorcneben, grdemlsa gaarbenen, ŕubsa u´evnisaganca 2 upro ŕors gas´šorceben, didroani da Íargi daraÍebi 3 akvs tav-taviant ŕina ertmanertisa mebrřolnia; qrmalsa. 4 ŕubsa da isarsa Íargad iqmareben esre Íargni šmania, romel 5 razomca vin didni da Íargni sňarsetisa qelm┬ipeni šopilan, 6 mattvis vercavis xara■a dauc da vercavis ┬au╠ia. d╠esamdin 7 igi kvešana amit kal┬uli aris, romel vera romelsa 8 qelm┬ipesa au╠ia da misgan gulis-neba ver uňovnia. 9 ra ramin mun ŕevida sa┼ur┼liturt dauÍleblad, okro 10 aÍumad daasxa da ■amita gašopa da gacema dai┬šo. m´erman 11 da mošvareman mihmarta. ra mista qeltagan okro ┬vimda da 12 bedi ušvaoda, laŕkarni z╠vis kviŕisagan da xis purclisagan 13 upro gaumravlda, droŕa misi cad gai┬ia. mohmarta šovlisa 14 kvešanisa laŕkarman; magra ar mas mohmarta, - okrosa da 15 larsa. raca didebuli išo, švela misad samsaxurad movides, 16 esetta vita: amiam da kiŕar, viro da baram, raham da gelo. da 17 .vinca] sxvani qelm┬ipeni išvnes romelni siŕorita da ˙amisa 18 ukonlobita maŕin ver movidodes, švelata ┬inatve laŕkari 19 gamogzavnes, merme tvit movides. esre gamravldes raminis 20 laŕkarni, romel mi┬asa zeda ar e´eodes amir-sňasalari misi 21 da vaziri viro išo da msaxurt-uxucesi da e■ibi - sami 22 da gulo. 23 ra ese ambavi moabadisa laŕkarta ŕigan mivida, ŕiŕita 24 moabads ver acnobes, mit romel avcnobobasa da ┬šromasa 25 ŕina daubunebeli išo qelm┬ipeta ŕigan avcnobobisa 26 uaresi zne araa. švelaman amis sakmisa damalva gamoar─ia, samsa 27 d╠esa veravin moaqsena da, vinca vin misi išo, švelani tavistav 28 gaišarnes. ra moabad ambavi cna, gaŕmagda, cnobani ┬auvidnes, 29 bedsa ŕeeba da misisa tavisa gza da ╠one ve╠ar ŕeigno 30 tu stkva, ┬inayt da uÍanit gza ŕeeÍra. zog■er amasa 31 igonebda: "┬avide xorasans, romel nuca kvešanasa zeda visi 32 da nuca ramin da nuca gurgani, romel ┬amoved!" zog■er 33 amas i´šoda, tu: "akayt ┬avide, kvešanasa ŕigan saaugod davidebi, 34 amas mizraxven: ŕeŕinda raminisagan, tvara xorasans [rad] 35 ara movidodao?" zog■er amas i´šoda: "┬avide raminisa saŕu╠lad, 36 nutu ─emi bedi tana a╠ar damadges! ─emni laŕkarni 37 mem´erebian, meped švelasa ramin unda, šrma Íaci aris da bedic 38 misi šrmaa amas ve┼v, romel gamar■veba misve ikmnas, ─emi 39 sa┼ur┼le švela mas akvs. me glaxa var da igi mdidari. ver 274 1 v┼ame igi da ver viqmare, švela mistvisve medva. me dedaman 2 ─emman mišo, romel ramins ŕemandobina da martlad ┬ameÍida, 3 tvara rad visisa si´švasa uÍana udgebodi?" 4 ertsa Ívirasa darbazoba ar ŕekmna amisis gonebisagan, 5 tu ra vkmnao. misman gonebaman z╠va da qmeli švela moiara, 6 merme bolosa ˙amsa ese daasÍvna, romel raminis omad ┬avides 7 da ŕeebas. gakceva eaugeboda da gurganit amuls mihmarta da 8 dadga laŕkari misi amulis velsa da aivso kvešana laŕkrita 9 da Íarvisa simravlita daŕvenda. 10 88. ŕahi moabadis siÍvdili ´axisagan 11 razomca vin sa┬utrosa scdides, missa malulsa xvaŕiadsa 12 vercavin egre scnobs. misisa gulisagan upro damaluli 13 araa da arca misisa gonebisagan umaxvilesi. sa┬utro řilia 14 da ─ven ŕigan sizmarta vhgavt. rad moveli ŕigan dašovnebasa? 15 ar aris ertperad mdgomi, arca daemor─ilebis Íacsa, arca 16 sišvarulsa m´erobisagan gamoar─evs da arca mošvrobasa vis 17 gausrulebs. vinc misgan sišvarulsa moelis, asre, vita 18 brmisa gulisa guŕagobasa sae┼v u─venebs Íacsa mravalperadi 19 sakme ŕignit sxvaa da garet sxva, tvalt-makciersa hgavs. 20 mravalperni meÍvebeni mivlen, magra ŕigan didxan veravin 21 dahšops. mas mŕvildiansa hgavs, romel bnelsa ╠amesa isrodes: 22 isari mista qeltagan ┬ava da ar icis, sad daecemis. da 23 veřebt misgan sargebelsa da araa. tumca misgan dagvr─a, arca 24 tvit davr─ebit. asre sizmarsa ŕigan vart. ra erti d╠e gardavides 25 da meore movides, igi ňirveli daavi┬šdebis da misica 26 ŕemdegi sxva gaaÍvirvebs Íacsa. sa┬utroysa mravalperoba 27 ertsa gaadidebs da meoresa daamcrobs. moabadis uÍetesi 28 qelm┬ipe, kvešanasa ŕigan, vita mze, gacxadebuli, gaabedita 29 da ┬aaqdunva. bolosa ˙amsa da╠re■ili da nebagausrulebeli 30 dar─a. 31 ra laŕkarni amuls daašenna, mas ╠amesa gatenebamdin smad 32 da■da. srulad didebulni damosna, sxvata laŕkarta ab■arni, 33 cxeni, okro da lari ubořa, aavsna sabořvrita; matisa momadlobisatvis 34 i┼irvoda. tavisa mor┼mulobasa iurvoda da ese 35 ar icoda, tu ╠mrtisa gangebasa mis ╠amisa ŕedegad ra gaego 36 mistvis, mas ╠amesa mxiaruli da mtrvali kve da┬va; merme misisa 37 ubedurobisa dila gatenda. 38 moabad darbazoba gamarta da didebuli švela mas ┬inaŕe 275 1 misrul išo da sauravi hkonda. tvit moabadis Íaravni da mista 2 laŕkartani ´šis ňirsa dges. 3 anazdeulad ´šisagan didi ´axi gamovida. laŕkarta naxes, 4 devna dau┬šes. ╠orma midamo-brunva da sirbili dai┬šo. 5 Íaravta ŕigan ŕemouqda. moabads qma esma laŕkartagan ╠orisa 6 devnisa, ┼armagsa cxensa ŕe■da, qelta satxedi ai╠o da manca 7 devna dau┬šo. ´axsa ŕemos´šorcna satxedi da daacdunva. 8 merme ╠orman ŕemou´evna, eca cxensa da ┬aakcia, ŕahinŕa tavda╠ma 9 daeca. cxensa as┬robasa lamoda; Ívla mouqda ╠ori, 10 mohÍra eŕvi mÍerdsa da uňemdis gauňo. daecnes cxeni da ŕahinŕa 11 ornive ertgan 12 esre didi qelm┬ipe, vita ŕahi moabad išo, isre sabraloyta 13 sakmita moÍvda. dailivnes d╠eni ŕahinŕasni, daivso 14 moabadis saxlisa santeli, misni ertgulni da dazrdilni 15 miecnes ŕe┼irvebasa da orgulta da m´erta gaexarnes. 16 aha, sa┬utroo, araa ŕeni xaniereba! sxvatatvis vnaxo da 17 gavicado ŕeni mondoba, - sišvaruli gulisagan amomeqocebis. 18 ara makvs mondoba ŕenisa lmobierebisa. ─venisa m´erobisatvis 19 mi┬šit malulsa gvizi, ŕecodebasa ┬ina ar dagvideb raca 20 mogeces, švelatave mogvtxov. orsa d╠esa mimasňinřleb da 21 merme misad mukpad sulta mtxov. rad da╠vri esre u┬šalod 22 ─ven ubralota sisxlsa? tuca sacxadod nateli xar, daparulobasa 23 ŕigan sibnele dia gakvs. ┬iskvilisaebr mbrunavi xar; 24 ┬šlita, karita da m´verita ga´enili xar. ra bedi ─emi ormosa 25 ─aagdo, ŕeni sima╠le me a╠aras mergebis. razomsaca vin gamogcdis, 26 igive da igive uxano, uzenaro, muxtali da gam┬iravi 27 xar. vinca zneta ŕenta scnobs, niadag ggmobs! 28 89. raminis gaqelm┬ipeba 29 ra ramins acnobes esre dapateraÍebit siÍvdili da ese. 30 romel sa┬utroysa mze veŕaňman ugrřneulod ─antka, zeňir 31 dia ŕe┼irveba dai─ina, ´irili da ┼irisuploba gardaiqada. 32 garna ╠mertsa malvit dia madli misca, romel igi esre ikmna 33 da ara omi daemarta, tumca glaxata sisxli da╠vril išo moabad 34 moÍvda, ramins misi sa┬adeli gausrulda. ╠mertsa tašvanisca 35 da keba ŕeasxa, egre tkva: 36 "he, ╠merto mo┬šaleo da saxiero! gana╠amca ŕen išav 276 1 dambadebeli cisa da kvešanisa, romel iqsni pateraÍtagan Íacta! 2 a┬ a╠tkmasa davdeb ŕensa ┬inaŕe, romel, vire cocxal višo, 3 ŕens brřanebasa ar gardavhqde; mosamartle, mdabali, ╠mrtis 4 moŕiŕi, martlis me´šveli, simartlis mřebneli glaxaÍta dau┼irveli 5 da mo┬šale, ŕenta dabadebulta da monata meŕveli 6 višo da ŕen mo┬šale mekmen da damicev, upalo, m´erta da 7 meŕurnetagan miqsen;`.`. 8 samadlobelad glaxaÍta zeda gasca da merme maŕinve ŕeeÍazmnes 9 ┬amosavlad igi da visi. sa┬utroysa da m´ertagan 10 uŕiŕ-kmnilni da mxiarulni išvnes. gamoemartnes didita laŕkrita, 11 asašrelta buÍta scemdes, kos-alamni ■eonisebr modiodes. 12 laŕkarta zriali išo sididisa; vita karisagan xevnarta 13 ŕigan ŕeikmnebis qma, agretve matisa me´ad sididisagan ismoda. 14 sauÍunosa hgvanda igi gza ■alabisa sididisa da zeimisagan. 15 delamta mtit amulamdin movida ramin misis sašvareliturt 16 mxiaruli da neba-a╠srulebuli. ŕabatsa d╠esa svianita 17 e´lita da mxiarulita gulita ŕemovida moabadis laŕkarta 18 ŕigan, gardaqda nobatta-Íaravta. mivides moabadiseulni 19 didebulni da laŕkarni, tašvanisces, okro, tvali da margali´i 20 gardaašares da ŕahinŕaobasa zeda daloces. šovelsa 21 Íacsa gauÍvirda misi egeti svianoba da mosamartleoba misisa 22 a╠tkmisatvis. maisisa ╠rubelsa hgvanda qeli misi da misisa 23 qelisagan okro da vecxli ┬vimda 24 Ívira erti amuls dahšo laŕkarta gverdit. šovelta d╠eta 25 didebasa ema´eboda, ixarebda, gascemda, smida, qelm┬ipeta 26 da didebulta saÍargavi mouma´a da matgan sataviso 27 ertguloba da samsaxuri moima´a. romel didi da gvariani 28 Íaci išo, ros´omisi ´omi, ´abaris´ani mas uboÍa, basanelsa 29 rohams, da re kalaki behroz ubořa, adrindeli mošvare 30 išo misi. tvit ramin da visi, odes gardaixve┬nes moabadisagan 31 cecxlisa picebisa ŕiŕita maŕin missa mivides re 32 kalaks da man Íargad umasňinřla da xvaŕiadica Íargad ŕeunaxa, 33 da amisa mukpad tvit igi re kalaki ubořa. Íargis mokmedoba 34 Íacisa esre ar ┬aqdebis. gurgani adinas ubořa da gaadida. 35 igica řveli mošvare išo da moe┼irva matisa samsaxurisatvis. 36 amir-sňasalaroba viros ubořa da msaxurt-uxucesoba - ŕeros, 37 gvarianni išvnes da ornive ´anni visis řmani išvnes, da 38 visis sišvarulita Íarisagan a╠ar gauŕvna. 39 ra ese sakme daiurva, tvito kvešana tvitosa aznaursa misca 277 1 da tvito kalaki tvitosa šmasa. moir┼vna da gamomgzavrda 2 xorasnisaÍen, mit romel mati saqelm┬ipo sa■domi maravi 3 kalaki išo. srulad xorasnisa kalakebi da kvešana ŕehÍazmes, 4 šoveli Íaci, diaci da mamaci, mat u┼vre´da. šovelni gzani 5 samotxisada daemsgavsnes, šoveli qeli tvalsa da margali´sa 6 mat asxmida da šoveli ena vissa da ramins akebda mat 7 ulocvides da šovlisa Íacisa guli mat s┼vre´da sišvarulisa 8 tvalita. 9 da maravs ŕevida ŕahinŕa, samotxisaebr u─nda kalaki mxiarulad 10 da siamovnita matsave bedsa hgvanda da si´urpita 11 visis ňirsa. atasperni mu´ribni sxdes da agre mravalperta 12 qmata im╠erdes da mati sim╠era švela raminis sakebari ŕairi 13 išo. aÍmevdes šovelgan alvasa da ambarsa, ašrides šovelgnit 14 okrosa da vecxlsa, tvalsa da margali´sa. cxensa missa 15 perqta kveŕe upendes s´avrata saňa´iota. samsa tvesa asre 16 ŕeÍazmuli išo kalaki. d╠iv da ╠ame sixarulisa da niŕa´ianobisagan 17 ar dacxrebodes. 18 da ara oden maravi kalaki išo asre ŕeÍazmuli, garna mart 19 srulad xorasnisa kalakni maŕigana išvnes. 20 moabadisagan dia mis┼irveboda kvešanasa da misita siÍvdilita 21 švela daqsnil išo ┼irtagan. moabadis usamartlobisagan 22 iqsnnes da raminis mosamartleobisagan gamxiaruldes. 23 asre vitamca švela ■o■oxetisagan qsnil išo. avisa mokmedta 24 mi┬šit avi ┬aeÍidebis da uÍunisamdin ┬ševa dar─ebis. 25 martali araÍi tkva xvasroman, tu: "╠mertsa avni amistvis 26 daubadebian, romel ■o■oxeti ar dacarieldes. romlisa mi┬isagan 27 dabada, bolosa ˙amsa munve miišvans". 28 ra ramin eseti mosamartleoba dai┬šo, pateraÍma daiřina 29 kvešanasa ŕigan. damŕvidebaman gai╠viřa. sitca laŕkarni gagzavnna, 30 šovelgnit gamar■vebulni ŕemoikcnes ─init barbaramdis 31 šoveli kvešana dai┼ira, tvitosa kalaksa ŕigan tvito 32 didebuli gagzavna da ŕehvedra da tvitosa cixesa ŕigan tvito 33 cixis-tavi gagzavna da daašena. raca kvešanani aoqrebulni 34 išvnes, misita brřanebita aŕendes atasi kalaki upro 35 aaŕena da sopeli. gana╠amca avisa-mokmedni amos┬švidna da 36 daqocna. šovelta gzata zeda tvito punduÍi sakaravno aago 37 da soplebi ŕes┬ira mgzavrta madlisatvis da dascala kvešana 38 avisa-mokmedta da gzis-mle┬eltagan egzomi okro da sakoneli 39 gasca, romel řvirta saxeli amohqoca. šovelsa 278 1 kvešanasa daavi┬šda ňirveli ┼iri da usamartloba, šovelni galxiniandes: 2 mtxoelni gamdidrtes, cxvarni mgelta tana řovdes. 3 Ívirasa ŕigan ertsa d╠esa darbazoba ŕekmnis, dahvedris 4 laŕkarta da qelis-upalta mosamartleoba ŕeagonebdis da 5 s┬vrtidis. darbazisa Íarsa zeda Íacni daašenna mo─ivarta 6 gamÍitxavni; br┼obisa ˙amsa mas ┬inaŕe s┬orad išvis qelm┬ipe 7 da mtxoeli, mdidari da glaxa; s┬orad uÍerřebdis samartalsa 8 ŕigan řliersa da ususursa. beri, diaci da mamaci 9 ňa´ivit dai┼irnis; mecnierta Íacta, mlocavta da me╠mrteta 10 ertsaxe ňa´ivscis da eÍrřalvoda. codvisa švelasagan ucxo 11 ikmna. mecnierni da prtxilni Íacni saaxlod ušvardes. vita 12 mze, moepina kvešanasa aranisasa. qelm┬ipeni švelani misgan 13 is┬avlides mosamartleobasa. 14 as da ati ┬eli┬adi dahšo ramin. otxmeocdasami qelm┬ipobasa 15 ŕigan dahšves man da visman. bednieri da sviani išo 16 tavisa kvešanisatvis: zog■er smasa, sixarulsa da gacemasa. 17 ŕeekcis, zog■er samecnierota ┬ignta da sasulierosa sauravs 18 ŕeekcis, zog■er xorasans inadirebdis, zog■er kois´ans, 19 zog■er darbis´ans išvis da zog■er xuzis´ans da ba╠dadsa. 20 razomnica cixeni da kalakni aaŕenna, šovelgan ┬šaros 21 tvalni gamoadinna. mista aŕenebulta kalaktagan erti ahvaza-kalakia 22 da maŕin ramin ahvarukmia daarkva da a┬ ahvazobit uqmoben. 23 raminisebr gamar■vebuli qelm┬ipe ar šopila da arca 24 egre gonieri. moxaruli esre išo, romel ňirvel ─angi man 25 moigona, romel munit akamdin sasixarulo sxva egzom amo aravis 26 mougonia. da misgan mogonebulobita ňirvel tvit ramins 27 ─angobit uqmobdes. išo esre mor┼mit ramin, romel aravin 28 ─nda misi meuneble. 29 miecnes orni řeni visisagan dedisa da mamisebrni ´urpani, 30 da gonierni ┼abuÍni ŕeikmnes. ertsa saxelad xorŕed uqmes 31 da meoresa ■imŕed. šovelta qelm┬ipetagan sana´relni 32 da uklebni Íargita znita ŕeikmnes. xavaris kvešana xorŕeds 33 ubořes mŕobelta mista da baxtrisa kvešana - ■imŕeds. ertsa 34 xorasani da xvarazmi gausaÍutres da meoresa ŕamis kvešana, 35 egviň´isa da široani misces. arani, somxiti da sruli 36 adrabadagani tavistvis dai┼ira. 37 ramin didxan mor┼mulobasa ŕigan qelm┬ipobda da šovelni sa┬adel- 38 satxoelni ausruldes ╠mrtisagan esre 39 grřlad cocxal išvnes, romel ŕvilis-ŕvilnica moes┬rnes. 279 1 ra visman raminis gverdit otxmocdaerti ┬eli┬adi dahšo, 2 siberita řali moe╠o, siÍvdilad miexarnes, romel sxvisa 3 momlodeoba a╠araysa hkonda. misve auqdelisa sakmisagan 4 Íide mŕvildisaebr modrÍa da da┼na da dadux┼irda. 5 visca m´eri ar esvas, ra gaicados, m´erad tvit sa┬utro 6 ešopis. sa┬utro razomca Íacisatvis Íerřoobdes, bolosa 7 egreca mas ikms, romelsa m´eri ver uzams. razomca sa┬utrosa 8 Íacman zurgi miašudos da miendos bolod egreca uimedobita 9 zurgsa mos´exs. tuca visi sa┬utroysagan gulisneba 10 ňova, bolosa ˙amsa egreca ese ┬aeÍida, daiřabuna sa┬utroman, 11 romel ŕvidni asoni misni brřanebasa missa ve╠ar mor─ilobdes 12 ususurobita. ina´ra ╠mrtisagan, romel raminis ŕedegad 13 igi ar dar─es, ramin u┼irveli daagdos. amisad ŕedegad 14 galeuli mtvare moÍvda. raminis guli misisa siÍvdilisagan 15 ┼irta sadgomad ŕeikmna da tvalta mi┬šit ŕeuŕroblad cremlta 16 adenda. ´iroda da esre mostkmida: 17 "he, sašvarelo mošvareo, sultagan usar─eveso! ┬axved, 18 srulad gam┬ire da damagde guldada╠uli, dam┬vari, sa┬utro 19 gaarmebuli! arvis odes smia ŕenebri mošvare! a┬ rad abezar- 20 mekmen? gana╠a mraval■er ŕemogepica ─emi gau┬iraoba! a┬ 21 ras ŕecodebisa mizezita u┬šalo mekmen? rad gami´exe pici 22 ŕeni? oditgan sul-.meertebit mošvaruli rad gamqade savaglaxod? 23 magra me vitarsa ŕensa gulsa vicnobdi, u╠oniod ar 24 mecruvebodi. sa┬utroman ture mimuxtla, tuca misgan ara 25 saÍvirvelia. munit akamdis Íargi vis gausrula! kvešana sixarulisagan 26 ŕenita ┬aslvita daacariele, šoveli siÍete tan 27 ┬ai´ane. me siberisa ┼iri da ususurobisa, Ívla uŕenobisa 28 da╠re■a vit ŕemiřlia, anu cocxalman amisa gonebasa vit gauřlo? 29 ┼iri ┼irsa mma´ebia! me ´ax´sa zeda m┬oli da ŕen mi┬asa 30 ŕigan mšopi ─emgan ver igonebi! 31 gana╠a mibrřanebdi: sulta ŕentvis gavs┬irao! ŕen u╠oniod 32 gagisrulebia ŕeni si´šva, magra me ─emi tavi uŕenod 33 armad mi─ns sicocxlisatvis. ne´arři ─emtvis, tumca ─emsa samaresa 34 zeda ŕen išav ´irilad da ─emad sauravad! me ubeduri 35 vit vigonebde ┬midasa ´ansa ŕensa mi┬ata kveŕe mšopsa? romelsaca 36 mi┬asa ŕenisa ňirisa sinatle da ´anisa ŕveneba dauparavs, 37 mas mi┬asa zeda perqi vit╠a davdga?! me qelm┬ipoba 38 ŕenita meameboda, me sixaruliani ŕengan višav, me didebiani 39 tavi ŕenit mindoda, ar sa┼ur┼lisa da laŕkarta sididisagan. 280 1 a┬ uŕenod arca dideba minda, arca qelm┬ipoba, arca 2 sa┼ur┼leni da arca laŕkarni. aram ─emzeda sixaruli! a┬ viremdinca 3 cocxal var. tavsa mi┬asa visxam da sašelo-gardaxeuli 4 vzi. a┬ve srulad tavsa amita ar moviÍlav, romel viremdinca╠a 5 višo, siÍvdilisagan uřnelessa šopnasa višo. arca 6 berisagan ŕeprpivnit avisa kmna qams. guli ─emi ┼irtagan savsea 7 da tvalni ─emni siaxltagan datmoba berisagan kebaa. da 8 me´ad asre mi┼irvebulsa ˙amsa motminebisa mihxvda igi dideba. 9 šovelni ┼irni motminebitve gaÍmtdebian, tuca me a╠arays 10 lxinisa momlodeoba makvs. ŕeni sevda sašelota magrad 11 dami┼iravs da sišvarulsa ver movitmen, ŕensa gonebasa ver 12 migrideb da qelta ŕenisa samsaxurisagan ar davi┬šnareb; arca 13 tvalita ─emita uŕenod lxinisa gamcdeli vegebi vire cocxal 14 var, vi┬vi ŕenita gonebita. ra╠a vtkva ŕeni samartali 15 keba, tu goneba a╠ara makvs da ena dambmia? moŕoreba ŕeni arca 16 a┬ ŕemiřlia" 17 mostkmidis sabralod da ´irodis daucxromelad vissa 18 zeda. samarxavi aago misadve ŕesaperad Íargi okroysa da 19 la˙vardisa da tavisatvisca egre tkva misad ŕedegad dar─omisatvis: 20 "mÍvdarica viglov ama d╠esao". missave siaxlesa sacecxle 21 saxli aago salocavad, romel tavi misi ╠rubeltamdis 22 miu┬vdeboda da magari, uÍunisamdin ar dasar╠veveli. 23 d╠e da ╠am mun ŕigan ╠aliasa da surnelsa aÍvamlodis. 24 tavisa uxucesi ŕvili xorŕed uqmo, didebulni da laŕkarni, 25 da xorŕed saqelm┬iposa ´ax´sa zeda dasva, tavisa 26 gvirgvini daarkva, ┬elta qrmali ŕear´ša. meped daloca da 27 saxelad xvasrov uqmo. egre utxra: 28 "otxmocdasami ┬eli┬adia, romel sviani qelm┬ipe var. 29 a┬ ŕentvis amit momicemian ─emni sašopni da ´ax´i, romel 30 qelm┬ipoba gŕvenisca da gmartebsca. svian gšos ╠mertman! 31 šrma Íaci xar da bedica ŕeni šrma aris! nu arcxven vissa, dedasa 32 ŕensa, da nuca me. raca ─emgan moginaxavs. mas ikmodi 33 romel me ŕena ara gÍitxo, raca mas sauÍunesa ╠mertma me mÍitxos. 34 gauprtxildi sa╠mrtosa, mosamartleobisatvis i┼irvodio". 35 ŕehvedrna tavisa gvirgvini, ´ax´i, samepo, laŕkarni da 36 sa┼ur┼leni. igi visis ŕedegad siÍvdilisa misisa samarxavisagan 37 ar gamovida da arca╠a Íari gaa╠o, arca vin naxa.



Frankfurt, 3.6.96 Jost Gippert