ARMAZI
Author: Ammon. 
Ammonius

On the basis of the edition
Amonios Ermisis txzulebebi kartul mc̣erlobaši.
Ṭeksṭebi gamosacemad moamzades
Natela Ḳeč̣aġmaʒe da Maia Rapavam;
gamoḳvleva, leksiḳoni da saʒieblebi daurto
Maia Rapavam,
Tbilisi 1983

electronically prepared by Beka Topuria,
Frankfurt a/M, 1999-2000;
ARMAZI version by J. Gippert,
Frankfurt a/M, 21.2.2000 / 13.6.2000 / 25.9.2002 / 18.3.2007




Book: Porph.Isag. 
In Porphyrii Isagogen sive quinque voces



Page: 3 
Line: 1 
/უფროჲსად ბრძნისა ამმონიოს ერმისისაჲ
Line: 2 
"მოსაჴსენებელი "ხუთთა ჴმათადმი"
Line: 3 
პორფირი ფილოსოფოსისათა"

Chapter: 0  
Subchapter: 1  
Line: 4 
[წინასიტყვაობა]


Paragraph: 1     
Line: 5       ჩუენ მგულებელთათჳს დაწყე/ბასა ფილოსოფოსისა სიტყჳსასა საჭირო
Line: 6    
არს სწავლად, თუ რაჲ ვიდრემე არს ფილოსოფოსობაჲ, რამეთუ უჴმს დამწყებელსა
Line: 7    
პირველად სწავლად, თუ რაჲვითარი არს, რამეთუ ესრეთ უმოსწრაფესად
Line: 8    
შეეხების საქმესა. ხოლო ვისწავებთ საქმეთა განსაზღვრებათაგანლ და ვითარ
Line: 9    
შესაძლებელ არს განსაზღვრებისა2 მიერ სწავლაჲ საქმისაჲ უმეცრისაგან,
Line: 10    
თუ რაჲ არს განსაზღვრებაჲ.3

Paragraph: 2     
Line: 11       
განსაზდვრებაჲ*1 უკუე არს სიტყუაჲ შემოკლებული, მჩუენებელი ბუნებასა
Line: 12    
საქმისასა. ხოლო განსაზღვრებაჲ ითქუმის გარდმოღებისგან4 ყანობირთშორისთა
Line: 13    
საზღვართაჲსა*2, რამეთუ ვითარ სახედ იგინი გარეშეიცვენ ყანობირსა
Line: 14    
და განჰყოფენ უცხოთაგან, ეგრეთვე განსაზღვრებანი გარეშეიცვენ საქმესა
Line: 15    
და განჰყოფენ სხუათა ყოველთაგან.

Paragraph: 3     
Line: 16       
/საჴმარ სადმე არს განსაზღვრებასა ფილოსოფოსობისასა თქუმაჲ, ვითარიგი
Line: 17    
საღრამმატიკოჲსა5 დამწყებელთა განსაზღვრებაჲ ვისწავეთ, ვითარმედ
Line: 18    
`ღრ[ა]მმატიკოსობაჲ*3 არს გამოცდილებაჲ სიტყჳსმოქმედთა და აღმწერელთამიერი,
Line: 19    
ვითარ სამრავლოდ სათქუმელ არს". ხოლო ეგრეთვე რიტორობისა*4
Line: 20    
დამწყებელთა განსაზღვრებაჲ ვისწავეთ, ვითარმედ "რიტორობაჲ არს ძალი
Line: 21    
ჴელოვნებითი დამარწმუნებელისა სიტყჳსაჲ საქმესა შინა სამოქალაქოსა, დასასრულად
Line: 22    
მქონებელი კეთილადმეტყუელებისაჲ".

Paragraph: 4     
Line: 23       
სათანადო სადმე არს ფილოსოფოსობისაცა განსაზღვრებასა სწავლაჲ, რა-
Line: 24    
მეთუ იგი არს სხუათაცა ზედმიწევნულობათა და ჴელოვნებათა მიმცემელი განსაზღვრებათაჲ.

Paragraph: 5     
Line: 25       
ყოველსა უკუე ზედმიწევნულობასა და ჴელ/ოვნებასა ქუედმდებარე6 რაჲმე
Line: 26    
აქუს [და]7 დასასრული.
Page: 4  

Paragraph: 6     
Line: 1       
ხოლო ქუედმდებარე*1 ვიდრემე უკუე არს, რომლისათჳ შთამოვალს, ხოლო
Line: 2    
დასასრული, რომელსა მიჰმარჯუებს და რომლისაჲ ჰნებავს შემკობაჲ. ვითარ-იგი
Line: 3    
მკურნალსა ქუედმდებარედ ჰქონან კაცობრივნი სხეულნი, რამეთუ
Line: 4    
მათთჳს შთამოვალს, ხოლო დასასრულად -- განმრთელებაჲ1 მათი, რამეთუ
Line: 5    
ამას2 მიჰმარჯუებს3. ეგრეთვე ხუროსაცა ქუედმდებარედ ჰქონან ძელნი, ხოლო
Line: 6    
დასასრულად -- ქმნაჲ სართულისაჲ.

Paragraph: 7     
Line: 7       
აწ*2 უკუე განსაზღვრებანი მოიღებვიან ანუ ქუედმდებარისაგან4, ანუ დასასრულისა
Line: 8    
ანუ თანად ორთაგანვე. ქუედმდებარისაგან ვიდრემე, ვითარ
Line: 9    
ოდეს ვიტყოდით: `მკურნალობაჲ*3 არს ჴელოვნებაჲ კაცობრივთა სხეულთათჳს
Line: 10    
შთამომავალი"; ხოლო დასასრულისაგან*4, ვითარ ოდეს ვიტყოდით: /
Line: 11    
`მკურნალობაჲ არს ჴელოვნბაჲ სიმრთელისა მოუნეორნეობითი"; ხოლო თანად
Line: 12    
ორთაგანვე, ოდეს ვიტყოდით: `მკურნალობაჲ არს ჴელოვნთბაჲ კაცობრივთა
Line: 13    
სხეულთათჳს შთამომავალი, სიმრთელისა მოურნეობითი".

Paragraph: 8     
Line: 14       
ეგრეთვე ვარსკულავთმრიცხუველობასაცა5, ჴელოვნებად მყოფსა ჰქონან
Line: 15    
ქუედმდებარედ ზეციერნი სხეულნი, ხოლო დასასრულად -- მეცნიერებაჲ
Line: 16    
ძრვისა6 მათისაჲ.

Paragraph: 9     
Line: 17       
ვისწავოთ*5 უკუე, რაჲ უც ქუედ ფილოსოფოსობასა და რაჲ არს დასასრული
Line: 18    
მისი და ესრეთ შეუძლოთ განჩენად მისად საზღვრისა.

Paragraph: 10     
Line: 19       
უწყებად ჯერ-არს ვიდრემე, ვითარმედ სხუანი სადმე ზედმიწევნულობანი
Line: 20    
და ჴელოვნებანი კერძოობითთა რათათჳსმე შთამოვლენ, ვითარ ხუროვნობითი
Line: 21    
ხეთათჳს მხოლოთა, ხოლო ვარსკულავთმრიცხუველობაჲ7 -- მხოლოთა
Line: 22    
ზეციერთათჳს და მხოლოჲ ფილოსოფ/ოსობაჲ ყოველთავე მყოფთათჳს შთამოვალს.
Line: 23    
ხოლო დასასრულად აქუს არა ქმნაჲ მათი, არამედ ცოდნაჲ ამათი.

Paragraph: 11     
Line: 24       
შემოიხუმიან უკუე ფილოსოფოსობისაგან განსაზღვრებანი*6 მრავალნი,
Line: 25    
მიზეზობისმოყუარეთა უჟამოჲსა პატივისმოყუარებისა8 აწსა შინა მივსცეთ
Line: 26    
ჟამსა ბრალობაჲ თითოეულისა საზღვრისა წარმომეტყუელთა, ვალ გარდა*7
Line: 27    
ხუთთა ანუ მცირედ წამართ9 წარმოთქუმაჲ ორნი*9 ვიდრემე არიან
Line: 28    
ქუედმდებარისაგან, ხოლო ორნი -- დასასრულისაგან ღა სხუაჲ იგი -- ზესთაღმატებულებისაგან,
Line: 29    
რომელი აქუს სხუათა ჴელოვნებათა მიმართ.

Paragraph: 12     
Line: 30       
არს*9 უკუე პირველი ესრეთ `ფილოსოფოსობაჲ არს მეცნიერებაჲ
Line: 31    
მყოფთაჲ, უკუეთუ მყოფნი არიან". რამეთუ არა წინადაედების ფილოსოფოსსა
Line: 32    
ყოველთავე საზო/გადოსშორისთა კაცთა ცოდნაჲ რიცხუეულად, არამედ თუ
Line: 33    
რაჲვითარი არს ბუნებაჲ კაცისაჲ, რამეთუ არსებასა თითოეულისა საქმისასა
Page: 5  
Line: 1    
და მყოფობასა ჰსჭურეტს ფილოსოფოსი, რამეთუ უკუეთუ მყოფარიანობაჲ1
Line: 2    
ნაცვალად2 ვითარ-იგი-მყოფარიანობისა.

Paragraph: 13     
Line: 3       
ხოლო პლატონ ესრეთ განასაზღვრებს ფილოსოფოსობასა*1: ფილოსოფოსობაჲ
Line: 4    
რამეთუ არს მეცნიერებაჲ საღმრთოთა და კაცობრივთა საქმეთაჲ*2.
Line: 5    
და ცხაღ არს, ვითარმედ იგივე არს უპირველესი ამისი, ხოლო განეყოფვის
Line: 6    
მხოლოდ სიცხადითა ღა უცხადოობითა, რამეთუ განყვნა3 მყოფნი საღმრთოდ
Line: 7    
და კაცობრივად: სამარადისონი უკუე თქუნა საღმრთოდ, ხოლო ქმნისა და
Line: 8    
ხრწნილებისშორისნი თქუნა კაცობრივად. ვინაჲცა ესე განსაზღვრებაჲ და პირველი
Line: 9    
ქუედმდებარისაგან განეჩინებიან, ხოლო გან/ეყოფვიან ურთიერთას, ვითარცა
Line: 10    
ითქუა, სიცხადითა და უცხადოობითა.

Paragraph: 14     
Line: 11       
ხოლო*3 არს ესევითარიცა საზღვარი დასასრულისაგან მეტყუელი:
Line: 12    
"ფილოსოფოსობაჲ არს მსგავსებაჲ ღმრთისაჲ, რაოდენ ძალ-უც
Line: 13    
კაცსა". რამეთუ ესრეთ განასაზღვრა პლატონ, რამეთუ ღმერთსა*4 მრჩობლნი
Line: 14    
ჰქონან მოქმედებანი: რომელნიმე მეცნიერებითნი, რომელთაებრ ყოველნი
Line: 15    
უწყნის, ვითარ სიტყჳსმოქმედნიცა დაჰნიშნვენ მეტყუელნი: "ხოლო ღმერთთა
Line: 16    
ყოველნი უწყნიან"*5, ხოლო რომელნიმე წინგანმგებელობითნი4 უკნინესთანი,
Line: 17    
რომელთაებრ ყოველი სოფელი წინგანეგების5, ვითარცა, სიტყჳსმოქმედნი
Line: 18    
იტყჳან: `რმერთნი მომცემელ კეთილთა".

Paragraph: 15     
Line: 19       
ხოლო ფილოსოფოსსა ორისაებრვე ჰნებავს თავისა თჳსისა მიმსგავსებაჲ
Line: 20    
ღმრთისაჲ, რამეთუ ჰნებავს მხედველ-ყოფაჲცა ყოველთაჲ (რამეთუ ყოველთა
Line: 21    
ზედდასჭურეტს) და თანად წინგანგებასაცა ჰყოფს უკნინესთასა (რამეთუ სამოქალაქოჲ
Line: 22    
ფილოსოფოსი მსაჯულობს და სჯ/ულთა დასხამს). ვინაჲცა სამართლად
Line: 23    
მსგავსებაჲ ღმრთისაჲ არს ფილოსოფოსობაჲ. ხოლო "ძალისაებრობაჲ
Line: 24    
კაცისაჲ" კეთილად დართულ არს, რამეთუ არცა მეცნიერებაჲ მსგავს არს, არცა
Line: 25    
წინგანგებაჲ6 იგივე არს, "ვინაჲთგან არსადა უყუარს მსგავსებაჲ უკუდავთა
Line: 26    
ღმერთთაჲ ქუემეთრევთა კაცთა, რამეთუ რომელთანი არსებანი განყოფილ,
Line: 27    
მათნი სრულებანიცა განყოფილ არიან"*6. და სახილველ არს ესე სხუათაცა
Line: 28    
ცხოველთა ზედა. რამეთუ ვინაჲთგან კაცსა და ცხენსა განყოფილი აქუს არსებაჲ,
Line: 29    
განყოფილი აქუს დასრულებაჲცა. რამეთუ კაცისა უკუე სრულებაჲ7 არს
Line: 30    
სიტყჳსაებრ და ცნობისა სიცოცხლე, ხოლო ცხენისა -- სიმკჳრცხით სრბაჲ და
Line: 31    
ბრძოლათა შინა მარჯუე-ყოფაჲ. და თჳთ მათ უსიტყუთაცა შორის მრავალი
Line: 32    
განყოფ/ილებაჲ არს სრულებათაჲ, ვინაჲთგან*7 განყოფილებისაცა მათისაჲ,
Line: 33    
რამეთუ სხუაჲ არს სრულებაჲ ძაღლისაჲ8 და სხუაჲ -- ცხენისაჲ. ეინაჲცა
Line: 34    
უკუეთუ ამათ შორის განყოფილნი არიან სრულებანი განყოფილებისაებრ არსებისა,
Line: 35    
მრავლად უფროჲს კაცისა შორის და ღმრთისა. ვინაჲთგან მრავლად განიყოფვიან
Line: 36    
არსებითა, სამართლად სრულებანიცა განყოფილნი ჰქონან. კეთილად
Line: 37    
სადმე დართულ არს საზღვრისადა: "რაოდენ ძალ-უცო კაცსა".
Page: 6  

Paragraph: 16     
Line: 1       
არს უკუე ფილოსოფოსობაჲ "მსგავსებაჲ ღმრთისაჲ ძალისაებრ კაცისა".
Line: 2    
ხოლო თუ რომლისა მიზეზისაგან მიიმართა ესრეთ განსაზღვრებად ფილოსოფოსობისა,
Line: 3    
ითქუმოდენ, რამეთუ ვინაჲთგან, ვითარცა ვთქუ, მრჩობლნი არიან
Line: 4    
ძალნი ღმრთისანი, ხოლო მრჩობლნი სულისაცა ჩუენისანი -- მხედველობითნი
Line: 5    
და /საქმიერობითნი, ხოლო ფილოსოფოსსა თითოეულთა კერძოთა სულისათა
Line: 6    
შემკობაჲ ჰნებავს მსგავსებისა მიმართ ღმრთისა: რომლითამე ბუნებისა მყოფთაჲსა,
Line: 7    
ვითარ ყოფისა განმცდელსა, ხოლო რომლითამე ვნებულებითთა სულისა
Line: 8    
ძალთა მძრველსა და სხუათა მღუწელსა, სამართლად პლატონ მსგავსყოფად
Line: 9    
ღმრთისა ძალისაებრ კაცისა განასაზღვრა ფილოსოფოსობაჲ.

Paragraph: 17     
Line: 10       
ხოლო არს სხუაჲცა განსაზღვრებაჲ დასასრულისაგან*1 მეტყუელი: "ფილოსოფოსობაჲ
Line: 11    
არს წურთაჲ1 სიკუდილისაჲ". ხოლო ვინაჲთგან წინამდებარე
Line: 12    
საზღვარი -- წურთაჲ სიკუდილისაჲ -- ფილოსოფოსობასა განასაზღვრებს, ითქუმოდედ,
Line: 13    
თუ ვითარ ჯერ-არს სმენაჲ წურთასა სიკუდილისასა, რამეთუ კლეომვროტოს
Line: 14    
ვინმე სახელით, შთამხედველ/მან*2 "ფედონსა" პლატონისსა2 და ვითარმედ
Line: 15    
უჴმს ვიდრემე ფილოსოფოსსა წურთაჲ სიკუდილისაჲ მცნობელმან,
Line: 16    
ხოლო გუარისა ვერ მცნობელმან, აღსრულმან ზღუდით შთაიგდო თავი თჳსი.
Line: 17    
ამისდა მოწამედ ამვრაკიელისა მის ჭაბუკისათჳს შეაწყო ზედწარწერილი
Line: 18    
სიტყჳსმოქმედმან, რამეთუ იტყჳს:

Paragraph: 18     
Line: 19       
"არქუ, მზეო, ძნობდი, კლეომვროტ ამვრაკელმან
Line: 20       
შთაჭრილმან მაღლით ზღუდით ჯოჯოხეთადმი,
Line: 21       
არარას ძჳრსა სიკუდილის ღირსსა მვნებმან,
Line: 22       
გარნ ერთს პლატონის წიგნს მჭურეტმან "სულისძლითსა"*3.

Paragraph: 19     
Line: 23       
ვინაჲცა უმეცრებისა მიერ ჭაბუკისადა შემთხუეულისა ჴელ-ყოფისათჳს
Line: 24    
განიხილვოდედ, თუ რაჲ ჰნებავს თქუმულსა ამას "წურთასა სიკუდილისასა"
Line: 25    
და რამეთუ პლატონ ბრძანებს არა განყ/ვანებად თავისა თჳსისა და იტყჳს ესრეთ
Line: 26    
ვიდრემე უკუე: "უთქუმელთა შორის არს მათთჳს თქუმული სიტყუაჲ,
Line: 27    
ვითარცა საპყრობილესა რასმე შინა ვართ კაცნი და არა გჳჴმს თავთა თჳსთა
Line: 28    
განყვანებაჲ მისგან, არცა განვლდომაჲ, დიდად რადმე მიჩნს მე და არა ადვილ3
Line: 29    
განსახილველად"*4. ხოლო არა ჯერ-არს განყვანებაჲ თავთა თჳსთაჲ,
Line: 30    
რამეთუ ვითარ-იგი საპყრობილეს4 შინა მყოფმან და შევრდომილმან ბრალისა
Line: 31    
რაჲსათჳსმე ინებოს თუ განპარვაჲ, დაარღუევს, რაოდენ მას ძალ-უც, სჯულთა5,
Line: 32    
ეგრეთვე მოსწრაფეცა განჴსნასა სხეულის საკრველისა, მიცემულისასა წინგანგებისა6
Line: 33    
მიერ, დაარღუევს დამბადებელობითთა სჯულთა. არ ჯერ-არს უკუე
Line: 34    
მკლველ თავის ყოფაჲ. ვინაჲთგან ესრეთობაჲ აქუს /ამათ, ვითარ წურთად სიკუდილისად
Line: 35    
ვთქუათ ფილოსოფოსობაჲ?

Paragraph: 20     
Line: 36       
მოიხილე უკუე თქუმულთამო და დაიჴსნას უღონოებაჲ. ცნობაჲ საჴმარ-არს,
Line: 37    
ვითარმედ კაცისა შეზავებულ-ყოფასა: სულისაგან და ხორცთა მრჩობლი
Page: 7  
Line: 1    
არს საკრველიცა და განჴსნაჲ სულისაჲ მრჩობლი; რამეთუ არს ბუნებითად*1
Line: 2    
თქუმული საკრველი, რომლისა მიერ სულსა შეეკრვის სხეული და ცოცხალ-იქმნების
Line: 3    
მის მიერ. ხოლო არს წინააღრჩევითიცა*2 საკრველი, რომლისა მიერ
Line: 4    
სული შეეკრვის, მამონებელი1 სხეულსა და შეიპყრობვის მის მიერ. მრჩობლი
Line: 5    
უკუე განჴსნაჲცა: ერთი ვიდრემე სხეულისაჲ სულისაგან, ხოლო მეორე სულისაჲ
Line: 6    
სხეულისაგან. და სიკუდილიცა მრჩობლი: რომელიმე ბუნებითი, რომლისაებრ
Line: 7    
ყოველნი კაცნი მოვკუდებით, ესე იგი არს, რომლისაებრ განეშორების
Line: 8    
სხეული სულსა, /ხოლო რომელიმე წინააღრჩევითი, რომლისაებრ ფილოსოფოსნი
Line: 9    
იწურთიან განშორებასა სულისასა სხეულისაგან და ამისებრ ითქუმიან
Line: 10    
მწურთელად სიკუდილისა. ესე იგი არს განყოფაჲ სულისაჲ სხეულისაგან, რამეთუ
Line: 11    
საჴმარ-არს შემეცნებაჲ*3, ვითარმედ არა უეჭუელად სხეული რაჲ განეყოს
Line: 12    
სულსა, სულიცა განეყოფვის სხეულსა, რამეთუ სხეულთმოყუარენი სულნი
Line: 13    
შემდგომად სიკუდილისაცა სხეულთაჲსა მერმეცა გარეურბიან ტრფიალებასა,
Line: 14    
და ამათ იტყჳან ყოფად გამოჩინებულთა მათ საფლავთა გარემო აჩრდილისსახეთა
Line: 15    
საოცრებათა; არამედ არცა სული რაჲ განეშოროს სხეულსა, უეჭუელად
Line: 16    
სხეულიცა განეშოების სულსა, რამეთუ ფილოსოფოსობით მცხოვნნი2
Line: 17    
და სიცოცხლესაღა შინა მყოფნი მერმეცა განაშორებენ თავთა თჳსთა*4/
Line: 18    
სხეულისაგან. არს უკუე ფილოსოფოსობაჲ წურთაჲ სიკუდილისაჲ, ესე იგი
Line: 19    
არს, წურთაჲ სულისა სხეულისაგან განშორებისაჲ.

Paragraph: 21     
Line: 20       
ხოლო*5 ღირს ძიებისა არს, ვითარმედ უკუეთუ დასასრულად აქუს ფილოსოფოსობასა მეცნიერებაჲ მყოფთაჲ, ვითარ განსაზღვრებასა მეტყუელსა:
Line: 21    
`მეცნიერებად მყოფთად, უკუეთუ მყოფ არიან" და კუალად3, "მეცნიერებად
Line: 22    
საღმრთოთა და კაცობრივთა საქმეთად", ქუემდებარისაგან ვიტყჳთ განსაზღვრებად,
Line: 23    
ხოლო ოდეს სიმრთელისმოურნეობითსა -- დასასრულისაგან. რამეთუ
Line: 24    
ამას მიჰმარჯუებს, ეგრეთვე ფილოსოფოსობისაცა ზედა. უკუეთუ დასასრულად
Line: 25    
აქუს მეცნიერებაჲ მყოფთაჲ, დასასრულისაგან ყოფად ჯერ-არს თქუმაჲ
Line: 26    
განჩინებულთა საზდვართაჲ. ხოლო*6 პირველად იგი განიხილვოდედ, ვითარმედ ფილოსოფოსობასა რომლისამე მქონებელსა მხოლოდ მხედველობითისასა4,
Line: 27    
/ხოლო რომლისამე -- მოქმედებითისასა, მრჩობლი აქუს დასასრულიცა,
Line: 28    
რამეთუ ოდეს ვიტყოდით: "წურთა სიკუდილისა ყოფასა ფილოსოფოსობისასა",
Line: 29    
საქმითისაგან დასასრულისა განვასაზღვრებთ მას ყოფად, ხოლო ოდეს:
Line: 30    
"მეცნიერებად მყოფთა, უკუეთუ მყოფ არიან" -- მეცნიერებითისაგან, ხოლო
Line: 31    
ოდეს: "მსგავსებად ღმრთისა ძალისაებრ" -- ორთაგანვე.
Line: 32    
აწ სადმე მკურნალობითი, შეზავებულად მყოფი, ოდეს უკუე მხედველობითისაებრ
Line: 33    
ოდენ მისისა განისაზღვრებოდის, ითქუმის ზედმიწევნულობად, კაცობრივთა
Line: 34    
სხეულთათჳს შთამომავალად (და სამართლად5 ქუედმდებარისა მისისაგან
Line: 35    
ვთქუათ ესევითარი განსაზღვრებაჲ); ხოლო ოდეს მისებრ, რომლისათჳს
Page: 8  
Line: 1    
იჴმარების ესევითარი ხედვაჲ, ვითარმედ: "სიმრთელისა არს მიეურნეობითი", დასასრულისაგან ვიტყჳთ ყოფად განსაზღვრებასა ამას.
Line: 2    
ხოლო ფილოსოფოსობაჲ მარტივისა მქონებელი მხედველობითისა გუარისაჲ
Line: 3    
(რამეთუ მისთჳს და მხოლოჲსა იქ[მნ]ების1 მეცნიერებაჲ საქმეთაჲ),
Line: 4    
არამცა სხჳთა ვიდრემე ქუედმდებარისაგან მიითუალვიდა2 განსაზღვრებასა
Line: 5    
და სხჳთა -- დასასრულისაგან. რამეთუ მეცნიერებაჲ ვიეთამე3 არს
Line: 6    
მეცნიერება, ვინაჲცა ერთბამად და ზოგადად შემოიღების მეცნიერებაჲ და ვიეთიმე
Line: 7    
მეცნიერებაჲ. და თანად ქუედმდებარისაგანცა და დასასრულისა ითქუას
Line: 8    
თუ ვინმე ესევითარი საზღვარი, არ ცოდოს უფროჲსღა ორთაგანვე ყოფად,
Line: 9    
გარნა ნუუკუე განთჳსებულად სხუათა ბანსაზღვრებათაგან, მეტყუელისა:
Line: 10    
"მსგავსებად ღმრთისა4 ძალისაებრ" და განმასაზღვრებელისა, თუ რასა შინა
Line: 11    
არს მსგავსებაჲ და მეტყუელისა: "წურთად სიკუდილისა", ქუედმდებარისაგან
Line: 12    
სახელ-სდ/ვეს წარმოთქუმულთა საზღვართა.

Paragraph: 22     
Line: 13       
ხოლო არს სხუაჲცა განსაზღვრებაჲ ფილოსოფოსობისაჲ არისტოტელისი,
Line: 14    
ზესთაღმატებისაგან5*1 მისისა სხუათა ზედმიწევნულებათა და ჴელოვნებათა
Line: 15    
მიმართ მეტყუელი: "ფილოსოფოსობაჲ*2 არს ჴელოვნებაჲ ჴელოვნებათაჲ და
Line: 16    
ზედმიწევნულობაჲ ზედმიწევნულობათაჲ"*3.

Paragraph: 23     
Line: 17       
ხოლო ესევითარითა რაჲთმე გუარითა იქმნეს განჩენაჲ ამისი: მეცნიერებათაგანნი რომელნიმე ჴელოვნებათა შეეტყუებიან, ხოლო რომელნიმე -- ზედმიწევნულობთა.
Line: 18    
ხოლო ესე ჴელოვნებანი და ზედმიწევნულობანი სიტყუათაებრ
Line: 19    
ვიდრემე არაჲთ განიყოფებიან ურთიერთას (რამეთუ თითოეულისა
Line: 20    
სიტყუანი თავთა მათთაებრ უმცოდონი არიან), ხოლო .ნივთისაებრ იცვალებიან
Line: 21    
რამეთუ ზედმიწევნულობანი სადმე ეგრეთვეობის მქონებელთათჳს შთამოვლენ,
Line: 22    
ესე იგი არს, ვარსკ/ულავთმრიცხუველობაჲ, ქუეყანისმზომელობაჲ6,
Line: 23    
მრიცხუველობითი7; ხოლო ჴელოვნებანი ვითარცა მრავალგუარად შეცვალებადთათჳს.
Line: 24    
ვინაჲცა ქუეყანისმზომელობისა8 [სიტყუანი]9 უმცოდვად ჰგიან,
Line: 25    
ვითარცა აქუს მას, რაემეთუ "ყოვლისა მომრგულებულისა კენტროჲსაგან გარეშემოჲსამიმართნი განვლანი სწორნი არიან ურთიერთას"; ხოლო მკურნალობითისანი
Line: 26    
მცოდვობენ, ვითარცა მეტყუელი იგი, ვითარმედ: "წინააღმდგომნი
Line: 27    
საკურნებელ წინააღმდგომთა", არა მარადის იგივეობის მქონებელთათჳს შთამომავალობითა [პირველად]10 უკუე, რამეთუ არცა ყოველთა სნეულებათანი
Line: 28    
არიან საკურნებელნი რამეთუ რაჲ უკუეთუ მომსრველობითი იყოს სენი9 და
Line: 29    
სხუებრცა, რამეთუ არა ყოველთა წინააღმდგომთა შემოიხუმენ, არამედ მსგავსთაცა
Line: 30    
ვითარ-იგი შემთხუევითთებრთა ზედა რამეთუ მრავალგზის ცივ/მან
Line: 31    
წყალმან გარდასხმულმან ეგერა მოკლებულსა11 მჴურვალებასა აღუწოდა.
Line: 32    
ვინაჲცა ყოველთა ზედმიწევნულობათა და ჴელოვნებათა ფილოსილფოსობაჲ
Line: 33    
მისცემს დასაბამთა, ქუეყანისმზომელობასა12 უკუე -- ყოვლობითთა სიტყუასა,
Line: 34    
(რამეთუ ფილოსოფოსთაჲ არს ძიებაჲ ყოვლობითისაჲ) და სხუებრცა, რამეთუ
Line: 35    
ქუეყანისმზომელი ნიშანსა უკერძოოსა მიიღებს და სიდიდესა უზომოობად
Page: 9  
Line: 1    
განსწვალებს და ამათ უგამოუჩინებლოდ იჴუმევს დასაბამთა. ხოლო
Line: 2    
ფილოსოფოსი გამოაჩინებს ჲმათ, რამეთუ ვითარ ყოველსა განმწიაღებსა განწიაღებულისასა დააკლდების ერთი განფენაჲ, რამეთუ სხეული*1, სამთა მქონებელი
Line: 3    
განფენათაჲ, განიწიაღების ეპიფანიაჲსა მიერ, რომელსა ჰქონან ორნი
Line: 4    
განფენა/ნი: სიგრძე და სივრცე (რამეთუ სიღრმე არა აქუს, რომლითა დააკლდების
Line: 5    
სხეულსა). ხოლო ეპიფანიაჲ*2, ორთა მქონებელი განფენათაჲ, განიწიაღების
Line: 6    
ღრამმისა1 მიერ, რომელსა აქუს ერთი განფენაჲ -- სიგრძე მხოლოდ.
Line: 7    
ხოლო ღრამმი*3 განიწიადების სიმეაჲსაგან, რომელსა ცხად არს, ვითარმედ
Line: 8    
არა აქუს არცერთი განფენაჲ, არამედ არს უკერძოო*4.

Paragraph: 24     
Line: 9       
აწ უკუე, ვითარცა ითქუა, ყოველსა განმაწიაღებელსა განწიაღებულისასა
Line: 10    
დააკლდების ერთი განფენაჲ. ხოლო ვითარმედ ყოველი სიდიდე უზომოობად
Line: 11    
არს განსაყოფელ, აჩუენებს მიმღები, ვითარმედ განკუეთაჲ სიმიათა მიმართ
Line: 12    
იქმნების, რომელნი არ შეიწყობვიან, არცა შეიქმან სხეულსა. ვინაჲცა სხეულსა
Line: 13    
სამი3 აქუს განფენაჲ სიმეაჲსა მიმართ განყოფილსა, რამეთუ არას მოაკლებს
Line: 14    
სხეულისასა განწვალებაჲ თჳნიერ რაოდენობასა /სიდიდისასა ხოლო სამკერძო
Line: 15    
ქონებაჲ განფენისაჲ არ მოაკლდების.

Paragraph: 25     
Line: 16       
აწ სადმე სიტყუაჲ სხეულისაჲ მიითუალავს უჰამრავობად განკუეთასა.
Line: 17    
ხოლო უკუეთუ რომელიმე შეუძლებელ იყოს, თანანერგისათჳს უძლურებისა
Line: 18    
ვერ დგომად, არა ამისთჳს მოისპობვის; ხოლო მკურნალობითი -- ოთხთა ასოთა*5,
Line: 19    
რამეთუ ფილოსოფოსნი გამოაჩენდენ რაჲ ოთხ-ყოფასა ასოთასა ქმნასა
Line: 20    
შინა სხეულთასა, მრავალგანთქუმულთა4 ამათსა, და არცა უმრავლესთა, არცა
Line: 21    
უმცირესთასა აღსაარებულად შემოიღებენ ამას იგინი და ამათ ასოთაგან უმახლობელესადრე ქმნასა იტყჳან ოთხთა ბალღამთასა, უშორესთარე მათ ასოთასა
Line: 22    
ჯეროვნად შემომხუმელნი ამათნი.

Paragraph: 26     
Line: 23       
მერმე უკუე და რიტორობითსაცა ფილოსოფოსობაჲ /მისცემს დასაბამთა,
Line: 24    
რამეთუ შესაბამად ზედდართვასა და შეგულისსიტყუვასა5 წარმოჩენასა და მოგონებასა შემოიხუამს რიტორი, რამეთუ ვითარ-იგი შეგულისსიტყუვაჲ ჭეშმარიტი
Line: 25    
არს, ვითარ აქუს საჭიროობაჲ, ეგრეთ მოგონებასაცა ჭეშმარიტ-ყოფაჲ
Line: 26    
ჰნებავს ხოლო ერთი წინგანსლვაჲ დააკლდების შეგულისსიტყუვისაჲ, ვინაჲ
Line: 27    
შეგულისსიტყუვაჲცა უსრულად ითქუმის. ხოლო შეგულისსიტყუვაჲოარს
Line: 28    
სიტყუაჲ, რომელსა შინა ღასხმულთა რათასა6 სხუათასა რასმე მათ მდებარეთასა
Line: 29    
საჭიროდ შეემთხუევის იგივე-ყოფაჲ. მათ თანა ამითვე სახითა შეისაბამებს
Line: 30    
ზედდართული წარმოჩენასა, რამეთუ ვითარცა იგი უსაფუძველო რაჲმე
Line: 31    
და მიმდგომ და არ უეჭუელად ჭეშარიტ, ეგრეთვე არს წარმოჩენაჲცა. ხოლო
Line: 32    
განიყოფვიან ესენი ურთიერთას, რამეთუ ზედ/დართული ვიდრემე სიტყუაჲ
Line: 33    
არს კერძოობითთაგან სარწმუნომყოფელი ყოვლითურთთაჲ და ჴელ-ყოფათაცა
Line: 34    
მიერვე მოიხუამს რამეთუ "ადგილობითთა" ძლით არისტოტელმან
Line: 35    
სიტყჳერებითსა შინა წარმოთქუა და სრულად რიტორობისა ჴელოვნებანი დასხნა.
Line: 36    
ვინაჲ და რიტორობასაცა ფილოსოფოსობისაგან მიუხუმან დასაბამნი და
Line: 37    
სხუებრცა, რიტორი იჴუმევს სამართალსა და კარგსა და უკეთესსა არმეცნიერი,
Page: 10  
Line: 1    
თუ სადა იხილვების სამართალი, არცა უკუეთუ იგივე არს .მჯობესი. რამეთუ
Line: 2    
არს ოდესმე, რომელ იგივედ მისსა შემოიღებენ სამართალსა და არს, ოდეს
Line: 3    
განჰყოფენ მას და წინააღმდგომად დასდებენ. ხოლო აჩუენებს, ვითარმედ იგივე
Line: 4    
არიან და გარემოაქცევს.

Paragraph: 27     
Line: 5       
და ღრამმატიკოსობაჲ1 მსგავსადვე, რამეთუ ტონთა და ხრონოთათჳს შთა/მოვალს,
Line: 6    
რომელნი მუსიკობისანი არიან. ხოლო მუსიკობაჲ კერძოჲ არს ფილოსოფოსობისაჲ.
Line: 7    
და არა სიტყჳერებითნი ხოლო ჴელოვნებანი და ზედმიწევნულობანი მოქენე
Line: 8    
არიან ფილოსოფოსობისა, არამედ ნავსათ წოდებულნიცა ჴელოვნებანი,
Line: 9    
რამეთუ მაშენებელი ილისტიკსა იჴუმევს გამორჩევისა მიმართ, გინა თუ მართალი
Line: 10    
არს ზღუდე, გინა -- არა. გარნა თუ რაჲ არს ილისტიკი, არა უწყის. ხოლო
Line: 11    
ფილოსოფოსი მეყსეულად ხედავს მიზეზსა, რამეთუ იტყჳს, ვითარმედ: "ყოველნი
Line: 12    
სიმძიმენი თჳთაღძრვით მიიმართებენ კენტროჲსა მიმართ. ვინაჲცა მართალთა
Line: 13    
ყურეთა მიმართ ყოვლით კვრძო სიმძიმე დაზიდვენ, ხოლო ნართალნი
Line: 14    
ყურენი გაუდრეკელნი არიან". მერმე ხუროჲცა განსამართებელად ძელისა საწონსა
Line: 15    
იჴუმევს, ხოლო თუ რაჲ არს ბუნებაჲ განმართ/ებისაჲ, არმეცნიერ არს.
Line: 16    
ხოლო ქუეყანისმზომელობაჲ, კერძოდ ფილოსოფოსობისა მყოფი, იგიცა იტყჳს,
Line: 17    
ვითარმედ `განმართებული არს, რომელი გასწორებით იდვას თჳსთა სიმეათა
Line: 18    
შუა".

Paragraph: 28     
Line: 19       
ესრეთვე ყოველთა სხუათა ზედმიწევნულობათა და ჴელოვნებათა ფილოსოფოსობისაგან ქონებაჲ დასაბამთაჲ საპოვნელ არს. ვინაჲცა არს ფილოსოფოსობაჲ
Line: 20    
ჴელოვნება2 ჴელოვნებათა და ზედმიწევნულობა ზედმიწევნულობათა*1.
Line: 21    
პითაღორაცა ვიდრემე უკუე: "ფილოსოფოსობაჲ არსო -- იტყჳს, --
Line: 22    
სიყუარული სიბრძნისაჲ", პირველად უძუელესთასა ზედმიწევნული მიუმთხუეველობასა,
Line: 23    
ვითარ ბრძნად სახელ-სდებდეს იგინი რომლისავე უკუე ჴელოვნებისა
Line: 24    
ჴელმეოფელსა, რომელთაგანი ერთი იყო არქილოხოსცა მეტყუელი:
Line: 25    
"ტრიენი კეთილი და /მმართებელი ბრძენი", და სიტყჳსმოქმედი: "ვითარ
Line: 26    
ბრძენი მუუშაკი არსო ხუროჲ"*2, ხოლო "კეთილმეცნიერებითა შესწავებულისაჲთა
Line: 27    
ბრძენთა ათინისათა"*3 გარდაცვალეს სახელის-დებაჲ ესე ღმრთისა
Line: 28    
მიმართ სიბრძნისა და მეცნიერებისა მყოფთაჲსა სამარადისოდ მქონებელისა.
Line: 29    
ხოლო საზღვართა რომელთამე რიტორობისა ზედა და რომელთამე ღრ[ა]მმატიკოსობისა
Line: 30    
და რომელთამე ბუნებითსა ძიებასა ზედა დამსხმელთა და კუალად
Line: 31    
სხუათა სხუათ ზედა ბუნებითთა მხედველობისა მოღუაწესა ფილოსოფოსად
Line: 32    
სახელ-სდვეს, ვითარცა მოყუარეთა სიბრძნისათა3, რომელსა ღირს-ჰყოფენ
Line: 33    
საწოდებელად ღმრთისა, ხოლო ამისსა მეცნიერებასა -- ფილოსოფოსობად,
Line: 34    
სიყუარულად სიბრძნისად, რამეთუ სიბრძნედ, ვითარცა ეგერა ითქუა, მეცნიერებაჲ
Line: 35    
ღმრთისაჲ სახელ-იდების. და ამათ პითაღორა.

Paragraph: 29     
Line: 36    
არიან უკუე /სხუანიცა განსაზღვრებანი ფილოსოფოსობისანი, ხოლო კმა
Line: 37    
ესენი.

Paragraph: 30     
Line: 38       
გარნა ვითარმედ ყოველი საქმე ანუ განწვალებული არს ანუ განუწვალებელი,
Line: 39    
საჭირო არს ჩუენდაცა თქუმად, ვინაჲ ფილოსოფოსობაჲ განწვალებული
Page: 11  
Line: 1    
არს ანუ არა? ხოლო პირველ ამისსა სამართალ არს თქუმად, რაჲ არს სრულებითი
Line: 2    
განწვალებაჲ და რაჲ ზედგანწვალებაჲ და რაჲ ქუეგანწვალვბაჲ1 რამეთუ
Line: 3    
განწვალებისათჳს*1 სიტყჳსმყოფელსა უჴმს პირველად თქუმაჲ, თუ რომელი
Line: 4    
არს ამათ თითოეულთაგანი.

Paragraph: 31     
Line: 5       
არს ვიდრემე უკუე...*2 პირველისაებრ ჴელ-ყოფისა განკუეთაჲ საქმისაჲ,
Line: 6    
ხოლო ზედგანწვალებაჲ*3 მეორისაებრ ჴელ-ყოფისა განკუეთაჲ, სხუაჲ, ვითარ-იგი
Line: 7    
პირველისაებრ განწვალებისა განვჰკუეთ ცხოველსა სიტყჳერისამი
Line: 8    
და უსიტყჳსა2 (ესე განწვა/ლებაჲ არს)*4... და მხოლოჲთა წესითა ოდენ განეყოფვიან
Line: 9    
ურთიერთას. ხოლო ქუეშგანწვალებაჲ*5 არს ესერა განწვალებულისა
Line: 10    
საქმისა, კერძოდ, ესე იგი არს სახისა, განკუეთაჲ. (ხოლო სახედ ვიტყჳ
Line: 11    
აწ ურთიერთარსსა), ვითარ-იგი ვითარმედ "ზეციერი რომელიმე არს უცთომელი,
Line: 12    
ხოლო რომელიმე -- ცთომილი". რამეთუ ზეციერი სახე იყო ცხოვლისაჲ, ხოლო ქუეგანვჰყოფთ უცთომელებად და ცთომილებად.

Paragraph: 32     
Line: 13       
ვასწავეთ რაჲ უკუე ჩუენ, რაჲ არს განწვალებაჲ და რაჲ -- ზედგანწვალებაჲ
Line: 14    
და რაჲ -- ქუეგანწვალებაჲ, შესადგინებელ არს ფილოსოფოსობისშორისისაცა
Line: 15    
განწვალებისათჳს3 თქუმაჲ, რამეთუ განიწვალების4, ვითარცა ზემოგამოჩინებულ
Line: 16    
არს, ვიეთებრმე უკუე ორად, ხოლო სხუათაებრ სამად.
Line: 17    
განსწვალებენ ფილოსოფოსობასა: მხედველო/ბითად და მოქმედებითად
Line: 18    
და სიტყჳერებითად. და უკუეთუ ესრეთ აქუს ანუ არა, ვიხილოთ; ხოლო
Line: 19    
მხედველობითსა: ღმრთისმეტყუელებითად, სწავლულებითაღ და ბუნებათმეტყუელებითად.
Line: 20    
ხოლო ცნობაჲ საჴმარ-არს, ვითარმედ განწვალებისა ჭეშმარიტებაჲ
Line: 21    
უპირატეს დმრთისმეტყუელებაჲ არს, რამეთუ დასაწყის ყოველთა
Line: 22    
არიან საღმრთონი, რომლისათჳსცა არა უჟამოღ წინადააწესეს ესე ძუელთა.
Line: 23    
ხოლო ბუნებათმეტყუელებითი, ვითარცა ჩუენთა მომართ ვიდრემე, პირველი
Line: 24    
არს (რამეთუ ვერ ვითარ ვსცნობთ გონიერსა არსებასა უწინარეს გრძნობადისა),
Line: 25    
ხოლო ვითარცა ჭეშმარიტებისა მიმართ, უკუანაჲსკნელი, რამეთუ
Line: 26    
უკუანაჲსკნელ5 არსება არს ნივთისშორისი, რომლისათჳს უკუანაჲსკნელივე
Line: 27    
მიუღიეს წესი.

Paragraph: 33     
Line: 28       
ხოლო საშუალ ამათსა არს სწავლულებითი, ვინაჲთგან /ბუნებითცა საშუალი
Line: 29    
აქუს წესი, რამეთუ ძუელთაგანთა ვიეთმე წინადააწესეს ესე ბუნებათმეტყუელებითისა, პლატონიანთა ვიდრემე თქუმითა, ვითარმედ: "გუარებთა
Line: 30    
სულსა შინა დამარხულთა, ეგერა შევემეცნიერებით, ესე იგი არს, აღვიჴსენებთ
Line: 31    
თითოეულადთა შორის მხილველნი, გზად რადმე ანუ კიბედ მჴუმეველნი
Line: 32    
სწავლულებითისანი". ხოლო არისტოტელიანთა ჰნებავს მისაზრებაჲ ჩუენი
Line: 33    
ნივთისშინაჲსა არსებისაგან ცნობად გონიერისა, რომელი არს სადმე უხილავ,
Line: 34    
ხოლო უმეტესი აქუს და უმტკიცესობისშინაჲ გუამი, ვიდრეღა ნივთიერსა, და
Line: 35    
რამეთუ აქათაცაშინა ღრამმსა ნივთსა შორის ვისწავებთ არა ნივთსა ცჳლისასა
Line: 36    
ანუ რვალისასა მსწავლელნი, არამედ რაჲთა წარმომხუეჭელნი მისნი მივისაზრნეთ
Line: 37    
გონებად მიმართ, სადა-იგი უნამდჳლესად ვიხილავთ გუამოვნებასა
Line: 38    
მისსა. გარნა რამეთუ /არ ეზიარების ცჳლსა ბუნებით ნაკუეთი, ვითარ ღრამმი
Page: 12  
Line: 1    
ანუ სამყურე, ამიერ ცხად-არს, რამეთუ საცნაურ არს, ვითარმედ რაჟამს სამყურე
Line: 2    
ნაკუეთი გარდაიცვალოს განჴუებითა ერთისა გუერდისაჲთა, არა გარდაიცვალების
Line: 3    
ცჳლი, ვინაჲთგან ეზიარებოდა თუმცა არსებითა, უღირდა გარდაცვალებაჲ.

Paragraph: 34     
Line: 4       
ხოლო განიწვალების უკუე ფილოსოფოსობაჲ*1, ვითარცა ეგერა თქუმულ
Line: 5    
არს, მხედველობითისა მიმართ და საქმითისა. ხოლო ღირს*2 ძიებისა არს,
Line: 6    
რაჲსათჳს ორად და რაჲსათჳს ამათდა მიმართ განიწვალების, და არცა უმრავლესთამი,
Line: 7    
არცა უმცირესთა. და*3 უმცირესთამი უკუე უღონო იყო ქმნაჲ

Paragraph: 35     
Line: 8       
განწვალებისაჲ, რამეთუ არცა განიწვალების ერთისამი ერთი. ხოლო რად არა
Line: 9    
უმრავლესთამი, არამედ ორთა, ამისნი მიზეზნი ორნი არიან, რამეთუ ვინაჲთგან
Line: 10    
ვიტყოდეთ ფილოსოფოსობასა მსგავს-ყო/ფად ღმრთისა, ხოლო ღმერთსა მრჩობლნი
Line: 11    
ჰქონან მოქმედებანი: რომელნიმე მეცნიერებითნი მყოფთა ყოველთანი,
Line: 12    
ხოლო რომელნიმე მოურნეობითნი ჩუენ უკნინესთანი, სამართლად ფილოსოფოსობაჲ
Line: 13    
განიწვალების ხედვითისა მიმართ და საქმითისა, რამეთუ მხედველობითთა
Line: 14    
მიერ უწყნით მყოფნი, ხოლო საქმითისა ვემოურნეებით უკნინესთა.
Line: 15    
და ესრეთ მივამსგავსებთ თავთა თჳსთა ღმერთსა.

Paragraph: 36     
Line: 16       
კუალად სულისაცა ჩუენისა მრჩობლნი არიან მოქმედებანი, რომელნიმე
Line: 17    
მეცნიერებითნი, ვითარ თნებაჲ, გრძნობაჲ, ოცნებაჲ, გაგონებაჲ, ხოლო რომელნიმე -- ცხოვლობითნი1 და წადიერებითნი, ვითარ განზრახვაჲ, გულისწყრომაჲ,
Line: 18    
გულისთქუმაჲ. აწ უკუე ფილოსოფოსსა ყოველთა სულისა ნაწილთაჲ
Line: 19    
ჰნებავს შემკობაჲ და სრულებისა მიმართ აღყვანებაჲ, ვინაჲცა მხედველობითისა
Line: 20    
მიერ სრულ-იქმნების ჩუენშორისი მეც/ნიერებითი, ხოლო საქმითისა
Line: 21    
მიერ -- წადიერებითი.

Paragraph: 37     
Line: 22       
სამართლად უკუე ორად განიწვალების საზღვარი ფილოსოფოსობისაჲ:
Line: 23    
მხედველობითისა მიმართ და საქმითისა2.

Paragraph: 38     
Line: 24       
კუალად მხედველობითი განიწვალების ღმრთისმეტყუელებითისა მიმართ,
Line: 25    
სწავლულებითისა და ბუნებათმეტყუელებისა. და სამართლად ესეცა, რამეთუ
Line: 26    
ვინაჲთგან ყოველთა მყოფთაჲ ჰნებავს ხედვაჲ ფილოსოფოსსა. ხოლო მყოფთა
Line: 27    
ყოველთანი სამნი არიან წესნი: რამეთუ რომელნიმე საქმეთაგანნი ყოვლად
Line: 28    
ყოვლითურთ არიან განშორებულნი ნივთისა და გუამისა და მათძლითი3 წულილმოგონებაჲ,
Line: 29    
ვითარ არიან საღმრთონი; და რომელნიმე ყოვლად ყოვლითურთ
Line: 30    
განუშორებელ ნივთისა და გუამისა და მათძლითი წულილმოგონებაჲ,
Line: 31    
ვითარ არიან ბუნებითნი და ეგერა ნივთისშორისნი, ხისა და ძუალ/ისა და
Line: 32    
ხორცისა და მარტივად ყოველნი სხეულნი; ხოლო საშუალ ამათსა მყოფნი
Line: 33    
რომლითამე უკუე არიან განშორებულ, ხოლო რომლითამე განუშორებელ4,
Line: 34    
ვითარ არიან დასასწავლელობითნი, რამეთუ მომრგულებული და სამძგიდე5
Line: 35    
და ეგევითარნი თავით თჳსით შეგუამებად თჳნიერ ნივთისა რაჲსმე8
Line: 36    
ვერ შემძლებელ არიან და ამისებრ განუშორებელ არიან ნივთისა.
Line: 37    
ხოლო ვინაჲთგან მილველნი მომრგულებულსა ძელისა და რვალისა და
Line: 38    
ქვისასა დავისწავლით სახესა მის მომრგულებულისასა და გუაქუს თავთა შორის
Line: 39    
თჳსთა თჳნიერ ნივთისა (ვითარ უკუეთუ ცჳლმან მიიღოს ნატჳფრი ბეჭედისაჲ
Page: 13  
Line: 1    
არ მიმღებელმან ნივთისა რაჲსამანმე), ამისებრ განშორებულ არიან ნივთისა,
Line: 2    
ვითარ-იგი წულილმოგონე/ბითა განეშორებიან.

Paragraph: 39     
Line: 3       
აწ უკუე მყოფთაგანნი რომელნიმე არიან ყოვლად ყოვლითურთ განშორებულნი,
Line: 4    
ხოლო რომელნიმე -- ყოელად ყოვლითურთ განუშორებელნი და რომელნიმე --
Line: 5    
რომლითამე უკუე განშორებულნი და რომლითამე განუშორებელნი.

Paragraph: 40     
Line: 6       
და მხედველობითი ვიდრემე განიყოფვის ღმრთისმეტყუელებითისა მიმართ, დასასწავლელობითისა და ბუნებათმეტყუელებისა. და ყოვლად ყოვლითურთ განშორებულნი ვიდრემე შეემსგავსებიან ღმრთისმეტყუელებითსა კერძოსა,
Line: 7    
ხოლო ყოვლად ყოელითურთ განუშორებელნი -- ბუნებათმეტყუელებითსა
Line: 8    
და რომლითამე უკუე განშორებულნი, ხოლო რომლითამე განუ'შორებელნი -- დასასწავლელობითსა. ხოლო ვითარმედ ნივთისშორისნი გუარნი
Line: 9    
ყოვლად ყოვლითურთ არიან განუშორებელ ნივთისა, ხოლო დასასწავლელობითნი --
Line: 10    
განშორებულ, ცხად არს განსაზღვრებათაგანცა. რამეთუ მომრგულე/ბულისა
Line: 11    
განმასაზღვრებელნი არცა ერთსა ნივთსა მივიღებთ2 მეტყუელნი, მომრგულებული*1
Line: 12    
არს ნაკუეთი გავაკებული ერთისა ღრამმისა მიერ შეცვული,
Line: 13    
რომლისა შორის ერთისაგან სიმეაჲსა შინაგან ნაკუეთისა მის მდებარეთაგანნი
Line: 14    
შევრდომილნი იგი ევთიანი*2 ყოველნი შეცვულებისა მიმართ მომრგულებულისაჲსა
Line: 15    
სწორ ურთიერთას არიან". ხოლო სახლსა რაჲ განვასაზღვრებდეთ,
Line: 16    
თჳნიერ ნივთისა უძლურებთ განსაზღვრებად, ვიტყჳ უკუვ: სახლი
Line: 17    
არს საფუძველი, მაყენებელი წჳმათა და სიცხეთაჲ, ქვათაგან და ძელთა", რამეთუ
Line: 18    
არა თუ წარმოვაჩინოთ ნივთი, შეუძლებელ არს კარვისა და სხუათა ეგევითართა
Line: 19    
საფარველთა ქმნაჲ.

Paragraph: 41     
Line: 20       
ხოლო სამართლად საშუალ არს დასასწავლელობითი, რამეთუ ვინაჲთგან
Line: 21    
ვერ შემძლებელ ვართ უსაშოვლოდ ბუნებითთაგან საღმრთოთა /მიმართ აღსლვად
Line: 22    
და ყოვლად ყოვლითურთ განუშორებელთაგან ნივთისათა -- ყოვლად
Line: 23    
ყოვლითურთ განშორებულთა მიმართ, ვმოგზაურობთ დასასწავლელთა მიერ,
Line: 24    
რომლითამე უკუე განშორებულთა, ხოლო რომლითამე განუშორებელთა რამეთუ
Line: 25    
ამისთჳს არიან დასასწავლელნი3, ვითარმედ4 უჴმს დამსწავლელთა მათთა
Line: 26    
და დაჩუეულთა გაგონებითა უსხეულოდ აღსლვაჲ საღმრთოთა მიმართ. და
Line: 27    
რამეთუ საღმრთოჲ პლუტინოს იტყჳს: `მიეცემოდედ ჭაბუკთა სასწავლელნი
Line: 28    
შესაჩუეველად უსხეულოჲსა ბუნებისა", რამეთუ უკუეთუ ვინებოთ მეყსეულად ბუნებათმეტყუელებითთაგან ღმრთისმეტყუელებად აღყვანებაჲ6 მათი
Line: 29    
უსაშოვლოდ, დავაბრმოთ, ვითარ-იგი ბნელისა სახლისაგან სინათლისა მომართ
Line: 30    
უსაშოვლოდ გამოსრულთა, რამეთუ უჴმს პირველად სახლსა შინა მიმოვლაჲ
Line: 31    
მქონებელსა ზომიერისა ნათ/ლისასა და ეგრეთღა მოსლვაჲ უნათლესისა მომართ.
Line: 32    
ესრეთვე უკუე შემდგომად ბუნებითთასა უჴმს მოარულქმნილთა დასასწავლელთა
Line: 33    
შორის აღსლვაჲ ღმრთისმეტყუელებისა ზედა, რამეთუ კიბე რაჲმე
Line: 34    
და ჴიდ არიან დასაწავლელნი, ზიარქმნილნი ვიდრემე ბუნებითთანი, ვითარ-იგი
Line: 35    
განუშორებელ არიან, ხოლო საღმრთოთანი7, ვითარ განშორებულ არიან8.
Page: 14  

Paragraph: 42     
Line: 1       
და ბუნებათმეტყუელებითი სადმე და ღმრთისმეტყუელებითი ქუეგანწვალებათა
Line: 2    
რათმე შეიწყნარებენ, გარნა მათნი უკუე ქუეგანწვალებანი, ვითარცა
Line: 3    
თანშეუტყუებელად შეყვანებადთა1 სასმენელებისად მყოფნი, დავიდუმნეთ.

Paragraph: 43     
Line: 4       
ხოლო დასასწავლელობითი განიწვალების ოთხად: ქუეყანისმზომელობისა2
Line: 5    
მიმართ, ვარსკულავთმრიცხუველობისა და მუსიკობითისა და მრიცხუველობითისა3.
Line: 6    
და /მრიცხუველობითი4 ვიდრემე რიცხუთა ზედა სჭურეტს. (ხოლო
Line: 7    
საღმრთო5 არიან მრიცხუველობითნი სახედავნი, რამეთუ არა მსოფლელთა6
Line: 8    
მიერ სახელდებულსა რიცხუსა, რომლითა იგინი რიცხუვენ, ჰხედავს მრიცხუველობითი,
Line: 9    
არამედ უწყის რიცხჳსაჲ, თუ რომელი სქესი აქუსყე ურთიერთას.
Line: 10    
ვითარ-იგი ექუსსა7 სამთა მიმართ ორწილობისაჲ აქუს სიტყუაჲ და ცხრასა
Line: 11    
ექუსისა მიმართ სწორკერძოობისაჲ. მერმე და შობათაცა8 რიცხუთასა: ჭუღელისა
Line: 12    
და ცანკჳლისა და ცანკუჭუღისა*1 და სხუათა მრავალთა ეგევითართასა
Line: 13    
ზედა ჰსჭურეტს).

Paragraph: 44     
Line: 14       
ხოლო ქუეყანისმზომელობაჲ9 -- სიდიდეთა და ნაკუეთთა, ხოლო მუსიკი --
Line: 15    
ლართა თანმეჴმეობასა. ხოლო მოიპოვებს კილოთაცა რათმე, დამაძინებელთა
Line: 16    
ვიდრემე სულისა ვნებათასა და აღმადგინებელთა მისთა სათნოებისა /მიმართ.
Line: 17    
ხოლო ვითარმედ ესრეთ აქუს, ამას ცხად ჰყოფენ ჯერეთ შეუშლელნი კუალნი
Line: 18    
და ვითარ განვრდომაჲ მუსიკობისაჲ. რამეთუ მსმენელნი საყჳრისა და ტინმბანათანი*2
Line: 19    
უმწყრალეს ვიქმნებით. (და ამისთჳს ბრძოლათა შინა საყჳრი მოიპოების).
Line: 20    
ხოლო გუესმოდის რაჲ სათეატრონოთა კილოთაჲ, უმსუამრესობად წარვჰმართებთ
Line: 21    
სულთა.

Paragraph: 45     
Line: 22       
მოიღებვის უკუე მატიანიცა ესევითარი, ვითარმედ პითაღორამან, მხილველმან
Line: 23    
ჭაბუკაჲს*3 ვისმე მეავლისა*4 მსუამრსა კილოსა მეავლეობისასა შედგომილისამან,
Line: 24    
უბრძანა მას მცვალებელსა ავლისასა უმკჳრცხესობით მეავლეობაჲ
Line: 25    
და ამისითა ქმნითა დაცხრობად გულისმთქუმელობაჲ ჭაბუკისაჲ მის. ვინაჲცა
Line: 26    
არა ჯერ-არს ურწმუნოებაჲ თქუმულთაჲ საღმრთოჲსა მუსიკობისათჳს. ამისთჳს
Line: 27    
საღმრთოჲ პლატონცა /უბრძანებს ჭაბუკთა მუსიკობისა მიერ და გამოსაძრცუელობითისა
Line: 28    
სლვად, რაჲთა მუსიკობისა მიერ10 ვიდრემე სულსა შეამკობდენ,
Line: 29    
ხოლო გამოსაძურცელობითისა11 -- სხეულსა.

Paragraph: 46     
Line: 30       
ხოლო ვასკულავთმრიცხუველობაჲ შთამოვალს ქცევათათჳს ვარსკულავთაჲსა.
Line: 31    
ხოლო რაჲსათჳს ოთხად განიწვალების დასასწავლელობითი და არა
Line: 32    
უმრავლესად ანუ უმცროჲსად, აწ ვყტყჳთ.

Paragraph: 47     
Line: 33       
საუწყო არს, ვითარმედ დასასწავლელობითი რაოდენობისათჳს შთამოვალს.
Line: 34    
ხოლო რაოდენობისაჲ რომელიმე არს შერწყუმითი და რომელიმე განსაზღვრებითი.
Line: 35    
და განიყოფების12 თითოეული ამათგანი ორად: შერწყუმული13
Line: 36    
უკუე მოძრავად'[და უძრავად]14. კუალად რომელიმე მოძრავისაჲ მარადის მოძრავად,
Line: 37    
ხოლო რომელიმე არა მარადის მოძრავად); ხოლო განსაზღვრებული რაოდენობაჲ --
Line: 38    
თავისა მიმართ15 თჳსი/სა და რაჲსა მიმართად16. რაოდენ შერწყუმული
Page: 15  
Line: 1    
არს ქუეყანაჲ, რომლისათჳს შთამოვალს ქუეყანისმზომელობაჲ, არს
Line: 2    
უკუე ქუეყანისმზომელობაჲ მეცნიერება1 რაოდენობისა შერწყუმულისა უძრავსა
Line: 3    
მდებარეობასა შინა. რაოდენ2 მარადის მოძრავ არს ცაჲ, რომლისათვის
Line: 4    
შთამოვალს ვარსკულავთმრიცხუველობაჲ, და არს ვარსკულავთმრიცხუველობაჲ
Line: 5    
მეცნიერება3 რაოდენისა შერწყუმულისა, მარადის მოძრავისა. და
Line: 6    
შთამოვალს ვარსკულავთმრიცხუველობაჲ და ქუეყანისმზომელობაჲ რაოდენობისათჳს
Line: 7    
შერწყუმულისა. ხოლო შერწყუმული არს, რომლისა კერძოთა საზოგადოჲსა
Line: 8    
რაჲსმე4 საზღვრისა5 მიმართ შეაყოფს.

Paragraph: 48     
Line: 9       
ხოლო ვიტყოდეთ გასაზღვრებულისაცა რაოდენისათჳს რომლისამე თავით
Line: 10    
თჳსით ყოფასა, ხოლო რომლისამე, რაჲსამიმართად. რა/ოდენობა6 თავით
Line: 11    
თჳსით არს რიცხჳ, ოდეს თჳთ თავით თჳსით განვიხილვიდეთ მას, ვითარ-იგი
Line: 12    
ჭუღლვით ჭუღლვილი ანუ ცანკუჭუღელი რიცხჳ და არა სხჳსა მიმართითა სქესითა
Line: 13    
მისითა, მსგავსად შემთხუევითისა (რამეთუ ესე მუსიკისაჲ არს).

Paragraph: 49     
Line: 14       
შთამოვალს უკუე რაოდენისათჳს გასაზღვრებულისა თავით თჳსით, რომელ
Line: 15    
არს რიცხჳ თავით თჳსით განჭურეტილი, არითმიტიკი, რამეთუ არითმიტიკი
Line: 16    
არს მეცნიერებაჲ რაოდენისა თავით თჳსით განსაზღვრებულისაჲ7; ხოლო რაოდენისა
Line: 17    
განსაზღვრებულსაჲ სხჳსა მიმართ, არს სქესი ურთიერთასმიმართთა
Line: 18    
ტონთაჲ, რომელთათჳს მორთულებაჲ8 შთამოვალს, რომელსა რიცხჳსა მიერ
Line: 19    
ვიცნობთ, რომლისათჳს შთამოვალს მუსიკობაჲ. და არს მუსიკობაჲ მეცნიერებაჲ
Line: 20    
რაოდენისა განსაზღვრებულ/ისაჲ, სქესსა მქონებელისაჲ სხჳსასა სხჳსა
Line: 21    
მიმართ.

Paragraph: 50     
Line: 22       
ჩუენებულ არს უკუე, ვითარმედ მუსიკი და არითმიტიკი რაოდენისა განსაზღვრებულისათჳს შთამოვლენ, ხოლო განსაზღვრებული არს, რომლისა ნაწილნი
Line: 23    
განთჳსებით იხილვებოდინ, ვითარცა არზედმოკიდულნი ურთიერთას.

Paragraph: 51     
Line: 24       
აწ უკუე რაოდენად და რადყე9 მხედველობითი განიწვალების10 და რაჲ
Line: 25    
აქუს დასასრულად, თქუმულთაგან ცხად-არს.

Paragraph: 52     
Line: 26       
ხოლო ვინაჲთგან საქმით[ი]ცა11 ნაწილად ვთქუათ ფილოსოფოსობისად,
Line: 27    
საჭირო არს12 მისიცა13 განთჳსვაჲ14.

Paragraph: 53     
Line: 28       
განიწვალების ვიდრემე საქმითი საყოფაქცეოჲსა მიმართ, სასახლის-სჯულოჲსა
Line: 29    
და მოქალაქობითისა, რამეთუ მოქმედი რაჲსმე15 კეთილისაჲ ანუ თავისა
Line: 30    
მიმართ თჳსისა იქმს, შემამკობელი ყოფაქცევათა მისთაჲ და ცხორებისაჲ
Line: 31    
და ითქუმის საყოფაქცევოდ16, ანუ სახ/ლისა მიმართ თჳსისა და ითქუმის სასახლისსჯულოდ,
Line: 32    
ანუ სრულსა შეამკობს ქალაქსა და ითქუმის სამოქალაქოდ. ხოლო
Line: 33    
ვიეთნიმე იტყჳან, ვითარმედ მოქალაქობითი ყოფაქცევითიცა არს და სახლისსჯულობითიცა
Line: 34    
(რამეთუ სრულისა ქალაქისა შემძლებელი შემკობათ მრავლად
Line: 35    
უფროჲს -- თავისა თჳსისა და სახლისა). და იგივეობად აღიყვანებენ17
Line: 36    
მოქალაქობითსა საქმითობად. რომელთა მიმართ ვიტყჳთ, ვითარმედ მრავალნი
Line: 37    
ვიეთნიმე ცუდდიდებით ყვანებულნი ქალაქსა უკუე შეამკობენ, ხოლო თავთა
Line: 38    
თჳსთა უგულებელს-ჰყოფენ.

Paragraph: 54     
Line: 39       
ვინაჲცა განიყოფებიან სამნი ესე თქუმულნი გუარნი საქმითისანი ურთიერთას.
Line: 40    
ხოლო თითოსა ამათსა განწვალებენ სჯულისდებითად და მსაჯულობითად.
Line: 41    
რამეთუ სამოქალაქოჲ ფილოსოფოსი ანუ სჯულ/თა დასხამს, რომელთაებრ
Page: 16  
Line: 1    
უღირს ცხორებაჲ ქალაქისშინათა, ანუ მსაჯულთბს, და რომელთამე
Line: 2    
ქველ-ყოფისა1 ღირს ჰყოფს, ხოლო რომელთამე, გარდამაქცეველთა რაჲთმე
Line: 3    
მდებარეთა სჯულთასა, სტანჯავს.

Paragraph: 55     
Line: 4       
ცებნაჲ საჴმარ-არს, ვითარმედ სახლისსჯულობითსაცა შინა იხილვების
Line: 5    
სჯულის-დებაჲ და მსაჯულობაჲ და რამეთუ სახლსა შინა სჯულთა დავსხამთ და
Line: 6    
ვსჯით მრწემთაგანთა ანუ ძეთა გარდამავალთა. და არა სახლისსჯულობითსა
Line: 7    
ხოლო იხილვებიან ესე, არამედ ყოფაქცევითსაცა, რამეთუ ყოფაქცევითიცა
Line: 8    
სჯულთა დაუსხამს თავსა, ოდეს იტყოდის, ვითარმედ*1: `პყრობაჲ საჴმარ-არს
Line: 9    
ამათი რაჲთამე2, მუცლისაჲ უკუე პირველად და ძილისაჲ და მოყურობისაჲ".
Line: 10    
და კუალად ისოკრატი იტყოდის: `ღმერთთა ვიდრემე ჰშიშვობდ, ხოლო მშობელთა
Line: 11    
პატივ-სცემდ და მოყუარეთა /ჰმორცხვობდ!" რამეთუ ესე საყოფაქცეონი
Line: 12    
სჯულნი და სიტყუანი არიან. და სჯის უკუე მათ, ოდეს იტყოდის:

Paragraph: 56     
Line: 13       
"ნუცა ძილი მოგამედგრებს თალთა3 ზედა შეწყნარებად,
Line: 14       
პირველ მდღევრთა საქმეთა სამთა თიოეულად განხილვითა,
Line: 15       
ვითარმედ: რასა გარდავჰჴედ, რაჲ ვიწადე, რაჲ ჩემდა საჭიროჲ --
Line: 16                
არ სრულ ვყავ
Line: 17       
და დამწყებელი პირველისაგან განიმსტრობდ მათ თითოეულად,
Line: 18       
ბილწთა ვიდრემე მისდერკ უფროჲსღა, ხოლო ტკბილთა ზედა
Line: 19                
იშუებდ,
Line: 20       
არმეუტკივრე რათმე მოწევნადთა მოლოდებისაჲ".

Paragraph: 57     
Line: 21       
და სახლისსჯულობითისათჳს ვიდრემე და სამოქალაქოჲსა თჳს ჟამსა ითქუას.
Line: 22    
ხოლო აწ საყოფაქცევოჲსა განწვალებისათჳს ჯერ-არს თქუმაჲ და პირველად, თუ
Line: 23    
რაჲ არს ყოფაქცევაჲ. ყოფაქცევაჲ ვიდრემე არს სამკაული კაცისაჲ,
Line: 24    
ხოლო სამკაული /-- სრულებაჲ თითოეულისაჲ, რომელი უმწუერვალესთა4
Line: 25    
მოკლებითა, ესე იგი არს, მოკრძალვითა5, წარემართების, გარდამატებისა და
Line: 26    
ნაკლულევანებისაჲთა, რამეთუ უმკობელობა6 არს ნამეტაობაჲ და მკლებიარობაჲ.
Line: 27    
და თქუას ვინმე უმკობლად კაცი კლებითა რომლისამე ასოჲსა: ჴელისა
Line: 28    
ანუ ფერჴისაჲთა, და თქუას კუალად უმკობლად მმეტობიცა ასოჲთა რაჲთმე
Line: 29    
არსაჭიროჲთა, ვითარ-იგი ექუსთითი ანუ ექუსჴელი, ვითარ-იგი აპოლლონიოჲს
Line: 30    
სიტყჳსმოქმედისამიერნი გმირნი.

Paragraph: 58     
Line: 31       
აწ სადმე უმკობელობა არს გარდამეტებაჲ და მოკლებაჲ, ხოლო უმკობელნი
Line: 32    
უსრულ არიან, რამეთუ წინაუკუმო7 ამათსა არს შემკულებაჲ. სრულებაჲ
Line: 33    
სადმე8 მოკრძალვისაგან არს გარდამატებისა და მოკლებისა, რომელნი უსრულობა
Line: 34    
არიან, /რამეთუ სრულებისა წინააღმდგომ -- უსრულობაჲ9. ხოლო
Line: 35    
წინააღმდგომნი წინააღმდგომთა მოკრძალვითა10 წარემართებიან.

Paragraph: 59     
Line: 36       
ვისწავოთ უკუე, თუ რაჲ არს ფილოსოფოსობაჲ*3 და რომელნი კერძონი
Line: 37    
მისნი. საღმრთოჲ11 ვიდრემე არს და სასურველი და კეთილად ითქუა მისთჳს,
Line: 38    
ვითარმედ: "ეგევითარი12 კეთილი არცა მოვიდა კაცთა მომართ, არცა მოვიდეს
Line: 39    
ოდესცა*4.
Page: 17  

Paragraph: 60     
Line: 1       
ესოდენნი1 უკუე ითქუნეს საზოგადოდ ფილოსოფოსობისათჳს.
Line: 2       
ხოლო თჳსაგან წინამდებარისა წიგნისათჳს ვიტყოდით ამათ:

Paragraph: 61     
Line: 4       
თქუმულ არს, ვითარმედ: `ფილოსოფოსობაჲ არს მეცნიერებაჲ ყოველთა
Line: 5    
მყოფთაჲ, ვითარ-იგი მყოფ არიან". იძიეს სადმე ფილოსოფოსთა, თუ ვითარითა
Line: 6    
გუარითა იქმნენ ზედმიმწევნელ მყოფთა და ვინაჲთგან ჰხედვიდეს2 კერძოობითთა
Line: 7    
ქმნილად და ხრწნილად მყოფ/თა, მერმე და მიუწდომელადცა,
Line: 8    
ხოლო ზედმიწევნულობაჲ სამარადისოთა და მისაწდომელთა არს
Line: 9    
მეცნიერება3 (რამეთუ შესამეცნებელთა ჰნებავს მეცნიერებისა ქუეშე
Line: 10    
გარეშეცვულ-ყოფაჲ, ხოლო მიუწდომელი*1 -- გარეშეუცავ), აღიყვანნეს4
Line: 11    
თავნი თჳსნი კერძოობითთაგან საყოველთაოთა მიმართ სამარადისოდ მყოფთა
Line: 12    
და მისაწდომელთა, რამეთუ ვითარცა იტყჳს საღმრთოჲ პლატონ: "ზედმიწევნულობაჲ
Line: 13    
ითქუმის ზედდადგენისათჳს ჩუენისა და საზღვრად რადმე საქმეთად
Line: 14    
მიყვანებისა"5*2 ხოლო ამას მოვიგებთ საყოველთაოთა მიმართისა*3
Line: 15    
აღსაარებისა მიერ. აღირბინეს უკუე კერძოობითთა კაცთაგან საყოველთაოჲსა
Line: 16    
კაცისა მიმართ, რამეთუ არა წინდაიდებენ ფილოსოფოსნი ცებნასა6*4, თუ
Line: 17    
რაოდენნი კაცნი არიან სოფელსა შინა, არამედ თუ რაჲ არს ბუნებაჲ კაცისაჲ,
Line: 18    
/ვითარმედ: ცხოველი სიტყჳერი, მოკუდავი, რამეთუ ამისმან მცნობელმან
Line: 19    
უწყნის ყოველნიცა სოფლისშინანი კაცნი და ეგერა ყოფილნი და შემდგომად
Line: 20    
ყოფადნი.

Paragraph: 62     
Line: 21       
ესრეთ უკუე კერძოობითთა კაცთაგან აღიყვანნეს თავნი თჳსნი საზოგადოობისა
Line: 22    
რაჲსმე მომართ კაცისაჲსა, კუალად კერძოობითთა ცხენთაგან საზოგადოობისა
Line: 23    
რაჲსმე8 მიმართ ცხენისაჲსა9, გარშემცველობითისა ყოველთა
Line: 24    
კერძოობითთაჲსა, მეტყუელთა, ვითარმედ: "ცხენი არს ცხოველი ოთხფერჴი,
Line: 25    
მჴჳვანობითი", რამეთუ არა კერძოობითთა ცხენთაჲ ჰნებავს შემეცნებაჲ ფილოსოფოსსა,
Line: 26    
თუ რომელი რახსი10ოარს, ანუ რომელი ზერდაგი, არამე.დ თუ რაჲ
Line: 27    
არს საყოველთაოჲ ცხენი. რამეთუ საყოველთაოთა11 მარადის იგივეობაჲ აქუს
Line: 28    
და არა აწ ვიდრემე სხუებრ და სხუაჟამ სხუებრ, ვითარცა კერ/ძოობითთა, რამეთუ
Line: 29    
არა12 სხუაჲ13 ბუნებაჲ არს ზერდაგისა და სხუაჲ14 რახსისა ცხენისაჲ, ვითარ-იგი
Line: 30    
არცა სხუაჲ ბუნებაჲ პლატონისი და ალკივიადისი. ხოლო საყოველთაოსა
Line: 31    
კაცსა15 და საყოველთაოსა ცხენსა მარადის ეგრეთვეობაჲ აქუს, რამეთუ
Line: 32    
ყოველი ცხენი ცხოველი არს ოთხფერჴი, მჴჳვანობითი და კუალად ყოველი
Line: 33    
კაცი -- ცხოველი სიტყჳერი, მოკუდავი. ეგრეთვე ძაღლისაცა ზედა და სხუათა
Line: 34    
სახეთა ცხოველისათა.

Paragraph: 63     
Line: 35       
მხილველთა უკუე ამათ სახეთასა, დაღათუ მისაწდომელთა, არამედ კაცობრივისა გაგონებისაგან გარეშეუცავთა (რამეთუ არა საკჳრველ არს მრავალთა
Page: 18  
Line: 1    
ცხოველთა უცნაურობაჲ ჩუენგან), აღიყვანნეს1 თავნი თჳსნი საზიაროჲსა
Line: 2    
რაჲსმე ცხოვლისაჲსა2 მიმართ, გარშემცველისა ყოველთა კერძოობითთაჲსა.
Line: 3    
და რამეთუ კაცი ცხოველი არს და ცხენი და ძაღლი /და სხუანი, ვითარ-იგი
Line: 4    
ცხოველნი არიან, არარაჲთ განიყოფებიან, რამეთუ ყოველნი არსება
Line: 5    
სულიერ, მგრძნობელ არიან. ვინაჲცა მცნობელი, თუ რაჲ არს ცხოველი3,
Line: 6    
მცნობელი იყოს ყოველთა ცხოველთაჲ.

Paragraph: 64     
Line: 7       
კუალად მის რომლისამე ლეღჳსაგან4, მის რომლისამე ძელქვისაგან5 და
Line: 8    
მის რომლისაგანმე*... აღიყვანნეს თავნი თჳსნი საყოველთაოჲსა ლეღჳსა, ვენაჴისა
Line: 9    
და ზეთისხისა6 მიმართ7. და სხუანი ზოგადისა ნათესავისა მიმართ აღიყვანეს
Line: 10    
-- ნერგისა, გარეშემცველისა კერძოობითთა ნერგთაჲსა, მქონებელთა
Line: 11    
უკუე ორთა საზოგადოთაჲსა -- ცხოველისა და ნერგისათა. კუალად ცხოველი
Line: 12    
და ნერგი აღიყვანნეს სულიერისა მიმართ და რამეთუ ნერგიცა სულიერვე
Line: 13    
არს, რამეთუ აღორძნდების და იზარდების და შობს მსგავსსა თჳსსა.

Paragraph: 65     
Line: 14       
ხოლო ვინაჲთგან სულიერსა წინააღუდგების უსულოჲ და უსულო არს
Line: 15    
ამქონებელი სულ/ისაჲ, ვითარ ქვაჲ, ძელი და რაოდენნი მახლობელ ამათსა
Line: 16    
(ხოლო მრავალ არიან ესენი კერძოობითთა შორის და მიუწდომელ), ამისთჳს
Line: 17    
კუალად8 კერძოობითთა ქვათაგან აღიყვანნეს თავნი თჳსნი საყოველთაოჲსა
Line: 18    
ქვისა მიმართ და კერძოობითთა ძელთაგან საყოველთაოჲსა ძელისა მიმართ და
Line: 19    
სხუათა ესევითართაგან ეგრეთვე. ხოლო საყოველთაოჲსა ქვისაგან და საყოველთაოჲსა
Line: 20    
ძელისა და ეგვითართა9 საზოგადოჲსა ნათესავისა მიმართ -- უსულოჲსა,
Line: 21    
რომელსა შეუცვან ყოველნი ესე.

Paragraph: 66     
Line: 22       
მქონებელთა უკუე ორთა საზოგადოთასა: სულიერისა და უსულოჲსათა,
Line: 23    
ესენი კუალად აღიყვანნეს ზოგადისა ნათესავისა მიმართ -- სხეულისა, რომელ
Line: 24    
არს სამკერძო განფენილი, და რამეთუ ქვაჲ და ძელი და კაცი და მარტივად
Line: 25    
ყოველნი, რაოდენნი სხეულ არიან, სამკერძოჲ აქუს განფენაჲ. კუალად
Line: 26    
სულისაგან და ანგელოზისა და ეგევითართა /აღიყვანნეს თავნი თნ́სნი
Line: 27    
საზოგადოჲსა რაჲსმე მიმართ -- უსხეულობისაჲსა, წინააღმდგომობის
Line: 28    
მქონებელისა სხეულისა მიმართ, რამეთუ იგი ვიდრემე კერძო განფენილ
Line: 29    
არს და ყოვლითურთ განუშორებელ, ხოლო იგი ყოვლითურთ უკერძოო
Line: 30    
და განუფენელ. იძიეს უკუე, თუ რაჲ არს ზიარი ორთაჲვე და პოვეს,
Line: 31    
ვითარმედ არსება10 არს თითოეული და რამეთუ სხეული არსებაცა11 და უსხეულოცა,
Line: 32    
ვითარ სული, ანგელოზი, ღმერთი. მოუგიეს12 თავთა თჳსთა აღსლვაჲ
Line: 33    
უკუე საზოგადოჲსა ნათესავისა მიმართ არსებისა, სახელი რაჲ არსებისაჲ თჳთგუამოვანსა13
Line: 34    
საქმესა ცხად-ჰყოფდეს.

Paragraph: 67     
Line: 35       
ვისწავებთ თქუმულსა14 ამას წინააღმდგომისაგან, რამეთუ არიან რაჲმე
Line: 36    
საქმეთაგანნი, რომელნი ვერ შემძლებელ არიან თჳთ თავით თჳსით გუამ-ყოფად,
Line: 37    
არამედ სხუათა შორის აქუს ყოფაჲ, /რომელთა შემთხუევითებცა15 სახელ-ედების:
Line: 38    
თეთრობაჲ და შავობაჲ, და სიტკბოჲ და ეგევითარნი, რამეთუ ესენი
Line: 39    
მართ16 და თავით თჳსით ვერ შემძლებელ არიან თჳთ თავით თჳსით გუამ-ყოფად,
Line: 40    
არამედ უეჭუელად ანუ სპეტისა, ანუ სძისა სხეულთა შორის არიან მეგუამე,
Page: 19  
Line: 1    
ეგრეთვე სხუათაცა. რაოდენნიცა უკუე არიან თჳთ თავით თჳსით გუამ-ყოფად
Line: 2    
შემძლებელნი და არმოქენენი გუამ-ყოფისა მიმართ სხჳსა ვისნიმე, არსებად
Line: 3    
ითქუმიან, ვითარ კაცნი, სულნი, ქვანი და რაოდენნი ეგევითარნი. აღვიდეს
Line: 4    
უკუე, ვითარცა ითქუა, საზოგადოჲსა რაჲსმე მიმართ არსებისა.

Paragraph: 68     
Line: 5       
აწ სადმე1 ყოველთა მყოფთა არსებაჲ*1 შეიცავს გარე, ვინაჲთგან ყოველთა
Line: 6    
მყოფთა ზედმიმწევნელ-ყოფასა მოქადულობს ფილოსოფოსი. კუალად პოვნეს
Line: 7    
ორნი რაჲმე /სადმე და ათნი და ოცნი, რომელნი აღიყვანნეს საზოგადოჲსა
Line: 8    
ნათესავისა მიმართ -- რიცხჳსა. კუალად პოეს*2 რაჲმე დიდი და მცირე და ამათ
Line: 9    
უწოდეს შერწყუმულებ, ვინაჲთგან რიცხჳ და შერწყუმული ეზიარებიან ურთიერთას,
Line: 10    
ვითარ-იგი რაოდენ არიან, რამეთუ რაოდენად აღიყვანნეს თითოეულნი
Line: 11    
ამათნი საყოველთაოსა რაოდენისა მიმართ. მოიგნეს უკუე ორნი საზოგადონი,
Line: 12    
შემცველნი მრავალთა საქმეთანი: არსებაჲ და რაოდენობაჲ.

Paragraph: 69     
Line: 13       
კუალად არს თეთრი*3 და მრავალნი კერძოობითნი თეთრობანი, რამეთუ
Line: 14    
თეთრი ანუ სპეტისა2 შორის, ანუ თოვლისა, ანუ კჳკნოჲსა*4. ესე ვიდრემე
Line: 15    
ყოველნი მარტივად თეთრისა შორის ქუეშე აღიყვანნეს. ეგრეთვე შავიცა და
Line: 16    
ფეროჲ და ეგევითარნი აღიყვანნეს ფერისა ქუეშე. არს კუალად ტკბილი, /მწარე,
Line: 17    
ტფილი. ესე ყოველნი უკუე აღრიცხულნი: ტკბილი, მწარე, ტფილი და
Line: 18    
მსგავსნი მათნი ყოველნი აღიყვანნეს ზოგადისა ნათესავისა ქუეშე*5...,
Line: 19    
რამეთუ რომელობა3*6 არს, რომლისაგან სახელნართაულად თანმქონი
Line: 20    
სახელ-იდების, რამეთუ სითეთრისაგან ითქუმის თეთრი და საღრ[ა]მმატიკოსოჲსაგან
Line: 21    
იწოდების ღრამმატიკოსი.

Paragraph: 70     
Line: 22       
კუალად არს მარჯუენე, მარცხენე, ორწილი, ნახევარი. და ესე ყოველნი
Line: 23    
აღიყვანნეს საზოგადოჲსა ნათესავისა მიმართ -- რაჲსამიმართისა*7, რომელ
Line: 24    
არს სქესი სხჳსაჲ სხჳსა მიმართ.

Paragraph: 71     
Line: 25       
კუალად*8 არს ლუკიას შინა, სავაჭროთა შინა, ანუ რაოდენნი ესევითარი4,
Line: 26    
რომელნი აღიყვანნეს სადაობისა ქუეშე, რომელი ადგილისა დამნიშნველი არს.

Paragraph: 72     
Line: 27       
კუალად არს გუშინ, შარშა, ხვალე და რაოდენნი ესევითარებ, რომელნი
Line: 28    
აღიყვანნეს ოდესობისა*9 ქუეშე, რომელი ჟამისა დამნიშნველობითი5 არს.
Line: 29    
კუალად არს /წოლაჲ, დგომაჲ, ჯდომაჲ -- ესენი აღიყვანნეს მდებარეობისა*10
Line: 30    
ქუეშე.

Paragraph: 73     
Line: 31       
კუალად არს შემოსაჲ, შეცუმაჲ, შერტყმაჲ -- ესენი აღიყვანნეს ქონებისა*11
Line: 32    
ქუეშე, რამეთუ ქონება6 არს არსებისაჲ არსებისათჳს გარემოდებაჲ.
Line: 33    
კუალაღ არს ცემაჲ, განჴურვებაჲ, განცივებაჲ -- ესევითარნი აღიყვანნეს
Line: 34    
ქმნისა*12 ქუეშე.

Paragraph: 74     
Line: 35       
კუალად მხილველთა ვიეთთამე ცემულთა, განთეთრებულთასა, აღიყვანნეს
Line: 36    
ესენი ვნებისა*13 ქუეშე, რომელ არს შეცვალებაჲ სხჳსამიერი. ხოლო ქმნა
Line: 37    
არს მოქმედებაჲ რაჲსათჳსმე.
Page: 20  

Paragraph: 75     
Line: 1       
იჴუმინეს უკუე ათნი ესე მხოლონი ზოგადობითნი: არსებაჲ, რაოდენი,
Line: 2    
რომელი, რაჲსამიმართი, სადაჲ, ოდესი, დებაჲ, ქონებაჲ, ქმნაჲ, ვნებაჲ. თითოეული
Line: 3    
უკუე მყოფთა ყოველთაგანი ერთისა ამას სჲზოგადოთაგანისა ქუეშე
Line: 4    
დაიწესების. ხოლო ამათ სახელ-სდვ/ეს თჳსმზრახად, ვითარცა ვიეთთჳსმე
Line: 5    
მათ ქუეშე დაწესებულთა მზრახთა და მეტყუელთა.

Paragraph: 76     
Line: 6       
ამათ უკუე ათთა თნ́სზრახვათა1 ძლით არისტოტელმან აღწერა წიგნი და
Line: 7    
მოიჴსენა მასწავლელობასა შინა ჴმათა რათაჲმე2 ხუთთაჲ, უცნაურად ჩუენგან
Line: 8    
მყოფთაჲ, ჩუეულებისა შორის ნათესავისა, განყოფილებისა, სახისა, თჳსისა და
Line: 9    
შემთხუევითისაჲ.

Paragraph: 77     
Line: 10       
ვინაჲცა ფილოსოფოსმან პორფირი, კაცთმოყუარედ მოქმედმან თანად და
Line: 11    
ფილოსოფოსმან, დაწერა წიგნი ესე, მასწავლელი ჩუენდა3, თუ რასა დაჰნიშნავს
Line: 12    
თითოეული ჴმაჲ, რაჲთა მსწავლელნი უადვილესობით შემძლებელ ვიქმნნეთ
Line: 13    
შემდგომად არისტოტელის მიერ თქუმულთა თჳსმზრახობათძლითთა*1.
Line: 14    
და პორფირისი უკუე ესე არს საზრი, ხოლო ზედწარწერა წიგნსა4 "შემყვან/ებლობითი"5,
Line: 15    
ვინაჲთგან გზაჲ არს ყოვლისა ფილოსოფოსობისა მიმართ, რამეთუ
Line: 16    
წინაუძღჳან ფილოსოფოსთა ყოველთა აღწერილებსა6 "კატიღორიანი",
Line: 17    
ხოლო მათ "შემყვანებლობაჲ". რამეთუ რაჲ-იგი ქმნეს ფილოსოფოსთა ყოველთა
Line: 18    
ზედა მყოფთა (რამეთუ აღიყვანნეს ყოველნი მყოფნი ათთა ზიარობათა
Line: 19    
ქუეშე და არცერთი რაჲ არს ყოველთაგანი, რომელი არა უეჭუელად იპოების7
Line: 20    
ესევითართა ზიარობათაგანისა რომლისამე ქუეშე შემავალად), იგივე ქმნეს
Line: 21    
ღრამმატიკოსთა ჴმათა ზედა, რამეთუ მნებებელთა უზომოებისა ჴმათაჲსა წარმოთქუმასა
Line: 22    
და ვერ შემძლებელთა, შეკრიბნეს რომელნიმე უკუე ჴმანი ზიარობისა
Line: 23    
რაჲსმე მიმართ სახელისაჲსა, ხოლო რომელნიმე ეგევითარისა ზიარობისა
Line: 24    
რაჲსმე მიმართ სიტყჳსაჲსა და ესრეთ ყვნეს რვა მათმიერნი ნაწილნი სიტყჳსანი,
Line: 25    
რომელთა მიმართ აღვლენ ყოველნი თითოეულად ნიშნოვნობითნი ჴ/მანი.

Paragraph: 78     
Line: 26       
რაოდენად ვიდრემე უკუე და რაებად განიწვალების ფილოსოფოსობისა
Line: 27    
თითოეული კერძოჲ და რაჲ აქუს შესრულებაჲ, თქუმულ არს.

Paragraph: 79     
Line: 28       
ხოლო გჳჴმს ჩუენ თქუმად ფილოსოფოსთა მიერ ესრეთ აღსაარებულთა
Line: 29    
წინაჲსწართქუმულთათჳს8, ესე იგი არს, ჴელოვანნათქუამთა ყოვლისა წიგნისა
Line: 30    
ზედა., რომელ არიან ესენი: ბანი, საჴმარი, საკუთარი, წესი, მიზეზი ზედწარწერილისაჲ,
Line: 31    
თავთაშორისი განწვალებაჲ და თუ რომლისა კერძოჲსა ქუეშე აღიყვანების
Line: 32    
აღწერილი იგი. ამათი უკუე მოიგონეს ფილოსოფოსთა წინაჲსწართქუმაჲ,
Line: 33    
არა ვითარცა ნამეტავისა9 რაჲსმე მომგონებელთა მათთჳს, ანუ სხუათა
Line: 34    
ჴელოვნებათათჳს, არამედ უგულსმოდგინეს-ყოფისა წარმკითხველთაჲსა მნებებელთა,
Line: 35    
რამეთუ წარმკითხველი ვინმე უმეცა/რ თუ იყოს განსა*2 წიგნისასა,
Line: 36    
სცონის და დააგდებს საშუალ და ამათ ივნებენ მოგზაურნიცა, რაჟამს არა უწყოდინ10.
Line: 37    
და ამისთჳს უკუე იტყჳან განსა. ხოლო არავე ჴელ-ჰყოფს გულსმოდგინედ
Line: 38    
მეცნიერი განისაჲ პირველ, ვიდრე არა მისმიერი საჴმარებაჲ*3 ისწავოს,
Line: 39    
ვინაჲ სამართლად იტყჳან საჴმრობასაცა.
Page: 21  

Paragraph: 80     
Line: 1       
მერმეცა ამათნი მსწავლელნი ურწმუნოებთ, უკუეთუ საჴმარი არს პირველ
Line: 2    
ცნობადმდე, უკუეთუ საკუთარი*1 არს ძუელისაჲ წიგნი იგი, რომლისაჲ1
Line: 3    
უწყოდით დიდებულ-ყოფაჲ, ვითარ-იგი არისტოტელისი, ანუ პლატონისი,
Line: 4    
რამეთუ მათგან ვჰგონებთ ყოვლისავე საჴმრად თქუმასა. ამისთჳს უკუე საკუთარსაცა
Line: 5    
იტყჳან.

Paragraph: 81     
Line: 6       
ხოლო ამათისა შემეცნებისაგან აღმოიჭჳრობს წესისაძლითისა*2 ძიებაჲ,
Line: 7    
თუ ვინაჲ პირველად ჯერ-არს დაწესებაჲ მისი ანუ შემდგომად და ამისთჳს წესადცა
Line: 8    
უწოდენ.

Paragraph: 82     
Line: 9       
ხოლო ზედწარწერასა*3 იტყჳან, ვი/ნაჲთგან, ვითარცა შემოკლებით
Line: 10    
ვითამე გარეშეუცავს განი, ამას თანა ესეცა, თუ რომელსა კერძოსა ქუეშე ფილოსოფოსობისასა აღიყვანების შემეცნებისა მიერ, თუ სადა უფროჲს შესრულდების.
Line: 11    
გამოჩნდა რაჲ უკუე, თუ რაჲსათჳს წინაჲსწარ2 იტყჳან ამათ ფილოსოფოსნი,
Line: 12    
ჟამი არს ეგერა ჩუენდა თქუმად წინსათქუამთაცა წიგნისათა.
Line: 13    
არს უკუე აქა განი პორფირისი თქუმაჲ ხუთთა რათათჳსმე, რომელნი ყოველთა
Line: 14    
მყოფთანი არიან, ესე იგი არს, ყოველთა მყოფთა შორის იხილვებიან,
Line: 15    
რომელ არიან ესე*4: ნათესავი, სახე, განყოფილებაჲ, თჳსი, შემთხუევითი.

Paragraph: 83     
Line: 16       
ხოლო საჴმარ-არს წიგნი ესე ყოველსა ფილოსოფოსობასა შინა, რამეთუ
Line: 17    
მასწავებს ჩუენ თჳთადად მყოფთა სახეთა შორის, რომელნი არიან მიზეზნი
Line: 18    
შემტკიცებისა მათისანი, ხოლო მიზეზთაგან შემტკიცებისათა დასრულებათა მოვიხუამთ.
Line: 19    
ვინაჲცა დასრულებასა ასწავე/ბს და ყოვლისა ფილოსოფოსობისა მიმართ
Line: 20    
საჴმრობს, რამეთუ დასრულებისა მიერ ბოლოსა ვსცნობთ მისსა.

Paragraph: 84     
Line: 21       
ხოლო საკუთრობასა ცხად-ჰყოფს უკუე და უბნობაჲცა, სიცხადისა მქონებელი,
Line: 22    
და სხუათა წიგნთა მისთა შინათა ხედვათა წიგნსა ამას შინა მოჴსენებაჲ;
Line: 23    
მერმეცა მიჴმობაჲ ამისი ხურისაორისსა, რამეთუ ამისსა სხუათაცა რათმე
Line: 24    
წიგნთა მიმჴმობი ამასცა მიუჴმობს ესევითარისა მიზეზისათჳს.

Paragraph: 85     
Line: 25       
მასწავლელი იყო ხურისაორისი და განმმარტებელი მისი სასწავლელთაჲ*5.
Line: 26    
ხოლო ვედრებულ იქმნა მატიანობად ცეცხლსა ეტნისასა*6 და განიმგზავრა.
Line: 27    
ამას ჟამსა ჰპოებს ხურისაორიოს არისტოტელის "კატიღორიათა" და ვერცა
Line: 28    
ყოვლად შეუთქს, შთამჭურეტელი. აუწყებს უკუე პორფირიის, მუნ მყოფსა,
Line: 29    
მიმწერელი შემთხუეულისაჲ და უკუეთუ ამატიანა ვიდრემე ცეცხლი, /მოსლვად,
Line: 30    
ხოლო უკუეთუ არა, შესაყვანებელი3 რაჲმე მოწერად მისსა, რომლისაცა
Line: 31    
მიერ ეგულებოდის მას შედგომილ-ყოფაჲ წიგნისაჲ. ვინაჲთგან უკუე პორფირის
Line: 32    
ვერ ეძლო ჟამად უკმოქცევაჲ, აღუწერა მას წიგნი ესე თქუმულთა4 მიერ პლატონისთა, შემლექსველმან ამისმან კნინღა და სიტყუათაცა მათვე მიერ მოსრულმან.
Line: 33    
და ამისგან სადმე ცხად-არს, ვითარმედ საკუთარი არს ძუელისაჲ წიგნი
Line: 34    
ესე.

Paragraph: 86     
Line: 35       
ხოლო პირველი არს წესი*7, რამეთუ უკუეთუ არისტოტელისთა შემოიყვანებს
Line: 36    
კატიღორიათა, რომელნი მარტივთა ჴმათათჳს არიან, ხოლო ესენი სიტყჳთისანი
Page: 22  
Line: 1    
არიან დასაბამნი, ცხად-არს, ვითარმედ წესი პირველ არს სიტყჳთისა, და
Line: 2    
სამართლად პირველ1 მისსა დაიწესების და ესენი უკუე წესისათჳს.
Line: 3    
ხოლო "შეყვანებითი" ზედწარწერილ არს*1 და უღონოებენ ვიეთნიმე,
Line: 4    
თუ რაჲსათჳს განუსაზღვრებელად ზედწარწერა "შე/ყვანებითი", რამეთუ არა
Line: 5    
ჩანს, თუ ვინაჲ კერძო: სარიტოროჲ, საღრამმატიკოსოჲ, ანუ სიტყჳთი? ვიტყჳთ
Line: 6    
უკუე მათდა მიმართ, ვითარმედ: ზესთაობის2 მქონებელთა საქმეთასა განუსაზღვრებელად
Line: 7    
ჩუეულ ვართ შესწავებასა. ვითარ ოდეს უმიროჲსი გუეგულვოს დანიშნვაჲ,
Line: 8    
"სიტყჳსმოქმედიო" -- ვიტყჳთ გარდარეულებით. რაჲ უკუე აყენებდა,
Line: 9    
მნებავსა ფილოსოფოსობისა დანიშნვისასა3 განუსაზღვრებელად დანიშნვად4
Line: 10    
გარდარეულებით? ამის შემდგომად ამასცა ვიტყჳთ: შეყვანებაჲ5 ჴელოვნებისა
Line: 11    
ანუ ზედმიწევნულობისა შეყვანება6 არს უეჭუელად, ხოლო ფილოსოფოსობაჲ --
Line: 12    
ჴელოვნება ჴელოვნებათა და ზედმიწევნულობა ზედმიწევნულობათა. ვითარ
Line: 13    
უკუე ამისსა მიმართ შეყვანებისა7 ჩუენისა მგულებელსა და საშუალობითა ამისითა
Line: 14    
-- ჴელოვნებათა მიმართ ყოველთა (ვინათგან ჭეშმარიტ/ებაჲ აქუს საზღვარსა8)
Line: 15    
ეგულვა ერთისა9 ჴელოვნებისა "შეყვანებითად"10*2... ზედწარწერაჲ?
Line: 16    
ესოდენ11 უკუე ვიდრემე ზედწარწერისაცაძლითნი.

Paragraph: 87     
Line: 17       
ხოლო საუწყო, ვითარმედ განიწვალების აღნაწერი ესე სამად: ღა პირველსა
Line: 18    
ვიდრემე კერძოსა შინა ასწავებს თქუმულთა12 ამათ ხუთთა ჴმათათჳს. ხოლო
Line: 19    
მეორესა შინა თანააღსწმასნის მათ და ასწავებს, თუ რაჲ ზიარ მათდა და რაჲ
Line: 20    
განთჳსებულ, ესე იგი არს, თუ რაჲ არს ზიარი ნათესავისა და სახისაჲ და რაჲ
Line: 21    
განთჳსებულ, ნათესავისაცა და განყოფილებისაჲ და ყოველთა ზედა ეგრეთვე.
Line: 22    
ხოლო მესამესა შინა ასწავებს., თუ რანი არიან ზიარნი თანად ყოველთანი.

Paragraph: 88     
Line: 23       
ხოლო უპირატეს ამათსა წინაშესავალსა შინა განსა წინააბგერებს წიგნისასა
Line: 24    
და საჴმარებასა ასწავებს და გუარსა მასწავლელობისასა, ვითარმედ უმარტივესი
Line: 25    
და უშესაყვანებელობითი არს*3.

Paragraph: 89     
Line: 26    
/სიტყჳთისა ორღანოჲსა მიმართ ფილოსოფოსობისაჲსა აღიყვანების წინამდებარე
Line: 27    
ესე წიგნი, რამეთუ ასწავებს მათ, რომელნი დასაბამთა მიმართ გამომაჩინებლობისათა
Line: 28    
თანშემასრულებელ არიან, რომელ არს ნათესავისა შეგულისსიტყუვაჲ13,
Line: 29    
რომელი სახე არს შეზავებულისა სიტყჳსაჲ, რომლისა კუალად ნათესავ
Line: 30    
არს სიტყუაჲ.

Paragraph: 90     
Line: 31       
ამის შემდგომად არისტოტელის "კატიღორიათაცა" მიმართ შეიყვანებს,
Line: 32    
რომელნი14 კუალად სიტყჳთისანი არიან. ხოლო სიტყჳთი არა კერძოჲ ფილოსოფოსობისაჲ,
Line: 33    
არამედ უღონოჲ არს, ვითარცა სხუათა შინა ვაჩუენოთ.



Subchapter: 2  
Line: 34  ნანდუილ საჭიროჲსა, ხურისაორიე


Paragraph: 1     
Line: 35       
ყოველთა მყოფთა თჳთაღძრვით ჰსურის კეთილისათჳს, ვინაჲთგან მყოფთა
Line: 36    
ყოველთაჲ ერთი არს დასაბამი -- კეთილი. ყოველნი უკუე კეთილისა მიმართ,
Page: 23  
Line: 1    
ვითარცა თჳსისა კეთილისა აღპყრობილ არიან. და სრულ-იქმნ/ების თითოეული
Line: 2    
ზიარებითა მისითა საზომთაებრ თჳსთა. არცა ერთსა ვის სადა ჰსურის ბოროტისათჳს,
Line: 3    
არამედ მოსურნენიცა მისნი, ვითარცა კეთილისა, წადიერ არიან მისსა.

Paragraph: 2     
Line: 4       
აწ უკუე ოდეს ენებოს ვის რაჲსმე მიმართ წუევაჲ ვისიმე, მისმიერსა
Line: 5    
კეთილსა უჩუენებს, რაჲთა ამის მიერ მოიზიდოს იგი. ამას უკუე
Line: 6    
ჰყოფს ფილოსოფოსი პორფირიცა, რამეთუ მნებებელი შეყვანებადთა მაწუეველ-ყოფისაჲ
Line: 7    
წარმკითხველობად1 წიგნისა ამის, ამის მიერ ყოფადსა კეთილსა
Line: 8    
მიუთხრობს დაწყებასავე. ხოლო ვინაჲთგან მრჩობლი არს კეთილი, ერთი უკეე,
Line: 9    
ვითარცა დასასრული, ვითარ ვიტყოდით: "კეთილ არსო სიმრთელე", ხოლო
Line: 10    
სხუაჲ, ვითარ დასასრულისა მიმართ, ოდეს ვიტყოდით: "ჴელისჴსნაჲ კეთილ
Line: 11    
არს არ თავით თჳსით, არამედ ვითარცა უდიდესისა კეთილისა მიმართ აღსლვადი",
Line: 12    
/რამეთუ ვიტყჳთ: "უკუეთუ გგულავს განმრთელებაჲ, საჭირო არს ჴელისჴსნაჲ",
Line: 13    
ამისთჳს უკუე თქუა "საჭიროობაჲ", ვინაჲთგან ვითარცა სხჳსა რაჲსმე
Line: 14    
დასასრულისა მიმართ აღიყვანების წიგნი "კატიღორიათაჲ" და არა არს კეთილ,
Line: 15    
ვითარცა დასასრული, არამედ სხჳსა მიმართ მიმყვანებელი. და მარტივად
Line: 16    
ითქუმოდედ, "საჭიროდ'იტყჳს აქა წიგნსა, ვითარცა უფროჲსისა კეთილისა
Line: 17    
მიმართ აღმყვანებელსა და ანუ ვითარცა საჴმარსა, ანუ ვითარცა თავით თჳსით
Line: 18    
საჭიროსა და თჳნიერ მისსა სხუათა ფილოსოფოსთა აღწერილებისა განკარგვად
Line: 19    
არშემნდობელსა.

Paragraph: 3     
Line: 20       
ხოლო სათანადო არს ცნობად, ვითარმედ ფილოსოფოსნი "საჭიროსა"*1
Line: 21    
ორგუარად იტყჳან: რამეთუ საჭიროდ უწოდენ ანუ საჴმარსა, ანუ წინაუკმოგანწვალებულსა2
Line: 22    
საგებისასა. და საჴმრად ვიდრემე იტყჳან შესაწევნელსა რაჲსმე
Line: 23    
მიმართ, ვითარ-იგი შესხმასა, ჩაცუმა/სა, რამეთუ შეეწევის უდარესისა
Line: 24    
მიმართ არგანხრწნისათჳს3 სხეულთა და ესრეთ გებად*2 უმრავალჟამიერესად.
Line: 25    
ითქუმის უკუე "საჭიროდ", ვითარცა ვთქუთ, წინაუკუმოგანწვალებულიცა
Line: 26    
საგებისაჲ, რომლისა თჳნიერ ყოფაჲ შეუძლებელ არს4, ვითარ საჭირო არს
Line: 27    
ცხოველთა, მქონებელთა სამშჳნველისათა, აღმოფშჳნვაჲ უეჭუელად, რაჲთა
Line: 28    
ცოცხალ იყვნენ. და საჭირო საჴმარ არს აღმოფშჳნვაჲ, რამეთუ თჳნიერ მისსა
Line: 29    
სიცოცხლე შეუძლებელ არს ცხოველთა, მქონებელთა სამშჳნველისათაჲ.

Paragraph: 4     
Line: 30       
ვინაჲცა "საჭიროდ" ითქუმის წიგნი ესე ანუ პირველისა დანიშნულისაებრ
Line: 31    
ანუ მეორისა. და ვიტყჳთ არა მეორისაებრ, არამედ პირველისა და6 რამეთუ
Line: 32    
პირველ პორფირის ვამოჩინებისასაცა არა უმეცრებდეს, ვითარცა ცხად-ჰყოფენ
Line: 33    
ფილოსოფოსთა მოფარდულობანი. ცხად-არს /უკუე, ვითარმედ ვითარცა
Line: 34    
საჴმარი და ადვილმყოფელი7 მათისა გულისხუმის-ყოფისაჲ8, საჭირო-ყოფად
Line: 35    
ითქუმის ესრეთ. ხოლო ნუსადა შესაძლებელ არს მეორისაცა დანიშნულისაებრ
Line: 36    
საჭიროდ წოდებაჲ, რომლისა თჳნიერ გაგონებაჲ შეუძლებელ არს არა თჳთ
Line: 37    
მის აღწერილისა ზედა გაგონებითა ჩუენგან საჭიროობისაჲთა, არამედ აწ თქუმულისა
Line: 38    
ამის ხუთთა ჴმათა ხედვისა9 ზედა, რამეთუ თჳნიერ ამათისა მეცნიერებისა
Line: 39    
ზედამიწევნით ცნობაჲ სხუათაჲ შეუძლებილ არს.
Page: 24  

Paragraph: 5     
Line: 1       
ვინაჲ არცა პორფირი თქუა: "ნამდჳლ აღწერილისა ამისთჳს ნანდჳლ საჭიროობაჲ,
Line: 2    
არამედ `საჭირო ყოფაჲ ამათისა ხედვისაჲ"1. და რამეთუ პირველ
Line: 3    
პორფირისსაცა ამათძლითი მწერლობაჲ საჭირო იყო მათშორისისა ხედვისათჳს
Line: 4    
გულისხუმისსსაყოფელად ხედვებსა ფილოსოფოსთასა და თჳნიერ ამისსა მათი
Line: 5    
გულისხუმის-/ყოფაჲ შეუძლებელ.

Paragraph: 6     
Line: 6       
ესოდენი უკუე იყო და ესეოდენი3 იქმნა საჴმარი წინამდებარისა წიგნისაგან,
Line: 7    
რამეთუ განთესულად თქუმულნი უმოხუცებულესთა მიერ შემოკრიბნა და
Line: 8    
უადვილეს და უშემოკლებულეს ყო ჩუენდა მათ მიერ ხედვაჲ*1. ვინაჲ არცა
Line: 9    
პორფირი განითჳსებს პოვნასა მათშორისისა ხედვისასა, არამედ "მოხუცებულთამიერსაო,
Line: 10    
-- ჴმობს, -- წარმოთქუმასა ვმეცადინობდე".

Paragraph: 7     
Line: 11       
ხოლო საცნაურ-იყავნ, ვითარმედ მეყსეულად შესავალთავე შორის სამთა
Line: 12    
ამათთჳს მზრახვალობს, რამეთუ იტყჳს: თუ რაჲ არს წინააღრჩევაჲ აღწერილისაჲ
Line: 13    
(ვითარმედ ხუთთა მათ ჴმათათჳს მეტყუელებაჲ), და რაჲ საჴმარი (ვითარმედ
Line: 14    
იჴმარების არა არისტოტელის ხოლო "კატიღორიათა" ზედა, არამედ მარტივად
Line: 15    
ითქჳნ ყოველსა მომპოვნებლობითსა4 ღონისძიებასა ზედა), და ვითარსა
Line: 16    
იჴუმევს გუარსა მასწავლელობისასა ვითარმედ ცხადსა და შესაბამსა შეყვანებადთა5
Line: 17    
სასმენელებისასა, /რამეთუ არცა უფროჲსთა ასწავებს ხედვათა შეყვანებადთა
Line: 18    
შეტყუებისასა, არცა სიგრძედ აღჰფენს აღწერილსა, არცა უცხადოსა
Line: 19    
იჴუმევს ლექსსა, რაჲთა ამათ მიერ მაწუეველ ექმნეს ჭაბუკთა წარმკითხველობად
Line: 20    
წიგნისა ამის.

Paragraph: 8     
Line: 21       
ხოლო შესაკრავი დონანი*2 დამინიშნავს ჩუენ, ვითარმედ არა "კატიღორიათა"
Line: 22    
მიერსა ხოლო მასწავლელობასა შინა შემეწევის წიგნი ესე, არამედ ყოველსა
Line: 23    
ფილოსოფოსობასა. და კუალად "არისტოტელის მიერთაო"6, თქუა, ვინაჲთგან
Line: 24    
შეეწევის არა წიგნსა ზედა ხოლო არისტოტელის "კატიღორიათასა", არამედ
Line: 25    
სხუათაცა "კატიღორიათა" ზედა, ესე იგი არს პლატონისთა და სხუათა ფილოსოფოსთა
Line: 26    
მიერ აღწერილებსა7.

Paragraph: 9     
Line: 27       
რამეთუ შესწავებაჲ საჴმარ-არს, ვითარმედ შემდგომად8 არისტოტელისა
Line: 28    
მრავალთა არისტოტელის მოყუასთა აღშურვებითა მოძღურისაჲთა დაწერნეს
Line: 29    
"კატიღორიანი" და "პერი ერმინიაჲ"9 და "ანალჳტიკანი". შეეწევის უკუე წიგნი
Line: 30    
ესე არა ხოლო /არისტოტელის "კატიღორიათა" ზედა, არამედ არქიტოჲსთაცა
Line: 31    
და ყოველსა ფილოსოფოსთა მოფარდულობასა ზედა.

Paragraph: 10     
Line: 32       
ხოლო უღონოებენ*3 ვიეთნიმე მეყსეულად დაწყებასავე ამისდამი, ვითარმედ
Line: 33    
`ნანდჳლ საჭიროჲსა" ხოლო უსიტყუ ვიდრემე და არშესადგინებელ არს
Line: 34    
უღონოებაჲ იგი, გარნა კეთილობის მქონ არს თქუმაჲ მხედველობისათჳს
Line: 35    
აღჴსნათაჲსა, ჰაეროვნად და სარგებლიანად მყოფისა უღონებენ უკუე
Line: 36    
ესრეთ: ნანდჳლ ვისსა რომელსამე*4... საგებსა ხოლო რომელსამე --
Line: 37    
განმყოფებულსა? და საჭირო ვიდრემე უკუე არს მარადის იგივეობის
Line: 38    
მქონებელი და საჭიროობით მყოფი, ვითარ-იგი მზისა ქუეყანისა ზედაჲთ
Line: 39    
ყოფასა დღე არს, ხოლო საგები, რომელსა ძალითა ჰქონდის მყოფობაჲ
Line: 40    
ორთა წინააღმდგომთაჲ, ვითარ-იგი აღმოკითხვისა10 და არაღმოკითხვისაჲ11, არა
Line: 41    
რომლისა უკუე ყოფითა, არამედ ძალსა12 შინა ხოლო /მყოფად სახილველობითა.
Page: 25  
Line: 1    
ხოლო განმყოფებული1 არს მოქმედებად მოყვანებული და მდგომი საგები...*1
Line: 2    
და ამათი ვიდრემე არს შემდგომობაჲ, ვითარცა განთჳსებული და საზღვარი,
Line: 3    
შესმენილთა და ქუედმდებარეთაჲ ურთიერთას, რამეთუ ორთავე განასწორებენ
Line: 4    
ესენი ქუედმდებარეთად შესმენილთა და შესმენილთადა2 -- ქუედმდებარეთა,
Line: 5    
განთჳსებული და საზღვარი3.

Paragraph: 11     
Line: 6       
ხოლო რომელი არს შესმენილი და რომელი ქუედმდებარე? ქუედმდებარე*2
Line: 7    
ვიდრემე, რომლისა შორის თანმდებარე4 არს ართრონი, ხოლო შესმენილი,
Line: 8    
რომლისა შორის არსი ანუ ძალითა, ანუ მოქმედებითა შეუღლვილ არს, რამეთუ
Line: 9    
შესმენელთაგანთა ანუ სახელებად მყოფთა, ანუ სიტყუებად, სახელებთადა
Line: 10    
უკუე შორის-მოქმედებაჲ შეუღლვილ არს და ჴმაჲ*3, ხოლო სიტყუათადა -- ძალი,
Line: 11    
ვითარ უკუეთუ ვთქუა "კაცი", ვითარმედ ქუემდებარე5 ვთქუ, ხოლო უკუეთუ6
Line: 12    
შევსძინო "ცხოველი არს"*4 ...თანგასწო/რებით არცაშესმენილ, არცა ქუედმდებარე
Line: 13    
საჭიროჲსა, ანუ საგებისა, ანუ განმყოფებულისა, არამედ უფროჲს,
Line: 14    
ვინაჲთგან არ გარემოიქცევის შემდგომობისაებრ მყოფობისა, რამეთუ ყოველი,
Line: 15    
რაჲცა არს საჭირო ანუ საგებ, ანუ განმყოფებულ, იგი ნანდჳლცა არს.15

|თნ16
Line: 16    არა რაჲცა არს ნანდჳლ, იგი უეჭუელად ანუ საჭირო არს, ანუ საგებ, ანუ განმყოფებულ,

Line: 17    
არამედ რამეთუ ერთი რაჲმე7 ამათგანი*5 სხუაებ არა არს, ვითარ
Line: 18    
უკუეთუ იგი საგებ იყოს, არცა საჭირო არს, არცა გამყოფებულ8 აწ უკუე
Line: 19    
უკუეთუ არ გარემოიქცევის შემდგომობისაებრ მყოფობისა ნანდჳლი, უფროჲს
Line: 20    
სადმე არს საგებისა და საჭიროსა და განმყოფებულისა. რაჲსათჳს უკუე პორფირიოს*6,
Line: 21    
ყოველსა რაჲ კატიღორიასა ანუ უფროჲს, ანუ სწორ-ყოფაჲ ჰნებავს
Line: 22    
ქუედმდებარისაჲ, ხოლო უმცროჲსობაჲ -- /არასადა, მან საჭიროჲ, უმცროჲსად
Line: 23    
მყოფი, უფროჲსობით შესმენილ-ყო, ვიტყჳ ნანდჳლ ვისს.ა, თქუა რაჲ
Line: 24    
"ნანდჳლ საჭიროჲსა?".

Paragraph: 12     
Line: 25       
საცნაურ-არს უკუე*7, ვითარმედ ჭეშმარიტ ვიდრემე არს უმცროჲსთაგან
Line: 26    
უდიდესთა ვერ-შესმენაჲ, გარნა ნანდჳლი არა არს უფროჲს საჭიროჲსა. რამეთუ
Line: 27    
საკუთრად უფროჲსად მყოფნი იგინი9 არიან, რაოდენნი მრავალთად შეისმინებიან
Line: 28    
და მრავალთა შორის აქუს გუამი და საქმესა რასმე შინა არიან, ანუ
Line: 29    
თჳსი გუამი აქუსყე თჳსაგან თავით თჳსით სახილველთა, ვითარ-იგი ცხოველსა.
Line: 30    
რამეთუ შეიმინების ძაღლისადმი და კაცისა ღა ცხენისა და ამათ შორის აქუს
Line: 31    
ვიდრემე გუამი*8 ხოლო თჳსიცა არსებაჲ აქუს მას თჳსაგან გულისხუმისსაყოფელი,
Line: 32    
(რამეთუ განვასაზღვრებთ ცხოველსა არსება-ყოფად10, მეტყუელნი მას
Line: 33    
სულიერად /მგრძნობელობითად), ვინაჲთგან რაოდენთა არა აქუს თჳსი გუამი,
Line: 34    
არამედ არიან ჴმანი თანმოსახელენი, ვითარ ძაღლი11 და ეას და რაოდენნი ეგევითარებ,
Line: 35    
არა არიან უფროჲს, რამეთუ ლიტონნი არიან ჴმანი ღა არა საქმენი.
Page: 26  
Line: 1    
ხოლო უფროჲსად მყოფსა რასმე უღირს პირველად თჳთ თავით თჳსითობაჲ და
Line: 2    
ეგრეთღა სხუათა უფროჲს-ყოფაჲ. ვინაჲ ნანდჳლსა*1 ვინაჲთგან არა აქუს თჳსი
Line: 3    
გუამი, არამედ სახელისაჲ მხოლოდ არს1 ამათ შორის ზიარებაჲ საჭიროჲსა და
Line: 4    
საგებისა და გამყოფებულისა, არა არს არცა ერთისა მათგანისა უფროჲს, რამეთუ
Line: 5    
ჴმაჲ არს ლიტონი. და კუალად უკუეთუ უფროჲს-ყოფად იტყჳან ნანდჳლსა.
Line: 6    
უეჭუელად ვითარცა ნათესავსა ღირს-ჰყოფენ მას უფროჲს-ყოფად*2. ხოლო
Line: 7    
ნათესავი განიკუეთოს რაჲ, მასვე ჟამსა სახეთა შეიქმს შემტკიცებულთა და უეჭუელ/ად
Line: 8    
არცა ერთი, რომელი არცა უპირველეს არს, არცა უუკუანაჲსკნელეს.

Paragraph: 13     
Line: 9       
საჭირო არს მათდა აღსაარებად მასვე ჟამსა ქმნილობაჲ საჭიროჲსა და საგებისა
Line: 10    
და განმყოფებულისაჲ, ხოლო უკუეთუ ესე არა არს, არ სადმე ნათესავ
Line: 11    
არს ნამდჳლი თქუმულთა მათ, არცა სადმე ჭირის მაგიერ უფროჲს მათსა, რამეთუ
Line: 12    
ჴმაჲ არს თანმოსახელე და არ ნათესავი, არცა ბუნებაჲ რაჲმე განჩენილი,
Line: 13    
თითოეულთა კერძოობითთა შორის მყოფი, ვითარცა არიან ნათესაჳნი.

Paragraph: 14     
Line: 14       
მერმეცა ყოველთავე საქმეთა ანუ განუსაზღვრებისადმი ვიტყჳთ, ანუ განსაზღვრებისადმი.
Line: 15    
ხოლო განზღვრებისადნი2 არიან ოთხ: ყოველი, ვინ, არაყოველი,
Line: 16    
არავინ. და განზღვრებისადმი თქუმულად იტყჳან მათ, ვინაჲთგან ძათ მიერ
Line: 17    
განიზღვრების ნაუბარი, გინათუ საყოველთაოჲსათჳს უბნობდეს ვინმე, გინა --
Line: 18    
კერძოობითისა. რამეთუ უკუეთუ თ/ქუას "ყოველი", საყოველთაოსა დაჰნიშნავს3,
Line: 19    
ხოლო უკუეთუ "ვინმე" -- კერძოობითსა. ამათსა უკუე ესრეთ ყოფასა,
Line: 20    
ვინაჲთგან ჩუენებულ არს ფილოსოფოსთა ყოველთა მიერ, ვითარმედ განუზღვრებელად4
Line: 21    
რაჲსამე5 თქუმაჲ სწორძალობს განსაზღვრებისა თანა კერძოობითისა,
Line: 22    
ვითარ-იგი ვითარმედ "ვინმე" (რამეთუ ვითარმედ "ვინმე კაცი მოვიდა", იგივე
Line: 23    
არს "კაცი მოვიდა"). უკუეთუ ესრეთ აქუს ამათ, პორფირიოს6 სადმე განუზღვრებელად7
Line: 24    
მეტყუელმან "ნანდჳლ საჭიროჲსა"*3 და დამრთველმან "საჭიროჲსამან"
Line: 25    
კერძოობით, მიიღო "ნანდჳლი" ვითარ თუმცა იტყოდა "რაჲმე ნამდჳლი
Line: 26    
საჭირო არს". ხოლო კერძოობითა ნამდჳლი სწორი არს საჭიროჲსაჲ, ვითარ
Line: 27    
იგინიცა აღიარებენ ვინაჲ დაღათუმცა არა ლიტონი ჴმაჲ იყო ნამდჳლი,
Line: 28    
არამედ საქმე განთჳსებულისა გუამისა მქონი, ვითარცა ცხოველი, არ ჰავად
Line: 29    
შეასმინა /საჭიროჲ ნანდჳლისაჲ განუზღვრებელად შემასმენელმან მისმან.

Paragraph: 15     
Line: 30       
მერმეცა ოდეს საქმეთაჲ უკუე გუენებოს დანიშნვაჲ, კატევთიაჲსა8 დაკუეთვისაებრ9
Line: 31    
დავჰნიშნავთ10: "კაცი", "ცხენი", "ჴარი"; ხოლო ოდეს კერძოჲ
Line: 32    
რაჲმე საქმეთაჲ ანუ საქმეთაძლითი იყოს რაჲმე, გენიკისა მიერ დავჰნიშნავთ,
Line: 33    
ვითარ უკუეთუ ვთქუათ "სოკრატისი" გინათუ კერძოობითთაგანსა რასმე მისსა
Line: 34    
დავჰნიშნვიდეთ, ვითარ ჴელსა ანუ თავსა ანუ გარემოჲსთა მისთაგანსა11, ვითარ
Line: 35    
სახლსა, ანუ წიგნსა.

Paragraph: 16     
Line: 36       
აწ უკუე პორფირის ეთქუა თუმცა "ნამდჳლი საჭირო არს", ევთიაჲსა12
Line: 37    
მიერ საქმისაჲ ეგულვა დანიშნვაჲ მას და ესრეთ ნუუკუე სთნდამცა ყოვლითურთისა
Line: 38    
კერძოსა შესმენაჲ. ხოლო ვინაჲთგან თქუა "ნანდჳლი...*4 გენიკისა მიერ.
Line: 39    
საჭირო ვითამე არს ანუ კერძოსა საქმისასა, ანუ საქმისაძლითთაგანსა რასმე
Line: 40    
/ცხადმყოფელობაჲ. ხოლო კერძოჲ რასაჲმე ნანდჳლის, ძლითთაგანისაჲ სწორ
Line: 41    
არს საჭიროჲსა, ვითარ კაცი სწორ არს რომლისამე ცხოველისა და ჴელ'სწორ-რომლისამე
Page: 27  
Line: 1    
კაცისათაგანისა. და ამის უკუე სიტყჳსაებრ, დაღათუ თჳსისა გუამისა
Line: 2    
ქონებაჲ თქუას ვინმე ნანდჳლისაჲ, არ შეასმინა ნანდჳლისად1 საჭიროჲ
Line: 3    
პორფირიოს, ვინაჲთგან ესეცა მივეცით, რამეთუ სწორებითად შეასმინნა.

Paragraph: 17     
Line: 4       
ამას თანა და სხჳსაცა სიტყჳსაებრ იჩუენების2, ვითარმედ არა ნათესავ არს
Line: 5    
ნანდჳლი არცა პირველთქუმულთა მათ სამთა არცა არსებისა და შემთხუევითისა
Line: 6    
და ნეშტთა კატიღორიათა. რამეთუ რომელთა შორის პირველი რაჲმე და
Line: 7    
მეორე, ამათი ზოგადად შესმენილი ნათესავი არა არს, რამეთუ ნათესავი სახეთაჲ
Line: 8    
არს ნათესავი, ხოლო სახენი მასვე ჟამსა შემტკიცნებიან და თავთა შორის
Line: 9    
თჳსთა აქუს ყო/ფაჲ. ხოლო შემთხუევითსა არსებისა3 შორის აქუს ყოფაჲ.

Paragraph: 18     
Line: 10       
და განმყოფებული მეორე არს საგებისაჲ და მის შორის აქუს ყოფაჲ. თანმოსახელედ
Line: 11    
სადმე ამათდაცა და არა იგივესახელად შეისმინოს მყოფი, რამეთუ
Line: 12    
არა არს ნათესავ, ვინაჲთგან პირველნი რაჲმე და მეოჩენი ჩნანან მის
Line: 13    
შორის. ხოლო ვინაჲ ცხად-არს, ვითარმედ შემთხუევითსა არსებისა შორის
Line: 14    
აქუს ყოფაჲ და საგებისა შორის -- განმყოფებულსა და არა თავთა შორის თჳსთა.
Line: 15    
რამეთუ მოსპობითა არსებისა და საგებისაჲთა თანმოისპობვის შემთხუევითი
Line: 16    
და გამყოფებული. ხოლო უკუეთუმცა იყვნეს ესენი მყოფისაგან განყოფილ
Line: 17    
სახე და არა მათ შორის აქუნდა ყოფაჲ, არამცა იყო ესე, რაჲთა სახენი რაჲ მოისპობვოდინ,
Line: 18    
თანამოისპოს სხუაჲ. რამეთუ არა სახე თუ რაჲმე განიხრწნას
Line: 19    
ცხოველისაჲ, ვითარ ძაღლი ანუ ცხენი, თანამოსპობს სხ/უათაცა სახეთა, ვითარ
Line: 20    
კაცსა, ანუ ჴარსა4, ანუ აქლემსა, ანუ სხუასა რას ნეშტთა სახეთაგანსა. ესოდენთა5
Line: 21    
გუართა მიერ უღონოებისაცა უსიტყობაჲ იჩუენების და აღჴსნათაცა
Line: 22    
შუენიერებაჲ.



Subchapter: 3  
Line: 23  ნანდუილ6 საჭიროჲსა ხურისაორიე, შესამეცნებელად,
Line: 24 
თუ რაჲ ნათესავი*


Paragraph: 1     
Line: 25       
რამეთუ არისტოტელი "კატიღორიათა" შინა ნათესავოანთა7 ჴმათათჳს
Line: 26    
მზრახვალობს და განყოფილთა განარჩევს მათ და განთჳსებულთა. /უკუეთუ
Line: 27    
უკუე მუნ ნათესავთათჳს და განყოფილებათა და განთჳსებულთა მზრახვალობს
Line: 28    
არისტოტელი, ცნობაჲ სადმე, თუ რაჲ არს ნათესავი და რაჲ განყოფილებაჲ
Page: 28  
Line: 1    
და რაჲ განთჳსებული, სამართლად /საჴმარ-არს უადვილესისათჳს მიწდომისა1
Line: 2    
მათისა. ხოლო იჴმარებს თანშეთხზვითსაცა2 საკრველსა, ვინაჲთგან
Line: 3    
არ "კატიღორიათა" შინა ხოლო არიან საჴმარ, არამედ მათ შინაცა, რომელთა
Line: 4    
შთამართ თჳთ აჴსენებს. ხოლო3 ვიეთნიმე იტყჳან მეტყუელად მას არისტოტელისმიმართთაცა
Line: 5    
"კატიღორიათა", ვითარცა არქიტოჲსმიმართთა საჴმარ-ყოფასა
Line: 6    
ხუთთა ამათ*1... მეცნიერებისასა, და რამეთუ მანცა დაწერნა "კატიღორიანი".
Line: 7    
ხოლო უადგილო არს ამისი თქუმაჲ თჳთ პორფირის მიერვე ცხადმყოფელობითა
Line: 8    
შემდგომთაჲთაცა4, თუ რომელთათჳს არს ნათესავისა და სახისა
Line: 9    
და განყოფილებისა და ნეშტთა მათ მეცნიერებაჲ საჴმარ.

Paragraph: 2     
Line: 10       
ხოლო განყოფილებაჲ წინადააწესა სახისასა, ვინაჲთგან ბუნებით უპირველეს
Line: 11    
არს სახისასა. და ესე თჳსსა ადგილსა მისრულთა ვაჩუენოთ. და აწ
Line: 12    
ჴმობს, რომელთათჳს წინა-უც /პორფირიოსს ქმნაჲ მასწავლელობისაჲ5 (რამეთუ
Line: 13    
ნათესავისათჳს, განყოფილებისა, სახისა, განთჳსებულისა, შემთხუევითისა),
Line: 14    
ხოლო ღირს ძიებისა არს აქაცა, თუ რად ესრეთ წესისაებრ მათისა დასხნა
Line: 15    
ჴმანი ფილოსოფოსმან, რამეთუ არა საჭიროდ უჴმდა ამისი ქმნაჲ. გარნა
Line: 16    
გუნებავს თუ6 ამისი ცოდნაჲ, მცირედ ზემოითრე ვიწყოთ.

Paragraph: 3     
Line: 17       
ცოდნაჲ საჴმარ-არს, ვითარმედ არიან რაჲმე საქმეთა შორის საყოველთაონი
Line: 18    
და კერძოობითნი რამეთუ ვინაჲთგან ეგულვა კერძოობითთა განხრწნაჲ
Line: 19    
და რეცა წარწყმედაჲ, მოიპოვა ბუნებამან ნათესავოანი რაჲმე, გარეშემცველი
Line: 20    
ამათ ყოველთაჲ და დამმარხველი მორფსა*2 თითოეულისასა. და ესე7
Line: 21    
ნათესავად, ანუ სახედ იწოდების და წესისაცა მიზეზი ვისწავოთ, ხოლო
Line: 22    
ვთქუათ, ვითარცა მაგალითისა მიერ, თუ რაჲ არს თითოეული.
Line: 23    
სოკრატს ვიდრემე უკუე და პლატონს და თითოეულ/ადთა უწოდენ ფილოსოფოსნი
Line: 24    
კერძოობითებად და განუკუეთელებად, ეგრეთვე რახსსა და ზერდაგსა
Line: 25    
და მას რომელსამე ცხენსა. ხოლო თითოეულადთა გარეშემცველებსა8
Line: 26    
სახელ-სდებენ ნათესავად, ვითარ ცხოველსა, რამეთუ გარეშეუცავს ცხენი და
Line: 27    
კაცი. ხოლო საშუალ ამათსა განყოფილებანი არიან. ხოლო განყოფილებაჲ
Line: 28    
არს, ვითარცა თჳთ ესე პორფირი იტყჳს, რომლითა განეყოფვის სხუაჲ სხუასა.
Line: 29    
რამეთუ ამისებრ გამოჩნდების განყოფილებაჲ საქმეთაჲ, ვინაჲთგან ნათესავისაებრ
Line: 30    
არცა ერთი განყოფაჲ სრულ-იქმნების და არცა საცნაურ-იქმნების.
Line: 31    
ვითარ-იგი ცხოველი რაჲ იყოს არ ერთითა რაჲთ განეყოფჳს სხუასა ცხოველსა
Line: 32    
(რამეთუ ყოველნი ცხოვლად იწოდებიან: ცხენიცა და ძაღლი და ჴარი და
Line: 33    
კაცი). ხოლო უკუეთუ ვთქუა, ვითარმედ: ცხოველისაჲ რომელიმე არს სიტყჳერი
Line: 34    
და რომელიმე უსიტყუელი, ქუეგანმკერძოებელმან განყოფაჲ ვყავ/, რომლისა
Line: 35    
მიერ გამოჩნდა განყოფილად კაცი ცხენისაგან და ჴარისა და სხუათა
Line: 36    
უსიტყუთა.

Paragraph: 4     
Line: 37       
რამეთუ სიტყჳერად ვიდრემე ითქუმის სიტყჳსაებრ და ბჭობისა მქცევი,
Line: 38    
ვითარ კაცი, ანგელოზი; ხოლო უსიტყუად -- თჳნიერ სიტყჳსა და ბჭობისა,
Line: 39    
ვითარ ცხენი, ჴარი და სხუანი უსიტყუნი ცხოველნი. ვინაჲცა ესე უკერძოობითესი
Line: 40    
ვიდრემე არს ნათესავთასა, ხოლო უსაყოველთაოესი -- სახეთასა9, ვითარ
Line: 41    
სიტყჳერი და მოკუდავი, რამეთუ სიტყჳერი უკერძოობითესი არს ცხოვლისასა1
Page: 29  
Line: 1    
(რამეთუ შეუცავს ცხოველსა ესე [სიტყჳერი]2 და უსიტყჳ), ხოლო
Line: 2    
უსაყოველთაოეს -- სახისასა, რამეთუ მრავალნი სახენი გარეშეუცვან
Line: 3    
სიტყჳერსა: ანგელოზი და კაცი.

Paragraph: 5     
Line: 4    
და სხუებრცა უკერძოობითეს არს ნათესავისასა განყოფილებაჲ, ვითარ-იგი
Line: 5    
ნათესავსა ქუეშე დავარდების, ხოლო უსაყოველთაოეს -- სახისასა, ვითარ
Line: 6    
სახედ ორთა რათმე3 გარეშემცველი არს იგი: სიტყჳერისა და უსიტყუელისაჲ,
Line: 7    
რომლისა ქუეშე ყოველნი ცხოველნი ვარდე/ბიან4. ხოლო სახე ერთისა
Line: 8    
მხოლოჲსა5 არს გარეშემცავ6, ვითარ კაცი[სა], ცხენისა ანუ სხჳსა რაჲსმე.
Line: 9    
ხოლო განთჳსებული ერთისა სახისა არს მხოლოჲსა, ვითარ განთჳსებულად
Line: 10    
კაცისად ითქუმის მოცინარობითი, რამეთუ მის მხოლოჲსა არს და ყოვლისა.
Line: 11    
ხოლო შემთხუევითი არს შემძლებელი თჳნიერ ვნებისა რაჲსმეგან
Line: 12    
ქმნად7, რომლისა შორის იყოს, ვითარ თეთრი, შავი, ჯდომაჲ8, დგომაჲ.

Paragraph: 6     
Line: 13       
ხოლო ამათგანნი რომელნიმე შემასრულებელობითნი არიან არსებისანი:
Line: 14    
ნათესავი და სახე და შუაჲ ამათი განყოფილებაჲ, რომელნი არსებითად იწოდებიან,
Line: 15    
რამეთუ ესენი შემასრულებელ არიან ყოვლისა ცხოველისა, რამეთუ
Line: 16    
თითოეულისა სამთა ამათგანისა თანაზიარ არს, ვითარ-იგი სოკრატს, რომლისაებრ
Line: 17    
ვიდრემე ცხოველ, აქუს ნათესავი, ხოლო რომლისაებრ სიტყჳერ,
Line: 18    
მოკუდავ -- განყოფილებაჲ, ხოლო ვითარ-იგი კაც არს -- სახე, ეგრეთვე პლატონ
Line: 19    
და ალკივიადი. ხოლო სხუანი ორნი არ/სებისზედად იწოდებიან, (განთჳსებულსა
Line: 20    
ვიტყჳ და შემთხუევითსა) მით, რამეთუ არარაჲთ შეეწევიან ქუედმდებარისა
Line: 21    
სიტყუასა არსებისასა. რომელთაჲ განთჳსებული სადმე უმახლობელეს არს
Line: 22    
არსებითთასა, ვინაჲთგან მარადის არს ვისდამე, ხოლო შემთხუევითი შორს
Line: 23    
არს, რამეთუ ოდესმე შეემთხუევის, და ოდესმე -- არა. ესენი განშორებადადცა
Line: 24    
ითქუმიან, ვინაჲთგან წულილმომგონებლობით რაჲ9 განეშორნენ, არარაჲთ
Line: 25    
განირყუნების არსებაჲ კაცისაჲ. თუ არა ესე თუმცა იყო, უჴმდა შავთა არყოფაჲ
Line: 26    
კაცად, რომელი უადგილო არს, და დაღათუ მოცინარობისა ძალი
Line: 27    
წარვწყმიდოთ, არა უდარეს ვართ კაც ყოველთა მოქმედებათა კაცისათა მოქმედნი.

Paragraph: 7     
Line: 28       
ამათსა ესრეთ ქონებასა იხილე, თუ ვითარ წესისაებრ წარმოთქუა პორფირმან,
Line: 29    
რამეთუ წინდააწესნა10 ვიდრემე არსებითნი და შემასრულებელობითნი
Line: 30    
არსებისანი, /ხოლო შემდგომად დააწესნა არსებისზედანი. და კუალად არსებითთა
Line: 31    
წინადააწესა უკუე ნათესავი, ვითარცა უსაყოველთაოესი, მერმე განყოფილებაჲ,
Line: 32    
ვითარცა ამისსა უკერძოობითესი, ამის შემდგომად სახე. ვითარცა
Line: 33    
მისსა უკერძოობითესი. ხოლო არსებისზედათაგანი ვინაჲთგან განთჳსებული
Line: 34    
უმახლობელეს არს არსებისა, წინდააწესა იგი, ვითარცა უფროჲს თანმონათესვე11
Line: 35    
წარმოთქუმულთაჲ, ხოლო შემთხუევითი უკუანაჲსკნელსა12 მიმთხუეულ-ყო
Line: 36    
წესსა, ვითარცა უზიაროჲ პირველთქუმულთაჲ, არამედ მხოლოდქმნილი
Line: 37    
და გარდაქმნილი თჳნიერ განხრწნისა ქუედმდებარისა.

Paragraph: 8     
Line: 38       
ხოლო ძიებისა ღირს არს*, ვითარ13 წინაუკუმო განეწვალების ნათესავსა
Line: 39    
და სახესა შემთხუევითი და ესე თჳთ იგი შემთხუევითი სახისადმი და ნათესავისა
Page: 30  
Line: 1    
განკუეთილი. ვიტყჳ*1, ვითარმედ: სხუა რაჲმე1 არს თითეული განსაჭურეტელად,
Line: 2    
ვითარ-იგი აქ/უს ყოფაჲ, და სხუა, ვითარ მიუღიეს სხჳსა მიმართ
Line: 3    
სქესი. რამეთუ ოდეს ვიდრემე თჳთ მას თავით თჳსით, თუ რაჲ არს,
Line: 4    
განვსჭურეტდეთ, თითოეულსა ვიტყჳთ რომლისასამე2 არსება რამე ყოფასა,
Line: 5    
ხოლო შემდგომთა არსებისათა კატიღორიათა, ვითარცა ვერ შემმტკიცებელთა3
Line: 6    
თავით თჳსით, არამედ მისთა მოქენეთა მყოფობისათჳს, შემთხუეულად
Line: 7    
ვიტყჳ მათ არსებისად.

Paragraph: 9     
Line: 8    
კუალად თითოეული შესმენათაგანი ოდეს განმცდელთა ვიხილოთ, რომელსამე უსაყოველთაოესად და რომელსამე უსახეესად; ხოლო რომელსამე,
Line: 9    
რომლითა უსახეესნი გამოეკუეთებიან უნათესვესთაგან4, ამათგანსა რომელსამე
Line: 10    
უწოდთ ნათესავად, რომელსამე -- განყოფილებად და რომელსამე -- სახედ.
Line: 11    
ვინაჲცა იგივე სხუებრ უკუე განხილული ნათესავად ითქუმის, ანუ სახედ, ანუ
Line: 12    
განყოფილებად (რომლისაებრ არარაჲთ განიყოფვიან შესმენათაებრ), ხოლო
Line: 13    
სხუ/ებრ რომელიმე არსება რამე არს და რომელიმე -- შემთხუევითი5.



Subchapter: 4  
Line: 14  განსაზღვრებათა განჩენისათჳს და ყოვლად
Line: 15 
განწვალებისათჳს და გამოჩინებისა საჴმრად
Line: 16 
მყოფისა ამათისა ხედვისა. ხედვაჲ განმარტებით*2


Paragraph: 1     
Line: 17       
საჴმარ-არს ცოდნაჲ პირველად, ვითარმედ სხუაჲ არს არისტოტელის-მიერი6
Line: 18    
პაექრობითი*3 და სხუაჲ პლატონისმიერი, რამეთუ არისტოტელისმიერი
Line: 19    
უკუე პაექრობითი თნებასა შეუთქს ხუთსახედ, ვითარცა "ადგილობითთა" შინა
Line: 20    
განაწესა. ხოლო პლატონისმიერი ოთხსახედ ითქუმის: განწვალებისაებრ
Line: 21    
და საზღვრისა და გამოჩენისა და აღლევისა. ვინაჲცა საჴმარი განჩინებათა განცემისათჳს
Line: 22    
და განწვალებისათჳს და გამოჩინებისა საჴმარ იყოს, ცხად-არს, ვითარმედ
Line: 23    
პლატონისმიერისაცა პაექრობითისათჳს, ხოლო უკუეთუ ესე, ცხად-არს,
Line: 24    
ვითარმედ ყოვლისაცა ფილოსოფოსობისათჳს. ხოლო არიან ვითარცა ით/ქუა,
Line: 25    
განწვალებითი, განსაზღვრებითი, გამოჩენითი და აღლევითი. აწ უკუე
Line: 26    
ესრეთ მოიღებვოდედ გონებაჲ ადგილისაჲ ამის, ვითარმცა იტყოდა პორფირი,
Line: 27    
ვითარმედ: აღწერილი ესე არა ხოლო7 აღწერილებისა მიმართ ფილოსოფოსთაჲსა
Line: 28    
იჴუმევის, არამედ დაღათუმცა არა იყვნეს აღწერილნი, თჳთ მათ მეხრიკეობათა
Line: 29    
ზედა ფილოსოფოსთასა იჴუმევის8, რომელთა მიერ შემძლებელ
Line: 30    
არიან პოვნად ფილოსოფოსნი9 თითოეულისა ესევითართაგანისა. ხოლო თუ
Line: 31    
რაჲ არს საქმე თითოეულისა ამათგანისაჲ, წესისაებრ მათისა ვთქუათ:

Paragraph: 2     
Line: 32       
განწვალებითისა ვიდრემე საქმე არს განწვალებაჲ წინამდებარისა ნათესავისაჲ
Line: 33    
კეთილწესიერებით თჳსთა განყოფილებათა მიმართ, ვითარ ცხოველისაჲ
Line: 34    
სიტყჳერისა მიმართ და უსიტყჳსა, მოკუდავისა მიმართ და უკუდავისა, და
Line: 35    
არა თქუმაჲ, ვითარმედ ცხოველისაჲ რომელიმე არს კაცი, რომელიმე -- ცხენი,
Line: 36    
რომელიმე -- სხუა რამე. რამეთუ მიემსგავსნეს /ვითარცა საღმრთოჲ პლატონ
Line: 37    
იტყჳს, ჰავად მჭრელთა მზარაულთა და არ ნაწევროანად სანოვაგეთასა, ესე
Line: 38    
იგი არს, უვიცნი და უღონისძიებონი მამაკაცნი*4.
Page: 31  

Paragraph: 3     
Line: 1       
ხოლო განსაზღვრებითისა არს განსაზღვრებისა მიერ თითოეულისა საქმეთაგანისა
Line: 2    
განჩენაჲ. ხოლო ესე იჴუმევის პირველმყოფობითა განწვალებითისაჲთა,
Line: 3    
ვინაჲთგან უჴმსცა მას, რამეთუ განსაზღვრებანი ნათესავთაგან არიან
Line: 4    
და შემამტკიცებელობითთა განყოფილებათა, ვინაჲცა ეგერა განწვალებულისა
Line: 5    
ნათესავისაგან განმსაზღვრებელობითი გამოირჩევს საჴმართა განსაზღვრებისა1
Line: 6    
მიმართ. ვინაჲ განიწვალოს რაჲ სულიერი ცხოველისა მიმართ და ნერგისა, და
Line: 7    
ცხოველი -- სიტყჳერისა მიმართ და2 უსიტყჳსა, და სიტყჳერი -- მოკუდავისა
Line: 8    
და უკუდავისა, განსაზღვრებითი მნებებელი განსაზღვრებად კაცისა, გამოირჩეეს
Line: 9    
ცხ/ოველსა და მოკუდავსა და სიტყჳერსა.

Paragraph: 4     
Line: 10    
ხოლო გამომაჩინებლობითისა საქმე გამოჩინებასა3 საქმეთასა ქმნაჲ თჳთ
Line: 11    
მის თჳსისა არსებისაგან მათისა. რამეთუ არა ვითარ-იგი რიტორნი დიდებულთაგან
Line: 12    
და საჯეროთა პირთა რწმუნებათა მოიხუმენ, ეგევითარი რაჲმე საჴმარი
Line: 13    
არს გამომაჩინებლობაჲცა, არამედ ვითარ-იგი პლატონ უკუდაობისათჳს4 სულისა
Line: 14    
სიტყჳთ გამოჩინებისა მნებებელმან, სიტყუაჲ არსებისა მისისაჲ იჴუმია,
Line: 15    
მეტყუელმან, ვითარმედ "სული თჳთმოძრავ". ესრეთ უჴმს ქმნაჲ გამოჩინების
Line: 16    
მნებებელსაცა, რამეთუ ნამდჳლვენი გამოჩენანი განსზღვრებათაგან იქმნებიან,
Line: 17    
რამეთუ განსაზღვრებანი ცხად-ჰყოფენ ბუნებასა საქმისასა. და ჯერ-არს
Line: 18    
ქმნაჲ გამოჩინებისაჲ ბუნებისაგან თჳთ მათ საქმეთაჲსა და არა გარეშეთაგან
Line: 19    
მიმდგომთა არსაჭიროთა. ვინაჲცა უკუე მესამე წესი მოაქუს გამომაჩინებ/ელობასა,
Line: 20    
დაღათუ განსაზღვრებითსაცა იჴუმევს, ხოლო განსაზღვრებითი
Line: 21    
-- განწვალებითსა.

Paragraph: 5     
Line: 22       
ხოლო აღლევითისა საქმე თანდასხმულთა აღლევაჲ მარტივთა მიმართ,
Line: 23    
რომელთაგან თანდაისხნეს, ვითარ სიტყჳსაჲ სახელთა მიმართ და თქუმათა, და
Line: 24    
ამათი -- მარცუალთა მიმართ, და მათი -- ასოთა მიმართ და ამას უკუე ღრამმატიკოსნი.
Line: 25    
ხოლო ფილოსოფოსნი საქმეთა ზედა, ვითარ-იგი კაცსა თავისა
Line: 26    
მიმართ და ჴელთა და ფერჴთა, და ამათ ძუალთა მიმართ და ჴორცთა და ძარღუთა,
Line: 27    
და მათ ოთხთა ასოთა მიმართ და ამათ ნივთისა მიმართ და სახისა.
Line: 28    
ხოლო ვიჴუმევთ აღლევითსა შეგულისსიტყუვათაცა5 ზედა აღმლეველნი მათნი
Line: 29    
პროტასიათა მიმართ და ამათნი საზღვართა მიმართ6, ვითარცა "აღლევითთა"
Line: 30    
შინა ასწავებს.

Paragraph: 6     
Line: 31       
პირველი უკუე განწვალებითი, მეორე განსაზღვრებითი, მესამე გამომაჩინებლობითი,
Line: 32    
მეოთხე აღლევითი. /ხოლო სამთა მხოლოთაჲ მოიჴსენა. ვინაჲთგან
Line: 33    
წიგნი ესე ამათდა მიმართ არს საჴმარ, რამეთუ ასწავებს ნათესავთათჳს
Line: 34    
და განყოფილებათა.

Paragraph: 7     
Line: 35       
განმწვალებლობითი უკუე განსწვალებს კეთილწესიერებით ნათესავთა
Line: 36    
სახეთა მიმართ თჳსთა მიერ განყოფილებათა. ხოლო განსაზღვრებითი განისაზღვრების
Line: 37    
ნათესავისაგან და განყოფილებისა. ხოლო გამომაჩინებლობითი გამოჩინებათა
Line: 38    
ჰყოფს განსაზღვრებათაგან. ხოლო განსაზღვრებანი, ვითარცა თქუმულ
Line: 39    
არს, ნათესავისაგან არიან და სახისა და განყოფილებათა.
Line: 40    
და სხუებრცა* სამთავე ურთიერთას ჯერ-ყოფისათჳს, რამეთუ7 განწვალებითისაჲ
Line: 41    
ვიდრემე უჴმს განსაზღვრებითსა, ხოლო გამომაჩინებლობითსა --
Page: 32  
Line: 1    
ორთაჲვე, ვინაჲთგან გამომაჩინებელი განსაზღვრებათა საქმეთასა მიიხუამს
Line: 2    
შემეცნებისათჳს არსებასა საქმისასა. ხოლო განმსაზღვრებელსა1 უ/ჴმს განმწვალებლობისაჲ,
Line: 3    
ხოლო აღლევითსა არცა ერთი უჴმს, რამეთუ განწვალებითი
Line: 4    
წინააღუდგების, ვინაჲთგან იგი უკუე ერთისა მიმღები მრავალთა შეიქმს, ხოლო
Line: 5    
აღლევითი ერთსა ზედა დასრულდების. რამეთუ მიმღები და აღმლეველი
Line: 6    
ჰყოფს კაცსა ტანის ასოთა მიმართ და ამათ -- ბალღამთა მიმართ და ბალღამთა
Line: 7    
-- ოთხთა ასოთა მიმართ და ამათ სახისა მიმართ და ნივთისა, რამეთუ
Line: 8    
ასონი ესე ნივთისაგან და სახისა თანად სხენან. და სხუებრცა მით, რამეთუ განწვალებითი
Line: 9    
ვიდრემე განვალს მარტივთაგან თანადასხმულთა მიმართ, ხოლო
Line: 10    
რომლისაებრ ესე უკუე შემარწყუმელობითი არს არსებისაჲ, ხოლო
Line: 11    
იგი აღმლეველობითი და კუალად უკუეთუ განწვალებითსა წინააღუდგების,
Line: 12    
რომლისა თჳნიერ განმსაზღვრებელობითი ვერ შემძლე/ბელ არს განზღვრებად2,
Line: 13    
ცხად-არს, ვითარმედ გაზღვრებითსაცა3, არამედ გამომაჩინებლობითსაცა4,
Line: 14    
რამეთუ უკუეთუ გამომაჩინებლობასა უჴმს განმასაზღვრებლობისაჲ
Line: 15    
და განწვალებითისაჲ, ხოლო ამათ წინაღუდგების აღმლეველობითი, გამომაჩინებლობითსა
Line: 16    
სადმე წინაღუდგების აღლევითი. და ამისთჳს5 განმსაზღვრებელობითისაჲ
Line: 17    
[პირველად]6 მოიჴსენა და არა განმწვალებელობითისაჲ და ამის
Line: 18    
პირველმყოფისაჲ, ვინაჲთგან წინამდებარე მისსა იყო წინადასხმულთა საზღვრებისა
Line: 19    
განჩენაჲ.

Paragraph: 8     
Line: 20       
და განეყოფვის აღლევაჲ თანდებასა ქუედმდებარისაებრ სადმე არარაჲთ,
Line: 21    
რამეთუ ვითარ-იგი აღსავალი უეჭუელად არს შთასავალიცა7, ეგრეთ აღლევაჲ*
Line: 22    
უეჭუელად არს თანადადებაჲცა; ხოლო სქესისაებრ განეყოფვის (რამეთუ
Line: 23    
ოდეს ზემოჲთ შთამოვიდოდის პირველთა დასაბამთაგან უკუანაჲსკნე/ლთა მომართ,
Line: 24    
თანდადებაჲ არს, ხოლო ოდეს უკუანაჲსკნელთაგან პირველთა დასაბამთა
Line: 25    
მიმართ აღვიდოდის -- აღლევასა), და რამეთუ თანდადებაჲ ვიდრემე თანადმდებარისა
Line: 26    
მიმართ დასრულდების, ხოლო აღლევაჲ მარტივისა მიმართ, რამეთუ
Line: 27    
აღმლეველი თანადმდებსა8 რასმე, ცხად-არს, ვითარმედ აღჰლევს, არა
Line: 28    
თუ ეგულების საარებულობაჲ და შეუძლებელთა ჴელ-ყოფაჲ მარტივითა აღლევისა
Line: 29    
მოსწრაფესა, რამეთუ თანმდებარე9 მრავალთაგან მარტივთა თანად ძეს10.

Paragraph: 9     
Line: 30       
აწ უკუე აღმლეველი თუ მრავალთა მიმართ აღჰლევს, მტყუარ სადმე
Line: 31    
იყოს აღმლეველისა მარტივთა მიმართ აღლევაჲ თანმდებარისაჲ. ესე უკუე მახლობელ
Line: 32    
არს ჭეშმარიტებისა. თჳნიერ არს სათქუმელ, ვითარმედ მახლობელსა
Line: 33    
ვიდრემე მრავალთა მიმართ აღჰლევს, ხოლო უკუანაჲსკნელსა /-- არა.
Line: 34    
ჯერ-იყო უკუე ცნობაჲ, ვითარცა ცხად-არს თქუმაჲ, ვითარმედ მარტივი
Line: 35    
სადმე მრავალთა მიმართ თანდაიდების, ხოლო აღილევის არაჲს მიმართ. ხოლო
Line: 36    
უკუანაჲსკნელი თანმდებარე აღილევის უკუე მრავალთა მიმართ ახლოს, ხოლო
Line: 37    
თანდაიდების არღარა.
Page: 33  

Paragraph: 10     
Line: 1       
ხოლო უღონოებენ*1 ვიეთნიმე, რაჲსათჳს განსაზღვრებაჲ, უკუანაჲსკნელადლ
Line: 2    
მყოფი განწვალებისაჲ, პირველ დააწესა? ვიტყჳთ*2, ვითარმედ: პირველად
Line: 3    
ვიდრემე ნაქუსსა შინა სიტყჳსასა განუნახველ არს ვითარ სახედცა დასჳნტაქსებაჲ,
Line: 4    
მერმე ვითარცა ჩუენდა მომართ პირველებ არიან თანამდებარენი,
Line: 5    
განსაზღვრებისა მიერ შესასწავლებელნი. ვინაჲ დაღათუ არა ხუედრებრ ასჳნტაქსნა,
Line: 6    
სამართლად განსაზღვრებაჲ წინდააწესა. ხოლო აღლევისაჲ ამისთჳს
Line: 7    
დააკლო თქუმაჲ ნუუკუე, რამეთუ იგივე არს თანდადებაჲ