TITUS

Text: Vikr. 


Vikrama-carita

Recensions: Southern, Metrical, Jainistic, Vararuci, and Brief


On the basis of the edition by
F. Edgerton,
Vikrama ʼs adventures or
The Thirty-Two Tales of the Throne,
Part 2: Text, in Four Parallel Recensions,
Cambridge 1926,

entered by Peter Olivier and Jost Gippert
and corrected by Vidyanath Rao;
TITUS version by Jost Gippert,
Frankfurt a/M, 6.12.1997 / 28.2.1998 / 21.6.1998 / 15.3.2000 / 1.6.2000


Page: 3



Sanskrit text of Vikrama-carita
Presented in four horizontally parallel recensions

Chapter: F1 



I. Frame-Story: First Section
Invocation, and announcement of theme
Southern Recension of I
SR:
Version: SR



Strophe: 1
Verse: a    gajānanāya mahate pratyūhatimiracʰide
Verse: b    apārakaruṇāpūrataraṅgitadr̥śe namah. \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    śrīpurāṇapuruṣaṃ purātanaṃ
Verse: b    padmasaṃbʰavam umāpatiṃ mayā
Verse: c    saṃpraṇamya subʰagāṃ sarasvatīṃ
Verse: d    vikramārkacaritaṃ viracyate. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   purā kāilāsaśikʰaram āsīnaṃ parameśvaraṃ jagadambikā praṇamyā
Line: 2 
    ʼvadat kim iti!


Strophe: 3
Verse: a    vedaśāstravinodena kālo gaccʰati dʰīmatām,
Verse: b    itareṣāṃ tu mūrkʰāṇāṃ nidrayā kalahena vā. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   ityuktatvāt kālāpanayanārtʰaṃ kāpi sakalalokacittacamatkārinī
Line: 2 
   katʰā katʰanīyā. tataḥ parameśvaraḥ pārvatīṃ praty āha: he
Line: 3 
   prāṇeśvari, śrūyatām; sakalajanahr̥dayahāriṇī katʰā mayā katʰyate.
:SR
Metrical Recension of I
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   purā laṅkeśvarabʰujākeyūranikaṣopale
Line: 2 
   śāile śāilendrasutayā jagade jagadīśitā:
Line: 3 
   deva, citrāḥ katʰāḥ kāścid antarāyasya mocanīḥ
Line: 4 
   mahyaṃ śuśrūṣave brūhi, manaḥprahlādinīḥ śubʰāḥ.
Line: 5 
   atʰo ʼvāca mahādevo bʰavānīṃ prītamānasaḥ,
Line: 6 
   śiraścandrām̐śuniṣyandasudʰāmadʰurayā girā:
Line: 7 
   asti sinhāsanaṃ kiṃcid gūhanīyaṃ mahattaram;
Line: 8 
   paritas tatra vidyante dvātrim̐śat sālabʰañjikāḥ.
Line: 9 
   kadācid ucite kāle kalākuśalasaṃkule
Line: 10 
   bʰojarājasabʰāmadʰye katʰayanti sma tāḥ katʰāḥ.   devy uvāca:
Line: 11 
   kasye ʼdam āsanaṃ divyaṃ, deva? kiṃrūpalakṣaṇam?
Line: 12 
   kutra stʰānaṃ bʰavet pūrvaṃ? vam̐śe kasya mahīpateḥ
Line: 13 
   prāpa bʰojamahīpālaḥ kasmād etad varāsanam
Line: 14 
   tac citram iva me bʰāti; pūrvam ārabʰya me vada!
Line: 15 
   evam ukto mahādevo babʰāṣe dantakāntibʰiḥ
Line: 16 
   māulī candramasaḥ kurvann ākasmikamahodayam.

Line: 17 
   iti sim̐hāsanadvātrim̐śikāyām pratʰamā lāpanikā
:MR
Page: 4


I. Frame-Story: First Section - br, jr, varr
Brief Recension of I
BR:
Version: BR



Strophe: 1
Verse: a    yaṃ brahma vedāntavido vadanti,
Verse: b    paraṃ pradʰānaṃ puruṣaṃ tatʰā ʼnye,
Verse: c    viśvodgateḥ kāraṇam īśvaraṃ vā,
Verse: d    tasmāi namo vigʰnavināśanāya. \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    jāḍyabdʰimajjajjanapāradāyāḥ,
Verse: b    pānḍityadānāikaviśāradāyāḥ,
Verse: c    vīṇapravīṇīkr̥tanāradāyāḥ,
Verse: d    smarāmi pādāv iha śāradāyāḥ. \\2\\
Strophe: 3
Verse: a    svarūpam ānandamayaṃ munīnām
Verse: b    agocaraṃ locanayor atīva,
Verse: c    manīṣicetogr̥hadīpadʰāma
Verse: d    vandāmahe cetasi rāmanāma. \\3\\
Strophe: 4
Verse: a    nilīnam indoḥ payasī ʼva bimbaṃ
Verse: b    satāṃ yad antaḥkaraṇe vibʰāti,
Verse: c    sadā tad ānandavivekarūpaṃ
Verse: d    paraṃ-paraṃ dʰāma śivaṃ bʰajāma. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   adʰunā manasvināṃ manoranjanāya dvātrim̐śatsim̐hāsanaputtalikāvicitrālāpakāutū/halamanoharo
Line: 2 
   gadyapadyamayaḥ katʰāprabandʰaḥ katʰyate. uktaṃ ca:


Strophe: 5
Verse: a    kavīśvarāṇāṃ vacasāṃ vinodāir
Verse: b    nandanti vidyānidʰayo, na cā ʼnye;
Verse: c    candropalā eva karāiḥ sudʰām̐śor
Verse: d    dravanti, nā ʼnyā drṣadaḥ kadācit. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   api ca:


Strophe: 6
Verse: a    vaco ʼnurāgaṃ rasabʰāvagamyaṃ
Verse: b    jānāti dʰīraḥ sudʰiyā, na cā ʼnyaḥ;
Verse: c    gambʰīram ambʰodaravaṃ vidagdʰā
Verse: d    vidur mayūra, na punar balākāḥ. \\6\\
Strophe: 7
Verse: a    kāilāsam ullāsakaraṃ surāṇāṃ
Verse: b    kadāpy adʰiṣṭʰāya mudā carantam
Verse: c    papraccʰa gāurī priyam indugāuraṃ
Verse: d    gāurīkr̥tāśeṣajanaṃ yaśobʰiḥ: \\7\\
Strophe: 8
Verse: a    kleśāvahāir api tapobʰir upetya yogam
Verse: b    yaṃ nā ʼpnuvanti manasā yatayo ʼpi nūnam,
Verse: c    tasyā ʼṅkam etya tava deva sukʰaṃ carantyā
Verse: d    jagarti ko ʼpi mama puṇyamayo ʼnubʰāvaḥ. \\8\\
Strophe: 9
Verse: a    vadanti deveśa manogatas tvaṃ
Verse: b    manoratʰaṃ pūrayasī ʼti santaḥ;
Verse: c    tatʰā katʰā mām anugr̥hya tasmād
Verse: d    ajñāpaya jñānamayaḥ pradīpaḥ. \\9\\
Strophe: 10
Verse: a    ānandasyandinīṃ ramyaṃ madʰurāṃ rasamedurām
Verse: b    katʰāṃ katʰaya deveśa mamā ʼnugrahakāmyayā. \\10\\
Strophe: 11
Verse: a    tataḥ saṃtoṣapīyūṣaparipūrṇo maheśvaraḥ
Verse: b    priyāṃ prati priyāṃ vācam abʰāṣata manīṣitām; \\11\\
Strophe: 12
Verse: a    somakāntamayaṃ divyam āsīt sim̐hāsanaṃ śubʰam,
Verse: b    abʰavan ratnakʰacitā dvātrim̐śat tatra putrikāḥ. \\12\\
Strophe: 13
Verse: a    ekāikasyāṃ tatʰā tāsām adbʰutā ʼbʰūt sarasvatī;
Verse: b    tatʰā ʼbʰāsanta cāi ʼkāikā bʰojam ambʰojalocane. \\13\\
Strophe: 14
Verse: a    kasya sinhasanam tavat, praptam bʰojena va katʰam?
Verse: b    tat sarvam candravadane vadami tava sampratam. \\14\\
:BR
Page: 5


Invocation, and announcement of theme
Jainistic Recension of I
JR:
Version: JR



Strophe: 1
Verse: a    anantaśabdārtʰagatopayoginaḥ
Verse: b    paśyanti pāraṃ na hi yasya yoginaḥ,
Verse: c    jagattrayāśeṣatamovināśakaṃ
Verse: d    jyotiḥ paraṃ taj jayati prakāśakam. \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    anekavāicitryamayaṃ jagattrayaṃ
Verse: b    prayāti sākṣāt pratibimbarūpatām
Verse: c    yasyā ʼniśaṃ jñānamayāikadarpaṇe,
Verse: d    pranāumi taṃ śrībʰagavantam ādimam. \\2\\
Strophe: 3
Verse: a    ye pūjanīyāḥ sumanaḥsamūhāis
Verse: b    te santu me śrīguravaḥ prasannāḥ;
Verse: c    sadā navo yatpratibʰāprakarṣaḥ
Verse: d    punantu te śrīkavayaś ca vācam. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   sakalasurāsuranaranikaranāyakapraṇatapādāravindaśrīsarvajñaśāsanaprabʰāvakasya
Line: 2 
   paramaguruśrīsiddʰasenadivākarapraṇītopadeśapeśalavivekasya jagadvaryadʰāirya
Line: 3 
   gāmbʰīryaparamāudāryādiguṇagaṇālaṃkr̥tasya vikramākrāntatrivikramasya śrī/vikramanareśvarasya
Line: 4 
   kaścit prabandʰaḥ prārabʰyate. tasyā ʼyaṃ pūrvakavisaṃ/pradāyaḥ,
Line: 5 
   yat:
Line: 6 
   pūrvaṃ devatādʰiṣṭʰitacandrakāntaratnamayasim̐hāsanastʰadvātrim̐śatputrikābʰiḥ
Line: 7 
   pravararājyalakṣmīnivāsāmbʰojasya śrībʰojanareśvarasya purato mahāścaryamaya/dvātrim̐śatkatʰānakāiḥ
Line: 8 
   śrīvikramādityasya guṇotkīrtanaṃ cakre. tatra ke ʼpi
Line: 9 
   jijñāsavaḥ katʰayanti: kasya tat sim̐hāsanam? kena kasyā ʼrpitam? katʰaṃ
Line: 10 
   bʰojena labdʰam? kāni tāni katʰānakānī ʼti tat sarvam āvedyamānaṃ śrūyatām.
Line: 11 
   tatʰā hi:
:JR
Vararuci Recension of I
VR:
Version: VR


Strophe: 1
Verse: a    namo gurūṇāṃ caraṇāmbujebʰyas
Verse: b    tatʰe ʼṣṭadevebʰya upāsitebʰyaḥ;
Verse: c    prārabdʰakāryeṣu samā ʼstu siddʰir
Verse: d    vācām vicareṣu śubʰā ca buddʰiḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   dvātrim̐śatikālambʰāiḥ sim̐hāsanakʰaṇḍasya vikramādityasya vararucir ucitā racayati
Line: 2 
   - sabʰyāḥ śr̥ṇvantu - durlabʰā gātʰāḥ.
:VR

Chapter: F2 




II. Frame-Story: Second Section
King Bhartr̥hari and the fruit that gave immortality
Southern Recension of ii
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   asti samastavastuvistīrṇā guṇaparābʰūtapurandaranivāso ʼjjayinī
Line: 2 
   nāma nagarī. tatra samastasāmantasīmantinīsīmantasindūrāruṇa/caraṇakamalayugalo
Line: 3 
   bʰartr̥harir nāma rājā ʼsīt, sakalakalāpravīṇaḥ
Line: 4 
   samastaśāstrābʰijñaś ca. tasyā ʼnujo vikramo nāma svavikramā/pahr̥tavāirivikramo
Line: 5 
    ʼbʰūt. tasya bʰartr̥harer bʰāryā rūpalāvaṇyā/diguṇavinirjitasurāṅganā
Line: 6 
    ʼnaṅgasenā nāmā ʼbʰūt.
:SR
Page: 6


II. Frame-Story: Second Section - sr
SR:


Line: 7 
   tasmin nagare brāhmaṇaḥ kaścit sakalaśāstrābʰijño viśeṣato
Line: 8 
   mantraśāstravit, paraṃ daridraḥ, mantrānuṣṭʰānena bʰuvaneśvarīm
Line: 9 
   atoṣayat. tuṣṭā sā brāhmaṇam avādīt: bʰo brāhmaṇa, varaṃ
Line: 10 
   vr̥ṇīṣva. brāhmaṇeno ʼktam: devi, yadi me prasannā ʼsi, tarhi māṃ
Line: 11 
   jarāmaraṇavarjitaṃ kuru. tato devyā divyam ekaṃ pʰalaṃ dattvā
Line: 12 
   bʰaṇitaś ca [!]: bʰoḥ putra, etat pʰalaṃ bʰakṣaya, jarāmaraṇavarjito
Line: 13 
   bʰaviṣyasi. tato brāhmaṇas tat pʰalaṃ gr̥hītvā svabʰavanaṃ pratyā/gatya
Line: 14 
   snātvā devatārcanāṃ vidʰāya yāvat pʰalaṃ bʰakṣayati, tāvat
Line: 15 
   tasya manasy evaṃ buddʰir abʰūt: kim iti, ahaṃ tāvad daridraḥ;
Line: 16 
   amaro bʰūtvā kasyo ʼpakāraṃ kariṣyāmi? paraṃ bahukālajīvinā ʼpi
Line: 17 
   bʰikṣāṭanam eva kāryam. ataḥ paropakāriṇaḥ puruṣasya svalpa/kālajīvitam
Line: 18 
   api śreyase bʰavati. anyac ca: yas tu vijñānavibʰavā/diguṇāir
Line: 19 
   yuktaḥ kṣaṇamātram api jivati, tasyāi ʼva jīvitaṃ sapʰalaṃ
Line: 20 
   bʰavati. tatʰā co ʼktam:


Strophe: 1
Verse: a    yaj jīvati kṣaṇam api pratʰitāir manuṣyo
Verse: b    vij ñānaśāuryavibʰavādiguṇāiḥ sametaḥ,
Verse: c    tat tasya jīvitapʰalaṃ pravadanti santaḥ;
Verse: d    kāko ʼpi jīvati ciraṃ ca baliṃ ca bʰuṅkte. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 2
Verse: a    yaj jīvyate yaśodʰarmasahitāis, tac ca jīvitam;
Verse: b    baliṃ kavalayan klinnaṃ ciraṃ jīvati vāyasaḥ. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   api ca:


Strophe: 3
Verse: a    yasmiñ jīvati jīvanti bahavaḥ, sa tu jīvati;
Verse: b    bako ʼpi kiṃ na kurute cañcvā svodarapūraṇam? \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   kiṃ ca:


Strophe: 4
Verse: a    kṣudrāḥ santi sahasraśaḥ svabʰaraṇavyāpārapūrodarāḥ;
Verse: b    svārtʰo yasya parārtʰa eva, sa pumān ekaḥ satām agraṇīḥ;
Verse: c    duṣpūrodarapūraṇāya pibati srotaḥpatiṃ vāḍavo,
Verse: d    jīmūtas tu nidāgʰasaṃbʰr̥tajagatsaṃtāpavicʰittaye. \\4\\
Strophe: 5
Verse: a    asaṃpādayataḥ kaṃcid artʰaṃ jātikriyāguṇāiḥ,
Verse: b    yadr̥ccʰāśabdavat pum̐saḥ saṃjñāyāi janma kevalam. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   iti vicārya tat pʰalaṃ rājñe dīyate cet, sa jarāmaranavarjito bʰūtvā
Line: 2 
   cāturvarṇyaṃ dʰarmataḥ paripālayiṣyatī ʼti tat pʰalaṃ gr̥hītvā
Line: 3 
   rājasamīpam āgatya --


Strophe: 6
Verse: a    ahīnāṃ mālikāṃ bibʰrat tatʰā pītāmbaraṃ vapuḥ,
Verse: b    haro hariś ca bʰūpāla karotu tava maṅgalam! \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   ity āśīrvādapūrvakaṃ rājño haste pʰalaṃ dattvā bʰaṇati sma: bʰo
Line: 2 
   rājan, devatāvaraprasādalabdʰam idam apūrvapʰalaṃ bʰakṣaya,
Line: 3 
   jarāmaraṇavarjito bʰaviṣyasi. tato rājā tat pʰalaṃ gr̥hītvā tasmāi
Line: 4 
   bahūny agrahārāṇi dattvā visasarja, vicārayati sma: aho, mamāi/tatpʰalabʰakṣaṇad
Line: 5 
   amaratvam bʰaviṣyati. mamā ʼnangasenāyām
Line: 6 
   atiprītiḥ. sā mayi jīvaty eva mariṣyati. tasya viyogaduḥkʰam
Line: 7 
   soḍʰum na śaknomi. tasmad idaṃ pʰalaṃ mama praṇapriyāyā
:SR
Page: 7


King Bhartr̥hari and the fruit that gave immortality
SR:



Line: 8 
   anaṅgasenāyāi dāsyāmī ʼty anaṅgasenām āhūya dattavān. tasyā
Line: 9 
   anaṅgasenāyā māndurikaḥ kaścit priyatamaḥ, sā punar vicārya tasmai
Line: 10 
   tat pʰalaṃ dadāu. tasya māndurikasya kācid dāsī priyatamā, sa
Line: 11 
   tasyāi prādāt. dāsyā api kasmim̐ścid gopālake prītiḥ, sā tasmāi datta/vatī.
Line: 12 
   tasyā ʼpi kasyāṃcid gomayadʰāriṇyāṃ mahat prema, so ʼpi
Line: 13 
   tasyāi prayaccʰat. tataḥ sā gomayadʰāriṇī grāmād bahir gomayaṃ
Line: 14 
   dʰr̥tvā gomayabʰājanaṃ svaśirasi nidʰāya tadupari tat pʰalaṃ
Line: 15 
   nikṣipya yāvad rājavītʰyām āgaccʰati, tāvad rājā bʰartr̥harī rāja/kumārāiḥ
Line: 16 
   saha vāihālīṃ gaccʰam̐s tasyāḥ śirasi stʰāpitagomayā/grastʰitaṃ
Line: 17 
   tat pʰalaṃ dr̥ṣṭvā gr̥hītvā vyāgʰuṭya gr̥ham āgataḥ.
Line: 18 
   tatas taṃ brāhmaṇam āhūyā ʼvādīt: bʰo brāhmaṇa, tvayā yat
Line: 19 
   pʰalaṃ dattaṃ tādr̥śam anyat pʰalam asti kim? brāhmaṇeno
Line: 20 
    ʼktam: bʰo rājan, tat pʰalaṃ devatāvaraprasādalabdʰaṃ divyam;
Line: 21 
   tādr̥śaṃ pʰalaṃ bʰūloke nā ʼsti. anyac ca: raja nama sākṣād īśvaraḥ,
Line: 22 
   tasya purato ʼnr̥taṃ na vācyam. sa devavan nirīkṣaṇīyaḥ. tatʰā co
Line: 23 
    ʼktam:


Strophe: 7
Verse: a    sarvadevamayo rājā r̥ṣibʰiḥ parikīrtitaḥ;
Verse: b    tasmāt taṃ devavat paśyen na vyalīkaṃ vadet sudʰīḥ. \\7\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   tato rājñā bʰaṇitam: tādr̥śaṃ pʰalaṃ dr̥śyate cet, katʰam? brāh/maṇo
Line: 2 
    ʼbravīt: tat pʰalaṃ bʰakṣitaṃ vā na vā? rājā ʼbʰaṇat: na
Line: 3 
   mayā bʰakṣitaṃ tat pʰalam, mama prāṇavallabʰāyā anaṅgasenayai
Line: 4 
   dattam. brāhmaṇeno ʼktam: tarhi tāṃ pr̥ccʰa, tat pʰalaṃ kiṃ
Line: 5 
   bʰakṣitam iti. tato rājā ʼnaṅgasenām āhūya śapatʰaṃ kārayitvā
Line: 6 
    ʼpr̥ccʰat. tayo ʼktam: tat pʰalaṃ māndurikasya dattam iti. tataḥ
Line: 7 
   sa ākāritaḥ pr̥ṣṭo dāsyāi dattam ity akatʰayat. dāsī gopāle, gopālo
Line: 8 
   gomayadʰāriṇyāi dattam ity avādīt. tato jātasaṃpratyayo raja
Line: 9 
   paramaviṣādaṃ gatvā ślokam apaṭʰat:


Strophe: 8
Verse: a    rūpe manohāriṇi yāuvane ca
Verse: b    vr̥tʰāi ʼva pum̐sām abʰimānabuddʰiḥ;
Verse: c    natabʰruvāṃ cetasi cittajanmā
Verse: d    prabʰur yad eve ʼccʰati tat karoti. \\8\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   punaś ca: aho strīṇāṃ cittaṃ caritraṃ kenāpi jñātuṃ na śakyate.
Line: 2 
   tatʰā co ʼktam:


Strophe: 9
Verse: a    aśvaplutaṃ vāsavagarjitaṃ ca,
Verse: b    strīṇāṃ ca cittaṃ, puruṣasya bʰāgyam,
Verse: c    avarṣaṇaṃ cā ʼpy ativarṣaṇam ca,
Verse: d    devo na jānāti - kuto manuṣyaḥ? \\9\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 9 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 10
Verse: a    gr̥hṇanti vipine vyāgʰraṃ, vihaṃgaṃ gagane stʰitam,
Verse: b    sarinmadʰye gataṃ mīnaṃ, na strīṇāṃ capalaṃ manaḥ. \\10\\
:SR
Page: 8


II. Frame-Story: Second Section - sr, mr
SR:
Strophe:
Verse:



Paragraph: 10 

   
Line: 1 
   kiṃ ca:


Strophe: 11
Verse: a    vandʰyāputrasya rājyaśrīḥ puṣpaśrir gaganasya ca
Verse: b    bʰaved eva, na tu strīṇāṃ manaḥśuddʰir manāg api. \\11\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 11 

   
Line: 1 
   api ca:


Strophe: 12
Verse: a    sukʰaduḥkʰajayaparājayajīvitamaraṇāni ye vijānanti,
Verse: b    muhyanti te ʼpi nūnaṃ tattvavidaś ceṣṭitāiḥ strīṇām. \\12\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 12 

   
Line: 1 
   anyac ca:


Strophe: 13
Verse: a    smaropamam api prāpya vāñcʰanti puruṣāntaram
Verse: b    nāryaḥ sarvāḥ svabʰāvena, vadantī ʼty amalāśayāḥ. \\13\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 13 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 14
Verse: a    vinā japena mantreṇa tantreṇa vinayena ca
Verse: b    vañcayanti naraṃ nāryaḥ prajñādʰanam api kṣaṇāt. \\14\\
Strophe: 15
Verse: a    kulajātiparibʰraṣṭaṃ nikr̥ṣṭaṃ duṣṭaceṣṭitam
Verse: b    aspr̥śyam adʰamaṃ prāyo manye strīṇāṃ priyaṃ varam. \\15\\
Strophe: 16
Verse: a    gāuraveṣu pratiṣṭʰāsu guṇeṣv ārādʰyakoṭiṣu
Verse: b    vr̥tʰā ʼpi ca nimajjanti doṣapaṅke svayaṃ striyaḥ. \\16\\
Strophe: 17
Verse: a    etā hasanti ca rudanti ca vittahetor,
Verse: b    viśvāsayanti ca naraṃ na tu viśvasanti;
Verse: c    tasmān nareṇa kulaśīlavatā sadāi ʼva
Verse: d    nāryaḥ śmaśānavaṭikā iva varjanīyāḥ. \\17\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 14 

   
Line: 1 
   anyac ca:


Strophe: 18
Verse: a    na vāirāgyāt paraṃ bʰāgyaṃ, na bodʰād aparaṃ sukʰam,
Verse: b    na harer aparas trātā, na saṃsārāt paro ripuḥ. \\18\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 15 

   
Line: 1 
   itī ʼdaṃ padyaṃ paṭʰitvā paramam vāirāgyaṃ gato bʰartr̥harir
Line: 2 
   vikramārkaṃ rājye ʼbʰiṣicya svayaṃ vanaṃ jagāma.

Line: 3 
   iti bʰartrharer vāirāgyakatʰā
:SR
Metrical Recension of ii
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   asti vistr̥tasaṃpattiḥ pr̥tʰvīmaṇḍalamaṇḍanā
Line: 2 
   suparvalayasāubʰāgyaṃ jayiny ujjayinī purī.
Line: 3 
   anuje vikramāditye yuvarāje ʼnuvartini,
Line: 4 
   rājā bʰartr̥harir nāma kāntājanamanoharaḥ.
Line: 5 
   anaṅgasenā mahiṣī mānyā bʰartr̥hareḥ priyā;
Line: 6 
   tasyām āsaktahr̥dayo nā ʼnyad veda sa bʰūpatiḥ.
Line: 7 
   tasminn eva pure kaścid dvijo durgatipīḍitah,
Line: 8 
   cirakālaṃ tapas taptvā bʰadrakālīm atoṣayat.
Line: 9 
   varārtʰaṃ prerito devyā kasmim̐ścit kāraṇāntare
Line: 10 
   vismr̥tya svābʰilaṣitam amartyatvam ayācata.
Line: 11 
   tato dattvā pʰalaṃ divyaṃ sahāsaṃ devatā ʼbravīt:
Line: 12 
   yadi bʰaksed bʰavān vipra, bʰaved amarasaṃnibʰaḥ.
Line: 13 
   dvayor vā ʼpi bahūnāṃ vā na pʰalaṃ pʰaladaṃ bʰavet;
Line: 14 
   ekopayojyam evai ʼtad iti sadyas tirodadʰe.
Line: 15 
   tato nijagr̥haṃ prāptaṃ; bʰāryā pratyudgatā mudā;
:MR
Page: 9


King Bhartr̥hari and the fruit that gave immortality
MR:



Line: 16 
   kiṃ labdʰavān mahāprājñe? ʼty apr̥ccʰat tapasaḥ pʰalam.
Line: 17 
   sā tena pʰalahastena jñāpitārtʰā tam abravīt:
Line: 18 
   śrotriyo buddʰimān nā ʼstī ʼty etat sadyas tvayā kr̥tam!
Line: 19 
   akiṃcanena niyataṃ bʰavatā cirajīvinā
Line: 20 
   yācamānena sarvatra mr̥taprāyeṇa bʰūyate.
Line: 21 
   iti bʰāryāvacaḥ śrutvā ciraṃ cintākulo ʼbʰavat:
Line: 22 
   pum̐so ʼdr̥ṣṭavihīnasya kva dʰiyaḥ kva sukʰāni ca?
Line: 23 
   bandʰuhīno daridras tu katʰaṃ jīvitum utsahet?
Line: 24 
   tasmād idaṃ pʰalaṃ rājñe pradāsyāmi, sa jīvatu.
Line: 25 
   iti niścitya sahasā nirbuddʰis tat tatʰā ʼkarot;
Line: 26 
   pūjāṃ taducitāṃ vipro labdʰvā bʰartr̥harer yayāu.
Line: 27 
   tatas tu cintayām āsa pʰalaṃ prāpya sa bʰūpatiḥ:
Line: 28 
   ekopayojyaṃ pʰalam ity avādīd brāhmaṇottamaḥ;
Line: 29 
   anaṅgasenā dayitā mama nityaṃ sukʰapradā
Line: 30 
   divaṃ gaccʰati cet, kaṣṭaṃ; katʰaṃ tadvirahaṃ sahe?
Line: 31 
   iti divyapʰalaṃ prādāt priyāyāi sa mahīpatiḥ;
Line: 32 
   sā ca māndurikāyāi ʼtat preyase pratyapādayat.
Line: 33 
   sa ca tena pʰalenāi ʼva turaṃgagr̥hamārjanīm
Line: 34 
   toṣayām āsa; sā cāi ʼva vallabʰaṃ paśupālakam.
Line: 35 
   so ʼpi prabʰātasamaye cārayiṣyan gavāṃ gaṇam
Line: 36 
   goṣṭʰe gomayahāriṇyāi priyāyāi tat pʰalaṃ dadāu.
Line: 37 
   veṇupātre vahantī sā pʰalaṃ gomayapūrite
Line: 38 
   pratiyātuṃ samārebʰe śanakāiḥ svaṃ niveśanam.
Line: 39 
   etasminn eva samaye rājā bʰartr̥haris tataḥ
Line: 40 
   vāhyālyāḥ puram āgaccʰann adrākṣīt sapʰalāṃ striyam.
Line: 41 
   tataḥ sa vismayāviṣṭaḥ, smarann eva ca tat pʰalam,
Line: 42 
   āhūya dvijavaryaṃ tam apr̥ccʰat pʰaladāyakam:
Line: 43 
   brahmann ekaṃ pʰalaṃ mahyaṃ devyā dattam iti bruvan
Line: 44 
   prādās; tadvad idaṃ cā ʼnyad! ity uktvā ʼdarśayat pʰalam.
Line: 45 
   nirīkṣya, tad iti jñātvā, rājānam avadat sudʰīḥ:
Line: 46 
   tvayā na bʰakṣitaṃ nūnaṃ, kasmāicid dattavān pʰalam.
Line: 47 
   pr̥ccʰa śūdrāṃ viśeṣeṇa kuta etad iti prabʰo;
Line: 48 
   abʰidʰāsyati sā sarvaṃ, bʰavām̐ś cā ʼvagamiṣyati.
Line: 49 
   tvaṃ tu sarvasya lokasya saṃśāstā pr̥tʰivīpate;
Line: 50 
   mr̥ṣā ʼbʰidʰātuṃ śakyeta purastād bʰavataḥ katʰam?
Line: 51 
   evam ukto mahīpālas tāṃ tu gomayahāriṇīm
Line: 52 
   āhūya pʰalam ādāya tat tatʰāi ʼva vyacārayat.
Line: 53 
   vijñāya rājñīvr̥ttāntaṃ nirvedād idam abravīt:
Line: 54 
   mitʰyānurāgasaṃrambʰāt pāpayā ʼtipragalbʰayā
Line: 55 
   vañcito ʼham aho mohād; dʰik kaṣṭaṃ strīviceṣṭitam!
Line: 56 
   ittʰaṃ vimr̥śya sa ciraṃ vāirāgyaṃ paramaṃ gataḥ,
Line: 57 
   svarājye vikramādityam abʰiṣicya vanaṃ gataḥ.
Line: 58 
   iti vikramādityasim̐hāsanadvātrim̐śikāyāṃ bʰartr̥harivāirāgyotpattir nāma
Line: 59 
   dvitīyā lāpanikā
:MR
Page: 10


II. Frame-Story: Second Section - br, jr
Brief Recension of ii
BR:
Version: BR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   īśvara uvāca: dakṣiṇāpatʰe ʼsty ujjayinī nāma nagarī. tatra bʰartr̥harir nāma rājā.


Strophe: 1
Verse: a    prasūnam iva gandʰena sūryeṇe ʼva nabʰastalam
Verse: b    bʰāti *devi puraṃ tena vasantene ʼva kānanam. \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    anuddʰatagunopetaḥ sarvanītivicakṣaṇaḥ
Verse: b    cakoranayane rājyaṃ sa cakāra mahāmanāḥ. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tasya rājño bʰartr̥harer anaṅgasenā nāmā ʼtīvasāubʰāgyavatī bʰāgyasaṃpannā patnī
Line: 2 
   babʰūva.


Strophe: 3
Verse: a    sā ʼnangamadalāvaṇyapīyūṣarasakūpikā;
Verse: b    tasyā ʼsīj jīvitasyāi ʼkaṃ sāraṃ sāraṅgalocanā. \\3\\
Strophe: 4
Verse: a    bʰāti sā yauvanonmattā vadʰūr avayavair navāiḥ,
Verse: b    vasantasaṃgamacʰāyā vallī ʼva navapallavaiḥ. \\4\\
Strophe: 5
Verse: a    kāumudī ʼva mr̥gāṅkasya kaver iva sarasvatī
Verse: b    sā ʼbʰūt prāṇeśvarī tasya, prāṇebʰyo ʼpi garīyasī. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   etasmin samaye tasmin nagare ko ʼpi mantrasiddʰo ʼpi brāhmaṇo dāivavaśād akiṃcano
Line: 2 
   durbala eva babʰūva.


Strophe: 6
Verse: a    akiṃcanatayā devi nirvedaṃ paramaṃ gataḥ;
Verse: b    devīm ārādʰayām āsa sa dvijo bʰuvaneśvarīm. \\6\\
Strophe: 7
Verse: a    tatas tadbʰaktibʰāvena prasannā jagadambikā
Verse: b    varaṃ vr̥nīṣva matimann iti vācam uvāca ha. \\7\\
Strophe: 8
Verse: a    atʰo ʼvāca dvijo devīm: amaratvaṃ prayaccʰa me.
Verse: b    om ity ābʰāṣya taṃ caṇḍī divyam ekaṃ pʰalaṃ dadāu. \\8\\
Strophe: 9
Verse: a    grastamātre pʰale tasminn amaratvaṃ bʰaviṣyati;
Verse: b    nicamye ʼti vaco devyāś cintayām āsa sa dvijaḥ: \\9\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   pʰalasyā ʼśanamātrayogenā ʼmaratvaṃ labʰyate. ciraṃ daridrasya paraparigraha/kāmyayā
Line: 2 
   dīnānanasya tad amaratvaṃ na sukʰāya, paraṃ duḥkʰāyāi ʼva saṃjātam.


Strophe: 10
Verse: a    daridrasya vimūḍʰasya mānahīnasya jīvataḥ
Verse: b    parāpavādinaś cā ʼpi bʰūmibʰārāya jīvitam. \\10\\
Strophe: 11
Verse: a    budbudā iva toyeṣu, spʰuliṅgā iva vahniṣu,
Verse: b    jāyante nidʰanayai va praṇino ʼnupakāriṇaḥ. \\11\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   uktaṃ ca:


Strophe: 12
Verse: a    daridrī vyādʰito mūrkʰaḥ pravāsī nityasevakaḥ,
Verse: b    jīvanto ʼpi mr̥tāḥ pañca śrūyante kila bʰārata. \\12\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   tasmāt kim anena ciraṃjīvitena? tasmād etat pʰalaṃ rājñe dadāmi, sa tu ciraṃ/jīvitena
Line: 2 
   viśvopakārāya prakalpate, prajāś ca sukʰinyaḥ prajāyante. yataḥ:


Strophe: 13
Verse: a    vadānyo dāridraṃ śamayati satāṃ yo vitaraṇāir,
Verse: b    yaśobʰiḥ pratyagrāir dʰavalayati yo bʰūmivalayam,
Verse: c    vidʰatte yo nārāyaṇacaraṇapadmopacaraṇaṃ,
Verse: d    ciraṃ te jīvyāsuḥ śiva ṣiva kr̥tārtʰās trijagati. \\13\\
Strophe: 14
Verse: a    yāir ārtir hriyate samastajagatāṃ dānāgraṇībʰir guṇair,
Verse: b    yeṣāṃ yāti paraprayojanatayā dehaḥ punaḥ kliṣṭatām,
Verse: c    nityam ye praṇamanti saṃjitadʰiyaḥ śambʰoḥ padāmbʰoruham
Verse: d    te dʰanyaḥ, kr̥tinas ta eva, vijitas tāir eva lokaḥ paraḥ. \\14\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   uktam ca keṣāmcit:


Strophe: 15
Verse: a    asaṃpādayataḥ kiṃcid artʰaṃ jātikriyāguṇāiḥ
Verse: b    yadr̥ccʰaśabdavat pum̐saḥ samjñāyāi janma kevalam. \\15\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   ittʰam vimr̥śya tena dvijena tat pʰalam rājño bʰartr̥hareḥ kare samarpitam. rājñā
Line: 2 
   vicāritam: anena dīrgʰāyur bʰavāmi; anaṅgasenā cet pratʰamaṃ vipadyate, dʰig
:BR
Page: 11


King Bhartr̥hari and the fruit that gave immortality
BR:



Line: 3 
   jīvitam; priyām antareṇa kiṃ jīvitena? yataḥ:


Strophe: 16
Verse: a    sāudāminye ʼva jalado, daśaye ʼva pradīpakaḥ,
Verse: b    muhūrtam api ne ʼccʰāmi jīvitaṃ priyayā vinā. \\16\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 9 

   
Line: 1 
   uktaṃ ca keṣāṃcit:


Strophe: 17
Verse: a    candraś caṇḍakarāyate, mr̥dugatir vāto ʼpi vajrāyate,
Verse: b    mālyaṃ sūcikulāyate, malayajo lepaḥ spʰuliṅgāyate;
Verse: c    ālokas timirāyate vidʰivaśāt, prāṇo ʼpi bʰārāyate;
Verse: d    hā hanta pramadāviyogasamayaḥ saṃhārakālāyate. \\17\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 10 

   
Line: 1 
   ittʰaṃ vimr̥śya rājñā tat pʰalam anaṅgasenāyāi dattam. tasyās tu mandurādʰipatiḥ
Line: 2 
   prāṇebʰyo ʼpi vallabʰaḥ; tayā ʼnaṅgasenayā mandurādʰipataye dattam. tasya dāsī
Line: 3 
   priyā; tena tasyāi dattam. tayā ʼnyasmāi prāṇapriyāya dvārapālāya dattam. tenā
Line: 4 
   nyasyāi prāṇebʰyo ʼpi garīyasyāi kāminyāi dattam. tayā ʼnyasmāi prāṇapriyāya
Line: 5 
   puruṣāya dattam. tena tat pʰalaṃ gr̥hītvā vicāritam: etad divyaṃ pʰalaṃ rāja/yogyam.
Line: 6 
   ittʰaṃ vimr̥śya tena rājño bʰartr̥harer upāyanīkr̥tam. rājñā tat pʰalam
Line: 7 
   upalakṣitam, rājñī ca pr̥ṣṭā: tvayā pʰalena kiṃ kr̥tam? tato rājabʰāryayā yatʰā~
Line: 8 
   tatʰaṃ niveditam. tadanantaraṃ rājñā saṃśodʰya sarvam api vr̥ttantaṃ jñātam.
Line: 9 
   paścād rājñā bʰaṇitam: uktaṃ ca:


Strophe: 18
Verse: a    yāṃ cintayāmi satataṃ mayi sā viraktā,
Verse: b    sā ʼpy anyam iccʰati janaṃ, sa jano ʼnyasaktaḥ;
Verse: c    asmatkr̥te ʼpi parituṣyati kācid anyā;
Verse: d    dʰik tāṃ ca taṃ ca madanaṃ ca imāṃ ca māṃ ca! \\18\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 11 

   
Line: 1 
   api ca:


Strophe: 19
Verse: a    śāstraṃ suniścaladʰiyā paricintanīyam,
Verse: b    ārādʰito ʼpi nr̥patiḥ pariśaṅkanīyaḥ;
Verse: c    aṅke stʰitā ʼpi yuvatiḥ parirakṣaṇīyā,
Verse: d    śāstre nr̥pe ca yuvatāu ca kutaḥ stʰiratvam? \\19\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 12 

   
Line: 1 
   ittʰaṃ vimr̥śya sa rājā vāirāgyeṇa bʰāgyavantaṃ vikramārkaṃ svarājye pratiṣṭʰāpya
Line: 2 
   jagadādʰāram anākāraṃ nirvikāraṃ saṃsārasāgarapratīkāram ādipuruṣam akaluṣam
Line: 3 
   ārādʰayituṃ vanāntaraṃ gataḥ. yataḥ:


Strophe: 20
Verse: a    vadāmi sāraṅgavilocane tvām, asārasaṃsārapatʰaṃ gatānām
Verse: b    padaṃ vimukteḥ paramaṃ narāṇāṃ nārāyaṇārādʰanam eva sāram. 20
Strophe: 21
Verse: a    kiyantas tīrtʰeṣu triṣavanam abʰiśīlanti yatayo,
Verse: b    yatante ʼnye yogaṃ tapasi ratim anye vidadʰate;
Verse: c    vayaṃ kiṃ tu spaṣṭaṃ jagati paramajñānamahima
Verse: d    smarāmo rāmākʰyaṃ kimapi kamanīyaṃ hr̥di mahaḥ. 21
:BR
Jainistic Recension of ii [this, in mss. of jr, is iv]
JR:
Version: JR

Strophe: Verse:


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   śrībʰāgavatapurāṇe pañcamaskandʰe pratʰitaprabʰāvasya śrīyugādidevasya pu/treṇa
Line: 2 
   śryavantīkumāreṇa stʰāpitā śryavantī nāma purī purāṇā ʼsti.


Strophe: 1
Verse: a    stʰīyate yatra dʰarmārtʰakāmāiḥ saṃbʰūya saṃgatāiḥ;
Verse: b    no cet, katʰaṃ prajā tv asyāḥ puruṣārtʰatrayīmayī? \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    gambʰīravedino bʰadrajātikā dānaśālinaḥ
Verse: b    yatre ʼbʰasaṃnibʰā ibʰyāḥ kiṃ tv akopāḥ sadā ʼliṣu. \\2\\
Strophe: 3
Verse: a    yallokena budʰenā ʼpi kalāvaty avirodʰinā
Verse: b    parakanyāviraktena citram uccatvam āśritam. \\3\\
Strophe: 4
Verse: a    sapotā varyamaryādā vilasadratnakaṅkaṇāḥ
Verse: b    mahilā yatra śālante velā jalanidʰer iva. \\4\\
Strophe: 5
Verse: a    sumanaḥsevyamānā ʼpi nabʰogajasukʰāspadam,
:JR
Page: 12


II. Frame-Story: Second Section - jr
JR:

Verse: b
   itī ʼvā ʼtarki yallokāir nā ʼbʰiramyā ʼmarāvatī. \\5\\
Strophe: 6

Verse: a
   sadbʰogābʰogasaṅgo ʼpi narendraprabʰavadbʰayaḥ,
Verse: b
   yatrā ʼhāsi sadā ʼśokāir lokāir bʰogavatījanaḥ. \\6\\
Strophe: 7

Verse: a
   kutam ekam api tyājyaṃ satrikūṭā tv asāv iti
Verse: b
   sakalaṅkā dʰruvaṃ lankā mene yanmānavāir navāiḥ. \\7\\
Strophe: 8

Verse: a
   yasyāṃ devagr̥heṣu daṇḍagʰatanā, snehakṣayo dīpakeṣv,
Verse: b
   antarjāngulikālayam dvirasanāḥ, kʰaḍgeṣu muṣtir dr̥ḍʰaḥ,
Verse: c
   vādas tarkavicāraṇāsu, vipaṇiśreṇīṣu mānastʰitir,
Verse: d
   bandʰaḥ kuntalavallarīṣu, satataṃ lokeṣu no dr̥śyate. \\8\\
Strophe:
Verse:



Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tasyāṃ bʰartr̥harināmā rājā rājyaṃ karoti. purā ʼneke rājāno ʼrājan, param anena
Line: 2 
   rarāja rājanvatī ratnagarbʰā, yataḥ:


Strophe: 9
Verse: a    ye dīneṣu dayālavaḥ, spr̥śati yān ugro ʼpi na śrīmado,
Verse: b    vyagrā ye ca paropakārakaraṇe, hr̥ṣyanti ye yācitāḥ,
Verse: c    svastʰaḥ santi ca yāuvanodayamahāvyādʰiprakope ʼpi ye,
Verse: d    tāiḥ stambʰāir iva kalpitāiḥ kalibʰaraklāntā dʰarā dʰāryate. \\9\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   tasya ca rājño lagʰubʰrāta vikramādityo rājyābʰiṣekasamaye katʰaṃcid apamānād
Line: 2 
   deśāntaram agāt. tasya rājño ʼnaṅgasenā nāma paṭṭarājñī, prāṇato ʼpi priyā.
Line: 3 
   tasyāṃ nagaryām eko brahmaṇo ʼtyantadāridrapīḍito bʰuvaneśvarīṃ devatām
Line: 4 
   ararādʰa. sā ca tasmāi saṃtuṣtā yācasva varam ity uvāca. sa cā ʼjarāmaratvaṃ
Line: 5 
   yacitavān. tato devatayā pʰalam ekaṃ samarpya katʰitam: tvayā pʰalam etad
Line: 6 
   bʰoktavyam, tadanu tavā ʼjaramaratvaṃ bʰaviṣyati. tatas tat pʰalam ādāya brāh/maṇaḥ
Line: 7 
   svagr̥he gatvā madʰyāhnapūjāṃ vidʰāya pʰalaṃ bʰoktum upavisṭaś cinti/tavān:
Line: 8 
   ahaṃ tāvad daridrī yācakaś cā ʼtaḥ kim mamā ʼjarāmaratvene ʼti saṃcintya
Line: 9 
   tat pʰalaṃ rājñe dattaṃ devatoktaprabʰāvaś ca katʰitaḥ. rājñā ca snehabaddʰena
Line: 10 
   tat pʰalaṃ rājñyāi samarpitam. rājñyā ca tadāsaktayā māndurikāya dattam; tena
Line: 11 
   ca veśyāsaktena tasyāi dattam. veśyayā cintitam: ahaṃ veśyā nīcastrī, mama kiṃ
Line: 12 
   ajarāmaratvene ʼti tayā punas tat pʰalaṃ rājñe dattam. rājā tu tat pʰalam upala/kṣya
Line: 13 
   tatpāramparyam vicārya vairagyān manasi cintitnvan.


Strophe: 10
Verse: a    yām cintayāmi satatam mayi sā viraktā,
Verse: b    sā ʼpy anyam iccʰati janam, sa jano ʼnyasaktaḥ,
Verse: c    asmatkr̥te ca parituṣyati kaacid anyaa,
Verse: d    dʰuk tāṃ ca taṃ ca madanaṃ ca imām ca mām ca! \\10\\
Strophe: 11
Verse: a    saṃmohayanti madayanti viḍambayanti
Verse: b    nirbʰartsayanti ramayanti viṣādayanti,
Verse: c    etāḥ praviśya hr̥dayaṃ sadayaṃ narāṇam
Verse: d    kiṃ nama vaamanayanā na samācaranti? \\11\\
Strophe: 12
Verse: a    aśvaplutaṃ mādʰavagarjitaṃ ca
Verse: b    strl̥ṇāṃ caritraṃ bʰavitavyatāṃ ca,
Verse: c    avarṣaṇaṃ cā ʼpy ativarṣaṇaṃ ca
Verse: d    devā na jānanti, kuto manuṣyāḥ? \\12\\
Strophe: 13
Verse: a    aho samsāravairasyam, vairasyakaraṇam striyaḥ,
Verse: b    dolālolā ca kamalā rogābʰogageham deham. \\13\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   yataḥ:


Strophe: 14
Verse: a    striyo dolālolā, viṣayajarasāḥ prāntavirasā,
Verse: b    vipadgeham deham, mahad api dʰanam bʰurinidʰanam;
Verse: c    br̥haccʰoko lokaḥ, satatam abalā ʼnartʰabahulā,
Verse: d    tatʰā ʼpy asmin gʰore patʰi bata ratā nā ʼtmani rataḥ. \\14\\
Strophe: 15
Verse: a    kacā yūkāvāsa, mukʰam ajinabaddʰāstʰinicayaṃ,
:JR
Page: 13


King Bhartr̥hari and the fruit that gave immortality
JR:

Verse: b
   kucāu māṅsagrantʰī, jaṭʰaram api viṣṭʰādigʰaṭikā;
Verse: c
   malotsarge yantraṃ jagʰanam abalāyāḥ, kramayugaṃ
Verse: d
   tadādʰārastʰūṇe, tad iha kim u rāgāya mahatām? \\15\\
Strophe: 16

Verse: a
   dʰanyānāṃ girikandare nivasatāṃ jyotiḥ paraṃ dʰyāyatām
Verse: b
   ānandāśrujalaṃ pibanti śakunā niḥśaṅkam aṅkeśayāḥ
Verse: c
   anyeṣāṃ tu manoratʰāiḥ paricitaprāsādavāpītaṭa-
Verse: d
   krīḍākānanakelikāutukajuṣām āyuḥ parikṣīyate. \\16\\
Strophe:
Verse:



Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   iti viraktaḥ śrībʰartr̥harinr̥po ʼmandaparamānandakandapallavāmbudasodarasāmya~
Line: 2 
   śītalībʰūtasvāntopayogaṃ yogābʰiyogam abʰajat.
:JR


Here jr ʼs mss. give "Vikrama and Agnivetāla." See below, p. 233

Chapter: F3a 


IIIa. Frame-Story: Third Section, part 1
The treacherous ascetic and the winning of the vampire
Southern Recension of iiia
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tataḥ prāptarājyo vikramādityo devabrāhmaṇānātʰapaṅgukubjā/dīnāṃ
Line: 2 
   manoratʰān apūrayat, prajāḥ samyag apālayat, paricārakāṇāṃ
Line: 3 
   saṃtoṣam utpādayām āsa, mantrisāmantādīnāṃ vacanaparipālanena
Line: 4 
   mānasam apy āharat. evaṃ nyāyānatilaṅgʰanena rājā rājyaṃ karoti
Line: 5 
   sma. tata ekadā kaścid digambaro rājasamīpam āgatya,


Strophe: 1
Verse: a    līlayā maṇḍalīkr̥tya bʰujaṃgān dʰārayan haraḥ
Verse: b    deyād devo varāhaś ca tubʰyam abʰyadʰikāṃ śriyam. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   ity āśīrvādapūrvakaṃ rājño haste pʰalaṃ dattvā ʼbravīt: bʰo rājan,
Line: 2 
   ahaṃ kr̥ṣṇacaturdaśyāṃ mahāśmaśāne ʼgʰoramantreṇa havanaṃ
Line: 3 
   kariṣyāmi. tatra tvayo ʼttarasādʰakena bʰavitavyam. rājñā ca
Line: 4 
   pratijñātaṃ tasmāi. evaṃ tābʰyāṃ śmaśānaṃ gatam, tatra nr̥pa/havanam
Line: 5 
   ārabʰya svayam eva hutaḥ. tena prasaṅgena rājño vetālaḥ
Line: 6 
   prasanno jātaḥ, aṣṭamahāsiddʰayaś ca prāptāḥ.
:SR
Metrical Recension of iiia
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tataḥ sa vikramādityo rarakṣa kṣitimaṇḍalam,
Line: 2 
   bʰūdevān api devām̐ś ca pūjayām āsa bʰaktimān.
Line: 3 
   pupoṣā ʼnudinaṃ dīnān anātʰakr̥paṇādikān;
Line: 4 
   gunā guṇini vardʰante sarvadā mr̥dubʰāṣite.
Line: 5 
   evaṃ nyāyena vavr̥dʰe dʰarmārtʰān avirodʰayan.
Line: 6 
   tataḥ kaścin mahīpālaṃ prāpya siddʰo digantarāt
Line: 7 
   yayāce mantrasaṃsiddʰyāi homasyo ʼttarasādʰakam.
Line: 8 
   tatprasaṅgena vetālaḥ prasasādā ʼvanībʰuje,
Line: 9 
   varaṃ dadāu ca: smaraṇād āgamiṣyāmi bʰr̥tyavat,
Line: 10 
   ājñapto ʼhaṃ kariṣyāmi, nā ʼsādʰyaṃ vidyate mama;
Line: 11 
   siddʰayo ʼṣṭāu ca saṃsiddʰā bʰaviṣyantī ʼti so ʼgamat.
:MR
Page: 14


IIIa. Frame-Story: Third Section, part 1 - br, jr
Brief Recension of iiia
BR:
Version: BR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tato ʼnantaraṃ vikramārko rājyaṃ pālayām āsa; yataḥ:


Strophe: 1
Verse: a    mantʰakṣubdʰapayaḥpayonidʰipayobinduprabʰābʰiḥ paraṃ
Verse: b    kīrtispʰūrtibʰir adbʰutābʰir abʰitas trāilokyam udbʰāsayan,
Verse: c    sādʰūnāṃ pratipālanaḥ samabʰavad dʰarmāikasaṃstʰāpano
Verse: d    devabrāhmaṇabʰaktivatsalamatiḥ śrīvikramārko nrpaḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tatas tasmin rājyaṃ praśāsati sati ko ʼpi digambaraḥ samāyātaḥ. tena havanam
Line: 2 
   ārabdʰam; rajā tasyo ʼttarasādʰako jātaḥ. tena prasaṅgena rājño vikramādityasya
Line: 3 
   vāitālaḥ prasanno babʰūva.
:BR
Jainistic Recension of iiia [this, in mss. of jr, is vi
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   evaṃ rājā sukʰena rājyaṃ karoti. anyadā kenāpi yoginā ʼgatya rājñaḥ proktam:
Line: 2 
   bʰoḥ sattvādʰika, yadi prārtʰanābʰaṅgaṃ na karoṣi, tarhi kimapi prārtʰayāmi. yataḥ:


Strophe: 1
Verse: a    kṣudrāḥ santi sahasraśaḥ svabʰaraṇavyāpārabaddʰādarāḥ;
Verse: b    svārtʰo yasya parārtʰa eva, sa pumān ekaḥ satām agraṇīḥ.
Verse: c    duṣpūrodarapūraṇāya pibati srotaḥpatiṃ vāḍavo,
Verse: d    jīmūtas tu nidāgʰatāpitajagatsaṃtāpavicʰittaye. \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    laccʰī sahāvacavalā, tao vi cavalaṃ ca jīviyaṃ hoi;
Verse: b    bʰāvo tao vi cavalo, uvayaravilambanā kīsa? \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   iti yogivacanaṃ śrutvā rājā prāha: bʰo yogin, yadi mama saṃpattyā śarīreṇa ca
Line: 2 
   tava kāryaṃ sidʰyati, tarhi brūhi. tato yogī jagāda: rājan, sarvatra sattvādʰīnāi ʼva
Line: 3 
   mahatāṃ kāryasiddʰiḥ. yataḥ:


Strophe: 3
Verse: a    vijetavyā laṅkā, caraṇataranīyo jalanidʰir,
Verse: b    vipakṣaḥ pāulastyo raṇabʰuvi, sahāyāś ca kapayaḥ;
Verse: c    tatʰā ʼpy ājāu rāmaḥ sakalam avadʰīd rākṣasakulaṃ;
Verse: d    kriyāsiddʰiḥ sattve vasati mahatāṃ, no ʼpakaraṇe. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   punaḥ prāha: rājan, mayā kācin mantrasādʰanā prārabdbā ʼsti, tasyāṃ tvaṃ mamo
Line: 2 
    ʼttarasādʰakatvaṃ kuru. rājñā ca pratipannam. tato rājānam adāya rātrāu yogī
Line: 3 
   vane gataḥ. tatra vr̥kṣaśākʰānibaddʰaśavānayanāya rājānaṃ preṣya svayaṃ ca
Line: 4 
   pūrvakriyāṃ vidʰāya mantraṃ jajāpa. tato rājñaḥ kaṣt.aṃ jñātvā pañcavim̐śati/katʰānakair
Line: 5 
   niśām atikramya prataḥ pratyakṣībʰūya vetālaḥ praha. bʰo rājan, ayam
Line: 6 
   yogī māyāvī tvāṃ puruṣottamaṃ baliṃ kr̥tvā suvarṇapuruṣaṃ sisādʰayiṣur asti.
Line: 7 
   ato ʼsya mā viśvāsaṃ kr̥tʰāḥ. yataḥ:


Strophe: 4
Verse: a    mayo ʼpakr̥tam etasya vakrasye ʼti na viśvaset,
Verse: b    ksīrapāyakam apy atti duṣṭo durjanapannagah. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   tad ākarṇya rājñā savismayaṃ cintitam:


Strophe: 5
Verse: a    ekasya janmano ʼrtʰe mūḍʰāḥ kurvanti yāni pāpāni,
Verse: b    janayanti tāni duḥkʰam teṣam janmāntarasahasram. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   aho jīvasya
Line: 2 
   śāṭʰyam! bʰavatu nāma, kim kariṣyati? aham api samayocitam kariṣye. yatah:


Strophe: 6
Verse: a    śamena parigr̥hyate sukr̥tamajjanaḥ sajjanaḥ,
Verse: b    śatʰas tu haṭʰakarmaṇā luṭʰati pādapiṭʰe param,
Verse: c    payo hi bʰujagaḥ piban garalam udgiret kevalaṃ,
Verse: d    mahauṣadʰavaśāt punaḥ kamalabālanalayate. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   iti vimr̥śyā ʼhutisamaye tam eva yoginaṃ balim kr̥tvā ʼgnikuṇḍe suvarṇapuruṣam
Line: 2 
   asādʰayat. tataḥ pratyakṣībʰūya hemapuruṣādʰiṣtʰayakadevas tatprabʰāvaṃ
Line: 3 
   katʰayitvā rājñaḥ praśam̐sam ca kr̥tvā gataḥ. tataḥ prātaḥsamaye rājā suvarṇa/puruṣam
Line: 4 
   adāya mahatā mahena svapurīm agāt.
:JR


Here jr ʼs mss. give "Vikrama ʼs conversion to jainism". See below, p. 233
Page: 15



The treacherous ascetic and the winning of the vampire

Chapter: F3b 


IIIb. Frame-Story: Third Section, part 2
The gift of Indra ʼs throne
Southern Recension of iiib
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   bʰūtale vikramasādr̥śyaṃ na ko ʼpi rājā babʰāra. tribʰuvane
Line: 2 
    ʼsya kīrtir anargalā gaṅge ʼva pravahati sma. atrāntare suraloke
Line: 3 
   devendro viśvāmitratapobʰaṅgakāraṇāya rambʰām urvaśīṃ cā ʼhūyā
Line: 4 
    ʼvādīt: bʰavatyor ubʰayor madʰye yā nr̥tye gīte cā ʼtipravīṇā, sā
Line: 5 
   viśvāmitratapobʰaṅgakāraṇāya tattapovanaṃ gaccʰatu. viśvami/trasya
Line: 6 
   tapasi vināśite sati, tasyāi pāritoṣikam ahaṃ dāsyāmi. tac
Line: 7 
   cʰrutvā rambʰayā bʰaṇitam: bʰo devarāja, ahaṃ nr̥tye ʼtipravīṇā.
Line: 8 
   tata urvaśyā bʰaṇitam: deva, ahaṃ yatʰāśāstraṃ nr̥tyaṃ jānāmī ʼti
Line: 9 
   tayor ubʰayor vivāde sati, nirṇayārtʰaṃ devasabʰo ʼpaviṣṭā. pratʰa/maṃ
Line: 10 
   rambʰānr̥tyam abʰūt. dvitīyadivasa urvaśy api nr̥tyam akārṣīt.
Line: 11 
   tataḥ sarvo ʼpi devagaṇa ubʰayor nr̥tyaṃ dr̥ṣṭvā saṃtoṣam agamat,
Line: 12 
   param iyam atyantaṃ nr̥tye kuśale ʼti na kaścin nirṇayaṃ cakāra.
Line: 13 
   tasminn eva samaye nāradeno ʼktam: bʰo devarāja, bʰūtale vikra/mādityo
Line: 14 
   nāma rājā ʼsti; sa sakalakalābʰijño viśeṣataḥ saṃgītavidyā/vicakṣaṇaḥ;
Line: 15 
   sa etayor vivādanirṇayaṃ kariṣyati. tato mahendreṇa
Line: 16 
   *vikramādityākāraṇārtʰam ujjayinīṃ prati mātaliḥ preṣitah. vikramo
Line: 17 
    ʼpi tenā ʼhūto mantriṇā vetālena sahā ʼmarāvatīṃ samagatye ʼndraṃ
Line: 18 
   namaskr̥tya tena sammanapūrvakam upaveśitaḥ. tadanantaraṃ
Line: 19 
   nr̥tyasyā ʼvasaro maṇḍitaḥ. pratʰamaṃ rambʰā raṅge stʰitā nr̥tyam
Line: 20 
   akārṣīt; dvitīyadivasa urvaśī raṅgam adʰiṣṭʰitā yatʰāśāstraṃ nr̥tyam
Line: 21 
   akarot. tato vikramādityeno ʼrvaśī praśam̐sitā, jayo ʼpi dattaḥ.
Line: 22 
   indreṇo ʼktam: bʰo rājan, katʰam asyāi jayo dattaḥ? vikrameṇā
Line: 23 
    ʼbʰāṇi: deva, nr̥tye pratʰamam aṅgasāuṣṭʰavaṃ pradʰānam. tatʰā
Line: 24 
   co ʼktaṃ nr̥tyaśāstre:


Strophe: 1
Verse: a    anuccanīcacalatām aṅgānāṃ calapādatām,
Verse: b    * kaṭikūrparaśīrṣām̐śakarṇānāṃ samarūpatām; \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    ramyāṃ pratīkaviśrāntim urasaś ca samunnatim,
Verse: b    * abʰyāsābʰyarhitaṃ prāhuḥ sāuṣṭʰavaṃ nr̥tyavedina iti. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   anyac ca: nartakyā nr̥tyārambʰocitāvastʰānaviśeṣaḥ pradarśanīyaḥ.
Line: 2 
   uktaś cā ʼvastʰānaviśeṣo nr̥tyaśāstre:


Strophe: 3
Verse: a    aṅgeṣu caturaśratvaṃ samapādāu latākarāu
Verse: b    prārambʰe sarvanr̥tyānām etat sāmānyam ucyate. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   tatʰā hy asyā vapuḥ:


Strophe: 4
Verse: a    dīrgʰākṣaṃ śaradindukāntivadanaṃ, bāhū natāv am̐sayoḥ,
Verse: b    saṃkṣiptaṃ nibiḍonnatastanam uraḥ, pārśve pramr̥ṣṭe iva;
Verse: c    madʰyaḥ pāṇimito, nitambi jagʰanaṃ, pādāv arālāṅgulī,
:SR
Page: 16


IIIb. Frame-Story: Third Section, part 2 - sr, mr
SR:

Verse: d
   cʰando nartayitur yatʰāi ʼva manasaḥ śliṣṭaṃ, tatʰā ʼsyā vapuḥ. \\4\\
Strophe:
Verse:



Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   nr̥tyāvastʰānaviśeṣo ramaṇīyaḥ:


Strophe: 5
Verse: a    vāmaṃ saṃdʰistimitavalayaṃ nyasya hastaṃ nitambe,
Verse: b    tanvīśyāmāviṭapasadr̥śaṃ srastamuktaṃ dvitīyam;
Verse: c    pādāṅgulyā lalitakusume kuṭṭime pātitākṣaṃ,
Verse: d    nr̥tyād yasyāḥ stʰitam atitarāṃ kāntam *r̥jvāyatārdʰam. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   kiṃ bahuno ʼktam?


Strophe: 6
Verse: a    aṅgāir antarnihitavacanāiḥ sūcitaḥ samyag artʰaḥ,
Verse: b    pādanyāso layam anugatas, tanmayatvaṃ raseṣu;
Verse: c    śākʰāyonir mr̥dur abʰinayas *tadvikalpānuvr̥ttāu,
Verse: d    bʰāvo bʰāvaṃ nudati viṣayād, rāgabandʰaḥ sa eva. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   evaṃ nr̥tyaśāstroktanartakī ʼti praśam̐sitā mayo ʼrvaśī. tato mahen/draḥ
Line: 2 
   saṃtuṣṭaḥ san vikramārkaṃ vastrādinā saṃbʰāvya mahār/gʰavararatnakʰacitaṃ
Line: 3 
   sim̐hāsanaṃ tasmāi dadāu. tatsim̐hāsane kʰa/citā
Line: 4 
   dvātrim̐śat puttalikāḥ santi. tāsāṃ śirasi padaṃ nidʰāya tat
Line: 5 
   sim̐hāsanam adʰyāsitavyam. tad atimanoharaṃ sim̐hāsanaṃ mahen/drasyā
Line: 6 
    ʼjñayā gr̥hītvā vikramārko nijāṃ purīm agamat. tadanantaraṃ
Line: 7 
   śubʰe muhūrte śubʰalagne ca brāhmaṇāśīrvādapūrvakaṃ tat sim̐hāsa/nam
Line: 8 
   adʰiṣṭʰāya rājyaṃ karoti sma.
:SR
Metrical Recension of iiib
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   nirmāya śāsanaṃ bʰūmer vyāpya kīrtyā jagattrayam,
Line: 2 
   cakāśe vikramadityaḥ pādenā ʼkramya bʰūpatīn.
Line: 3 
   tasmin kāle ʼmarāvatyāṃ sudʰarmāyāṃ śacīpatiḥ
Line: 4 
   viśvamitratapobʰaṅgaṃ kārayiṣyann abʰāṣata:
Line: 5 
   viśvāmitrasya manasaḥ sāraṃ saraṅgalocanā
Line: 6 
   urvaśī vā vaśīkartuṃ, rambʰā vā ʼpi pragalbʰate?
Line: 7 
   idānīm etayor devyor dr̥ṣṭvā nartanacāturīm,
Line: 8 
   vibʰāvya tāratamyaṃ ca, preṣayāmas tato ʼdʰikām.
Line: 9 
   rambʰā saṃjātasaṃrambʰā babʰāṣe: dr̥śyatām! iti;
Line: 10 
   urvaśyā ʼpi tatʰāi ʼvo ʼkto gandʰarvān āha vāsavaḥ:
Line: 11 
   rañjayantu bʰavanto ʼpi, paśyantu tridivāukasaḥ,
Line: 12 
   ātmanor nr̥ttavaicitryaṃ devāir alokyatām iti.
Line: 13 
   tato nanarta sā rambʰā, jambʰāriḥ prasasāda ca,
Line: 14 
   dadāu ca prītidānāni; tutuṣur diviṣadgaṇāḥ.
Line: 15 
   dvitīye ʼpi dine tadvad urvaśīlāsyadarśanāt
Line: 16 
   ānandanirbʰarā devā, na kiṃcid bruvate ʼntaram.
Line: 17 
   tataḥ purandaraṃ devaṃ devarṣir nārado ʼbravīt:
Line: 18 
   nr̥tyajño vikramādityaḥ sāhasāṅko ʼsti bʰūtale,
Line: 19 
   āgantā bʰavato hetoḥ, sarvaśāstraviśāradaḥ;
Line: 20 
   anayor iyam utkr̥ṣṭe ʼty abʰidʰātuṃ pragalbʰate.
Line: 21 
   iti nāradavakyena śakro mātalim adiśat:
Line: 22 
   vikramādityabʰūpālo ratʰenā ʼnīyatām iti.
Line: 23 
   sa gatvo ʼjjayinīṃ rājñe yantā sarvaṃ nyavedayat;
:MR
Page: 17


The gift of Indra ʼs throne
MR:



Line: 24 
   āruroha ratʰaṃ so ʼpi pākaśāsanaśāsanāt.
Line: 25 
   tato jagāma nagarīṃ gīrvāṇagaṇasaṃkulām,
Line: 26 
   puṇyāikalabʰyām abʰyāśe nandanodyānaśobʰitām,
Line: 27 
   pārijātāñujātena gaṇgāśīkarahāriṇā
Line: 28 
   snigdʰenāi ʼvā ʼnukūlena sevyamānaḥ sa vāyunā.
Line: 29 
   tato ʼpaśyat sabʰāṃ divyāṃ divyāstaraṇacitritām,
Line: 30 
   yatprāptisiddʰaye sarve dānāir evā ʼdʰikāriṇaḥ.
Line: 31 
   tato ʼvaruhya sa ratʰāt, praviśya ca tadājñayā,
Line: 32 
   praṇamya purato bʰaktyā dadarśa tridiveśvaram,
Line: 33 
   ratnasim̐hāsanāsīnaṃ śunāsīraṃ mahādyutim,
Line: 34 
   lokapālaśiroratnavirājitapadadvayam,
Line: 35 
   devadānavagandʰarvayakṣarakṣomahoragāiḥ
Line: 36 
   viśvadevāir asaṃkʰyātāir apsarobʰiś ca sevitam,
Line: 37 
   vālavyajanahastābʰyāṃ devībʰyām upasevitam,
Line: 38 
   lokatrayāikakartāraṃ br̥haspatimate stʰitam.
Line: 39 
   tataḥ pāṇāu gr̥hītvā taṃ praśrayāvanataṃ nr̥pam
Line: 40 
   mahendro madʰurāir vākyāir upāveśayad antike.
Line: 41 
   śātakumbʰamayastambʰagambʰīrābʰogabʰāsure
Line: 42 
   tam ekaṃ vallabʰaṃ bʰūmer bʰuje jambʰārir aspr̥śat.
Line: 43 
   śakraś ca vikramādityo nākabʰūlokanāyakāu
Line: 44 
   ratnasim̐hāsanāsīnāu śobʰayāṃ cakratuḥ sabʰām.
Line: 45 
   samāsīneṣu sarveṣu sudʰarmāyāṃ suparvasu
Line: 46 
   rambʰā raṇgabʰuvaṃ devī ramayām āsa lāsyataḥ.
Line: 47 
   tatʰā parasmin divase vaśayaty urvaśī sabʰām,
Line: 48 
   bʰaratācāryanirdiṣṭaṃ śāstrasāram adarśayat.
Line: 49 
   prīto narapatiḥ prādād urvaśyāi vijayaṃ tadā.
Line: 50 
   katʰam etad? itī ʼndreṇa pr̥ṣṭas tat sarvam abʰyadʰāt:
Line: 51 
   urvaśy abʰinaye ʼm̐gānāṃ prādʰānyaṃ samadarśayat,
Line: 52 
   pratyaṅgānām upāṅgānām upasarjanatām api.
Line: 53 
   rambʰā tu prakaṭīcakre pratyaṅgopāṅgamukʰyatām,
Line: 54 
   aṅgopasarjanatvaṃ ca; tasmād evaṃ mayā kr̥tam.
Line: 55 
   etad eva purā pūrvāir munibʰir bʰaratādibʰih,
Line: 56 
   aṅgaṃ balīyaḥ pratyaṅgopāṅgābʰyām iti niścitam.
Line: 57 
   śrutvā mahendraḥ samadāj jambʰāriḥ pāritoṣikam,
Line: 58 
   agnidʰāute ca sicaye, ratnasim̐hāsanaṃ mahat,
Line: 59 
   upasim̐hāsanāny atra dvātrim̐śat, teṣu putrikāḥ;
Line: 60 
   tanmūrdʰni caraṇaṃ nyasya samārohen mahāsanam.
Line: 61 
   asmin sim̐hāsane stʰitvā sahasraṃ śaradāṃ sukʰam
Line: 62 
   bʰuvaṃ pālaya bʰūpāle ʼty avādīd amareśvaraḥ.
Line: 63 
   prāpya sim̐hāsanaṃ divyaṃ vikramārko mahādbʰutam,
Line: 64 
   āmantrya tridaśaśreṣṭʰaṃ śakram ujjayinīm agāt.
Line: 65 
   tatpuṇyena tu bʰūpālaḥ puṇyagrahanirīkṣitaḥ
Line: 66 
   ārurohā ʼsanaṃ divyaṃ brāhmaṇānāṃ sahā ʼśiṣā.
Line: 67 
   stʰāpayitvā yaśo loke, pālayitvā ʼkʰilāḥ prajāḥ,
Line: 68 
   dʰaritrīṃ vikramādityaḥ śaśāsā ʼpratiśāsanaḥ.

Line: 69 
   iti sim̐hāsanalābʰo nāma tr̥tīyā lāpanikā
:MR
Page: 18


IIIb. Frame-Story: Third Section, part 2 - br, jr
Brief Recension of iiib
BR:
Version: BR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   atas tasya rājyaṃ pālayatas tasminn avasare svargaloka urvaśī rambʰā ca jambʰā/reḥ
Line: 2 
   puro madʰuraṃ nr̥tyam anr̥tyatām.


Strophe: 1
Verse: a    tridaśasadr̥śabʰāvāiḥ sāttvikai rāgikāiś ca
Verse: b    prakaṭam *abʰinayantyor nr̥tyam ādyaṃ prayogam
Verse: c    na vidur atʰa viśeṣaṃ mānavatyoḥ surendrā,
Verse: d    na ca punar asurendrāḥ kiṃnarendrā narendrāḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   devasabʰāyāṃ madʰuraṃ vilasantyos tayor viśeṣaṃ narendrādayo ʼpi na labʰante.
Line: 2 
   atas tayor viśeṣaṃ jñātuṃ vikramāgrajo mahendras trilokaprasiddʰavikramaṃ
Line: 3 
   vikramārkam ahūtavān. atʰa mahendrasabʰāyāṃ gatvā puruhūtāhūtena kalā/kuśalena
Line: 4 
   rājakalānidʰinā vikramaseneno ʼrvaśyāi jayo dattaḥ: svāmin, devarāja,
Line: 5 
   urvaśī jayati. indreṇo ʼktam: katʰam? rājño ʼktam: deva *ṇāṭyaśāstrajñāneno
Line: 6 
    ʼrvaśi jayati. indreno ʼktam: rājan, tvaṃ sarvakalākuśalo *bʰaratapāragāmī. tato
Line: 7 
   deveśvaras tuṣt.aḥ; rājñe ʼgnidʰāutaṃ vastrayugmaṃ dattam, divyaratnakʰacitaṃ
Line: 8 
   candrakāntamanimayaṃ sim̐hāsanaṃ ca dattam. tasmin sim̐hāsane dedīpyamānās
Line: 9 
   tejaḥpunjā iva dvātrim̐śat puttalikāḥ santi. tena sahito rājā svanagaraṃ pratyā/gataḥ.
Line: 10 
   tataḥ samīcīne muhūrte sim̐hāsanam adʰyāsya prahr̥ṣṭo rājā ciraṃ rājya/sukʰam
Line: 11 
   anubabʰūva.
:BR
Jainistic Recension of iiib [this, in mss. of jr, is viii
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   evam anekadʰā dʰarmakarmatʰe rājani nisargasukʰasaṃsargagarvitāyāṃ svarga/sabʰāyāṃ
Line: 2 
   sim̐hāsanādʰirūḍʰaḥ pravarasuranikaraśiraḥśekʰaramaṇikiraṇamañjarī~
Line: 3 
   pinjaritapādāravindaḥ śrīpurandaro himakarakaranikaraspʰuratkṣīrasāgarataraṃga~
Line: 4 
   gāurāṅgaguṇagaṇavyūtayaśaḥpaṭaveṣtitatriviṣṭapasya śrīvikramasya paropakārapa/raṃparāṃ
Line: 5 
   paśyan provāca:


Strophe: 1
Verse: a    prāyaḥ saty api vāibʰave surajanaḥ svārtʰī na datte dʰanaṃ,
Verse: b    tīrtʰān no ʼddʰarati kvacin, na harati vyādʰīn, na hanty āpadam;
Verse: c    astv ātmaṃbʰaribʰir janāir yugalibʰir! dʰanyās tu kecin narāḥ
Verse: d    sarvangīṇaparopakārayaśasā ye dyotayante jagat. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tataś ce ʼdaṃyugīnajanāsādʰāraṇaguṇagaṇagrahaṇāvirbʰūtaprabʰūtaromāñcakoraki/tango
Line: 2 
   dvatrmśaccʰalabʰañjikaśalitam kantacandrakantamanimayam svakiyam
Line: 3 
   sim̐hasanam tasmai prahinot. tataḥprabʰr̥ti jaganmukʰamukʰarikaraṇavitarana
Line: 4 
   guṇagaṇagrahaṇaprasannaśnpurandaraprasādite tasmin sim̐hasane prājyarājyābʰi/ṣekapurvam
Line: 5 
   śrivikramaḥ pratyaham upaviśati.
:JR


Here jr ʼs mss. give Brilliancy of Vikrama ʼs court. See below, p. 236

Chapter: F4 


IV. Frame-Story: Fourth Section
Death of Vikrama and hiding of the throne
Southern Recension of iv
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tadanantaraṃ varṣeṣu bahuṣu gateṣu pratiṣṭʰananagare śālivāhanaḥ
Line: 2 
   kanyakayām śeṣanagendrad utpannaḥ. ujjayinyāṃ bʰukampadʰūma/ketudigdahadyutpatā
Line: 3 
   rajñā janaiś ca dr̥ṣṭaḥ. tato vikramadityo daiva/jñān
Line: 4 
   ākāryā ʼprakṣīt. bʰo daivajnāḥ, kim eta utpataḥ pratidinaṃ
:SR
Page: 19


The gift of Indra ʼs throne
SR:



Line: 5 
   bʰavanti? eteṣāṃ kiṃ pʰalam? kasyā ʼniṣṭaṃ katʰayati? tāir
Line: 6 
   uktam: deva, ayaṃ bʰūkampaḥ saṃdʰyākāle jātaḥ; ato rājño ʼniṣṭaṃ
Line: 7 
   sūcayati. tatʰā ca nāradīye:


Strophe: 1
Verse: a    aniṣṭadaḥ kṣitīśānāṃ bʰūkampaḥ saṃdʰyayor dvayoḥ;
Verse: b    digdāhaḥ pītavarṇatvād rājñāṃ cā ʼniṣṭadaḥ paraḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tatʰā ca nāradīye:


Strophe: 2
Verse: a    rājñāṃ vināśapiśuno dʰūmaketur udāhr̥taḥ,
Verse: b    digdāhaḥ pītavarṇaś cet kṣitīśānāṃ bʰayapradaḥ. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   etaddāivajñavacanaṃ śrutvā rājā ʼbravīt: bʰo dāivajñāḥ, purā maye
Line: 2 
    ʼśvaraḥ saṃtoṣitas tapasā prāha: bʰo rājan, prasanno ʼsmi, viparya/yeṇā
Line: 3 
    ʼmaratvaṃ yācaye ʼti. tato mayā bʰaṇitam: bʰo deva, yadā
Line: 4 
   sārdʰadvivarṣakanyāyāṃ putro bʰaviṣyati, tasmān mama maraṇam
Line: 5 
   astu, nā ʼnyena. īśvareṇa tatʰā ʼstv iti bʰaṇitam. tarhi tādr̥śaḥ
Line: 6 
   kuto bʰaviṣyati? dāivajnair apy uktam: he deva, dāivasr̥ṣṭir acintyā,
Line: 7 
   tādr̥śaḥ kasminnapi deśa utpanno bʰaviṣyati; tatʰā ca dr̥śyate.
Line: 8 
   tato rājā vetālam āhūyāi ʼtat sarvaṃ tasmāi nivedyā ʼbravīt: bʰo
Line: 9 
   yakṣa, tvaṃ sarvatra pr̥tʰvīmadʰye paribʰramyāi ʼvaṃvidʰaḥ kasmin
Line: 10 
   deśe kasmin nagare samutpanna iti niścitya stʰānaṃ kr̥tvā jʰaṭ iti
Line: 11 
   samāgaccʰa. tato vetālo mahāprasāda iti vīṭikāṃ gr̥hītvā kuśadvī/pādidvīpān
Line: 12 
   ālokya jambudvīpaṃ praty āgatya pratiṣṭʰānanagaraṃ
Line: 13 
   praviśya kumbʰakāragr̥he kaṃcin māṇavakaṃ kāṃcit kanyakāṃ
Line: 14 
   ca parasparaṃ krīḍamānāu dr̥ṣṭvā ʼpr̥ccʰat: aho yuvāṃ parasparaṃ
Line: 15 
   kiṃ bʰavatʰaḥ? tadā kanyakayo ʼktam: ayaṃ mama putraḥ. vetā/leno
Line: 16 
    ʼktam: tava pitā kaḥ? tayā brāhmaṇaḥ ko ʼpi darśitaḥ. tato
Line: 17 
   brāhmaṇam apr̥ccʰat; brāhmaṇeno ʼktam: iyaṃ mama kanyakā,
Line: 18 
   asyāḥ putro ʼyam. tac cʰrutvā vismayaṃ gato vetālaḥ punar brāh/maṇam
Line: 19 
   avādīt: bʰo brāhmaṇa, katʰam etat? so ʼbravīt: devānāṃ
Line: 20 
   caritram agocaram. tasyā rūpalāvaṇyātiśayamohitaḥ śeṣanāgendro
Line: 21 
    ʼsyāṃ sañgam akarot. tasmād asyāṃ jātaḥ putro ʼyaṃ śālivāhanaḥ.
Line: 22 
   tac cʰrutvā vetālaḥ satvaram ujjayinīm āgatya vikramādityāya sar/vam
Line: 23 
   api vr̥ttāntam akatʰayat. rājā ʼpi tasmāi pāritoṣikaṃ dattvā
Line: 24 
   kʰaḍgam ādāya pratiṣṭʰānanagaraṃ gato yāvat kʰaḍgena śālivāhanaṃ
Line: 25 
   hantuṃ pravr̥ttas tāvat tena daṇḍena tāḍitaḥ. pratiṣṭʰānanagarād
Line: 26 
   ujjayinyāṃ patitaḥ kṣatavedanām asahamānaḥ śarīraṃ visasarja.
Line: 27 
   tasya rājñaḥ sarvāḥ striyo ʼgnipraveśaya prārambʰaṃ cakruḥ.
Line: 28 
   tato mantribʰir vicāritam: rājā ʼyam aputraḥ; katʰaṃ kriyate?
Line: 29 
   bʰaṭṭino ʼktam: vicāryatām āsāṃ strīṇāṃ madʰye yadi kāpi garbʰiṇī
Line: 30 
   bʰaviṣyati. tato vicāryamāṇe kāpi saptamāsagarbʰiṇī samabʰūt.
Line: 31 
   tadā sarvair mantribʰir militvā garbʰasyā ʼbʰiṣekaḥ kr̥taḥ. mantriṇaḥ
Line: 32 
   svayaṃ rājyaṃ pālayituṃ pravrttāḥ. tad indradattaṃ siṅhāsanaṃ
:SR
Page: 20


IV. Frame-Story: Fourth Section - sr, mr, br
SR:



Line: 33 
   tatʰāi ʼva śūnyaṃ bʰūtvā ʼtiṣṭʰat. tata ekadā sabʰāmadʰye ʼśaririṇī
Line: 34 
   vāg āsīt: bʰo mantriṇaḥ, asmin siṅhāsana upaveṣṭuṃ yogyas tādr̥śo
Line: 35 
   rājā nā ʼ sti. tarhi sukṣetre nikṣipyatām idaṃ siṅhāsanam. tac
Line: 36 
   cʰrutvā sarvāir mantribʰir atipavitrakṣetre tat siṅhāsanaṃ nikṣiptam.
:SR
Metrical Recension of iv
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tataḥ kālena mahatā vikramādityanāśakaḥ
Line: 2 
   pratiṣṭʰānapure śreṣṭʰe samabʰūc cʰālivāhanaḥ.
Line: 3 
   ujjayinyām udabʰavan durnimittāny anekaśaḥ,
Line: 4 
   bʰūmyantarikṣadeśeṣu sūcayanti mahad bʰayam.
Line: 5 
   tadānīṃ vikramādityo bʰaṭṭim āhūya mantriṇam
Line: 6 
   uvaca: durnimittāni kiṃ vadiṣyanti me vada.
Line: 7 
   ity ukto bʰaṭṭir avadat: kiṃ vaktum iha śakyate?
Line: 8 
   viruddʰam iva me bʰāti; pramāṇaṃ dāivam eva naḥ.
Line: 9 
   tac cʰrutvā sāhasāñko ʼpi punar evā ʼha mantriṇam:
Line: 10 
   viruddʰam iti kiṃ brūṣe? mama nā ʼsti bʰayaṃ kvacit;
Line: 11 
   śr̥ṇv atra kāranaṃ bʰaṭṭe, vakṣyāmy akʰilam āditaḥ.
Line: 12 
   mayā maheśvaraḥ pūrvaṃ tapasā paritoṣitaḥ
Line: 13 
   āvirbabʰūva bʰagavān kālakaṇṭʰas trilocanaḥ;
Line: 14 
   taṃ vilokya mahādevaṃ praṇamyā ʼnandanirbʰaraḥ,
Line: 15 
   itikartavyatājātaṃ kiṃcin nā ʼjñāsiṣaṃ kṣaṇam;
Line: 16 
   tato ʼham ukto devena: vāñcʰitaṃ vriyatām iti.
Line: 17 
   amaratvābʰilāṣeṇa devadevaṃ vyajijñapam;
Line: 18 
   dinādʰikāikavarṣayāṃ kanyakāyāṃ suto yadi
Line: 19 
   jāyate, maraṇaṃ puṅsas tato, mr̥tyur na me ʼnyataḥ.
Line: 20 
   sa tatʰe ʼti varaṃ dattva prāyāt kāilāsam īśvaraḥ.
Line: 21 
   tadāprabʰr̥ti sarvatra nirbʰayo vicarāmy aham.
Line: 22 
   ity ākarṇyā ʼtʰa rājānam āha mantrī mahāmatiḥ:
Line: 23 
   tarhi saṃbʰāvyate sarvaṃ, vicitrā vedʰaso gatiḥ
Line: 24 
   tārakasya; pura rājañ cʰivayor nāi ʼkamastakaḥ.
Line: 25 
   kāraṇaṃ maranāya ʼbʰūt kumāro varadānataḥ,
Line: 26 
   na naro na mr̥gaḥ ko ʼpi hiraṇyakaśipor api.
Line: 27 
   taṃ vicāraya cārāis tvaṃ yato ʼsti bʰavato bʰayam.
Line: 28 
   tatʰe ʼti vikramādityaḥ smaraṇād āgataṃ kṣanāt
Line: 29 
   vetālaṃ preṣayām āsa: tādr̥śo mr̥gyatām iti.
Line: 30 
   ādʰāyā ʼjñāṃ sa śirasa tasya ra~aśiromaṇeḥ
Line: 31 
   agād ambaramārgeṇa vegād vijitamārutaḥ.
Line: 32 
   saptadvīpeṣu saptādriṣv api saptārṇaveṣu ca
Line: 33 
   vicinvann, atʰa vijñāya pratyāgatya nyavedayat.
Line: 34 
   draṣṭavyam akʰilam dr̥ṣṭam, pratiṣṭʰanahvaye pure
Line: 35 
   kasyacit kumbʰakarasya bʰavane bʰuvaneśvara,
Line: 36 
   dinādʰikaikavarṣayāḥ kanyayāḥ saṃnidʰāv aham
Line: 37 
   apaśyam bālakam bālabʰānumantam iva stʰitam.
Line: 38 
   tatra pravayasaṃ vipram aham prāpya vinītavat
Line: 39 
   apr̥ccʰam etatsambandʰam; so ʼpi sarvaṃ nyavedayat:
Line: 40 
   eṣā mama sutā ramyā, reme ʼsyaṃ bʰujageśvaraḥ;
:MR
Page: 21


Death of Vikrama and hiding of the throne
MR:



Line: 41 
   tasyā ʼyaṃ tanayo jāto; dāivam evā ʼtra kāraṇam.
Line: 42 
   ittʰam ākarṇya vetālād vikramo vismayānvitaḥ
Line: 43 
   balam ājñāpayām āsa pratiṣṭʰānapuraṃ prati.
Line: 44 
   tadānīṃ bʰaṭṭir avadat, praśastapratibʰodayaḥ:
Line: 45 
   abʰiyātum ariṃ svāmin svayam eva na sāṃpratam,
Line: 46 
   anuvartitum evā ʼtra deva dāivagatiṃ param.
Line: 47 
   sa tasya vacanād rājā samudyogād upāramat;
Line: 48 
   punaḥ kadācit kenāpi kāraṇena vidʰer balāt
Line: 49 
   pratastʰe sa pr̥tanayā pratiṣṭʰānaṃ pratāpavān.
Line: 50 
   viditvā vikramādityaṃ svaputranidʰanodyatam,
Line: 51 
   anantaḥ kalpayām āsa balaṃ parabalārdanam.
Line: 52 
   tato yuddʰam avartiṣṭa senayor ubʰayor api;
Line: 53 
   śālivāhanasāinyaṃ tad ajāiṣīd arisāinikān.
Line: 54 
   vilokya vikramārko ʼpi nijasainyaparābʰavam
Line: 55 
   abʰyadʰāvat kʰaḍgahasto hantuṃ taṃ śālivāhanam.
Line: 56 
   tam āpatantam ālokya bālakaḥ śālivāhanaḥ
Line: 57 
   jagʰāna daṇḍakāṣṭʰena, daṇḍene ʼva prajāntakaḥ.
Line: 58 
   *praṇunno vikramārko ʼsya prahāreṇā ʼtiraṅhasā
Line: 59 
   ujjayinyāṃ papātā ʼśu sarvanātʰo ʼpy anātʰavat.
Line: 60 
   taṃ dr̥ṣṭvā nijabʰartāraṃ gatāsuṃ patitaṃ bʰuvi,
Line: 61 
   vikramādityamahiṣī tadā mantriṇam abravīt:
Line: 62 
   saptamāsastʰito garbʰo jaṭʰare mama vartate;
Line: 63 
   taṃ prayaccʰāmi bʰavate, rakṣa rakṣāvidʰānataḥ;
Line: 64 
   rakṣiṣyati tvayā bālo rakṣitaḥ kṣitimaṇḍalam.
Line: 65 
   iti bʰittvo ʼdaraṃ devī dadāu tasmāi kumārakam,
Line: 66 
   viveśa jvalanaṃ, bʰartrā mumude saha nandane.
Line: 67 
   taṃ śiśuṃ poṣayām āsa mantrī dʰātrījanāiḥ saha,
Line: 68 
   siṅhāsanasamīpastʰo rājyam asyā ʼnusaṃdadʰe.
Line: 69 
   kadācid *gagane vāṇī divyā ʼbʰūd aśarīriṇī:
Line: 70 
   śr̥ṇvantu vikramādityamantriṇo mama bʰāṣitam!
Line: 71 
   etat siṅhāsanaṃ divyaṃ samāroḍʰuṃ ka īśate?
Line: 72 
   ato bʰavadbʰir atrāi ʼva nikṣeptavyaṃ dʰarātale.
Line: 73 
   iti śrutvā militvā te mantrayitvā ʼtʰa mantriṇaḥ
Line: 74 
   nicikṣipuḥ pavitrāyāṃ kṣitāu gotrabʰidāsanam.

Line: 75 
   iti siṅhāsanagopanaṃ nāma caturtʰā lāpanikā
:MR
Brief Recension of iv
BR:
Version: BR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   atʰa rājā śālivāhanaṃ vijetuṃ pīṭʰastʰānaṃ prati cacāla.


Strophe: 1
Verse: a    saṃgrāmīṇadvipahayaratʰaprodbʰatānīkabʰīme
Verse: b    pīṭʰastʰānaṃ prati gatavati kṣmāpatāu vikramārke,
Verse: c    sāinyāir garjan raṇam abʰiyayāu śālivāho ʼpi kopād;
Verse: d    eṣa prāyaḥ kulasamucitaḥ kṣatriyāṇāṃ hi dʰarmaḥ. \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    śastracʰinnakṣatajabʰaranirvāpitodyatpratāpaḥ,
Verse: b    *krodʰoddʰāvaddʰayavarakʰurakṣuṇṇabʰūreṇupūraḥ,
Verse: c    prātardyotikṣapitatimirādityasāinyaṃ dadʰānaḥ
Verse: d    saṃgrāmo ʼbʰūt prasabʰam avanīpālayor vāhinīṣu. \\2\\
:BR
Page: 22


V. Frame-Story: Fifth Section br
BR:


Strophe: 3
Verse: a    bʰerīśankʰaprakaṭapaṭahārāvagambʰīrabʰīmaṃ
Verse: b    saṃdʰāvantyo ranasainucitaṃ śabdam ākarṇya vegāt,
Verse: c    ākānksantyaḥ samarapatitaṃ pāuruṣaṃ sānurāgā
Verse: d    nr̥tyanti sma tridaśavanitā vyonmi bʰūmāu śr̥gālyah. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tasmiṅ gʰoratame yuddʰe ʼpatad vikramabʰūpatiḥ, prāṇān vikrīya satkīrtyā yayāu
Line: 2 
   mārtāṇḍamaṇḍalam. tatas tasya siṅhāsanasya yogyaḥ ko ʼpi nā ʼbʰūt. aśarīriṇyā
Line: 3 
   sarasvatye ʼti katʰitam: etat siṅhāsanam iha na stʰāpyam. tato mantrivargeṇa
Line: 4 
   vicārya śucistʰānaṃ nirīkṣya kutracin nikṣiptam.
:BR

Jainistic Recension of iv [this, in mss. of jr, is x]
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   anyadā rājā pratiṣṭʰānapuraṃ prati caturañgacamūsahitaś cacāla. tatratyaś ca
Line: 2 
   śālivāhananr̥paḥ saṃmukʰīno ʼbʰūt. tatra tayor mahāraṇe vikramādityaḥ patitah;
Line: 3 
   avantīrājyaṃ śūnyaṃ jātam. tadā tatra rājyalakṣmīr gorūpeṇa ruroda, yatʰā: ataḥ
Line: 4 
   paraṃ māṃ kaḥ pālayiṣyati? tataḥ paṭṭarājñyā saptamāsagarbʰastʰaḥ putro
Line: 5 
   jatʰaraṃ vidārya pradʰānapuruṣāṇām arpitaḥ, svayaṃ ca pativiraheṇā ʼgnipraveśaś
Line: 6 
   cakre. putrasya vikramasenasya rājyābʰiṣekaḥ kr̥taḥ. paraṃ tasmin siṅhāsane ko ʼpi
Line: 7 
   no ʼpaviśati. tadā gagane vāg jātā, yatʰā: asya siṅhāsanasya yogyaḥ ko ʼpi nā ʼsti,
Line: 8 
   tenāi ʼtat siṅhāsanaṃ pavitrabʰūmāu kvāpi nikṣepyam iti. tatas tat siṅhāsanaṃ
Line: 9 
   mantribʰir bʰūmāu niksiptam. evaṃ kiyati kāle gate tad eva siṅhāsanaṃ tvayā
Line: 10 
   bʰāgyavatā labdʰam.
:JR


Chapter: F5 



V. Frame-Story: Fifth Section
Finding of the throne by Bhoja
Southern Recension of v
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   nikṣepānantaraṃ bahūni varṣāṇi gatāni. bʰojarājo rājyaṃ prāpat.
Line: 2 
   tasmin rājyaṃ kurvaty ekadā kaścid brāhmaṇo yatra tat siṅhāsanaṃ
Line: 3 
   nikṣiptaṃ tat kṣetraṃ kr̥tvā yāvanālān avapat; caṇakādīn avapat.
Line: 4 
   tat kṣetraṃ mahāpʰalam abʰūt. tato brāhmaṇo yatra siṅhāsanaṃ
Line: 5 
   nikṣiptaṃ tad uccastʰānam iti pakṣiṇām uttʰāpanārtʰaṃ tadupari
Line: 6 
   mañcaṃ krtvo ʼpaviśya pakṣiṇa uttʰāpayati. tata ekadā bʰojarājo
Line: 7 
   vāihālīṃ kartuṃ sakalarājakumaraiḥ sametas tatkṣetrasamipe yāvad
Line: 8 
   gaccʰati, tāvan mancoparistʰitena brahmaṇeno ʼktam: bʰo rajann,
Line: 9 
   etat kṣetraṃ pʰalitam asti; sasāinyena samāgatya yatʰeṣṭaṃ bʰujya/tām,
Line: 10 
   aśvebʰyaś caṇaka dīyantam, adya mama janma sapʰalam
Line: 11 
   abʰūt, yato bʰavān mamā ʼtitʰir jātaḥ. yata īdr̥śaḥ prastāvaḥ kadā
Line: 12 
   sampatsyate? tac cʰrutva rājā sasainyaḥ kṣetramadʰye praviṣṭaḥ.
Line: 13 
   brāhmaṇo ʼpi kṣetrakoṇopaviṣṭapakṣyuttʰāpanārtʰaṃ mancad ava/ruhya
Line: 14 
   rājānaṃ kṣetramadʰye stʰitaṃ dr̥ṣṭvā bʰaṇati. bʰo rājan,
Line: 15 
   kim ayam adʰarmaḥ kriyate? brāhmaṇakṣetram idam vināśyate
Line: 16 
   tvayā. yad anyair anyāyaḥ kriyate cet tubʰyam nivedyate, tvam
:SR
Page: 23


Finding of the throne by Bhoja
SR:



Line: 17 
   evā ʼnyāyaṃ kartuṃ pravrttaḥ, idānīṃ ko vā nivārayiṣyati uktaṃ
Line: 18 
   ca:


Strophe: 1
Verse: a    gaje kaḍaṃgarīye tu, jāre rājani vā punaḥ,
Verse: b    pāpakr̥tsu ca vidvatsu niyantā jantur atra kaḥ? \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   anyac ca: bʰavān dʰarmaśāstrābʰijño brāhmadravyaṃ katʰaṃ
Line: 2 
   vināśayati? brahmasvam eva viṣam; tatʰā hi:


Strophe: 2
Verse: a    na viṣaṃ viṣam ity āhur, brahmasvaṃ viṣam ucyate;
Verse: b    viṣam ekākinaṃ hanti, brahmasvaṃ putrapāutrakam. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   iti teno ʼktaṃ śrutvā yāvad rājā kṣetrād bahiḥ saparivaro nirgaccʰati,
Line: 2 
   tāvat pakṣiṇaḥ samuttʰāpya punar mañcam ārūḍʰo vadati: bʰo
Line: 3 
   rājan, kim iti gamyate tvayā? idaṃ kṣetraṃ sādʰu pʰalitam asti,
Line: 4 
   yāvanāladaṇḍān bʰakṣayantu; urvārukapʰalāni santi, upabʰujyatām.
Line: 5 
   punar brāhmaṇavacanam ākarṇya saparivāro rājā yāvat kṣetramadʰye
Line: 6 
   praviśati, tāvat pakṣyuttʰāpanārtʰaṃ mañcād avaruhya punas
Line: 7 
   tatʰāi ʼvā ʼbʰaṇat. tato rājā svamanasi vicārayati: aho āścaryam!
Line: 8 
   yadā ʼyaṃ brāhmaṇo mañcam ārohati, tadā ʼsya cetasi dātavyam iti
Line: 9 
   buddʰir utpadyate; yadā ʼvatarati, tadā dīnabuddʰir bʰavati. tad
Line: 10 
   ahaṃ mañcam āruhya paśyāmī ʼti yāvan mañcam ārohati, tāvad
Line: 11 
   bʰojarājasya cetasi vāsanāi ʼvam abʰūt: nanu viśvasyā ʼrtiḥ pari/haraṇīyā,
Line: 12 
   sarvasya lokasya dāridryanivāraṇaṃ vidʰeyam, duṣṭā daṇḍa/nīyāḥ,
Line: 13 
   sajjanāḥ pālanīyāḥ, prajā dʰarmeṇa rakṣaṇīyāḥ; kiṃ bahunā?
Line: 14 
   asmin samaye yadi ko ʼpi śarīram api prārtʰayiṣyati, tad api deyam
Line: 15 
   ity ānandaparipūrṇaḥ punar vicarayati: aho etatkṣetramāhātmyam,
Line: 16 
   yat svayam evaṃvidʰāṃ buddʰim utpādayati. uktaṃ ca:


Strophe: 3
Verse: a    jale tāilaṃ kʰale guhyaṃ pātre dānaṃ manāg api,
Verse: b    prājñe śāstraṃ svayaṃ yāti vistāraṃ vastuśaktitaḥ. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   katʰam etatkṣetramāhātmyaṃ jñāyata iti vicārya brāhmaṇam āhūya
Line: 2 
   bʰaṇati: bʰo brāhmaṇa, tavāi ʼtatkṣetre kiyāṅl lābʰo bʰavati? brāh/maṇeno
Line: 3 
    ʼktam: bʰo rājan sakalakalākuśala, tvayā ʼviditaṃ kimapi
Line: 4 
   nā ʼsti. yad arhati, tat karotu. anyac ca: rājā nama sākṣād viṣṇor
Line: 5 
   avatārabʰūtaḥ; tasya dr̥ṣṭir yasyo ʼpari patati, tasya dāinyadurbʰik/ṣādayo
Line: 6 
   naśyanti. rājā nāma sākṣāt kalpavrkṣaḥ. sa tvaṃ mama
Line: 7 
   dr̥ṣṭer gocaro ʼbʰūḥ; adya mama dāinyadāridryādīnām avasānaṃ
Line: 8 
   jātam. kṣetraṃ kiyat? tato rājā taṃ brāhmaṇaṃ dʰanadʰānyādinā
Line: 9 
   paritoṣya tat kṣetraṃ gr̥hītvā mañcādʰaḥ kʰānayituṃ prārambʰam
Line: 10 
   akārṣīt; puruṣapramāṇe garte jāte śilāi ʼkā sumanoharā ʼdr̥śyata.
Line: 11 
   taccʰilādʰaś candrakāntaśilādinirmitaṃ nānāvidʰaratnakʰacitaṃ
Line: 12 
   dvātriṅśatputtalikāmilitam atiramaṇīyaṃ siṅhāsanam adr̥śyata. tat
Line: 13 
   siṅhāsanaṃ dr̥ṣṭvā bʰojarājaḥ paramānandāmr̥talaharīparipūrna/hr̥dayo
Line: 14 
   bʰūtvā siṅhāsanaṃ nagaraṃ netuṃ yāvad uccālayati, tāvad
:SR
Page: 24


V. Frame-Story: Fifth Section - sr, mr
SR:



Line: 15 
   adʰikaṃ guru bʰavati, no ʼccalati ca. tato rājā mantriṇam avadat:
Line: 16 
   bʰo mantrin, kiṃartʰam etat siṅhāsanaṃ no ʼccalati? malltriṇo
Line: 17 
    ʼktam: bʰo rājan, etat siṅhāsanaṃ divyam apūrvam, balihomapūjā/dikaṃ
Line: 18 
   vinā no ʼccalati, tava sādʰyam api na bʰavati. tasya vacanaṃ
Line: 19 
   śrutvā rājā brāhmaṇān ākārya tāiḥ sarvam api vidʰānaṃ kāritavān.
Line: 20 
   tatas tat siṅhāsanaṃ lagʰu bʰūtvā svayam evo ʼccalati sma. tad
Line: 21 
   dr̥ṣṭvā rājā mantriṇam uvāca: bʰo mantrin, etat siṅhāsanaṃ pratʰa/maṃ
Line: 22 
   mamā ʼsādʰyam abʰavat; idānīṃ tava buddʰiprabʰāvena
Line: 23 
   hastagatam āsīt. tato buddʰimatāṃ saṃsargaḥ sukʰāya lābʰāya ca
Line: 24 
   bʰavati. tato mantriṇā bʰaṇitam: bʰo rājan, śrūyatām. yaḥ svayaṃ
Line: 25 
   buddʰimān bʰavati, anyeṣām api buddʰiṃ na śr̥ṇoti, sa sarvatʰā
Line: 26 
   nāśaṃ prāpnoti. tvaṃ tatʰāvidʰo na bʰavasi: buddʰimān apy āpta/vacanaṃ
Line: 27 
   śr̥ṇoṣi. atas tava sakalakāryeṣv antarāyo nā ʼsti. rājā
Line: 28 
    ʼbravīt: yo ʼnārtʰakāryaṃ nivārayaty āgāmyartʰaṃ sādʰayati sa eva
Line: 29 
   mantrī. tatʰā co ʼktam:


Strophe: 4
Verse: a    stʰitasya kāryasya samudbʰavārtʰam,
Verse: b    āgāmino ʼrtʰasya ca saṃgrahārtʰam,
Verse: c    anartʰakāryapratigʰātanārtʰaṃ,
Verse: d    yan mantryate, ʼsāu paramo hi mantrī. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   mantriṇo ʼktam: bʰo rājan, mantriṇā svāmihitakāryaṃ kartavyam.
Line: 2 
   tatʰā co ʼktam:


Strophe: 5
Verse: a    mantraḥ kāryānugo yeṣāṃ kāryaṃ svāmihitānugam,
Verse: b    ta ete mantriṇo rājñāṃ, na tu ye *gallapʰullanāḥ. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   anyac ca: yan mantriṇo vinā rājyaṃ dʰānyādisaṃgrahaṃ vinā durgaṃ
Line: 2 
   tārunyaṃ vinā sāubʰāgyaṃ jñānaṃ vinā vāirāgyaṃ durjanānāṃ
Line: 3 
   śāntiḥ pāṣaṇḍināṃ matir veśyānāṃ prītiḥ kʰalānāṃ māitrī parādʰī/nasya
Line: 4 
   svātantryaṃ nirdʰanasya roṣaḥ sevakasya kopaḥ svāminaḥ
Line: 5 
   snehaḥ krpaṇasya gr̥haṃ vyabʰicāriṇyāḥ puruṣabʰaktis taskarāṇāṃ
Line: 6 
   yuktir mūrkʰāṇāṃ gatir ity etat sarvaṃ kāryaṃ niṣpʰalam iti jñātav/yam.
Line: 7 
   anyac ca: rājñā mahatāṃ sevā kartavyā, āptānāṃ buddʰiḥ
Line: 8 
   śrotavyā, devabrāhmaṇāḥ paripālanīyāḥ, nyāyamārge vartitavyam.
Line: 9 
   api ca: bʰo rājan, rajalakṣaṇoktā guṇāḥ sarve tvayi vidyante; tvaṃ
Line: 10 
   sakalarājarājottamaḥ. anyac ca. mantriṇa ʼpy evaṃvidʰaguṇa/gariṣṭʰena
Line: 11 
   bʰavitavyam. yaḥ kulakramād āgataḥ, kāmandakicāṇakyapañcatantrādisakalanītiśastrābʰijñaḥ;
Line: 12 
   tatʰa ca guṇaḥ. svā/mikāryārtʰam
Line: 13 
   udyamaḥ pāpād bʰayaṃ prajānāṃ saṃgopanaṃ pari/varaṇaṃ
Line: 14 
   saṃyojanaṃ rajñaś cittavr̥ttyanusaraṇaṃ samayocitapari/jñānam
Line: 15 
   apāyakāryād rajanivaraṇam. evaṃvidʰaguṇayukto mantrī
Line: 16 
   mantripadayogyo bʰavati, yatʰa nando rājā mantriṇā bahuśrutena
Line: 17 
   brahmahatyāyā nivāritaḥ. bʰojarajeno ʼktam. katʰam cai ʼtat?
Line: 18 
   mantrī vadati. bʰo rājan, śrūyatāṃ katʰā.
:SR
Page: 25


Finding of the throne by Bhoja
Metrical Recension of v
MR:
Version: MR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   atʰa tatra dvijaḥ kaścid avapad yāvanālakam;
Line: 2 
   tad bʰūripʰalasaṃpattibandʰurāgram ajāyata.
Line: 3 
   āsanaṃ yatra nikṣiptaṃ stʰalam āsīt tad unnatam;
Line: 4 
   nirmāya mañcaṃ tatrāi ʼva sasyaṃ rakṣati sa dvijaḥ.
Line: 5 
   kadācid bʰojarājo ʼtʰa balena mahatā ʼvr̥taḥ
Line: 6 
   tadyāvanālakakṣetraprāntamārgeṇa gaccʰati.
Line: 7 
   tanmañcakopary āsīno brāhmaṇo vīkṣya sāinikān,
Line: 8 
   stʰānaprabʰāvasaṃprāptamahāudāryam abʰāṣata:
Line: 9 
   aho bʰavantaḥ sarve ʼpi samāyāntv atra sāinikāḥ;
Line: 10 
   pr̥tʰukā bahulāḥ santi sādʰīyāṅsaḥ samantataḥ,
Line: 11 
   tvadartʰāś caṇakāś cāi ʼva pakvagodʰūmapiṇḍikāḥ,
Line: 12 
   nadījalāni vidyante prasannani bahūni ca;
Line: 13 
   ātitʰyam atra kurvantu, viśrāmyantu yatʰāsukʰam;
Line: 14 
   bʰavadīyam idaṃ sarvaṃ, nā ʼtra saṃśayatām api.
Line: 15 
   ity ākarṇya mudā sarve sāinikāḥ pr̥tʰukeccʰayā
Line: 16 
   prāvikṣaṅs taddvijakṣetram ātmīyam iva nirbʰayāḥ.
Line: 17 
   kṣetrasyā ʼparabʰāge tu caṇakān attum *utsukān
Line: 18 
   vihaṃgān udgamayituṃ mañcād avaruroha saḥ.
Line: 19 
   svānujñayāi ʼva sa kṣetre pr̥tʰukān attum iccʰataḥ
Line: 20 
   bāhum udyamya cukrośa dr̥ṣṭvā tān kliṣṭamānasaḥ:
Line: 21 
   ātatāyibʰir ākramya kutas tāiḥ krūrakarmabʰiḥ
Line: 22 
   anātʰabrāhmaṇakṣetram adya madʰyāśitaṃ balāt
Line: 23 
   rājño vijñāpayiṣyāmi yatʰāi ʼbʰir, na ca nirgatam.
Line: 24 
   ity ākarṇya dvijakṣetrāt sāinikā nirāguḥ kṣaṇāt.
Line: 25 
   tatas teṣv apayāteṣu prodgamayya dvijo dvijān,
Line: 26 
   āruhya mañcakaṃ sadyaḥ pūrvavatprakr̥tiṃ yayāu;
Line: 27 
   punar vigarhitān dr̥ṣṭvā vinayād idam abravīt:
Line: 28 
   āyāntu nirviśantv atra, nirgamiṣyatʰa kiṃ vr̥tʰā?
Line: 29 
   bʰavadīyam idaṃ kṣetraṃ, yuṣmābʰir nātʰavān aham;
Line: 30 
   yadvibʰūtiḥ paraprītyāi bʰavet, sa sukr̥tipumān.
Line: 31 
   ity uktāḥ punar āgatya tatkṣetrakaṇikān ādan.
Line: 32 
   avaruhya tataḥ *pakṣīn sa niṣkāsayituṃ gataḥ:
Line: 33 
   bʰo gaccʰata bʰaṭā dūraṃ kṣetrād asmāt parigrahāt;
Line: 34 
   brāhmaṇadravyaharaṇād bʰavatām aśubʰaṃ bʰavet.
Line: 35 
   iti niṣkāsayām āsa sāinikāṅs tāṅś ca pakṣiṇaḥ.
Line: 36 
   yadā mañcakam ārohen, mahodāras tadā bʰavet;
Line: 37 
   avarohed yadā vipro, jāyate kr̥paṇas tadā.
Line: 38 
   iti vr̥ttāntam ākarṇya bʰojarājaḥ kutūhalāt
Line: 39 
   āgatya tad dvijakṣetram āruroha ca mañcakam.
Line: 40 
   tatʰāi ʼva bʰūmipālasya lokapālasamadyuteḥ
Line: 41 
   sarvasyā ʼrtim apākraṣṭuṃ, vidʰātuṃ jagataḥ sukʰam,
Line: 42 
   dāinyabʰāvaṃ ca nirhantuṃ, nirdagdʰuṃ duḥkʰakāraṇam,
Line: 43 
   paripālayituṃ sādʰūn, nihantuṃ ca durātmanaḥ,
Line: 44 
   dātuṃ rājyam api svīyaṃ yāceta yadi kaścana;
Line: 45 
   evaṃvidʰāḥ samabʰavann antaḥkaraṇavr̥ttayaḥ.
Line: 46 
   ānandāugʰaplavo rājā vaśe kr̥tvā manaḥ śanāiḥ
:MR
Page: 26


V. Frame-story: Fifth Section - mr, br
Metrical Recension of v
MR:



Line: 47 
   vimamarśa: viśeṣeṇa bʰūguṇo ʼyaṃ bʰaved iti
Line: 48 
   kenāpi vastusāmartʰyaṃ śakyate na nigūhitam
Line: 49 
   etad uddiśya bʰaṇitaṃ kenacid buddʰiśaalinā
Line: 50 
   jale tāilaṃ kʰale guhyaṃ pātre dānaṃ mānag api
Line: 51 
   prājñe śāstraṃ svayaṃ yāti vistāraṃ vastuśaktitaḥ
Line: 52 
   kim etad iti vijñātum upāyaḥ ko bʰaviṣyati?
Line: 53 
   ity ālocya dvijaṃ rājā samāhūye ʼdam abravīt:
Line: 54 
   kīdrśī sasyaniṣpattir bʰavatkṣetre bʰaviṣyati?
Line: 55 
   brūhi sarvaṃ dvijaśreṣṭʰe ʼty evaṃ pr̥ṣṭo vyajijñapat:
Line: 56 
   sarvajñas tvaṃ mahārāja; katʰam ittʰam iti bruve?
Line: 57 
   viṣṇor aṅśasya bʰavato dr̥ṣṭiḥ pīyūṣavarṣiṇī;
Line: 58 
   yaṃ vilokayase deva kr̥panaṃ krpayā vibʰo,
Line: 59 
   dainyādidoṣasaṃgʰātaṃ so ʼpāsya śrīsakʰo bʰavet.
Line: 60 
   vijnapto brāhmaṇenāi ʼvaṃ saṃtuṣṭaḥ pr̥tʰivīpatiḥ
Line: 61 
   tasmāi dviguṇitaṃ kṣetrasaṃpatter adʰikaṃ dadāu,
Line: 62 
   gramāṇāṃ daśakaṃ cāi ʼva svarṇānāṃ lakṣam eva ca.
Line: 63 
   tatas tanmañcakasyā ʼdʰaḥ praveśaṃ pr̥tʰivīpatiḥ
Line: 64 
   puruṣadviḥsamaṃ kʰātvā dadarśa mahad āsanam,
Line: 65 
   nānāratnacitaprāntaṃ, candrakāntavinirmitam.
Line: 66 
   dvātriṅśat putrikās tasminn api siṅhāsane stʰitāḥ;
Line: 67 
   tāsāṃ kareṣu pātreṣu dvātriṅśad ratnadīpikāḥ,
Line: 68 
   nīrājanavidʰānārtʰaṃ mam̐galārātrikā iva;
Line: 69 
   dvātriṅśaddʰastavistāraṃ dʰanurmātraṃ samunnatam,
Line: 70 
   īdr̥k siṅhāsanaṃ netum āiccʰan nagaram īśvaraḥ;
Line: 71 
   skandʰavāhāḥ samunnetuṃ prāyatanta nrpājñayā.
Line: 72 
   tadā tad āsanaṃ divyaṃ na cacālā ʼcalendravat.
Line: 73 
   kulakramāgataḥ kaścin mantrī rājānam abravīt:
Line: 74 
   kasye ʼdaṃ na vijānīmo mahārāja mahāsanam;
Line: 75 
   akrtvāi ʼvā ʼtra bʰūtānāṃ balikarma vidʰānataḥ,
Line: 76 
   aśakyam ittʰam uddʰartuṃ balātkāreṇa kevalam;
Line: 77 
   ato vidʰeyā vidʰivad bʰūtatr̥ptyāi balikriyā.
Line: 78 
   iti tatparitaś cakre bʰūtatr̥ptiṃ mahāmanāḥ,
Line: 79 
   bʰojayām āsa cā ʼnnādyāiḥ praśvāsya janam ādarāt,
Line: 80 
   gobʰūtilahiraṇyājyavāso ʼlaṃkāravāhanāiḥ
Line: 81 
   prīnayitvā dvijaśreṣṭʰāṅs, tad unnetuṃ pracakrame
Line: 82 
   siṅhāsanaṃ; prayatnena svalpeno ʼdacalat svayam.
Line: 83 
   tad ālokya mahīpālo mānayām āsa mantriṇam,
Line: 84 
   avocad: āsanaṃ siddʰaṃ buddʰyāi ʼva bʰavadīyayā;
Line: 85 
   buddʰihīno mahabuddʰe pam̐ke hastī ʼva sīdati.
Line: 86 
   iti satyavacaḥsāraṃ jñātvā mantrī samabʰyadʰāt:
Line: 87 
   śr̥ṇu rājanyamūrdʰanya mānyasya vacanaṃ mama.
Line: 88 
   alpīyān vā garīyān vā yaḥ svayaṃ buddʰivardʰitaḥ,
Line: 89 
   parasyā ʼpi hitasyā ʼpi na karoty ahitaṃ hitam,
Line: 90 
   sa pumān nāśam āyāti, nāśayaty āśritān api;
Line: 91 
   tasmād buddʰimatā bʰāvyam ity etat pūrvabʰāṣitam:
Line: 92 
   ekaṃ hi cakṣur amalaṃ sahajo viveko,
Line: 93 
   vidvadbʰir eva saha saṃvasatir dvitiyam,
:MR
Page: 27


Finding of the throne by Bhoja
MR:



Line: 94 
   etad dvayaṃ bʰuvi na yasya, sa tattvato ʼndʰas;
Line: 95 
   tasyā ʼpamārgacalane vada ko ʼparādʰaḥ?
Line: 96 
   nadītīreṣu ye vr̥kṣā, yā ca nārī nirāśrayā,
Line: 97 
   mantriṇā rahitā bʰūpā, na bʰavanti cirāyuṣāḥ.
Line: 98 
   durjanānām iva śamo, matiḥ pāṣaṇḍinām iva,
Line: 99 
   gaṇikānām iva prītiḥ, kʰalānām iva mitratā,
Line: 100 
   pradʰānarahitaṃ rājyaṃ, durgaṃ saṃgrahavarjitam,
Line: 101 
   jñānahīnaṃ ca vāirāgyaṃ, sāubʰāgyaṃ gatayāuvanam,
Line: 102 
   etac catuṣṭayaṃ samyag boddʰavyam atiniṣpʰalam.
Line: 103 
   saṃmānadāne kartavye satataṃ mahatāṃ satām,
Line: 104 
   vr̥ddʰānāṃ vacanaṃ pālyaṃ, prīṇanīyā dvijottamāḥ,
Line: 105 
   patʰi nyāyye vartitavyaṃ, nā ʼnulam̐gʰyāś ca devatāḥ;
Line: 106 
   ātmādʰīnaṃ vr̥tʰā dravyaṃ naśyat paśyet, katʰaṃcana
Line: 107 
   sahasrasaṃkʰyayā vā ʼpi prāptakāle vyayībʰavet.
Line: 108 
   anātʰabālavr̥ddʰām̐gahīnadīnānukampanaḥ,
Line: 109 
   *aritaskaradurvr̥ttāvañcanādiniyāmakaḥ,
Line: 110 
   gobrāhmaṇahitodyuktaḥ, śaraṇāgatārakṣakaḥ,
Line: 111 
   satyasaṃdʰaḥ kr̥tajñaś ca pāpabʰīrur nr̥po bʰavet;
Line: 112 
   yena kenāpy upāyena śatrum ātmavaśaṃ nayet;
Line: 113 
   sarvatra sarvakāryāṇi cintyāni saha mantriṇā,
Line: 114 
   kulakramānuyātena, prītena vasudʰātale,
Line: 115 
   ucitāvasarajñena, rājacittānurodʰinā,
Line: 116 
   jñātanītirahasyena, svāmikāryopajīvinā,
Line: 117 
   prajārakṣaṇadakṣeṇa, parivārapraharṣiṇā.
Line: 118 
   purā kila pradʰānena nandasya jagatīpateḥ
Line: 119 
   bahuśrutena buddʰyāi ʼva viprasyā ʼpahr̥to vadʰaḥ.
Line: 120 
   iti pancamī lāpanikā
Line: 121 
   atʰa tena nr̥pālena preritas tatkatʰāṃ prati,
Line: 122 
   sa mantrī nandabʰūmīndracāritraṃ citram abʰyadʰāt.
:MR
Brief Recension of v
BR:
Version: BR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tato bahudivasā atikrāntāḥ. tatra kenacid brāhmaṇena yugaṃdʰarī vāpitā pari/pakvā
Line: 2 
   ca. atʰa sinhāsanastʰāne mālakaṃ kr̥tvā vipraḥ samārūḍʰaḥ. tāvat tasmin
Line: 3 
   samaye bʰojarājo mr̥gayārasena ramamāṇas tena mārgeṇa nirgataḥ. rājasāinyaṃ
Line: 4 
   dr̥ṣṭvā tena vipreṇo ʼktam: bʰo āgaccʰata, ramyā *urvārukāḥ santi, ramyāṇi vālukāni
Line: 5 
   ca, yatʰāruci gr̥hyatām. tasya śabdaṃ śrutvā parivāraḥ kṣetramadʰye praviṣṭaḥ;
Line: 6 
   yatʰāsukʰaṃ *grahītuṃ lagnaś ca. tato mālād avatīrya vipro yāvat paśyati, tāvat
Line: 7 
   kṣetraṃ sāinyena bʰagnaṃ dr̥ṣṭam. tad dr̥ṣṭvā brāhmanena pʰūtkāraḥ kr̥taḥ:
Line: 8 
   bʰoḥ pāpiṣṭʰāḥ, kimartʰaṃ māṃ moṣayantaḥ? nirgaccʰantu, nirgaccʰantu, anyatʰā
Line: 9 
   rājñe nivedayāmi. tataḥ parivāro bʰītaḥ, bʰīta iva bahir nirgataḥ. vipras tu punar
Line: 10 
   api mālakam ārūḍʰaḥ sāinyaṃ pratyāvartayām āsa: bʰoḥ kimartʰaṃ gaccʰatʰa?
Line: 11 
   āgamyatām, āgamyatām. evaṃ mālakam ārūḍʰo dātum iccʰati, avatīrṇaḥ kr̥paṇo
Line: 12 
   bʰavati. sā vārttā bʰojarājenā ʼkarṇitā. tato rājā ʼpi mālakam ārūḍʰaḥ. tāvad
Line: 13 
   dātuṃ vāsanā bʰavati; yāvad uttīrṇaḥ, tāvat kr̥paṇatvaṃ jātam. tato rājñā vicāri/tam:
Line: 14 
   ayaṃ bʰūmiviśeṣaḥ. uktaṃ ca:
:BR
Page: 28


V. Frame-Story: Fifth Section - br, jr, varr
BR:


Strophe: 1
Verse: a    jale tāilaṃ kʰale guhyaṃ pātre dānaṃ manāg api,
Verse: b    prājñe śāstraṃ svayaṃ yāti vistāraṃ vastuśaktitaḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   evaṃ katʰayitvā tatra kʰanitam. tāvat somakāntamayaṃ siṅhāsanaṃ niḥsr̥tam.
Line: 2 
   tato dʰārayāṃ netum ārabdʰam; mantriṇā tu vijñaptam: rājan, siṅhāsanaṃ kasye/ ʼti
Line: 3 
   ko jānati? ato ʼtra balividʰānaṃ kāryam. tato rājñā yoginyaḥ pūjitāḥ; tataḥ
Line: 4 
   siṅhāsanam uccālitam. tato *rājñā mantriṇe katʰitam: tava buddʰyo ʼccālitam;
Line: 5 
   tato rajno mantrimantreṇa vinā dʰig jīvitam. uktaṃ ca:


Strophe: 2
Verse: a    nadītīreṣu ye vr̥kṣā, yā ca narī nirāśrayā,
Verse: b    mantriṇā rahito rājā, na bʰavanti cirāyuṣaḥ. \\2\\
Strophe: 3
Verse: a    taruṇyenāi ʼva sāubʰāgyaṃ, saṃgraheṇāi ʼva durgakam,
Verse: b    vijñānenāi ʼva vairāgyaṃ vinā rājan na rājate. \\3\\
Strophe: 4
Verse: a    pāṣaṇḍina ivāi ʼśvaryaṃ, durjanasye ʼva saṃgatiḥ,
Verse: b    jārastrīnām iva prītiḥ, kʰalānām iva mitratā,
Verse: c    sāpatnānām iva snehaḥ, sevakanām iva krudʰaḥ,
Verse: d    vāṇi ʼva dyūtakārasya, kr̥paṇasya yatʰā kr̥pā,
Verse: e    seve ʼva vyabʰicāriṇyāś, cāurasya śapatʰo yatʰā,
Verse: f    mūrkʰasye ʼva matī, rājyam amantri vipʰalaṃ bʰavet. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   mantrino ʼktam:


Strophe: 5
Verse: a    gurūnāṃ vacanaṃ kurvan, mānam iccʰan manīṣiṇām,
Verse: b    acāraṃ nyāyanirdiṣṭam ayan *nā ʼpʰalabʰāg bʰavet. \\5\\
:BR
Jainistic Recension of v [this, in mss. of jr, is ii
JR:
Version: JR

Strophe: Verse:


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   kr̥tacatuḥpuruṣārtʰapraveśe mālavakadeśe ʼnītilatālavanāsidʰārā rājanītivanīvi/tānavāridʰārā
Line: 2 
    ʼnekapuruṣastrīratnadʰārā śrīdʰārā nama purī. tasyāṃ brahmāṇḍod/bʰedapravr̥ddʰayaśorājahaṅsanivāsāmbʰojaḥ
Line: 3 
   śrībʰojaḥ sāmrājyaṃ karoti. itaś ca
Line: 4 
   śryavantīpratyāsanne kvāpi grāme dʰanadʰānyābʰirāme kaścid vipro vasati. sa cā
Line: 5 
    ʼtyantaṃ dʰanārjanapravaṇaḥ, paraṃ mahākr̥paṇaḥ. tenā ʼnyadā kr̥ṣikarma
Line: 6 
   prārabdʰam. tasya cāi ʼkasmin ksetre ʼtyantaṃ praśasyā sasyaniṣpattir babʰūva.
Line: 7 
   tadā tena tatra ksetroccapradeśe mālakaḥ kr̥taḥ. sa ca vipro yadā tasmin mālake
Line: 8 
   catati, tadā tasya mahad āudāryaṃ bʰavati, yada tu mālakad avatarati, tada punaḥ
Line: 9 
   kārpaṇyaṃ bʰavati. tatas tatsvarupaṃ dʰārāpuryā digyatrayai samāyātasya
Line: 10 
   śribʰojanr̥pasya tena vipreṇa savismayeno ʼktam. tato rajña tatrā ʼgatya tat stʰanaṃ
Line: 11 
   nirūpitam; paraṃ kimapi tatra na dr̥ṣṭam. tataḥ svayaṃ mālake caṭitaḥ; tadā
Line: 12 
   rājño ʼpy āudaryam adʰikam abʰūt, yatʰā: jaganmanoratʰān pūrayami, dāridryaṃ
Line: 13 
   cārayāmī ʼti. tada rajñā cintitam: nunam ayaṃ vastuguṇo bʰumiguṇo va. uktaṃ
Line: 14 
   ca:


Strophe: 1
Verse: a    jale tāilaṃ kʰale guhyaṃ pātre dānaṃ manāg api
Verse: b    prajne śāstraṃ svayaṃ yāti vistaraṃ vastuśaktitaḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tato rājñā taṃ vipraṃ mahādanena samtuṣṭam kr̥tvā tat kṣetraṃ svayam gr̥hītam.
Line: 2 
   tato mālakādʰaḥ kʰānitam; tataḥ siṅhāsanam ekaṃ candrakāntamaṇimayaṃ
Line: 3 
   dvātriṅśatputrikāyutaṃ nirgatam. tac ca dvatriṅśatkaradīrgʰam aṣtahastoccʰrāyam;
Line: 4 
   paraṃ svastʰānān na calati. tadāi ʼkena mantriṇā proktam. deve ʼdaṃ siṅhāsanaṃ
Line: 5 
   mahāprabʰāvaṃ, na jñāyate kasyā ʼpy asti, tataḥ pūrvaṃ kimapi śāntikapāuṣṭika/balikarmadānādikaṃ
Line: 6 
   kriyate, tataś calyate. tad ākarṇya rājñā hr̥ṣtena tatʰai ʼva
Line: 7 
   kāritam. tatas tat siṅhāsanaṃ svalpaprayatnena calitam.
:JR
Page: 29


Finding of the throne by Bhoja
Vararuci Recension of v [this, in mss. of var r, is ii]
VR:
Version: VR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   asti dʰārāpurīparisare saṃmadakaraṃ nāma sasyakṣetram. tatra cāi ʼkaḥ kṣetra~
Line: 2 
   patiḥ sasyavardʰano yajñadatto nāma, parikʰārodʰanibaddʰām anekasahakāranā~
Line: 3 
   rikelapanasakṣudrākṣātilakalāyayavadʰānyaharidrājambīrapūganāgarañgaśr̥m̐gavera~
Line: 4 
   mātulañgādibʰir upaśobʰitāṃ vāṭikām ākramya tiṣṭʰati. tadupakaṇṭʰavanāc cā
Line: 5 
    ʼnekakarivarāhahariṇamahiṣādayaḥ samāgatya sasyabʰakṣaṇam ācaranti. tan/nivāraṇāya
Line: 6 
   sa yajñadatto mañcam ekaṃ babandʰa. tatra ca sasyarakṣāyāi sa yadā-yado
Line: 7 
    ʼpaviśati, tadā-tadā mahārāja iva śāsti, prasādapūrvikām ājñāṃ tanoti. yadā
Line: 8 
   punar avatarati, kr̥ṣaka ivā ʼste. tac cʰrutvā tatparijanā vismitā vadanti: kim ayaṃ
Line: 9 
   pralapatī ʼti. etac ca paraṃparayā dʰārāpurīstʰitena śribʰojarājenā ʼkarṇitam.
Line: 10 
   tena ca kāutukāviṣṭena saparijanena tatra gatvā tatpratyayārtʰaṃ kaścit pratyayito
Line: 11 
    ʼmātyaḥ samupaveśitaḥ. so ʼpi tatʰā vadati. tac cʰrutvā rājño manasi vismayo jātaḥ,
Line: 12 
   tadvicāraś ca kr̥taḥ. tatʰā hi:


Strophe: 1
Verse: a    kāṣṭʰakuḍyabalaṃ nāi ʼtan, na balaṃ kr̥ṣakasya ca;
Verse: b    bʰūtalāntaḥstʰavastūnāṃ balam etad iti dʰruvam. \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    jale tāilaṃ kʰale guhyaṃ pātre dānaṃ manāg api,
Verse: b    prājñe śāstraṃ svayaṃ yāti vistāraṃ vastuśaktitaḥ. \\2\\
Strophe: 3
Verse: a    vasuratnaṃ kvacid bʰūmāu kvacid añgārakarparam;
Verse: b    viśeṣaḥ sarvatʰā śreyobʰuvi vastuni śeṣyate. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   evaṃ niścitya taduddʰaraṇāya yatnam ātatāna. tataś ca bʰūmikʰananādibʰir
Line: 2 
   anekaprakārāiḥ kanakaratnamayadvātriṅśatputrikābʰir upetaṃ candrakāntamaṇi/mayam
Line: 3 
   aṣṭahastoccʰrāyaṃ tejasā jājvalyamānaṃ siṅhāsanaṃ prādur abʰūt. tatte/jasā
Line: 4 
   mudritalocanāḥ sarve parijanā babʰūvuḥ. tataḥ pramudito rājā nijarāja/dʰāniṃ
Line: 5 
   siṅhāsanaṃ netukāmaḥ kiṃkarān ādideśa. tac ca mahāyatnenā ʼpi na
Line: 6 
   calati. anantaraṃ devavāṇī babʰūva, yatʰā: bʰo rājan, yady asya śāntikapāuṣṭika/balividʰānaṃ
Line: 7 
   kriyate, tadāi ʼvāi ʼtac calati. tad ākarṇya hr̥ṣṭena rājñā tatʰāi ʼva
Line: 8 
   kāritam. tatas tat siṅhāsanaṃ svalpaprayatnena calitam.
:VR

Chapter: F6 




VI. Frame-Story: Sixth Section
The jealous king and the ungrateful prince, part 1
Southern Recension of vi
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   viśālāyāṃ nagaryāṃ nando nāma rājā mahāśāuryasaṃpannaḥ
Line: 2 
   samabʰūt. sa nijabʰujabalena sarvān pratyartʰinr̥pālān svapāda/padmopajīvino
Line: 3 
   vidʰāyāi ʼkacʰattreṇa rājyaṃ karoti sma. tasya putro
Line: 4 
   jayapālaḥ ṣaṭtriṅśaddaṇḍāyudʰasādʰanābʰijñaḥ; mantrī bahuśrutaḥ.
Line: 5 
   tasya rājño bʰāryā bʰānumatī; sā rājño ʼtipriyatamā. so ʼpi sarvadā
Line: 6 
   tasyām anuraktaḥ suratasukʰam anubʰavaṅs tiṣṭʰati. yadā siṅhāsana
Line: 7 
   upaviśati, tadā bʰānumatīm ardʰāsana upaveśayati. kṣaṇamātram
Line: 8 
   api tasyā viyogaṃ na sahate. ekadā mantriṇā manasi vicāritam: ayaṃ
Line: 9 
   rājā nirlajjo bʰūtvā sabʰāmadʰye siṅhāsane striyam upaveśayati,   :
Line: 10 
   sarve ʼpi janās tāṃ paśyanti. mahad etad anucitam. yaḥ kāmī sa
Line: 11 
   ucitānucitaṃ na jānāti. tatʰā hi:
:SR
Page: 30


VI. Frame-Story: Sixth Section - sr
SR:


Strophe: 1
Verse: a    kim u kuvalayanetrāḥ santi no nākanāryas,
Verse: b    tridivapatir ahalyāṃ tāpasīṃ yat siṣeve?
Verse: c    hr̥dayatr̥ṇakuṭīre dahyamāne smarāgnāv
Verse: d    ucitam anucitaṃ vā vetti kaḥ paṇḍito ʼpi? \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   api ca: yaḥ strīṇāṃ kaṭākṣavāṇāir yāvan na bʰidyate, tāvad eva
Line: 2 
   pratiṣṭʰāṃ dʰāiryaṃ ca vahati. tatʰā co ʼktam:
Line: 3 
   tāvad dʰatte pratiṣṭʰāṃ, śamayati manasaś cāpalaṃ tāvad eva,
Line: 4 
   tāvat siddʰāntasūtraṃ spʰurati hr̥di, paraṃ viśvalokāikadīpam,
Line: 5 
   kṣīrākūpāravelāvalayavilasitāir māninīnāṃ kaṭākṣāir
Line: 6 
   yāvan no hanyamānaṃ kalayati hr̥dayaṃ dīrgʰalolāyatākṣāiḥ. 2
Line: 7 
   aho madanasya māhātmyam! kalākovidam api vikalayati. uktaṃ ca:


Strophe: 3
Verse: a    vikalayati kalākuśalaṃ, hasati śuciṃ, paṇḍitaṃ viḍambayati,
Verse: b    adʰarayati dʰīrapuruṣaṃ kṣaṇena makaradʰvajo devaḥ. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 4
Verse: a    śrutaṃ satyaṃ tapaḥ śīlaṃ vijñānaṃ vr̥ttam unnatam
Verse: b    indʰanīkurute mūḍʰaḥ praviśya vanitānale. \\4\\
Strophe: 5
Verse: a    vr̥ttaṃ vittaṃ balasyā ʼntaṃ svakulasyā ʼpi lāñcʰanam,
Verse: b    maranaṃ vā samīpastʰaṃ kāmī loko na paśyati. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   iti saṃcintyāi ʼkadā ʼvasaraṃ prāpya rājānam abravīt: bʰo rājan,
Line: 2 
   vijñāpanam asti. rājño ʼktam: kiṃ tad? brūhi. mantriṇo ʼktam:
Line: 3 
   yad etad bʰānumatī sabʰāmadʰye ʼrdʰāsana upaveśyate tan mahad
Line: 4 
   anucitaṃ kriyate. asūryaṃpaśyā rājadārā iti śāstrakāravacanam.
Line: 5 
   anyac ca: atra nānāvidʰo janaḥ samāgatya tāṃ paśyati. rājño ʼktam:
Line: 6 
   sarvam api jñāyate mayā; kiṃ karomi? mama mahatī prītir asyām;
Line: 7 
   imāṃ vihāya kṣaṇam api stʰātuṃ na śaknomi. mantriṇo ʼktam: tarhy
Line: 8 
   evaṃ kriyatām. rājño ʼktam: kim? tan nirūpaya. teno ʼktam:
Line: 9 
   citrakam āhūya tena paṭasyo ʼpari bʰānumatyā rūpaṃ lekʰayitvā
Line: 10 
   puraḥstʰitabʰittipradeśe saṃgʰaṭayya draṣṭavyaṃ tasyāḥ svarūpam.
Line: 11 
   tad vacanaṃ rājñaś citte lagnam. tato rājā citrakam āhūyo ʼktavān:
Line: 12 
   bʰoś citraka, bʰānumatyā rūpaṃ citre lekʰanīyam. tena citrakeṇo
Line: 13 
    ʼktam: bʰo deva, tasyā rūpaṃ pratyakṣeṇa vilokya paścād yatʰāva/yavaṃ
Line: 14 
   likʰāmi. tac cʰrutvā bʰānumatī śr̥ṅgāritā tasmāi darśitā ca.
Line: 15 
   sa tu tāṃ vilokya padminī strī ʼti vijñāya padminīlakṣaṇayuktāṃ tāṃ
Line: 16 
   vililekʰa. padminīlakṣaṇaṃ tad yatʰā:


Strophe: 6
Verse: a    kamalamukulamr̥dvī pʰullarājīvagandʰī,
Verse: b    suratapayasi yasyāḥ sāurabʰaṃ divyam aṅge,
Verse: c    cakitamr̥gadr̥gābʰe prāntarakte ca netre,
Verse: d    stanayugalam anargʰyaṃ śrīpʰalaśrīviḍambi. \\6\\
Strophe: 7
Verse: a    tilakusumasamānāṃ bibʰratī nāsikāṃ yā,
Verse: b    dvijagurusurapūjāśraddadʰānā sadāi ʼva,
:SR
Page: 31


The jealous king and the ungrateful prince, part 1
SR:

Verse: c
   kuvalayadalakāntiḥ kāpi cāmpeyagāurī,
Verse: d
   vikacakamalakośākārakāmātapatrā. \\7\\
Strophe: 8

Verse: a
   vrajati mr̥du salīlaṃ rājahaṅsī ʼva tanvī,
Verse: b
   trivalilalitamadʰyā haṅsavāṇī suveṣā,
Verse: c
   mr̥du śuci lagʰu bʰuṅkte māninī gāḍʰalajjā,
Verse: d
   dʰavalakusumavāsovallabʰā padminī syāt. \\8\\
Strophe:
Verse:



Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   evamuktalakṣaṇayuktaṃ tasyā rūpaṃ likʰitvā rājño haste samar/pitavān.
Line: 2 
   rājā ʼpi citralikʰitāṃ tām priyāṃ dr̥ṣṭvā ʼtisaṃtuṣṭas tasmāi
Line: 3 
   citrakāyo ʼcitaṃ dadāu. tadanantaraṃ rājaguruṇā śāradānandanena
Line: 4 
   citrapaṭalikʰitāṃ bʰānumatīṃ dr̥ṣṭvā citrakaṃ prati bʰaṇitam: bʰoś
Line: 5 
   citraka, bʰānumatyāḥ sarvam api lakṣaṇaṃ likʰitam, param ekaṃ
Line: 6 
   vismr̥taṃ tvayā. teno ʼktam: bʰoḥ svāmin, tat kiṃ vismr̥taṃ katʰaya.
Line: 7 
   śāradānandaneno ʼktam: tasyā vāmajagʰanastʰale tilasadr̥śo matsyo
Line: 8 
    ʼsti; sa na likʰitas tvayā. rājā ʼpi śāradānandanavacanaṃ śrutvā
Line: 9 
   tatpratyayārtʰaṃ suratasamaye tasya vamajagʰanaṃ yāvat paśyati,
Line: 10 
   tāvat tilasadr̥śo matsyo dr̥ṣṭaḥ. taṃ dr̥ṣṭvā rājā svamanasy acintayat:
Line: 11 
   katʰam ayam asyā guhyadeśe stʰitaṃ matsyaṃ dr̥ṣṭavān? sarvatʰā
Line: 12 
    ʼnayā sahā ʼsya saṃsargo vidyate; anyatʰā katʰam etad anena jñā/tam?
Line: 13 
   api ca, strīṇāṃ viṣaye ʼpy ayaṃ saṃdeho na kartavyaḥ. kutaḥ:


Strophe: 9
Verse: a    jalpanti sārdʰam anyena, paśyanty anyaṃ savibʰramāḥ,
Verse: b    hr̥daye cintayanty anyaṃ; na strīṇām ekato ratiḥ. \\9\\
Strophe: 10
Verse: a    nā ʼgnis tr̥pyati kāṣṭʰānāṃ, nā ʼpagānāṃ mahodadʰiḥ,
Verse: b    nā ʼntakaḥ sarvabʰūtānāṃ, na puṅsāṃ vāmalocanāḥ. \\10\\
Strophe: 11
Verse: a    raho nā ʼsti kṣaṇo nā ʼsti nā ʼsti prārtʰayitā janaḥ,
Verse: b    ittʰaṃ nārada nārīṇāṃ pātivratyaṃ prakalpyate. \\11\\
Strophe: 12
Verse: a    yo mohān manyate mūḍʰo rakte ʼyaṃ mama kaminī,
Verse: b    sa tasyā vaśago bʰūtvā nr̥tyet krīḍāśakuntavat. \\12\\
Strophe: 13
Verse: a    tāsāṃ vākyāni tatʰyāni svalpāni sugurūṇy api,
Verse: b    karoti yaḥ kr̥tī loke lagʰutvaṃ tasya niścitam. \\13\\
Strophe: 14
Verse: a    alaktako yatʰā rakto niṣpīḍya puruṣas tatʰā
Verse: b    abalābʰir balād raktaḥ pādamūle nipātyate. \\14\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   ity evaṃ vicārya mantriṇam āhūya pūrvavr̥ttāntam akatʰayat.
Line: 2 
   mantriṇā ʼpi tasmin samaye taccittānukūlaṃ yatʰā tatʰā bʰaṇitam:
Line: 3 
   bʰo rājan, kasya cetaḥ kīdr̥śam iti kena jñāyate; sarvatʰā satyaṃ
Line: 4 
   bʰavitum arhaty ayaṃ vr̥ttāntaḥ. rājñā bʰaṇitam: bʰo mantrin,
Line: 5 
   mama yadi tvaṃ priyas tarhy amuṃ śāradānandanaṃ māraya.
Line: 6 
   mantriṇā ʼpi tatʰā ʼstv ity uktvā lokānāṃ purataḥ śāradānandano
Line: 7 
   dʰr̥to baddʰaś ca. tasmin samaye śāradānandanena bʰaṇitam: aho
Line: 8 
   rājā na kasyā ʼpi priyo bʰavatī ʼti lokoktiḥ satyā. tatʰā hi:
Line: 9 
   ko ʼrtʰān prāpya na garvito? viṣayiṇaḥ kasyā ʼpado ʼstaṃgatāḥ?
:SR
Page: 32


VI. Frame-Story: Sixth Section - sr, mr
SR:



Line: 10 
   strībʰiḥ kasya na kʰaṇḍitaṃ bʰuvi manaḥ? ko nāma rājñāṃ priyaḥ?
Line: 11 
   kaḥ kālasya na gocaratvam agamat? ko ʼrtʰī gato gāuravaṃ?
Line: 12 
   ko vā durjanavāgurāsu patitaḥ kṣemeṇa yātaḥ pumān? 15
Line: 13 
   tatʰā ca:


Strophe: 16
Verse: a    kāke śāucaṃ dyūtakāre ca satyam,
Verse: b    klībe dʰāiryaṃ madyape tattvacintā,
Verse: c    sarpe kṣāntiḥ strīṣu kāmopaśāntī,
Verse: d    rājñāṃ mitraṃ kena dr̥ṣṭaṃ śrutaṃ vā? \\16\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   anyac ca: rājā yasmāi krudʰyati, sa śucir apy aśucir bʰavati. tatʰā
Line: 2 
   co ʼktam:


Strophe: 17
Verse: a    śucir aśuciḥ paṭur apaṭuḥ śūro bʰīruś cirāyur alpāyuḥ,
Verse: b    kulajaḥ kulena hīno bʰavati naro narapateḥ krodʰāt. \\17\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   tato vadʰyastʰānaṃ prati mantriṇā nīyamānaḥ ślokam ekam apaṭʰat:


Strophe: 18
Verse: a    vane raṇe śatrujalāgnimadʰye,
Verse: b    mahārṇave parvatamastake vā,
Verse: c    suptaṃ pramattaṃ viṣamastʰitaṃ vā,
Verse: d    rakṣanti punyāni purākrtāni. \\18\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 9 

   
Line: 1 
   mantriṇā ʼpi svamanasi vicāritam: aho etat satyaṃ vā mitʰyā vā, kim~
Line: 2 
   artʰaṃ brāhmaṇavadʰaḥ kriyate? mahad anucitam iti śāradā/nandanam
Line: 3 
   anyāir ajñātaṃ hi svabʰavanaṃ nītvā bʰūgarbʰe
Line: 4 
   nikṣipya rājānaṃ praty āgatya bʰaṇitam: bʰo rālan, anuṣṭʰitā tavā
Line: 5 
    ʼjñā. rājñā sādʰu kr̥tam iti bʰaṇitam.
:SR
Metrical Recension of vi
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   ākarṇaya mahārāja. viśālā vidyate purī;
Line: 2 
   tasyāṃ nandamahīpālaḥ pālayam asa medinīm;
Line: 3 
   yasya pratāpajvalanajvālāpiñjaritaṃ nabʰaḥ
Line: 4 
   āśaṅsatī ʼva lokānām akāle ʼpy aruṇodayam;
Line: 5 
   nānādigantasāmantasamānītamahādʰanāiḥ
Line: 6 
   dʰanādʰinātʰavibʰavaḥ smārito yasya veśmani.
Line: 7 
   evaṃ pālayataḥ kṣonīṃ, nyāyye vartmani tiṣṭʰataḥ,
Line: 8 
   narendrasyā ʼbʰavad rājñī bʰānumatyāhvayā priyā,
Line: 9 
   yadrūpasaṃpatpīyūṣarasāyananiṣeviṇā
Line: 10 
   nininde nandabʰūpena padmabʰūḥ padmaviṣṭaraḥ.
Line: 11 
   mukʰaṃ vakṣaḥ śarīrārdʰaṃ prabʰavaḥ kila te daduḥ,
Line: 12 
   prāṇāiśvaryāir na tad yuktam! iti sarvaṃ dadāu nr̥paḥ.
Line: 13 
   nīlāvalokasahitālāpaviśrāmasaṃcitaḥ
Line: 14 
   neṣṭe pr̥tʰag avastʰātum bʰanumatyā vinā kṣaṇam.
Line: 15 
   yada kadācid bʰupalo, mantrimantraniyantritaḥ,
Line: 16 
   yadi dʰarmāsanasabʰām adʰitiṣṭʰet tayā saha,
Line: 17 
   evaṃvr̥ttam mahīpalam uvāca sa bahuśrutaḥ.
Line: 18 
   vijñāpanam vibʰo samyak śr̥ṇuṣva tad vicakṣaṇa.
Line: 19 
   tvayi daṇḍadʰare nr̥̄ṇam dʰarmajñe nītivedini
:MR
Page: 33


The jealous king and the ungrateful prince, part 1
MR:



Line: 20 
   na dʰarmeṇa ca nītyā vā viruddʰaṃ karma vidyate;
Line: 21 
   idaṃ tv anucitaṃ prāyo manasy atitarāṃ mama,
Line: 22 
   āstʰāne ʼpi mahādevī yat tvayā saha tiṣṭʰati.
Line: 23 
   evam eva mahāprājña tvaduktaṃ sarvasaṃmatam,
Line: 24 
   kiṃ tv etasyām atiprītir evaṃ mūḍʰaṃ karoti mām.
Line: 25 
   nāi ʼva śaknomy ahaṃ netuṃ kṣaṇam apy anayā vinā;
Line: 26 
   ka upāyo vidʰātavyaḥ, katʰaṃ vā syām ahaṃ sukʰī?
Line: 27 
   ity antargāḍʰarāgeṇa nr̥peṇo ʼkto bahuśrutaḥ
Line: 28 
   śrutvā vijñāpayām āsa rājñe priyahitaṃ vacaḥ:
Line: 29 
   deva devyāḥ spʰurad rūpaṃ paṭe kr̥tvā vilokaya.
Line: 30 
   iti mantrivacaḥ śrutvā citrakāraṃ nr̥po ʼbravīt:
Line: 31 
   padminyāḥ paramaṃ rūpaṃ paṭe kr̥tvā pradarśaya.
Line: 32 
   iti rājñā samājñaptas tatʰā citrakaro ʼkarot.
Line: 33 
   so ʼtʰa citrapaṭaṃ dr̥ṣṭvā citrakāram abʰāṣata:
Line: 34 
   idaṃ bʰānumatirūpapratirūpaṃ bʰaven na vā,
Line: 35 
   iti gatvā tvam ācāryaṃ pr̥ccʰa lakṣaṇakovidam.
Line: 36 
   sa jagāda nr̥pādeśam ācāryāya mahātmane;
Line: 37 
   so ʼpi citrapaṭaṃ dr̥ṣṭvā citrakāram avocata:
Line: 38 
   idaṃ bʰānumatirūpasvarūpaṃ, nā ʼtra saṃśayaḥ;
Line: 39 
   padminīvaravarṇinyā lakṣaṇāvayavādikam
Line: 40 
   yādr̥k tādr̥g idaṃ sarvaṃ, kiṃcin nyūnaṃ me dr̥śyate.
Line: 41 
   etasyā vāmajagʰane tilakākāralakṣaṇam
Line: 42 
   stʰātavyaṃ, tan na likʰitaṃ; sarvam anyat susaṃmatam.
Line: 43 
   ity ācāryasya vacasā likʰitvā tilakaṃ tatʰā,
Line: 44 
   rājñe pradarśayām āsa, taduktaṃ ca nyavedayat.
Line: 45 
   citrakāramukʰenāi ʼtad ākarṇyā ʼcāryabʰāṣitam,
Line: 46 
   ucitāvasare samyag adrākṣīt sa gurūditam.
Line: 47 
   tato nandakṣitipatir guṇinyaguṇaśaṅkayā
Line: 48 
   nirdoṣe śāradānande doṣam evā ʼnvacintayat.
Line: 49 
   cintāsaṃtāpasaṃjātakrodʰāndʰīkr̥talocanaḥ
Line: 50 
   ādideśā ʼvicāreṇa dvijahatyāi bahuśrutam.
Line: 51 
   pratyāha pratʰito mantrī vinayena viśāṃ patim:
Line: 52 
   kvacit-kvacin mahātmāno jñātuṃ sarvam apī ʼśate;
Line: 53 
   saṃbʰāvyam etad anyad vā, mā pramādaṃ vicāraya;
Line: 54 
   puṅsā vivekinā bʰāvyaṃ, vivekaḥ śreyase bʰavet.
Line: 55 
   ity uktas tu mahīpālaḥ spʰuritāuṣṭʰam abʰāṣata:
Line: 56 
   yad iccʰasi priyaṃ kartuṃ, durātmā hanyatām iti.
Line: 57 
   rājādeśād gr̥hād eva śāradānandanaṃ dvijam
Line: 58 
   jagrāha janatāmadʰye, babandʰa ca bahuśrutaḥ.
Line: 59 
   tataś cintāparo: ʼmuṣya kutaś cāritradūṣaṇam?
Line: 60 
   hataś ced vyartʰam ācāryas, tataś *cyoteta tadyaśaḥ;
Line: 61 
   kiṃ tu satyam asatyaṃ vā vr̥ttam etad dvijanmanaḥ
Line: 62 
   ko jānite? katʰam? iti ko ʼyaṃ rājño vr̥tʰā śramaḥ?
Line: 63 
   tad idānīṃtanaṃ kālaṃ yāpayiṣyāmi śodʰayan,
Line: 64 
   duṣṭo vā ʼyam aduṣṭo vā vijñāyeta śanāiḥ-śanāiḥ.
Line: 65 
   iti buddʰyā viniścitya vasudʰāvivarodare
Line: 66 
   nidʰāya taṃ dvijanmānam avijñātam apālayat.
:MR
Page: 34


VI. Frame-Story: Sixth Section - mr, jr
MR:



Line: 67 
   rajne vijñāpayām āsa: yatʰādiṣṭaṃ tatʰā prabʰo
Line: 68 
   bʰavadājñāvidʰānena mayā tat sādʰitaṃ kṣaṇāt.
Line: 69 
   tac cʰrutvā nandabʰūpālas tūṣṇīṃbʰāvam avāptavān;
Line: 70 
   āste nirastavidveṣī raksann avanimaṇḍalam.
:MR


The brief Recension omits the story of the Jealous king, etc., part 1
Jainistic Recension of vi [this, in mss. of jr, is xi, emboxt in 1]
JR:
Version: JR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   viśālā nāmnā purī. tasyāṃ nando nāma rājā. tasya dvāsaptatikalākuśalo vijaya/pālaḥ
Line: 2 
   sutaḥ, bahuśrutanāmā mantrī, bʰānumatī rājñī. sa ca rājā bʰānumatīrūpā/sakto
Line: 3 
   rājyacintāṃ na karoti. yadā sabʰāyām āyati, tadā bʰānumatī samīpam
Line: 4 
   upaviśati. anyadā mantrinā vijñaptam: deva,


Strophe: 11
Verse: a    vāidyo guruś ca mantrī ca yasya rājñaḥ priyaṃvadāḥ,
Verse: b    śariradʰarmakośebʰyaḥ kṣipraṃ sa parihīyate. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   ataḥ kaṭʰoram api katʰyamānam asti. rājan, rājñyāḥ sabʰāyām āgamanam anucitam.
Line: 2 
   tato nr̥paḥ prāha: mantrin, sādʰu tvayo ʼktam; param ahaṃ kiṃ kurve? tāṃ vinā
Line: 3 
   kṣaṇam api stʰātuṃ na śaknomi. tarhi mantriṇo ʼktam: tato bʰānumatīrūpaṃ
Line: 4 
   citrapaṭalikʰitaṃ kārayitvā svasamīpe sabʰāyāṃ stʰāpyate. tato rājñā citrakārasya
Line: 5 
   rājñyā rūpaṃ darśitam. tenā ʼpi tadanumānena tadrūpaṃ citrapaṭe kr̥tvā nr̥pāyā
Line: 6 
    ʼrpitam. rājñā ca samīpastʰasvaguruśāradānandanasya parīkṣārtʰam arpitam.
Line: 7 
   tenā ʼpi tadrūpaṃ nirīkṣyo ʼktam: tadrūpaṃ rūpam asti, paraṃ vāmorupradeśe
Line: 8 
   tilako ʼsti, sa ca na kr̥taḥ. tac cʰrutvā nr̥pamanasi vikalpaḥ saṃjātaḥ, yataḥ:
Line: 9 
   ayaṃ katʰaṃ jānāti? kāraṇena bʰāvyam! tataḥ krodʰādʰiṣṭʰitena rājñā mantriṇaḥ
Line: 10 
   katʰitam: yadi tava mayi hitam asti, tarhi tvayā śīgʰraṃ śāradānandanasya prāna~
Line: 11 
   nāśo vidʰeyaḥ. mantrinā ʼpi tad ākarṇya cintitam:


Strophe: 2
Verse: a    kālindyā dalitendranīlaśakalaśyāmāmbʰaso ʼntar jale
Verse: b    magnasyā ʼnjanapuñjamecakanibʰasyā ʼheḥ kuto ʼnveṣaṇam,
Verse: c    tārābʰāḥ pʰaṇacakravālamaṇayo na syur yadi dyotino?
Verse: d    yāir evo ʼnnatim āpnuvanti guṇinas, tāir eva yānty āpadam. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   tato mantrinā śāradānandanaḥ svagr̥ham ānītaḥ, cintitaṃ ca: ko jānāti satyam
Line: 2 
   asatyaṃ vā? param asya puruṣaratnasya vinaśo rājñaś ca pātakaṃ bʰaviṣyatī ʼti
Line: 3 
   vimr̥śya mantrayati:


Strophe: 3
Verse: a    sugunam apaguṇaṃ vā kurvatā kāryajātaṃ
Verse: b    pariṇatir avadʰāryā yatnataḥ paṇḍitena;
Verse: c    atirabʰasakr̥tānāṃ karmaṇām ā vipatter
Verse: d    bʰavati hr̥dayadāhī śalyatulyo vipākaḥ. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   tataḥ sa svagr̥habʰumigr̥he stʰapitaḥ.
:JR

Chapter: F7 




VII. Frame-Story: Seventh Section
The jealous king and the ungrateful prince, part 2
Southern Recension of vii
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tadanantaram ekada rajakumara ākʰeṭārtʰam vanaṃ prati
Line: 2 
   nirgataḥ. nirgamanasamaye ʼpaśakunam abʰut. tad yatʰā.


Strophe: 1
Verse: a    akālavr̥ṣṭis tv atʰa bʰūmikampo,
Verse: b    nirgʰāta ulkāpatanaṃ tatʰāi ʼ va,
:SR
Page: 35


The jealous king and the ungrateful prince, part 2
SR:

Verse: c
   ityādyaniṣṭāni tato babʰūvur,
Verse: d
   nivāraṇārtʰaṃ, suhr̥do vacaś ca. \\1\\
Strophe:
Verse:



Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tasminn avasare mantriputreṇa buddʰisāgareṇa bʰaṇitam: bʰo jaya/pāla,
Line: 2 
   adyā ʼkʰeṭārtʰaṃ mā gaccʰa; mahad apaśakunaṃ dr̥śyate. tato
Line: 3 
   jayapālena bʰaṇitam: bʰavatv asyā ʼpaśakunasya pratītir adya
Line: 4 
   nirīkṣaṇīyā. teno ʼktam: bʰo rājakumāra, buddʰimatā puruṣeṇā
Line: 5 
    ʼniṣṭasyā ʼpaśakunasya pratyayo na draṣṭavyaḥ. uktaṃ ca:


Strophe: 2
Verse: a    na viṣaṃ bʰakṣayet prājño, na krīḍet pannagāiḥ saha;
Verse: b    na nindyād yogivr̥ndāni, brahmadveṣaṃ na kārayet. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   iti tena nivārito ʼpi tadvacanam anādr̥tya nirgato rājaputraḥ. punar
Line: 2 
   nirgamanasamaye tena bʰaṇitam: bʰo jayapāla, tava vināśakālaḥ
Line: 3 
   samāgataḥ; anyatʰāi ʼvaṃ viparītabuddʰir no ʼtpadyate. tatʰā co
Line: 4 
    ʼktam:


Strophe: 3
Verse: a    na nirmitā kāir, na ca dr̥ṣṭapūrvā,
Verse: b    na śrūyate hemamayī kuraṅgī;
Verse: c    tatʰā ʼpi tr̥ṣṇā ragʰunandanasya;
Verse: d    vināśakāle viparītabuddʰiḥ. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   atʰavā, upārjitānāṃ karmaṇām upabʰogaṃ vinā katʰaṃ vināśaḥ
Line: 2 
   syāt tatʰā co ʼktam:


Strophe: 4
Verse: a    sadbʰāvo nā ʼsti veśyānāṃ, stʰiratā nā ʼsti saṃpadām,
Verse: b    viveko nā ʼsti mūrkʰāṇāṃ, vināśo nā ʼsti karmaṇām. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   tato rājakumāro vanaṃ gatvā bahūñ cʰvāpadān vyāpādya kr̥ṣṇasā/raṃ
Line: 2 
   dr̥ṣṭvā tadanugato mahad araṇyaṃ praviṣṭo yāvat paśyati, tāvat
Line: 3 
   sarvo ʼpi sāinyavargaḥ svanagaramārge lagnaḥ. kr̥ṣṇasāro ʼpi tatrāi
Line: 4 
    ʼvā ʼdr̥śyo jātaḥ. svayam ekākī turagārūḍʰaḥ puraḥ sarovaram adrā/kṣīt.
Line: 5 
   tatrā ʼśvād avatīrṇo vr̥kṣaśākʰāyām aśvaṃ nibadʰya jalapānaṃ
Line: 6 
   vidʰāya yāvad vr̥kṣacʰāyām upaviśati, tāvad atibʰayaṃkaraḥ kaścid
Line: 7 
   vyāgʰraḥ samāgataḥ. taṃ vyāgʰraṃ dr̥ṣṭvā ʼśvaḥ palāyamāno
Line: 8 
   nagaramārgam agamat. rājakumāro ʼpi bʰayād vepamānāṅgaḥ
Line: 9 
   śākʰām ālambya vr̥kṣam ārūḍʰaḥ. pūrvārūḍʰaṃ bʰallūkaṃ dr̥ṣṭvā
Line: 10 
   punar atyantabʰayaṃ prāptaḥ. tatas tena bʰallūkena bʰaṇitam:
Line: 11 
   bʰo rājakumāra, mā bʰāiṣīḥ; adya mama śaraṇāgatas tvam; atas
Line: 12 
   tavā ʼhaṃ kimapy aniṣṭaṃ na kariṣyāmi. mayi viśvasya vyāgʰrād
Line: 13 
   api na bʰetavyam. rājakumāreṇa bʰaṇitam: bʰo r̥kṣarāja, ahaṃ
Line: 14 
   tava śaraṇāgato viśeṣato bʰayabʰītaḥ; ato mahat puṇyaṃ śaraṇā/gatarakṣaṇena
Line: 15 
   bʰavati. uktaṃ ca:


Strophe: 5
Verse: a    ekataḥ kratavaḥ sarve samagravaradakṣiṇāḥ,
Verse: b    ekato bʰayabʰītasya prāṇinaḥ prāṇarakṣaṇam. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   tatʰā bʰallūkena samāśvāsito rājaputraḥ. vyāgʰro ʼpi vr̥kṣādʰaḥ
Line: 2 
   samāgataḥ. tataḥ sūryo ʼpy astaṃgataḥ. rātrāv atiśrānto rājaputro
:SR
Page: 36


VII. Frame-Story: Seventh Section - sr
SR:



Line: 3 
   yāvan nidrāṃ yāti, tāvad bʰallūkeno ʼktam: bʰo rājakumāra, tava
Line: 4 
   nidrā samāyāti; tvaṃ vr̥kṣādʰaḥ patiṣyasi. tato ʼgrata ehi, mamā
Line: 5 
    ʼṅke nidrāṃ kuru. evam ukto bʰallūkasyā ʼṅke nidrāṃ gataḥ. tadā
Line: 6 
   vyāgʰro vadati: bʰo bʰallūka, ayaṃ grāmavāsī punar api mr̥gayayā
Line: 7 
    ʼsmān eva hantuṃ samāgataḥ; śatrubʰūto ʼyam aṅke kimartʰaṃ
Line: 8 
   niveśitaḥ? yato ʼyaṃ mānuṣaḥ; uktaṃ ca:


Strophe: 6
Verse: a    mānuṣeṣu kr̥taṃ nā ʼsti tiryagyoniṣu yat kr̥tam;
Verse: b    vyāgʰravānarasarpāṇāṃ bʰāṣitaṃ na kr̥taṃ mayā. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   tvayo ʼpakr̥to ʼpy apakāram eva kariṣyati. tasmād amum adʰaḥ
Line: 2 
   pātaya. aham enaṃ bʰakṣayitvā sukʰena gamiṣyāmi, tvam api
Line: 3 
   nijāśramaṃ gaccʰa. tato bʰallūkeno ʼktam: ayaṃ kīdr̥śo vā bʰavatu,
Line: 4 
   paraṃ mama śaraṇāgataḥ; amuṃ na pātayāmi. śaraṇāgatamāraṇe
Line: 5 
   mahat pātakaṃ. tatʰā co ʼktam:


Strophe: 7
Verse: a    viśvāsagʰātakāś cāi ʼva, śaraṇāgatagʰātakāḥ,
Verse: b    vasanti narake gʰore yāvad ābʰūtasaṃplavam. \\7\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   tadanantaraṃ rājaputro vinidro jātaḥ. bʰallūkeno ʼktam: bʰo
Line: 2 
   rājakumāra, ahaṃ kṣaṇaṃ nidrāṃ kariṣyāmi, tvam apramattas tiṣṭʰa.
Line: 3 
   teno ʼktam: tatʰā bʰavatu. tato bʰallūko rājaputrasamīpe nidrāṃ
Line: 4 
   gataḥ. vyāgʰreṇo ʼktam: bʰo rājakumāra, tvam asya viśvāsaṃ mā
Line: 5 
   kuru, yato ʼyaṃ nakʰāyudʰaḥ. tatʰā co ʼktam:


Strophe: 8
Verse: a    nadīnāṃ ca nakʰināṃ ca śr̥ṅgiṇāṃ śastrapāṇinām
Verse: b    viśvāso nāi ʼva kartavyaḥ, strīṣu rājakuleṣu ca. \\8\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 9 

   
Line: 1 
   anyac ca: ayaṃ cañcalacitto drśyate; tasmād asya prasādo ʼpi
Line: 2 
   bʰayaṃkaraḥ.


Strophe: 9
Verse: a    kṣaṇe tuṣṭāḥ kṣaṇe ruṣṭā vituṣṭāś ca kṣaṇe-kṣaṇe,
Verse: b    avyavastʰitacittānāṃ prasādo ʼpi bʰayaṃkaraḥ. \\9\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 10 

   
Line: 1 
   tvāṃ matto rakṣayitvā svayam attum iccʰati. atas tvam eva bʰal/lūkam
Line: 2 
   adʰaḥ pātaya; aham enaṃ bʰakṣayitvā gamiṣyāmi; tvam api
Line: 3 
   nijanagaraṃ gaccʰa. tac cʰrutvā rājaputro yāvad enam adʰaḥ
Line: 4 
   pātayati, tāvad bʰallūko vr̥kṣāt patann antaraśākʰām anyām avalam/bitavān.
Line: 5 
   rājaputro ʼpi punas taṃ dr̥ṣṭvā bʰayam āpa. tato bʰallūko
Line: 6 
    ʼvadat: bʰoḥ pāpiṣṭʰa, kimartʰaṃ bibʰeṣi? yat purā ʼrjitaṃ karma
Line: 7 
   tat tvayā ʼnubʰoktavyam. atas tvaṃ sa se mi re ʼti vadan piśāco
Line: 8 
   bʰūtvā tatra paribʰramaṅs tiṣṭʰa. tataḥ prabʰātam āsīt; vyāgʰras
Line: 9 
   tasmāt stʰānān nirgataḥ. bʰallūko ʼpi rājakumāraṃ śaptvā nija/stʰanaṃ
Line: 10 
   jagāma. rajakumaro ʼpi sa se mi re ʼti vadan piśaco bʰutvā
Line: 11 
   vane paribʰramati sma.
Line: 12 
   tato rajaputrasya turamgamo rajaputreṇa śunyo nagaram agamat.
Line: 13 
   rājaputrarahitam aśvaṃ dr̥ṣṭvā janā rajño ʼgre kevalam āgatam aśvam
Line: 14 
   ācakʰyuḥ. tato rāJā mantriṇam samāhuya bʰaṇati. bʰo mantrin,
:SR
Page: 37


The jealous king and the ungrateful prince, part 2
SR:



Line: 15 
   yadā kumāro mr̥gayārtʰaṃ vanaṃ prati nirgataḥ, tadā mahad apaśa/kunam
Line: 16 
   āsīt kila; tatʰā ʼpi tad ullaṅgʰya nirgataḥ. tasya pratyayo
Line: 17 
   jāta eva. tenā ʼrūḍʰo ʼśvaḥ śūnyaḥ san vanād āgataḥ. atas tan/mārgaṇārtʰaṃ
Line: 18 
   vanaṃ prati gamiṣyāmaḥ. teno ʼktam: deva, tatʰā
Line: 19 
   kartavyam. tato rājā mantribʰiḥ parivāreṇa saha sa yena mārgeṇa
Line: 20 
   gataḥ, tenāi ʼva mārgeṇa vanaṃ gataḥ. vanamadʰye paribʰramantaṃ
Line: 21 
   sa se mi re ʼti vadantaṃ piśācībʰūtaṃ putraṃ dr̥ṣṭvā mahāśokasāgare
Line: 22 
   nimagnas tam ādāya svapuram agamat. tato maṇimantrāuṣadʰā/bʰijñān
Line: 23 
   ākārya tāiś cikitsito ʼpi na svastʰo babʰūva. tasminn
Line: 24 
   avasare rājñā mantriṇaṃ prati bʰaṇitam: bʰo mantrin, asminn
Line: 25 
   avasare śāradānandanas tiṣṭʰati cet, tarhi kṣaṇamātreṇā ʼmuṃ cikit/sati.
Line: 26 
   sa mayā vr̥tʰā māritaḥ. anyac ca: puruṣeṇa yat kāryaṃ kriyate,
Line: 27 
   tad vicāryāi ʼva kartavyam. anyatʰā param āpadāṃ padaṃ bʰavati.
Line: 28 
   uktaṃ ca:


Strophe: 10
Verse: a    sahasā vidadʰīta na kriyām; avivekaḥ param āpadāṃ padam;
Verse: b    vr̥ṇute hi vimr̥śyakāriṇaṃ guṇalubdʰāḥ svayam eva saṃpa/daḥ. \\10\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 11 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 11
Verse: a    aparīkṣya na kartavyaṃ, kartavyaṃ suparīkṣitam;
Verse: b    paścād bʰavati saṃtāpo brāhmaṇīnakulaṃ yatʰā. \\11\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 12 

   
Line: 1 
   kiṃ ca: tasminn avasare ko ʼpi nivārayitā nā ʼsīt. mantriṇo ʼktam:
Line: 2 
   sa samayas tatʰāi ʼva stʰitaḥ; bʰavitavyatā yādr̥śī, buddʰir api tādr̥śī
Line: 3 
   jātā. uktaṃ ca:


Strophe: 12
Verse: a    sā sā saṃpadyate buddʰiḥ, sā matiḥ sā ca bʰāvanā,
Verse: b    sahāyās tādr̥śā jñeyā, yādr̥śī bʰavitavyatā. \\12\\
Strophe: 3
Verse: a    na hi bʰavati yan na bʰāvyaṃ, bʰavati ca bʰāvyaṃ vinā ʼpi yatnena;
Verse: b    karatalagatam api naśyati, yasya hi bʰavitavyatā nā ʼsti. \\13\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 13 

   
Line: 1 
   rājño ʼktam: tat karmānusāreṇā ʼbʰūt. idānīm asya viṣaye mahān
Line: 2 
   prayatnaḥ kartavyaḥ. mantriṇo ʼktam: katʰam? rājā ʼbravīt: yaḥ
Line: 3 
   ko ʼpi rājaputrasya cikitsāṃ kariṣyati, tasyā ʼrdʰaṃ rājyaṃ dīyata iti
Line: 4 
   grāme gʰoṣo dāpayitavyaḥ. mantriṇā ʼpi tatʰā kārayitvā svabʰa/vanam
Line: 5 
   āgatya śāradānandanasya purataḥ sarvo ʼpi vr̥ttāntaḥ katʰitaḥ.
Line: 6 
   tat sarvaṃ śrutvā śāradānandanena bʰaṇitam: bʰo mantrin, rājño
Line: 7 
    ʼgra evaṃ nirūpaya: mama kāpi kanyakā vartate, tasyā darśanam
Line: 8 
   asya kāryam; sā kamapy upāyaṃ kariṣyati. tac cʰrutvā mantriṇā
Line: 9 
   rājño ʼgre tatʰāi ʼva katʰitam. tato rājā sarvasabʰāsahito mantri/mandiram
Line: 10 
   āgatyo ʼpaviṣṭaḥ. tadanantaraṃ rājaputro ʼpi sa se mi re
Line: 11 
    ʼti vadann upaviṣṭaḥ. tac cʰrutvā yavanikāntaḥstʰitena śāradā/nandanena
Line: 12 
   padyam abʰāṇi:


Strophe: 14
Verse: a    sadbʰāvaṃ pratipannānāṃ vañcane kā vidagdʰatā?
Verse: b    aṅkam āruhya suptānāṃ hantuḥ kiṃ nāma pāuruṣam? \\14\\
:SR
Page: 38


VII. Frame-Story: Seventh Section - sr, mr
SR:

Strophe:
Verse:



Paragraph: 14 

   
Line: 1 
   tat padyaṃ śrutvā rājaputreṇa caturṇām akṣarāṇāṃ madʰya ekam
Line: 2 
   akṣaraṃ parityaktam. punar dvitīyaṃ padyam apaṭʰat:


Strophe: 15
Verse: a    setuṃ gatvā samudrasya gaṅgāsāgarasaṃgame,
Verse: b    brahmahatyā pramucyeta, mitradrohī na mucyate. \\15\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 15 

   
Line: 1 
   tat padyaṃ śrutvā mi re ʼty uktavān, dve akṣare parityakte. tatas
Line: 2 
   tr̥tīyaṃ padyam apaṭʰat:


Strophe: 16
Verse: a    mitradrohī kr̥tagʰnaś ca yaś ca viśvāsagʰātakaḥ,
Verse: b    trayas te narakaṃ yānti yāvac candradivākarāu. \\16\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 16 

   
Line: 1 
   tata ekākṣaram apaṭʰat. tadanantaraṃ caturtʰaṃ padyam apaṭʰat:


Strophe: 17
Verse: a    rājan bʰos tava putrasya yadi kalyāṇam iccʰasi,
Verse: b    dehi dānaṃ dvijātibʰyo; varṇānāṃ brāhmaṇo guruḥ. \\17\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 17 

   
Line: 1 
   evam uktavati śāradānandane rājaputraḥ svastʰaḥ sāvadʰānaś cā
Line: 2 
    ʼbʰavat. tataḥ pituḥ purato bʰallūkavr̥ttāntam akatʰayat. tac
Line: 3 
   cʰrutvā rājñā śāradānandanaṃ prati bʰaṇitam:


Strophe: 18
Verse: a    grāme vasasi kalyāṇi aṭavyāṃ nāi ʼva gaccʰasi;
Verse: b    r̥kṣavyāgʰramanuṣyāṇāṃ katʰaṃ jānāsi bʰāṣitam? \\18\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 18 

   
Line: 1 
   tadā yavanikāntare śāradānandanena bʰaṇitam:


Strophe: 19
Verse: a    devadvijaprasādena jihvāṃ vasati śāradā;
Verse: b    tenā ʼham avagaccʰāmi, bʰānumatyā yatʰā ʼṅkakam. \\19\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 19 

   
Line: 1 
   tad vacanaṃ śrutvā rājā sāścaryo bʰūtvā yāvad yavanikām apa/karṣati,
Line: 2 
   tāvac cʰāradānandanaḥ pratyakṣeṇa dr̥ṣṭaḥ; rājaprabʰr̥tibʰiḥ
Line: 3 
   sarvāir namaskrṭaḥ. tadā mantrinā pūrvavr̥ttāntaḥ katʰitaḥ. tato
Line: 4 
   rājā bahuśrutaṃ mantriṇam uvāca: bʰo mantrin, tava saṃsargeṇa
Line: 5 
   mamā ʼpakr̥tir durgatiś ca gatā. ataḥ puruṣeṇa satāṃ saṃsargo
Line: 6 
   vidʰeyaḥ; teno ʼbʰayam api prayojanaṃ bʰavati. tatʰā hi:


Strophe: 20
Verse: a    vārayati vartamānām āpadam āgāminīṃ ca satsevā,
Verse: b    tr̥ṣṇāṃ ca harati pītaṃ gaṅgāyā durgatiṃ cā ʼmbʰaḥ. 20
Strophe: Verse:


Paragraph: 20 

   
Line: 1 
   anyac ca: mahataḥ kaṣṭāc ca mama putro rakṣitaḥ. rājñā satāṃ
Line: 2 
   mahākulīnānāṃ bʰavādr̥śāṃ saṃgrahaḥ kartavyaḥ. uktaṃ ca:


Strophe: 21
Verse: a    saṃgrahaṃ nākulīnasya sarpasye ʼva karoti yaḥ,
Verse: b    sa eva ślāgʰyate rājā samyaggārūḍiko yatʰā. 21
Strophe: Verse:


Paragraph: 21 

   
Line: 1 
   iti nānāprakārāiḥ stutikadambakāir mantriṇaṃ stutvā vastrādinā
Line: 2 
   saṃbʰāvya rājā rājyam akarot.
:SR
Metrical Recension of vii
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   kadācit tasya bʰūpasya putro vijayapālakaḥ
Line: 2 
   kitavaḥ kāmukaḥ pāpaḥ kadācin mr̥gayāṃ yayāu.
Line: 3 
   kr̥sṇ.akākas tadā śuṣkakāṣṭʰastʰo rāuti karkaśam;
Line: 4 
   tailābʰyaktaḥ pumān kaścit saṃmukʰaḥ samupāgataḥ:
Line: 5 
   vahan malinavāsāṅsi dadr̥śe rajakaḥ puraḥ;
Line: 6 
   humbʰāravena krośantī gāuś ca vatsavivarjitā;
:MR
Page: 39


The jealous king and the ungrateful prince, part 2
MR:



Line: 7 
   kr̥ṣṇasarpo ʼgrato ʼyāsīd, vivastrā ca kumārikā;
Line: 8 
   animittaṃ ca vr̥kṣasya bʰagnāḥ śākʰāḥ patatriṇaḥ
Line: 9 
   nipetuḥ paritaś, cakraṃ cakradʰārakaracyutam;
Line: 10 
   etāni durnimittāni bahuśo ʼnyāni cā ʼbʰavan.
Line: 11 
   tataḥ saṃnihitāḥ kecin niṣeddʰuṃ mr̥gayāṃ śanāiḥ
Line: 12 
   prāyatanta; tadā rājakumāras tān avocata:
Line: 13 
   drakṣyāmo durnimittānāṃ pʰalaṃ kīdr̥g bʰaviṣyati!
Line: 14 
   vr̥tʰā mā ʼbʰūta mr̥gayāvihāraparipantʰinaḥ.
Line: 15 
   punar apy ūcur ucitaṃ rājaputrahitāiṣiṇaḥ:
Line: 16 
   na viṣaṃ bʰakṣayet prājño, na krīḍet pannagāiḥ saha,
Line: 17 
   no ʼllaṅgʰeta nimittāni, na brahmadveṣam ācaret.
Line: 18 
   iti nītyā niṣiddʰo ʼpi lāulyād ākʰeṭakaṃ yayāu.
Line: 19 
   araṇyeṣu vibabʰrāma parito vyādʰasenayā;
Line: 20 
   br̥ṅhitāiḥ kariṇāṃ siṅhanādāir mukʰarayan diśaḥ,
Line: 21 
   vyāpārayām āsa śarāiḥ śvāpadān itarān mr̥gān.
Line: 22 
   kvacid rajjvā diśo vyāptāḥ, kvacid vāri vidūṣitam,
Line: 23 
   kvacit prajvalito vahniḥ, kvacit kʰātā vasuṃdʰarā,
Line: 24 
   kvacid vane caracamūś cacālo ʼdyatakārmukā;
Line: 25 
   evaṃ bahuvidʰopāyāir vicacāra mr̥gāntakr̥t.
Line: 26 
   etasminn eva samaye gaṇḍaśāilasamākr̥tiḥ
Line: 27 
   nirjagāmā ʼtijavano jambālāt ko ʼpi sūkaraḥ,
Line: 28 
   nirmatʰya tarasā sāinyaṃ; viśantaṃ girigahvaram
Line: 29 
   hayam āruhya taṃ hantuṃ kumāraḥ kṣipram anvayāt.
Line: 30 
   kvacit sāinyaṃ bʰraṣṭamārgam amle madʰyaṃdinātapāt,
Line: 31 
   kvacit kumāro babʰrāma vane sūkaravañcitaḥ.
Line: 32 
   tato nidāgʰamārtāṇḍapracaṇḍātapatāpitaḥ,
Line: 33 
   pipāsākulitaḥ śrānto dadarśa salilāśayam.
Line: 34 
   tatrā ʼvaruhya turagāt, pītvā pānīyam āgalam,
Line: 35 
   ekākī tatra baddʰāśvaṃ viśaśrāma taror adʰaḥ.
Line: 36 
   tasminn eva kṣaṇe kaścic cʰārdūlo gʰoradarśanaḥ
Line: 37 
   nirgaccʰann eva dadr̥śe nikuñjodarataḥ śanāiḥ.
Line: 38 
   bʰītyo ʼtpuccʰayamānena kʰuradāritabʰūminā
Line: 39 
   valgārajjum abʰitroṭya vājināi ʼvaṃ palāyitam.
Line: 40 
   āruroha kumāro ʼpi mahāvr̥kṣaṃ jijīviṣuḥ;
Line: 41 
   vyāgʰro ʼpi śīgʰram āyāsīd, gandʰam āgʰrāya mānuṣam.
Line: 42 
   tattaror agraśākʰāyāṃ bʰallūko vyavatiṣṭʰati;
Line: 43 
   mūladeśe mahāvyāgʰraḥ, skandʰadeśe kumārakaḥ,
Line: 44 
   nā ʼvaroḍʰuṃ na cā ʼroḍʰuṃ na stʰātuṃ cā ʼpy asāu kṣamaḥ,
Line: 45 
   nimajjaṅś cā ʼpadambʰodʰāu, śīlabʰraṣṭo hi mānavaḥ.
Line: 46 
   taṃ babʰāṣe ʼtʰa bʰallūko vācā manuṣyayogyayā:
Line: 47 
   rājaputra, na bʰetavyaṃ; bʰavato rakṣako hy aham;
Line: 48 
   tiryañcam api māṃ viddʰi dʰarmavartmany avastʰitam.
Line: 49 
   ity ākarṇya sa bʰūpālakumāro gatabʰīr abʰūt;
Line: 50 
   skandʰopari dadāu stʰānam āroḍʰuṃ nr̥panandanam,
Line: 51 
   ita ehī ʼti bʰallūko ʼpy upāveśayad antike.
Line: 52 
   vyāgʰras tarutale tastʰāu tadāmiṣajigʰr̥kṣayā.
Line: 53 
   astamastakam ārūḍʰe ravāv āvirabʰūt tamaḥ.
:MR
Page: 40


VII. Frame-Story: Seventh Section - mr
MR:



Line: 54 
   atʰā ʼrdʰarātre nidrārtaṃ kumāraṃ bʰallūko ʼbravīt:
Line: 55 
   nidrā tvāṃ bādʰate nūnaṃ, rājaputra, śayiṣyasi;
Line: 56 
   adʰas tiṣtʰati śārdūlo; mamā ʼṅke śetum arhasi.
Line: 57 
   evaṃ priyahitaṃ vākyaṃ vadato vacanāt tataḥ
Line: 58 
   so ʼṅke nidʰāya mūrdʰānaṃ nidrāvaśam upāgamat.
Line: 59 
   tatrāntare ʼvadad vyāgʰro bʰallūkaṃ sakʰyam ācaran:
Line: 60 
   ahaṃ ca tvaṃ ca suhr̥dāu, sarvadā vanagocarāu;
Line: 61 
   viddʰi māṃ jātasāuhārdam, adʰaḥ pātaya mānuṣam;
Line: 62 
   āvayor ayam āhāraḥ paripūrṇo bʰaviṣyati;
Line: 63 
   mānuṣe nā ʼsti viśvāso, viśeṣād rājanandane.
Line: 64 
   iti vyāgʰravacaḥ śrutvā bʰallūkaḥ pratyuvāca tam:
Line: 65 
   yādr̥śo vā bʰavatv eṣa na me tv atra vicāraṇā;
Line: 66 
   bʰavadbʰīto yato dāinyād āsasāda madantikam,
Line: 67 
   rajaputra na bʰetavyaiṃ tvaye ʼti vyāhr̥taṃ mayā,
Line: 68 
   na mano vartate tasmāc cʰaraṇāgatagʰātane.
Line: 69 
   tataḥ suptottʰitaṃ rājaputraṃ provaca bʰallūkaḥ:
Line: 70 
   ksaṇaṃ nidrāmy ahaṃ yāvat tvaṃ jāgr̥hi kumāraka.
Line: 71 
   ity uktvā tasya bʰallūkaḥ samīpe nidrito ʼbʰavat.
Line: 72 
   tato vyāgʰraḥ samavadad darśayann iva sāuhr̥dam:
Line: 73 
   he rājaputra, tiryañcam enaṃ kʰaranakʰāyudʰam
Line: 74 
   mā viśvasihi doṣajña, viśeṣāt piśitapriyam.
Line: 75 
   śr̥ngiṇaṃ nakʰinaṃ duṣtaṃ daṅṣṭriṇaṃ ca na viśvaset,
Line: 76 
   evaṃ pūrvoditaṃ jñātvā samyag ātmahitaṃ kuru.
Line: 77 
   madbʰayād eva sādʰutvam ayaṃ samavalambate;
Line: 78 
   apayāte ca mayy eṣa paścāt tvāṃ nihanisyati.
Line: 79 
   svabʰāvād eva capalaṃ sarvasya prāṇino manaḥ;
Line: 80 
   tan niyantuṃ na devo ʼpi śaktaḥ, kiṃ punar īdr̥śaḥ?
Line: 81 
   tvam etat sarvam ālocya bʰallūkaṃ vinipātaya;
Line: 82 
   bʰaviṣyati mamā ʼhāras, tvaṃ sukʰena gamiṣyasi.
Line: 83 
   evaṃ vijayapālo ʼpi vyagʰravākyād viśaṅkitaḥ
Line: 84 
   nidrāṇaṃ bʰallūkaṃ matvā pātayām āsa bāliśaḥ.
Line: 85 
   sa tatʰāi ʼva patann ekāṃ taruśākʰām alambata;
Line: 86 
   na vinaśyati hi kvāpi sadācāraḥ katʰaṃcana.
Line: 87 
   rājaputras tam ālokya bibʰeti bʰr̥śam ākulaḥ;
Line: 88 
   so ʼpi pūrvavad ābʰāsya punar apy abʰayaṃ dadāu:
Line: 89 
   kr̥taṃ yad yena loke ʼsmin cʰubʰaṃ vā yadi vā ʼśubʰam,
Line: 90 
   tat tena bʰujyate, tasmat tvam evā ʼnubʰaviṣyasi.
Line: 91 
   ahaṃ tu bʰavataḥ kimcin na kurve pratyapakriyam.
Line: 92 
   iti bruvāne bʰalluke prabʰātāi ʼva vibʰāvarī;
Line: 93 
   vyagʰro ʼpi vipralambʰo jagama girigahvaram,
Line: 94 
   avātarat taroḥ sākam bʰallūko rājasūnunā.
Line: 95 
   tataḥ śaśāpa taṃ dīnaṃ pāpinaṃ vanagocaraḥ:
Line: 96 
   sa se mi re ʼti pralapan paribʰrama piśācavat,
Line: 97 
   yadāi ʼvaṃ bʰavato vr̥ttaṃ kaścit prakʰyāpayiṣyati,
Line: 98 
   tadānīm eva durvr̥tta viśāpas tvam bʰaviṣyasi.
Line: 99 
   iti dattva tadā śāpam yayau giriguham mr̥gaḥ,
Line: 100 
   sa se mi ra ravam kurvan sa babʰrāma piśācavat.
:MR
Page: 41


The jealous king and the ungrateful prince, part 2
MR:



Line: 101 
   atʰa rājakumārasya turagaṃ punar āgatam
Line: 102 
   śūnyāsanaṃ samālokya pāurāḥ kaṣṭaṃ śaśaṅkire:
Line: 103 
   pūrvedyū rājaputrasya mr̥gayāṃ gantum iccʰataḥ
Line: 104 
   durnimittāni jātāni; tad etatpʰalitaṃ dʰruvam.
Line: 105 
   turaṃgo ʼpi kumāreṇa vihīnaḥ svayam āgataḥ;
Line: 106 
   gaccʰāmo vipinaṃ, samyag anveṣyāmaḥ kumārakam.
Line: 107 
   ittʰaṃ vicārya sahasā balavān balasaṃyutaḥ
Line: 108 
   nandabʰūmīśvaraḥ prāyād anveṣṭuṃ nijanandanam.
Line: 109 
   araṇyānīm agāhanta, dadr̥śuś ca kumārakam
Line: 110 
   piśācavat pradʰāvantam, āninyuḥ sāinikāḥ puram.
Line: 111 
   devatārādʰanavidʰiṃ maṇimantrāuṣadʰakriyām
Line: 112 
   putrāpasmāramokṣārtʰaṃ cakāra vasudʰādʰipaḥ.
Line: 113 
   evaṃ kr̥te ʼpi putrasya pāiśācye pūrvavat stʰite,
Line: 114 
   tatro ʼpāyam ajānan sa nirvedād avadan nr̥paḥ:
Line: 115 
   etādr̥śeṣu kāryeṣu jñātuṃ kartuṃ pratikriyām
Line: 116 
   ko hi nāma samartʰo ʼsti śāradānandanād r̥te?
Line: 117 
   sa tādr̥śo mayā māuḍʰyād vyartʰam eva vihiṅsitaḥ;
Line: 118 
   kopaṃ tadānīm eko ʼpi mama nā ʼbʰūn nivārakaḥ.
Line: 119 
   tato bahuśruto mantrī babʰāṣe vasudʰādʰipam:
Line: 120 
   svāmin vidʰibalāt kālas tadānīṃ tādr̥śo ʼbʰavat;
Line: 121 
   sarvasvam api vā dattvā yasmāi kasmāicid īśvara
Line: 122 
   yena kenāpy upāyena sādʰayāmaḥ samīhitam.
Line: 123 
   ity uktvā gʰoṣayām āsa sarvatra vasudʰātale,
Line: 124 
   kārayitvā patākāṃ ca rājadvāre samuccʰritām:
Line: 125 
   yaḥ kaścid rājatanayam apadoṣaṃ kariṣyati,
Line: 126 
   tasmāi dāsyāmi rājyārdʰaṃ, satyam ākarṇyatām iti.
Line: 127 
   śāradānandanāyā ʼpi sarvam etad bahuśrutaḥ
Line: 128 
   jñāpayām āsa, so ʼpy enaṃ pratyuvāca dvijāgraṇīḥ:
Line: 129 
   vadāi ʼnaṃ nandabʰūpālaṃ: śāradānandanātmajā
Line: 130 
   vidyate saptavarṣīyā, sā vidʰāsyaty abʰīpsitam.
Line: 131 
   ity uktaḥ sa narendrāya sarvam etad vyajijñapat;
Line: 132 
   tāṃ draṣṭuṃ satvaraṃ so ʼpi bahuśrutayuto yayāu.
Line: 133 
   śāradānandano yatra cā ʼste bʰūvivarodare,
Line: 134 
   tatrāi ʼva kalpitā kācin netramārgatiraskriyā.
Line: 135 
   upaviṣṭe mahārāje piśāco rājanandanaḥ
Line: 136 
   sa se mi re ʼti pralapann āste tasyāi ʼva saṃnidʰāu.
Line: 137 
   tato yavanikācʰannaḥ śāradānandano ʼvadat
Line: 138 
   etatpāiśācanirmukter hetuṃ ślokacatuṣṭayam:
Line: 139 
   sadbʰāvapratipannānāṃ vañcane kā vidagdʰatā?
Line: 140 
   aṅkam āruhya suptānāṃ hanane kiṃ nu pāuruṣam?
Line: 141 
   śrutvā kumāras tad vākyam atyākṣīd ekam akṣaram,
Line: 142 
   muhur-muhur bruvann āste se mi re ʼty akṣaratrayam.
Line: 143 
   āścaryam etad ity ūcus tatprītyā rājapūruṣāḥ;
Line: 144 
   papāṭʰa sa punaḥ padyaṃ dvitīyaṃ dvijapuṃgavaḥ:
Line: 145 
   setuṃ dr̥ṣṭvā samudrasya dʰanuṣkoṭivivartane
Line: 146 
   brahmahā mucyate pāpāir, mitradrohī na mucyate.
Line: 147 
   dvitīyaṃ padyam ākarṇya dvitīyākṣaram atyajat,
:MR
Page: 42


VII. Frame-Story: Seventh Section - mr, jr
MR:



Line: 148 
   mi rā mi re ʼti pralapann āste vijayapālakaḥ.
Line: 149 
   aho mahādbʰutam iti procū rājānuvartinaḥ;
Line: 150 
   apāṭʰīt sa punaḥ padyam anavadyārtʰasaṃyutam:
Line: 151 
   mitradrohī kr̥tagʰnaś ca steyī ca gurutalpagaḥ,
Line: 152 
   catvāro narakaṃ yānti yāvac candradivākarāu.
Line: 153 
   vyājahāra kumāro ʼpi rā rā re ʼty ekam akṣaram;
Line: 154 
   tataḥ punar api ślokam apāṭʰīd brāhmaṇaḥ spʰuṭam:
Line: 155 
   rājaṅs tvam asya putrasya yadi kalyāṇam iccʰasi,
Line: 156 
   dānaṃ dehi dvijātīnāṃ, tad dʰi durgativāranam.
Line: 157 
   śrutva padyāni so ʼpy evaṃ svastʰo vijayapālakaḥ
Line: 158 
   sarvaṃ vijñāpayām āsa pitre vr̥ttaṃ vanāśritam.
Line: 159 
   tataḥ sa saśiraḥkampaṃ tattiraskaraṇīmukʰam
Line: 160 
   ālokyā ʼlokya sahasā vismayād antikaṃ yayāu,
Line: 161 
   rājā vismayavispʰāravilocanam abʰāṣata:
Line: 162 
   grāme vasantyā kalyāṇi katʰaṃ vā kānane kr̥tam
Line: 163 
   r̥ksavyāgʰramanuṣyānāṃ tvayā jñātaṃ kumārike?
Line: 164 
   punar yavanikāprāntād udapadyata bʰāratī:
Line: 165 
   śr̥ṇu rājan viśeṣeṇa! na me ʼsty aviditaṃ kvacit;
Line: 166 
   devadevasya kr̥payā vāg devī vaśavartinī;
Line: 167 
   tena me jñāyate sarvaṃ, bʰānumatyās tilaṃ yatʰā.
Line: 168 
   ākarṇyāi ʼva sa saṃbʰrānto javād yavanikāṃ kṣipan,
Line: 169 
   nirvarṇya śāradānandaṃ, mumude nandabʰūpatiḥ.
Line: 170 
   vyājahāra tato rājā sacivaṃ janasaṃsadi:
Line: 171 
   hitakr̥n na mamāi ʼko ʼpi bahuśruta bʰavān iva;
Line: 172 
   bʰadrabuddʰyai ʼva bʰavatā brahmadroho nivāritaḥ,
Line: 173 
   rājyarakṣāvidʰāu dakṣaḥ kumāraḥ kuśalīkr̥taḥ;
Line: 174 
   asya prānopakārasya pratīkāro na vidyate;
Line: 175 
   adyaprabʰr̥ti śakṣyāmi jetuṃ lokatrayaṃ tvayā.
Line: 176 
   ācāryaṃ śāradānandaṃ mantriṇaiṅ ca bahuśrutam
Line: 177 
   mānayan nandabʰūpālas tannayenā ʼśiṣan mahīm.
:MR
The brief Recension omits the Story of the jealous king, etc., part 2
Jainistic Recension of vii [this, in mss. of jr, is xii, emboxt in 1]
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   anyadā nr̥panandano vijayapālaḥ śakunāir nivāryamāno ʼpi pāparddʰyāi vanaṃ
Line: 2 
   gataḥ. tatra sūkaram anuvrajan kvāpy aṭavyāṃ patitaḥ. tatra tr̥ṣākrāntaḥ kvāpi
Line: 3 
   taṭākam āsādya jalaṃ pitvā śrāntas tattaṭastʰavr̥kṣadʰo yāvat stʰitah, tāvat tatrāi
Line: 4 
    ʼko vyagʰraḥ samāyātaḥ. kumāras tu vr̥kṣam āruḍʰaḥ. tado ʼparistʰaikavānaras
Line: 5 
   tadvr̥kṣavāsivyantarādʰiṣṭʰito manuṣyavaco ʼvaca. bʰo rājakumāra, tvaṃ mā bʰāir
Line: 6 
   urdʰvam agaccʰa. tataḥ kumaro ʼpy u,rdʰvam gataḥ. saṃdʰyā ca jāta. tato rātrāu
Line: 7 
   kumarasya nidrāṃ prekṣya vanareṇo ʼktam. adʰo vyagʰro ʼsti, madutsange nidrām
Line: 8 
   kuru. tato viśvāsena supte kumāre vyagʰraḥ prāha. bʰo vānara, manuṣyaviśvāsaṃ
Line: 9 
   mā kuru, muñcāi ʼnam, tava mama ca bʰakṣyam bʰaviṣyati. tadā vanareṇo ʼktam.
Line: 10 
   aham viśvāsagʰataṃ na karomi. tato vyagʰro maunena stʰitaḥ. kṣaṇāntare kumā/rotsange
Line: 11 
   vānaraḥ suptaḥ. punar vyāgʰreṇo ʼktam. bʰo rājakumāra, vānarasya ko
Line: 12 
   viśvāsaḥ? yataḥ:


Strophe: 1
Verse: a    nadīnāṃ ca nakʰināṃ ca śr̥ngiṇāṃ śastrapāṇinām
Verse: b    viśvāso nai ʼva kartavyaḥ, strīṣu rājakuleṣu ca. \\1\\
:JR
Page: 43


The jealous king and the ungrateful prince, part 2
JR:

Verse: c
   kṣaṇe ruṣṭaḥ kṣaṇe tuṣṭo ruṣṭo hr̥ṣṭaḥ kṣaṇe-kṣaṇe,
Verse: d
   avyavastʰitacittānāṃ prasādo ʼpi bʰayaṃkaraḥ. \\2\\
Strophe:
Verse:



Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   ato muncaī ʼnam; mamā ʼhāro bʰavati, tvaṃ ca nirbʰayo bʰaviṣyasi. tato bʰrānta/cittena
Line: 2 
   kumāreṇa kapir muktaḥ. sa ca patann antarāle śākʰāyāṃ lagnaḥ. tad
Line: 3 
   dr̥ṣṭvā kumāro lajjitaḥ. tataḥ kapinā proktam: bʰoḥ kumāra, mama bʰayaṃ mā
Line: 4 
   kr̥tʰāḥ svakr̥taṃ karma tvaṃ jānāsi. etāvatā prabʰātaṃ jātam; gato vyāgʰraḥ.
Line: 5 
   tato lokānāṃ svarūpajñāpanāya kumārasya vi se mi re ʼti śabdaṃ pāṭʰayitvā vyanta/rādʰiṣṭʰitaḥ
Line: 6 
   kapiḥ prāha: tvam avatīrya svastʰānaṃ yāhī ʼti. tataḥ kumāro vi se
Line: 7 
   mi re ʼti śabdena paṭʰitamātreṇa gratʰilībʰūto vanamadʰye tam eva śabdam uccaran
Line: 8 
   bʰrāmyati.
Line: 9 
   itaś ca kumāraturaṃgamo vyāgʰrabʰayena trastaḥ svapuraṃ gataḥ. taṃ dr̥ṣṭvā
Line: 10 
   kumārānāgamane kāraṇaṃ vimr̥śya rājā saparivāras tadanveṣaṇāya vane gataḥ.
Line: 11 
   tatra taṃ kumāraṃ gratʰilaṃ vi se mi re ʼti śabdam uccarantaṃ dr̥ṣṭvā svapuram
Line: 12 
   ānayat. tato ʼnekamaṇimantrāuṣadʰipramukʰapratīkārāir ajātaguṇaṃ putraṃ
Line: 13 
   prekṣya rājā prāha: adya yadi śāradānandanaḥ syāt, tadā putrasya kā cintā bʰavati?
Line: 14 
   paraṃ sa mayāi ʼva nipātitaḥ. atra mantrī prāha: rājan, gataśocanena kiṃ bʰavati?
Line: 15 
   paraṃ pure paṭaho dāpyatām; yaḥ kaścid rājakumāraṃ svastʰaṃ karoti, tasya rājā
Line: 16 
    ʼrdʰarājyaṃ dadātī ʼti. tato rājñā pure paṭaho dāpitaḥ. etatsvarūpaṃ ca mantriṇā
Line: 17 
   bʰūmigr̥hastʰitaśāradānandanasyo ʼktam. tenā ʼpy uktam: tvaṃ yātvā rājānam
Line: 18 
   iti brūhi, yan māmakīnā kanyā saptavārṣikī vartate, tasyā darśanaṃ kumārasya
Line: 19 
   kāryate, sā ca kimapy upāyaṃ kariṣyati. tato mantriṇā tad rājñe katʰitam. rājā ca
Line: 20 
   śīgʰraṃ putram ādāya tadgr̥he gataḥ. tatra pūrvastʰāpitayavanikāpārśve rājā
Line: 21 
   saputraḥ saparikaro ʼpy upaviṣṭaḥ. tato yavanikāmadʰyāntaritena śāradānandanena
Line: 22 
   ślokaḥ paṭʰitaḥ:


Strophe: 3
Verse: a    viśvāsapratipannānāṃ vañcane kā vidagdʰatā?
Verse: b    aṅkam āruhya suptānāṃ hantuḥ kiṃ nāma pāuruṣam? \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   taṃ ślokaṃ śrutvā pratʰamākṣaraṃ muktvā kumāraḥ se mi re ʼti paṭʰati.
Line: 2 
   tena punar dvitīyaḥ ślokaḥ paṭʰitaḥ:


Strophe: 4
Verse: a    setum gatvā samudrasya gaṅgāsāgarasaṃgame
Verse: b    brahmahā mucyate pāpāir, mitradrohī na mucyate. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   śrutvā mi re ʼty akṣaradvayaṃ paṭʰati. punas tena tr̥tīyaḥ ślokaḥ paṭʰitaḥ:


Strophe: 5
Verse: a    mitradrohī kr̥tagʰnaś ca steyī viśvāsagʰātakaḥ
Verse: b    catvāro narakaṃ yānti yāvac candradivākarāu. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   śrutvā punaḥ sa re ʼty ekam akṣaraṃ paṭʰati. punas tena caturtʰaḥ ślokaḥ
Line: 2 
   


Strophe: 6
Verse: a    rājaṅs tvaṃ rājaputrasya yadi kalyāṇam iccʰasi,
Verse: b    dehi dānaṃ supātreṣu, gr̥hī dānena śudʰyati. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   tataḥ kumāraḥ ślokacatuṣṭayaṃ śrutvā svastʰo jātaḥ, pūrvaṃ vanavyāgʰravānara/vr̥ttāntam
Line: 2 
   uvāca. tena sarveṣāṃ vismayo ʼbʰavat. tadā rājñā proktam:


Strophe: 7
Verse: a    grāme vasasi kāumāri; vanastʰaṃ caritaṃ kʰalu
Verse: b    kapivyāgʰramanuṣyāṇāṃ katʰaṃ jānāsi putrike? \\7\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   tato yavanikāntaritaḥ sa prāha:


Strophe: 8
Verse: a    devaguruprasādena jihvāgre me sarasvatī;
Verse: b    tenā ʼhaṃ nr̥pa jānāmi, bʰānumatītilaṃ yatʰā. \\8\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   anena ślokena nr̥pasya saṃketaḥ pūrṇaḥ. tato rājñā yavanikām apāsya śāradā/praṇāmaḥ
Line: 2 
   nandanasya kr̥taḥ, pramuditena mantriṇaḥ ślāgʰā kr̥tā: dʰanyo ʼsi tvam,
Line: 3 
   yena mama brahmahatyā kumārasya ca prāṇā rakṣitāḥ.
:JR
Page: 44


Chapter: F8 


VIII. Frame-Story: Eighth Section
Bhoja ʼs first attempt to mount the throne
Southern Recension of viii
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   iti mantrī bʰojarājaṃ prati katʰāṃ katʰayitvā punar abravīt:
Line: 2 
   bʰo rājan, yo rājā mantrivākyaṃ śr̥ṇoti, sa dīrgʰāyuḥ sukʰī ca bʰa/vati.
Line: 3 
   tato bʰojarājo mantrinaṃ stutvā vastrālaṃkaraṇādibʰiḥ
Line: 4 
   saṃpūjya tat sim̐hāsanaṃ nagarābʰyantaraṃ nītvā tatra sahasra/stambʰāir
Line: 5 
   maṇḍapaṃ kārayitvā sumuhūrte sulagne tasmin maṇḍape
Line: 6 
   tat sim̐hāsanaṃ pratiṣṭʰāpya tataḥ puṇyatīrtʰodakāir divyāuṣa/dʰiyuktāir
Line: 7 
   mantrapūrvakaṃ dvijāir abʰiṣiktaḥ puraṃdʰrībʰir nīrājito
Line: 8 
   bahubʰir viprāir ārādʰito vandibʰiḥ praśam̐sitaś cāturvarṇyaṃ dāna/mānābʰyāṃ
Line: 9 
   saṃmānya dīnāndʰabadʰirapaṅgukubjādibʰyo nānāvi/dʰadānāni
Line: 10 
   dattvā cʰattracāmarāṅkito yāvat puttalikāmastake pāda/padmaṃ
Line: 11 
   nidadʰāti, tāvat puttalikā manuṣyavācā rājānam abravīt:
Line: 12 
   bʰo rājan, tava tatsādr̥śyaṃ śāuryāudāryasāhasasattvādikaṃ yadi
Line: 13 
   vidyate, tarhy asṃin sim̐hāsana upaviśa. rājā ʼbravīt: he puttalike,
Line: 14 
   mamā ʼpi tvayo ʼktaṃ sarvam āudāryādikaṃ vidyate; kiṃ nyūnam
Line: 15 
   asti? mayā ʼpi sarveṣām artʰināṃ kālocitaṃ dattam. puttalikā
Line: 16 
   bʰaṇati: bʰo rājan, etad eva tavā ʼnucitam, yad ātmanā dattaṃ
Line: 17 
   svamukʰenāi ʼva kīrtayasi. yaḥ svaguṇān paradoṣān vā kīrtayati, sa
Line: 18 
   kevalaṃ durjana eva; sajjanas tu nāi ʼvaṃ vakti. uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    svaguṇān iva paradoṣān vaktuṃ śaknoti durlano loke;
Verse: b    paradoṣān svaguṇān vā vaktum aśaknoti sajjanaḥ satyam. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   anyac ca:


Strophe: 2
Verse: a    āyur vittaṃ gr̥hacʰidraṃ mantram āuṣadʰasaṃgamam,
Verse: b    dānamānāvamānaṃ ca nava gopyāni sarvadā. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   ata ātmano guṇā ātmanā na stotavyāḥ, pareṣāṃ nindā na kartavyā.
Line: 2 
   iti puttalikayo ʼktaṃ śrutvā savismayo bʰojarājaḥ puttalikām avadat:
Line: 3 
   satyam uktaṃ tvayaa, yaḥ svaguṇān kirtayati, sa eva mūrkʰaḥ
Line: 4 
   mayā yad guṇāḥ kirtitāḥ, tad anucitam eva. yasyai ʼtat sim̐hāsanam,
Line: 5 
   tasyāu ʼdāryaṃ katʰaya.
:SR
Metrical Recension of viii
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tasmād yasya narendrasya vidyate sacivottamaḥ,
Line: 2 
   yaḥ kuryān mantrivacanaṃ, tasya rājyaṃ vivardʰate.
Line: 3 
   ittʰam ākarṇya sacivād bʰojarājaḥ katʰām śubʰām,
Line: 4 
   saṃtuṣya prayayau dʰārāṃ purīṃ sim̐hasananvitaḥ.

Line: 5 
   iti nandopākʰyānaṃ nāma ṣaṣṭʰi lāpanikā
:MR
Page: 45


Bhoja ʼs first attempt to mount the throne
MR:

Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   atʰa bʰojanr̥paḥ sāudʰe sahasrastambʰasaṃvr̥te
Line: 2 
   stʰāpayām āsa tad divyam āsanaṃ maṇimaṇḍape.
Line: 3 
   śubʰadravyāni yāny āhur abʰiṣekāya bʰūbʰujām,
Line: 4 
   ānayām āsa vegena tāni sarvāṇi bʰūpatiḥ: --
Line: 5 
   gorocanāṃ haridrāṃ ca siddʰārtʰaṃ haricandanam,
Line: 6 
   dūrvāpuṣpapravālāni, praśastānī ʼtarāṇy api;
Line: 7 
   saptadvīpavatīṃ pr̥tʰvīṃ vyāgʰracarmopari stʰitām
Line: 8 
   vidʰāya, tatpuraś cʰattraṃ stʰāpitaṃ candrapāṇḍaram;
Line: 9 
   ratnadaṇḍe śubʰe, śubʰre cāmare viniveśite,
Line: 10 
   nānāvidʰāni kʰaḍgādīny āyudʰāny api pārśvataḥ;
Line: 11 
   caturvedavido viprāḥ samāyātāḥ samantataḥ,
Line: 12 
   vam̐śāvalivido vandimāgadʰāś ca mahotsave;
Line: 13 
   putriṇīnāṃ purandʰriṇāṃ hasteṣu svarṇabʰājane
Line: 14 
   nīrājanāya bʰojasya *maṅgalārātrikāḥ kr̥tāḥ;
Line: 15 
   nānāvidʰāni vādyāni tāḍitāni sahasraśaḥ,
Line: 16 
   pāurāś cā ʼlaṃkr̥tāḥ sarve tadā bʰojamahotsave;
Line: 17 
   dʰātuṃ muhūrtaṃ dāivajñāḥ prāptās triskandʰavedinaḥ
Line: 18 
   bʰojarājo ʼpi vegena vyadʰād abʰyaṅgamajjanam,
Line: 19 
   paryadʰād atiśubʰrāṇi vāsām̐sy, atimanoharam
Line: 20 
   kareṇa kʰaḍgam ādāya, dʰyātvā ca kuladāivatam,
Line: 21 
   spr̥ṣṭvā ca maṅgaladravyaṃ, lagne māuhūrtikodite
Line: 22 
   sim̐hāsanaṃ samāroḍʰuṃ cacāla jagatīpatiḥ.
Line: 23 
   atʰā ʼgre sarvatonyastaputrikāmastakopari
Line: 24 
   vinyasya pādam, ārohed āsanaṃ sarvatomukʰam;
Line: 25 
   tatʰāi ʼvā ʼroḍʰum udyuktaṃ bʰojaṃ rājanyaśekʰaram
Line: 26 
   pādanikṣepasamaye vyācaṣṭe sālabʰañjikā:
Line: 27 
   bʰojarāja, mahāudāryam asti cet tādr̥śaṃ tvayi,
Line: 28 
   sim̐hāsanaṃ samāroḍʰuṃ samartʰo ʼsi, na cā ʼnyatʰā.
Line: 29 
   tatas tām avadat so ʼpi: kīdr̥g āudāryalakṣaṇam?
Line: 30 
   sapādalakṣam āucitye dadmahe kevalaṃ vayam!
Line: 31 
   punar jagāda rājānaṃ sahāsaṃ sālabʰañjikā:
Line: 32 
   ayaṃ te pratʰamo doṣaḥ, svadattaparikīrtanam.
Line: 33 
   sa pumān durlabʰo bʰūmāv, udāraṃ yasya mānasam,
Line: 34 
   yanmukʰaṃ kīrtituṃ ne ʼṣṭe svakr̥tāu dānavikramāu.
Line: 35 
   praśam̐seta pumān yo vāi, so ʼdʰamaḥ parikīrtitaḥ;
Line: 36 
   sarveṣāṃ nītiśāstrāṇāṃ sāram uddʰr̥tya sarvataḥ,
Line: 37 
   lokānām upakārāya vadanti sma purātanāḥ:
Line: 38 
   āyur vittaṃ gr̥hacʰidraṃ rahasyaṃ mantram āuṣadʰam,
Line: 39 
   dānamānāvamānāni gopyāni prayatāir iti.
Line: 40 
   tasmād etāni viduṣā na vaktavyāni sarvatʰā,
Line: 41 
   yaduccāraṇamātreṇa lagʰur bʰavati pūruṣaḥ.
Line: 42 
   guṇān vā yasya doṣān vā varṇayanty apare janāḥ,
Line: 43 
   tat tasyāi ʼva pʰalaṃ vidyāt puṇyasyā ʼpi parasya ca.
Line: 44 
   punaḥ papraccʰa pāñcālīṃ tām evam avanīpatiḥ:
Line: 45 
   kasye ʼdam āsanaṃ, tasya kīdr̥g āudāryam ucyatām!
:MR
Page: 46



VIII. Frame-Story: Eighth Section - br, jr
Brief Recension of viii [this, in mss. of br, immediately follows v]
BR:
Version: BR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   evaṃ mantrivacanaṃ niśamya saṃtuṣṭo rājā sim̐hāsanam ādāya nagaraṃ praviṣṭah.
Line: 2 
   ato ʼpūrvasahasrastambʰabʰavanaṃ racayitvā tatra sim̐hāsanaṃ pratiṣṭʰāpitam.
Line: 3 
   tato ramyaṃ muhūrtam avalokya sim̐hāsana upaveṣṭum abʰiṣekāya saṃbʰr̥tiḥ
Line: 4 
   kāritā, dūrvācandanagorocanādīni śubʰadravyāṇi saṃgamitāni, nānāvidʰāni pʰalāny
Line: 5 
   ānītāni, vyāgʰracarmani saptadvīpāvatī pr̥tʰivy ākr̥tā, samīpe kʰaḍgacʰattracāma/rāṇi
Line: 6 
   stʰāpitāni, vedavido viprā vam̐śāvalīvido vandinaś cā ʼkāritāḥ, ullāsadāyakāni
Line: 7 
   vāditrāṇi sajjīkr̥tāni, pativratāḥ putravatyaḥ puṇyastriya ujjvalamangalārātrika/pānaya
Line: 8 
   āyātāḥ. tāvan muhūrtikeno ʼktam: rājan, muhūrtavelā ʼtikrāmati, vegaḥ
Line: 9 
   kriyatām. evaṃ śrutvā rājā sim̐hāsanam āroḍʰuṃ calitaḥ. yāvat sinhāsana upavi/śati,
Line: 10 
   tāvad ekasyāḥ puttalikāyā vācā jātā: rājan, asmin sim̐hāsane no ʼpaveṣṭavyam.
Line: 11 
   yasya vikramārkasya sadr̥śam āudāryaṃ bʰavati, teno ʼpaveṣṭavyam. rājño ʼktam:


Strophe: 1
Verse: a    āucityamātrato lakṣaṅ sāgraṃ yaccʰāmy ahaṃ vasu;
Verse: b    vadānyo ʼsmi; vadānyo ʼsti mattaḥ kaḥ puruṣaḥ paraḥ? \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   aham ucite sagraṃ lakṣaṃ dadāmi, mattaḥ ko ʼpara udaro ʼsti? katʰaya! tāvat
Line: 2 
   puttalikayo ʼktam:


Strophe: 2
Verse: a    kadaryam etad āudāryaṃ, svakīyaṃ svayam eva yat
Verse: b    bʰavan vadati; ko nindyo vidyate tvādr̥śaḥ paraḥ? \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   rājan, ātmadattaṃ svamukʰena yaḥ katʰayati, sa nindyo bʰavati. tasmād yadi
Line: 2 
   tvam ātmānaṃ dātāraṃ kʰyāpayasi, ātmadattam anuvadasi, tarhi tvam *evā ʼpraśaṅ/sanīyo
Line: 3 
    ʼsi. tato rājñā bʰaṇitam: katʰaya vikramarkasya kīdr̥śam āudāryam.
:BR
Jainistic Recension of viii [this, in mss. of jr, is iii]
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   yāvad dʰārāpuryām ānītam, tataḥ kr̥tasahasrastambʰaśobʰāyāṃ rājasabʰāyāṃ
Line: 2 
   stʰāpitam. tato bʰavyamuhūrte vividʰatīrtʰodakāny aṣṭottaraśatam oṣadʰayo
Line: 3 
   dadʰidūrvācandanagorocanāsarṣapaharidradisāubʰāgyadravyāṇy anekasadāpʰala/kṣīravr̥kṣapʰalaṃ
Line: 4 
   cʰattracāmarakʰaḍgādini rājacihnāni pativratāputravatīstrīkara/stʰāpitamāṅgalikārātrikānī
Line: 5 
    ʼtyādirājyābʰiṣekasāmagrīṃ kārayitvā, saptadvīpavatīṃ
Line: 6 
   pr̥tʰvīṃ vyāgʰracarmaṇy ālikʰya, svayaṃ mantrimahāmantrisāmantasenāpati/bandivr̥ndādiparivāraparivr̥taḥ
Line: 7 
   śribʰojaḥ sumuhūrte samaye yavat sim̐hasanam
Line: 8 
   ārohati, tavat sim̐hasanastʰā pratʰamaputrikā divyānubʰavato manuṣyabʰaṣayā
Line: 9 
    ʼbʰaṣata. rajann asya sim̐hasanasya yogyam audaryaṃ yasya bʰavati, so ʼsminn
Line: 10 
   ārohati, nā ʼnyaḥ sāmānyaḥ. etadākarṇanamātrasacitracitraputrikāyitaparijanaḥ
Line: 11 
   śrībʰojaḥ prāha:


Strophe: 1
Verse: a    aucityamātrato lakṣaṃ sāgraṃ putri dadāmy aham,
Verse: b    vadānyo ʼsti vadanyo ʼsti mattaḥ kaḥ puruṣo ʼparaḥ? \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   punaḥ putrikā prāha.


Strophe: 2
Verse: a    kadaryam etad āudāryaṃ svakīyaṃ svayam eva yat
Verse: b    bʰavān vadati, ko nindyo vidyate tvādr̥śo ʼparaḥ? \\2\\
Strophe: 3
Verse: a    paraproktaguṇaḥ prāyo nirguṇo ʼpi guṇī bʰavet,
Verse: b    indro ʼpi lagʰutāṃ yāti svayaṃ prakʰyāpitair guṇāiḥ. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   ity ākarṇya lajjāścaryabʰayākulitaḥ śribʰojaḥ prāha. bʰadre, kasye ʼdam sim̐hāsanam,
Line: 2 
   kiṃ ca tasyau ʼdaryam iti. tataḥ putrikā prāha. rajann ākarṇyatam, tarhi pratʰa/maṃ
Line: 3 
   sim̐hāsanotpattiḥ. tatʰā hi:
:JR


Here ends the Frame-Story. Now follow the statuette stories
For titles and places of Sections added by the jain recension, see the table, above, page xii, and also page 228, below.
Page: 47



Beginning of the stories of the thirty-two statuettes

Chapter: S1 


1. Story of the First Statuette
Vikrama ʼs rule for giving in alms
Southern Recension of 1
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   puttalikā bʰaṇati: bʰo rājan, etat sim̐hāsanaṃ vikramārkasya. sa
Line: 2 
   tu saṃtuṣt.o ʼrtʰijane kot.isuvarṇaṃ prayaccʰati.


Strophe: 1
Verse: a    nirīkṣite sahasraṃ tu, niyutaṃ tu prajalpite,
Verse: b    hasane lakṣam āpnoti; saṃtuṣṭaḥ koṭido nr̥paḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   etad āudāryaṃ tvayi vidyate cet, tarhy asmin sim̐hāsana upaviśa.

Line: 2 
   iti vikramārkacarite sim̐hāsanopākʰyāne pratʰamopākʰyānam
:SR
Metrical Recension of 1
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tataḥ sā sarvaṃ vr̥ttāntam ācakʰyāu bʰojabʰūbʰuje:
Line: 2 
   idaṃ tu vikramārkasya sim̐hāsanam abʰūt purā.
Line: 3 
   saṃtuṣyā ʼpi bʰavān datte sapādaṃ lakṣam artʰine;
Line: 4 
   tāvat tvaṃ vikramādityasahajodāratāṃ śr̥ṇu.
Line: 5 
   dr̥ṣṭe sahasraṃ svarṇānām, ayutaṃ ca prajalpane,
Line: 6 
   hāsye lakṣaṃ dadāmy eva, kotiṃ saṃtuṣṭamānasaḥ!
Line: 7 
   evam eva vidʰehī ʼti pūrvam eva nirūpitaḥ,
Line: 8 
   kośādʰyakṣas tatʰā sarvaṃ vidʰatte samayocitam.
Line: 9 
   āudāryaṃ vikramārkasya sarvabʰāumasya varṇitam;
Line: 10 
   evaṃ kartuṃ samartʰaś ced, adʰitiṣṭʰe ʼdam āsanam.
Line: 11 
   iti pāñcālikāvākyaśravaṇādbʰutanirbʰaraḥ
Line: 12 
   samavatastʰe bʰūpālo, velābʰaṅgaṃ ca lakṣayan.

Line: 13 
   iti sim̐hāsanadvātrim̐śikāyāṃ pratʰamā katʰā
:MR
Brief Recension of 1
BR:
Version: BR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   puttalikayo ʼktam:


Strophe: 1
Verse: a    ārte darśanam āgate daśaśataṃ, saṃbʰāṣaṇe cā ʼyutaṃ,
Verse: b    yadvācā *vihased, dadāti nr̥patis tasmāi ca lakṣaṃ punaḥ;
Verse: c    niṣkāṇāṃ paritoṣake kila punaḥ koṭiṃ pradadyād iti
Verse: d    kośeśasya sade ʼti vikramanr̥paś cakre kilā ʼjñāṃ ciram. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   rājann evaṃ cet tavāu ʼdāryaṃ bʰavati, tarhy upaveṣṭavyam.

Line: 2 
   iti sim̐hāsanadvātrim̐śatkatʰāyām pratʰamā katʰā
:BR
Jainistic Recension of 1
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   atʰa rājam̐s tasya ca rājñaḥ sahajāudāryaṃ tāvat pratʰamaṃ śrūyatām; yatʰā:
Line: 2 
   purā ʼvantīpuryāṃ śrīvikramaḥ sāmrājyaṃ karoti. anyadā tasya sabʰāyāṃ
Line: 3 
   ko ʼpi dīnarūpaḥ puruṣaḥ samāgatya puraḥ stʰitaḥ; sa ca kiṃcid vakti na. tatas
Line: 4 
   taṃ tatʰā dr̥ṣṭvā rājñā cintitam, yatʰā:


Strophe: 1
Verse: a    gatibʰaṅgaḥ svaro dīno gātrasvedo mahābʰayam,
Verse: b    maraṇe yāni cihnāni tāni cihnāni yācake. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tato rājñā tasya dīnārasahasraṃ dāpitam. tato ʼpi sa yāvan na yāti, tāvan nr̥peṇa
Line: 2 
   vāditaḥ: bʰoḥ kasmān na vadasī ʼti? sa cā ʼha: rājan,
:JR
Page: 48


2. Story of the Second Statuette - sr
JR:


Strophe: 2
Verse: a    lajjā vārei mahaṃ; asaṃpayā bʰaṇaī maggi re maggi,
Verse: b    dinnaṃ māṇakavāḍaṃ, dehi tti na niggayā vāṇī. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   iti bruvatas tasya rājñā dīnārāyutaṃ dāpitam. tataḥ punaḥ pr̥ṣṭam: brūhi kimapy
Line: 2 
   āścaryam. so ʼpy avadat: deva,


Strophe: 3
Verse: a    aniḥsarantīm api gehagarbʰāt
Verse: b    k1rtiṃ pareṣām asatīṃ vadanti;
Verse: c    svāiraṃ bʰramantīm api ca trilokyāṃ
Verse: d    tvatkīrtim āhuḥ kavayaḥ satīṃ tu. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   tato rajnā pramuditena tasya dīnāralakṣaṃ dāpitam. tatas tena punaḥ proktam:


Strophe: 4
Verse: a    saṃgraheṇa kulīnānāṃ rājyaṃ kurvanti pārtʰivāḥ,
Verse: b    ādimadʰyāvasāneṣu na te yāsyanti vikriyām. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   rajann etadartʰe śrūyatāṃ bahuśrutamantrinaḥ katʰānakam. tatʰā hi:


In the manuscripts, here follows the story of the Jealous king and the ungrateful prince,
Frame-Story, Sections xi and xii, transferred by us to p. 34 and p. 42.
Line: 2 
   iti katʰāṃ śrutvā śrīvikrameṇa punar dīnārakoṭir dāpitā. tasya ca pramuditena --


Strophe: 5
Verse: a    ārte darśanam āgate daśaśatī, saṃbʰāṣite cā ʼyutaṃ,
Verse: b    yadvācā ca haseyam, āśu bʰavatā lakṣo ʼsya viśrāṇyatām;
Verse: c    niṣkāṇāṃ paritoṣake mama punaḥ koṭir madājñāparā,
Verse: d    kośādʰīśa sade ʼti vikramanr̥paś cakre vadānyastʰitim. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   ayaṃ kośādʰīśasya nirantaram ādeśo datto nā ʼtra punaḥ pr̥ccʰā.
Line: 2 
   etat sahajāudāryaṃ śrīvikramanr̥pasya tavā ʼgre katʰitam. evaṃvidʰam āudār/yaṃ
Line: 3 
   yadi tvayi syāt, tadā ʼsmin sim̐hāsane tiṣṭʰa.

Line: 4 
   iti sim̐hāsanadvātrim̐śakāyām pratʰamakatʰā
:JR


Chapter: S2 



2. Story of the Second Statuette
The brahman ʼs unsuccessful sacrifice
Southern Recension of 2
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar api bʰojarājo yāvat sim̐hāsana upaveṣṭuṃ samāgataḥ, tāvad
Line: 2 
   anyā puttalikā bʰaṇati: bʰo rājan, vikramasyāu ʼdāryaṃ tvayi
Line: 3 
   vidyate cet, tarhy asmin sim̐hāsana upaviśa. bʰojarājo vadati sma:
Line: 4 
   bʰoḥ puttalike, katʰaya tasya vikramasyāu ʼdāryavr̥ttāntam. sā
Line: 5 
   katʰayati: bʰo rājan, śrūyatām.
Line: 6 
   vikramādityo rājyaṃ kurvann ekadā cārān āhūyā ʼbravīt: bʰo
Line: 7 
   dūtāḥ, bʰavantaḥ pr̥tʰivīparibʰramaṇaṃ kurvantaḥ pr̥tʰivīmadʰye
Line: 8 
   yatra-yatra kāutukaṃ tīrtʰaviśeṣaṃ ca vilokayanti, tan mama
Line: 9 
   nivedayantu, aham tatra gamiṣyami. evaṃ kāle gata ekada deśan/taraṃ
Line: 10 
   paribʰramyā ʼgataḥ kaścid dūto rājāṇam abravīt: bʰo rājan,
Line: 11 
   citrakūṭaparvatanikaṭe tapovanamadʰye ʼtimanoharaṃ devalayam
Line: 12 
   asti tatra parvatoccastʰanād vimalā jaladʰārā patati. tatra yadi
Line: 13 
   snānaṃ kriyate, tarhi sarveṣāṃ mahāpātakādīnām api kṣayo bʰavati.
:SR
Page: 49


The brahman ʼs unsuccessful sacrifice
SR:



Line: 14 
   kiṃ ca: yas tu mahāpātakī snānaṃ karoti, tasyā ʼñgād atīvakr̥ṣṇam
Line: 15 
   udakaṃ niḥsarati. yas tatra snānaṃ karoti, sa puṇyapuruṣaḥ. anyac
Line: 16 
   ca: tatra kaścid brāhmaṇo mahati homakuṇḍe homaṃ karoti, na
Line: 17 
   jñāyate kiyanti varṣāṇi jātāni. pratidinaṃ kuṇḍād bahiḥstʰāpitaṃ
Line: 18 
   bʰasma parvatākāram asti. sa brāhmaṇaḥ kenāpi saha na bʰāṣate.
Line: 19 
   evam ativicitrataraṃ stʰānaṃ dr̥ṣṭaṃ mayā.
Line: 20 
   tac cʰrutvā rājā svayam ekākī tena saha tat stʰānaṃ gatvā paramā/nandaṃ
Line: 21 
   prāpya bʰaṇati: aho atipavitram etat stʰānam. atra sākṣāj
Line: 22 
   jagadambikā nivasati. etat stʰānaṃ dr̥ṣt.vā mano me ʼtivimalaṃ
Line: 23 
   bʰavati; ity uktvā tatrā ʼntarikṣodake snānaṃ vidʰāya devatāṃ
Line: 24 
   praṇamya yatra brāhmaṇo homaṃ karoti tatra gatvā brāhrnaṇam
Line: 25 
   avādīt: bʰo brāhmaṇa, tava havanam ārabʰya kati varṣāṇi jātāni?
Line: 26 
   brāhmaṇeno ʼktam: yadā saptarṣimaṇḍalaṃ revatīnakṣatre pratʰama/caraṇe
Line: 27 
   stʰitam, tadā mayā havanam prārabdʰam. idānīm aśvinī/nakṣatre
Line: 28 
   tiṣṭʰati; homaṃ kurvato me varṣaśatam abʰūt. tatʰā ʼpi
Line: 29 
   devatā prasannā nā ʼbʰūt. tac cʰrutvā rājā devatāṃ smr̥tvā svayaṃ
Line: 30 
   homakuṇd.a āhutiṃ cikṣepa. tatʰā ʼpi devatā prasannā nā ʼbʰūt.
Line: 31 
   tadanantaraṃ rājā svaśiraḥkamalam āhutiṃ dāsyāmī ʼti yāvat
Line: 32 
   kaṇṭʰe kʰaḍgaṃ karoti, tāvad devatā ʼntarāle kʰaḍgaṃ dʰr̥tvā
Line: 33 
    ʼbravīt: bʰo rājan, prasannā ʼsmi, varaṃ vr̥ṇīṣva. rājñā bʰaṇitam:
Line: 34 
   ayaṃ brāhmaṇo bahukālaṃ havanaṃ karoti; asmāi kimartʰaṃ
Line: 35 
   prasannā na bʰavasi? mama kimartʰaṃ tvaritaṃ prasannā ʼsi?
Line: 36 
   devatayo ʼktam: bʰo rājan, ayaṃ havanaṃ karoti, param asya cetasi
Line: 37 
   svāstʰyaṃ nā ʼsti. ataḥ prasannā na bʰavāmi. uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    aṅgulyagreṇa yaj japtaṃ, yaj japtaṃ merulañgʰane,
Verse: b    vyagracittena yaj japtaṃ, trividʰaṃ niṣpʰalaṃ bʰavet. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 2
Verse: a    na kāṣṭʰe vidyate devo, na pāṣāṇe na mr̥nmaye;
Verse: b    bʰāve hi vidyate devas, tasmād bʰāvo hi kāraṇam. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   kiṃ ca:


Strophe: 3
Verse: a    mantre tīrtʰe dvije deve dāivajñe bʰeṣaje gurāu,
Verse: b    yādr̥śī bʰāvanā yatra, siddʰir bʰavati tādr̥śī. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   rājā ʼbravīt: he devi, yadi mama prasannā jātā ʼsi, tarhy asya brāhma/ṇasya
Line: 2 
   manoratʰaṃ pūraya. devatayo ʼktam: bʰo rājan, bʰavān
Line: 3 
   paropakārī mahādruma iva; svadehakaṣṭaṃ sahitvā paraśrama/cʰedaṃ
Line: 4 
   karoṣi. uktaṃ ca:


Strophe: 4
Verse: a    cʰāyām anyasya kurvanti svayaṃ tiṣṭʰanti cā ʼtape;
Verse: b    pʰalanti ca parārtʰeṣu nā ʼtmahetor mahādrumāḥ. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 5
Verse: a    paropakārāya vahanti nimnagāḥ,
:SR
Page: 50


2. Story of the Second Statuette - mr
SR:

Verse: b
   paropakārāya duhanti dʰenavaḥ;
Verse: c
   paropakārāya pʰalanti bʰūruhaḥ,
Verse: d
   paropakārāya satāṃ vibʰūtayaḥ. \\5\\
Strophe:
Verse:



Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   iti rājānaṃ stutvā brāhmaṇasya manoratʰam apūrayat, tato rājā
Line: 2 
   svanagaram agamat.
Line: 3 
   imāṃ katʰāṃ katʰayitvā puttalikā bʰojarājam abravīt: bʰo rājan,
Line: 4 
   tvayy evaṃvidʰam āudāryaṃ vidyate cet, tarhy asmin sim̐hāsana
Line: 5 
   upaviśa.

Line: 6 
   iti dvitīyopākʰyānam
:SR
Metrical Recension of 2
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   pūrṇe muhūrte saṃprāpte punar āroḍʰum āgatam
Line: 2 
   jagāda bʰojabʰūpālaṃ dvitīyā sālabʰañjikā:
Line: 3 
   asti cet sāhasāudāryaṃ vikramādityavat tvayi,
Line: 4 
   tadā sim̐hāsanaṃ rājann idam āroḍʰum arhasi.
Line: 5 
   kiṃrūpaṃ sāhasāudāryaṃ vikramādityabʰūpateḥ?
Line: 6 
   vade ʼti pr̥ṣtā vyācaṣte sā sabʰāsaṃnidʰāu nr̥pam:
Line: 7 
   vikramādityabʰūpālaḥ pālayann akʰilāḥ prajāḥ
Line: 8 
   āśāsti vasudʰām ekām eko ratnākarāvadʰim.
Line: 9 
   aupavartanavr̥ttāntasamākarṇanakāutukī
Line: 10 
   cārebʰyaḥ sakalaṃ vr̥ttaṃ vetti nityam atandritaḥ.
Line: 11 
   ekaḥ kadācid abʰyetya cāraḥ parisaraṃ nr̥pam
Line: 12 
   vyajijñapad aśeṣeṇa yac ca locanagocaram:
Line: 13 
   citrakūtācale deva devatāyatanaṃ mahat
Line: 14 
   vidyate, viśrutānekānokahaṃ ca tapovanam.
Line: 15 
   asti tatra mahāmerumahārhamaṇinirmitaḥ
Line: 16 
   prāsādaḥ paramo, bʰāti bʰavānī ʼva samunnataḥ.
Line: 17 
   svardʰunījaladʰārāi ʼkā tanmahīdʰaramūrdʰani,
Line: 18 
   yatrā ʼvagāhamānānāṃ jñāyete puṇyapāpake.
Line: 19 
   kaṇaṃ kṣīranibʰaṃ gātre kṣarati kṣīṇapāpmanaḥ,
Line: 20 
   majjato durjanasyā ʼpi taj jalaṃ kajjalopamam.
Line: 21 
   tatrāi ʼko brāhmaṇo homaṃ kurute ʼdyā ʼpi niścalaḥ ʼ
Line: 22 
   kālaḥ kiyān atīto ʼsya na jāne tatra kāraṇam.
Line: 23 
   tatkuṇḍād bahir utsr̥ṣto bʰasmarāśiḥ samunnataḥ
Line: 24 
   tundinācalasaṃkāśas tuṅgaśr̥ṅgo ʼvatiṣtʰati.
Line: 25 
   vācaniyamatvāt kenāpi na saṃbʰāṣitum īhate;
Line: 26 
   īdr̥g ālokitaṃ deva tīrtʰaṃ tatra girāv iti.
Line: 27 
   tato jagāda taṃ rājā: draṣtuṃ kāutukino vayam;
Line: 28 
   agrato gaccʰa, gaccʰāvo yatra sa dvijapuñgavaḥ.
Line: 29 
   iti tenāi ʼva sahasā saha cāreṇa pārtʰivaḥ
Line: 30 
   taṃ tāpasaṃ tapaḥpuṇyaparipākād giriṃ yayāu.
Line: 31 
   devatayatanam tatra mahāprāsādaśobʰitam
Line: 32 
   dadarśa ca caturdvāraprākāravalayanvitam.
Line: 33 
   tataḥ prasannas tatra sann antaḥkaraṇavr̥ttayaḥ,
Line: 34 
   pāpino ʼpi manaḥśuddʰyāi tīrtʰaṃ, kiṃ punar īdr̥śaḥ?
Line: 35 
   sa cāradarśite puṇye snātvā dʰārāsarijjale,
:MR
Page: 51


The brahman ʼs unsuccessful sacrifice
MR:



Line: 36 
   pūjayitvā mahādevaṃ, jagāma brāhmaṇāntikam.
Line: 37 
   taṃ dvijaṃ homaśālāyāṃ śrīpʰalāir madʰumiśritāiḥ
Line: 38 
   papraccʰa vikramādityo juhvataṃ jātavedasi:
Line: 39 
   bʰagavann atra bʰavatā juhvatā kati hāyanāḥ
Line: 40 
   yāpitāḥ? sarvam ācakṣve ʼty avocat pārtʰivo dvijam.
Line: 41 
   śr̥ṇu sādʰo! prayatnena mayāi ʼtaj juhvatā ʼniśam
Line: 42 
   tiṣṭʰatā niyamenāi ʼva saṃjātaṃ śaradāṃ śatam.
Line: 43 
   nā ʼhaṃ tyakṣyāmi havanaṃ samyag ā pʰaladarśanāt,
Line: 44 
   iti saṃkalpitaṃ vyartʰaṃ, devatā na prasīdati.
Line: 45 
   iti śrutvā svayaṃ rājā śrīpʰalaṃ madʰumiśritam
Line: 46 
   ahāuṣīn niyato bʰūtvā samiddʰe havyavāhane.
Line: 47 
   aprasannāṃ tato devīṃ vijñāya jagatīpatiḥ
Line: 48 
   śiraś cʰittvāi ʼva hotavyam iti niścitavān abʰūt.
Line: 49 
   kaṇtʰe kāukṣeyakaṃ kṣiptvā yāvac cʰettuṃ samudyataḥ,
Line: 50 
   tāvad enaṃ kare ruddʰvā devatā vākyam abravīt:
Line: 51 
   varaṃ vr̥nīṣva bʰadraṃ te, putra, mā sāhasaṃ kr̥tʰāḥ;
Line: 52 
   varadā ʼsmy, āgatā ʼbʰīṣṭaṃ dāsyāmy api sudurlabʰam.
Line: 53 
   ity ādiṣṭas tayā rājā babʰāṣe vinayānvitaḥ:
Line: 54 
   etāvatsamayaṃ kleśāt tava toṣāya juhvate
Line: 55 
   kiṃartʰaṃ na prasannā ʼsi devi tasmāi dvijanmane,
Line: 56 
   mama dr̥kpatʰam āyātā kṣaṇena, vada kāraṇam!
Line: 57 
   evaṃ mahībʰujā pr̥ṣṭā devatā ʼcaṣta tattvataḥ:
Line: 58 
   dʰarmasāhasikotsāha, samākarṇaya kāraṇam.
Line: 59 
   madekabʰāvanā nā ʼsti juhvato ʼpy asya cetasi,
Line: 60 
   pʰalasiddʰir ato nā ʼsti; tad uktaṃ japalakṣaṇe:
Line: 61 
   aṅgulyagreṇa yaj japtaṃ, yaj japtaṃ merulañgʰanāt,
Line: 62 
   anyacittena yaj japtaṃ, tat sarvaṃ niṣpʰalaṃ bʰavet.
Line: 63 
   cetaso bʰāvahīnatvam asya nāma dvijanmanaḥ:
Line: 64 
   na kāṣtʰe vidyate devo, na pāṣāṇe na kāñcane;
Line: 65 
   bʰāve tu vidyate śuddʰe; tasmād bʰāvo hi kāraṇam.
Line: 66 
   iti devīvacaḥ śrutvā vyājahāra nareśvaraḥ:
Line: 67 
   devi jānātu loko ʼyaṃ tvatprasādocitaṃ pʰalam.
Line: 68 
   uktam eva purā: rājan vāñcʰitaṃ vriyatām iti,
Line: 69 
   dviruktir nā ʼsti niyataṃ devānāṃ hi kadācana;
Line: 70 
   sakr̥j jalpanti rājānaḥ, sakrj jalpanti devatāḥ,
Line: 71 
   sakrt kanyāpradānaṃ tu, trīny etāni sakr̥t-sakr̥t.
Line: 72 
   tarhi devi varaṃ dehi mamāi ʼtad vāñcʰitaṃ; purā
Line: 73 
   parikliṣtasya viprasyā ʼmuṣya kāmābʰipūraṇam.
Line: 74 
   tatʰe ʼti devatā dattvā viprābʰīṣṭaṃ yatʰocitam
Line: 75 
   kṣaṇād antaradʰāt; so ʼpi saṃtuṣṭaḥ svagr̥haṃ yayāu;
Line: 76 
   rājā ca vikramādityo jagāma svapurīṃ punaḥ.
Line: 77 
   etāvat sāhasāudāryaṃ bʰojarāja bʰavaty api
Line: 78 
   asti ced, adʰitiṣtʰe ʼdam iti pāñcālikā ʼvadat.

Line: 79 
   iti dvitiiyā katʰā
:MR
Page: 52


2. Story of the Second Statuette - br, jr
Brief Recension of 2
BR:
Version: BR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   atʰā ʼnyasmin muhūrte rājā siṅhāsane yāvad upaviśati, tāvad dvitīyaputrikayo
Line: 2 
    ʼktam: rājann asmiṅ siṅhāsane teno ʼpaveṣṭavyam, yasya vikramārkasye ʼva sattvam
Line: 3 
   āudaryaṃ ca bʰavati. tāvad rājnā proktam: vr̥ttāntaṃ katʰaya. putrikayo ʼktam:
Line: 4 
   ākarṇaya bʰojarāja!
Line: 5 
   yaḥ kaścid apūrvām aścaryakautūhalamayīṃ vārttāṃ katʰayati, tasmāi rājā
Line: 6 
   vikramarko niṣkasahasraṃ dadāti. etasminn avasare ko ʼpi deśāntarād āgataḥ
Line: 7 
   katʰayati: rajann ahaṃ deśāntarād āgato ʼsmi. tatra citrakūṭācalo ʼsti; tatra ramyaṃ
Line: 8 
   tapovanam asti. tasminn āśāpurā devatā ʼsti. tatrāi ʼko brāhmaṇo havanaṃ kurvann
Line: 9 
   asti, na jñāyate kiyan kālo jātaḥ, araṇya eka eva, ukto ʼpi na bʰāṣate. tatra parvata/madʰyād
Line: 10 
   udakaṃ vahati. tatra dʰārāyāṃ yadi snānaṃ kriyate, tadā puṇyapāpayoḥ
Line: 11 
   pravibʰago drśyate. tato vārttām ākarṇya rājā tasmin stʰāne gataḥ. rājā kare
Line: 12 
   karavalaṃ kr̥tvo ʼnnaddʰapādaḥ san devatāyatanaṃ prāptaḥ. tīrtʰe susnāto bʰūtvā
Line: 13 
   devatādarśanaṃ kr̥tavān. tato homaśālāyāṃ gataḥ. tatra vipro havanaṃ karoti.
Line: 14 
   tato bahis tyaktā vibʰūtisamuccayāḥ parvataprāyā dr̥ṣṭāḥ. tato rājñā bʰaṇitam:
Line: 15 
   bʰo vipra, havanaṃ kurvato bʰavataḥ kiyān kālo jātaḥ? vipreṇo ʼktam: rājan,
Line: 16 
   varṣaśataṃ jātam; tatʰā ʼpi devatā na prasīdati. tato rājñā nijakareṇā ʼhutir agni/mukʰe
Line: 17 
   hutā; tatʰā ʼpi sā devatā na prasīdati. tato rājā kʰaḍgena nijamastakaṃ
Line: 18 
   cʰittvā yāvaj juhoti, tāvad devatā prasannā jātā prāha: rājan, varaṃ varaya. rājno
Line: 19 
    ʼktam: iyaddinaṃ kliśyato brāhmaṇasya katʰam iti na prasannā ʼsi? devyo ʼktam:
Line: 20 
   asya viprasya cittaṃ niścalaṃ na hi. uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    añgulyagreṇa yaj japtaṃ, yaj japtaṃ merulañgʰane,
Verse: b    vyagracittena yaj japtam, tat sarvaṃ nispʰalaṃ bʰavet. \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    na devo vidyate kāṣṭʰe, na pāṣāṇe na mr̥nmaye;
Verse: b    bʰāveṣu vidyate devas, tasmād bʰāvo hi kāraṇam. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   rājño ʼktam: yadi devi prasannā ʼsi, tarhy asya viprasya manoratʰaṃ pūraya. tato
Line: 2 
   devya brāhmaṇasya kāmanā pūritā. rājā svanagaraṃ gataḥ; lokāir jayajayakāraḥ
Line: 3 
   kr̥taḥ.
Line: 4 
   īdr̥śī katʰā puttalikayā katʰitā. rajann īdr̥śam audaryam yadi tava bʰavati,
Line: 5 
   tarhy asmin sim̐hāsana upaveṣṭavyam.

Line: 6 
   iti dvitīyā katʰā
:BR
Jainistic Recension of 2
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   atʰa bʰojarajo ʼnyasmin muhūrte rājyābʰiṣekasāmagrīm kārayitva yāvat sim̐ha/sanam
Line: 2 
   adʰirohati, tāvad dvitīyā putrikā divyānubʰavan manuṣyabʰaṣayā ʼbʰāṣata.
Line: 3 
   rājan yadi vikramādityasadr̥śam āudāryaṃ tvayi syāt, tadā ʼsmln sim̐hāsane tvaṃ
Line: 4 
   tiṣtʰ.a. kīdr̥śaṃ tad āudāryam iti rājñā pr̥ṣṭā putrikā prāha: uktaṃ ca,


Strophe: 1
Verse: a    kasmaicin mukʰajāya vatsaraśataṃ devyāḥ purastāj japaṃ
Verse: b    homaṃ cā ʼdadʰate ʼpi toṣam agaman nā ʼsau, nr̥pas tatkr̥paḥ
Verse: c    tatrai ʼtya svaśiro juhūṣur, amuyā saṃtuṣṭayā vāritas,
Verse: d    tuṣṭā ʼsmī ʼti; tadā ʼpy adāpayad asau śrivikramo ʼsmai varam. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   avantīpuryāṃ śrīvikramanr̥paḥ. tenā ʼnyadā pr̥tʰvyām āścaryavilokanāya nija~
Line: 2 
   puruṣaḥ preṣitāḥ. teṣv ekaḥ samāgatya rājānam avadat: deva, citrakuṭaparvate
Line: 3 
   devagr̥ham ekam asti. tatparitas tapovanam asti, purataś cai ʼkā nadī vartate.
Line: 4 
   tasyāṃ yadi kaścit puṇyavān niṣkalaṅkaḥ snānaṃ karoti, tadā taccʰarire gokṣira/gāuraṃ
Line: 5 
   nīraṃ dr̥śyate. yadi kaścit pāpī sakalaṅkaḥ snānaṃ karoti, tadā taccʰarire
:JR
Page: 53


The brahman ʼs unsuccessful sacrifice
JR:



Line: 6 
   jalaṃ kajjalasadr̥śaṃ drśyate. tatra cāi ʼko vidyāsādʰako japahomādikaṃ kurvann
Line: 7 
   asti, paraṃ devatā tasya prasannā na bʰavati.
Line: 8 
   tad ākarṇya vikramanr̥paḥ kāutukāt tatra gataḥ. tasyāṃ nadyāṃ snānaṃ kr̥tvā
Line: 9 
   niṣkalañkatvapratyayaṃ jñātvā devatāṃ namaskr̥tya sādʰakapārśve gataḥ. tatra
Line: 10 
   rājñā pr̥ṣṭam: bʰos tava sādʰanāṃ kurvataḥ kiyān kalo ʼbʰūt? teno ʼktam: mame
Line: 11 
    ʼttʰaṃ varṣaśataṃ jātam; paraṃ devatā prasattiṃ na yāti. etad ākarṇya rājñā
Line: 12 
   cintitam:


Strophe: 2
Verse: a    avaśyagatvarāiḥ prāṇāir mr̥tyukāle mahātmanām
Verse: b    paropakāraś cet kaścit sidʰyet, tad amr̥taṃ mr̥tam. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   tato rājñā devatāṃ manasi kr̥tvā svakaṇṭʰe kʰaḍgaṃ dʰr̥tam; yāvac cʰiraś cʰinatti,
Line: 2 
   tāvat pratyakṣībʰūya tayā kare dʰr̥taḥ, proktaṃ ca: tuṣṭā ʼsmi, yācasva varam.
Line: 3 
   tadā rājñā proktam: katʰaya pratʰamaṃ tvaṃ mama katʰaṃ śīgʰraṃ prasannā
Line: 4 
   jātā ʼsi, asya tu subahukālād api na prasannā ʼsi. tayo ʼktam: asya tatʰābʰāvo nā
Line: 5 
    ʼsti; yatʰā:


Strophe: 3
Verse: a    aṅgulyagreṇa yaj japtaṃ, yaj japtaṃ merulaṅgʰane,
Verse: b    vyagracittena yaj japtaṃ, tat sarvaṃ niṣpʰalaṃ bʰavet. \\3\\
Strophe: 4
Verse: a    mantre tīrtʰe gurāu deve dāivajñe svapnabʰeṣaje,
Verse: b    yādr̥śī bʰāvanā yasya, siddʰir bʰavati tādr̥śī. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   iti devatāvacanam ākarṇya rājñā cintitam:


Strophe: 5
Verse: a    na kāṣṭʰe vidyate devo, na pāsāṇe, na mr̥nmaye;
Verse: b    bʰāveṣu vidyate devas, tasmād bʰāvo hi kāraṇam. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   tato rājā sadbʰāvabʰāvitasvāntaḥ paropakārasāramatiḥ punar devatāṃ prati prāha:
Line: 2 
   bʰadre yadi mayi prasannā ʼsi, tarhi bahukālakʰinnasyā ʼsya viprasya kāmitaṃ
Line: 3 
   prayaccʰa. pratipannaṃ tad devatayā. evaṃvidʰaṃ labdʰaṃ devatāvaraṃ tasmāi
Line: 4 
   viprāya dattvā rājā nijaṃ rājyam ayāsīt. nagare praveśamahotsavo ʼbʰūt.
Line: 5 
   ato bʰojadeve ʼdr̥g āudāryaṃ yadi tavā ʼsti, tarhi tvam asmin sim̐hāsane sukʰeno
Line: 6 
    ʼpaviśa.

Line: 7 
   iti sim̐hāsanadvātrim̐śakāyām dviṭīyā katʰā
:JR

Chapter: S3 




3. Story of the Third Statuette
The sea-god ʼs gift of four magic jewels
Southern Recension of 3
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar api rājā yāvat siṅhāsana upaviśati, tato ʼnyā puttalikā ʼvadat:
Line: 2 
   bʰo rājan, etat siṅhāsanaṃ tenā ʼdʰyāsitavyaṃ yasya vikramasyāu
Line: 3 
    ʼdāryaṃ vidyate. bʰojeno ʼktam: bʰoḥ puttalike, katʰaya tasyāu
Line: 4 
    ʼdāryavr̥ttāntam. sā vadati: śrūyatāṃ rājan.
Line: 5 
   vikramārkasadr̥śo rājā bʰūmaṇḍale nā ʼsti. tasya cetasy ayaṃ
Line: 6 
   paro ʼyaṃ madīya iti vikalpo nā ʼsti; sakalam api viśvaṃ paripālayati.
Line: 7 
   uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    ayaṃ nijaḥ paro ve ʼti vikalpo lagʰucetasām;
Verse: b    punas tū ʼdāracittānāṃ vasudʰāi ʼva kuṭumbakam. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   anyac ca: sāhasa udyame dʰāirye ca tatsamo nā ʼsti. yata indrādayo
Line: 2 
   devā asya sahāyaṃ kurvanti. uktaṃ ca:
:SR
Page: 54


3. Story of the Third Statuette - sr
SR:


Strophe: 2
Verse: a    udyamaḥ sāhasaṃ dʰāiryaṃ buddʰiśaktiparākramāḥ,
Verse: b    ṣaḍ ete yasya tiṣṭʰanti, tasya devo ʼpi śañkate. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   anyac ca: bʰo rājan, yas tv artʰināṃ manoratʰaṃ pūrayati, tasye
Line: 2 
    ʼpsitaṃ devaḥ saṃpādayati. tatʰā co ʼktam:


Strophe: 3
Verse: a    kr̥te viniścaye puṅsāṃ devaḥ pūrayatī ʼpsitam;
Verse: b    viṣṇuś cakraṃ garutmāṅś ca kāulikasya yatʰā ʼhave. \\3\\
Strophe: 4
Verse: a    utsāhasaṃpannam adīrgʰasūtraṃ
Verse: b    kriyāvidʰijñaṃ vyasaneṣv asaktam,
Verse: c    śūraṃ krtajñaṃ dr̥ḍʰaniścayaṃ ca
Verse: d    lakṣmīḥ svayaṃ vāñcʰati vāsahetoḥ. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   evaṃ sakalaguṇādʰivāso vikramārko rājā sarvasaṃpadā paripūrṇa
Line: 2 
   ekadā svamanasy acintayat: aho asāro ʼyaṃ saṃsāraḥ; na jñāyate
Line: 3 
   kadā kasya kiṃ bʰaviṣyatī ʼti. ata upārjitaṃ dravyaṃ dānabʰogāir
Line: 4 
   vinā sapʰalaṃ na bʰavati. tasmād vittasya satpātre dānam eva
Line: 5 
   pʰalam. anyatʰā nāśam eva prāpnoti. uktaṃ ca:


Strophe: 5
Verse: a    dānaṃ bʰogo nāśas tisro gatayo bʰavanti vittasya;
Verse: b    yo na dadāti na bʰuṅkte, tasya tr̥tīyā gatir bʰavati. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 6
Verse: a    dātavyaṃ bʰoktavyaṃ sati vibʰave, saṃgraho na kartavyaḥ;
Verse: b    paśye ʼha madʰukarāṇāṃ saṃcitam artʰaṃ haranty anye. \\6\\
Strophe: 7
Verse: a    anubʰavata dadata vittaṃ mānyān mānayata sajjanān bʰajata;
Verse: b    atiparuṣapavanavilulitadīpaśikʰe ʼva capalā lakṣmīḥ. \\7\\
Strophe: 8
Verse: a    upārjitānāṃ vittānāṃ tyāga eva hi rakṣaṇam;
Verse: b    taṭākodarasaṃstʰānāṃ parīvāha ivā ʼmbʰasām. \\8\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   ity evaṃ vicārya sarvasvadakṣiṇaṃ yajñaṃ kartum upakrāntavān.
Line: 2 
   tataḥ śilpibʰir atimanoharaṃ maṇḍapaṃ kāritam. sarvā ʼpi yajña/sāmagrī
Line: 3 
   saṃpāditā; devarṣigandʰarvayakṣasiddʰādayaḥ samāhūtāḥ;
Line: 4 
   brāhmaṇāś ca samāgatāḥ; sarve rājāno bāndʰavāś cā ʼkāritāḥ. tas/min
Line: 5 
   samaye samudrākaraṇārtʰaṃ kaścid brāhmaṇaḥ samudratīraṃ
Line: 6 
   preṣitaḥ. so ʼpi samudratīraṃ gatvā gandʰapuṣpādiṣoḍaśopacāraṃ
Line: 7 
   kr̥tvā ʼbravīt: bʰoḥ samudra, vikramārko rājā yajñaṃ karoti; tena
Line: 8 
   preṣito ʼhaṃ tvām āhvātuṃ samāgata iti jalamadʰye puṣpāñjaliṃ
Line: 9 
   dattvā kṣaṇaṃ stʰitaḥ. tasya na ko ʼpi pratyuttaraṃ dadāu. tadā
Line: 10 
   vyāgʰuṭya grāmaṃ prati yāvad āgaccʰati, tāvad dedīpyamānaśarīraḥ
Line: 11 
   kaścid brāhmaṇarūpī saṅs tam āgatyā ʼvadat: bʰo brāhmaṇa, tvaṃ
Line: 12 
   vikrameṇā ʼsmān āhvātuṃ preṣitaḥ; tarhi tena yā saṃbʰāvanā kr̥tā,
Line: 13 
   sā ʼsmān prāptā. etad eva suhr̥do lakṣaṇam, yat samaye dānamānādi.
Line: 14 
   uktaṃ ca:
:SR
Page: 55


The sea-god ʼs gift of four magic jewels
SR:


Strophe: 9
Verse: a    dadāti pratigr̥hṇāti guhyam ākʰyāti pr̥ccʰati,
Verse: b    bʰuñkte bʰojayate cāi ʼva ṣaḍvidʰaṃ mitralakṣaṇam. \\9\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   anyac ca: dūrastʰitānāṃ māitrī naśyati, samīpastʰānāṃ vardʰata iti
Line: 2 
   na vācyam. atra sneha eva pramāṇam. uktaṃ ca:


Strophe: 10
Verse: a    dūrastʰo ʼpi samīpastʰo yo vāi manasi vartate;
Verse: b    yo vāi cittena dūrastʰaḥ, samīpastʰo ʼpi dūrataḥ. \\10\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 11
Verse: a    girāu mayūro gagane ca megʰo,
Verse: b    lakṣāntare ʼrkaḥ salile ca padmam;
Verse: c    lakṣadvaye glāuḥ kumudāni bʰūmāu;
Verse: d    yo yasya mitraṃ na kadāpi dūram. \\11\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 9 

   
Line: 1 
   tasmāt sarvatʰā mayā ʼgantavyam eva. tarhi mamā ʼpi prayojanam
Line: 2 
   asti. tasmāi rājñe ʼmūlyāni catvāri ratnāni dāsyāmi. eteṣāṃ māhāt/myam:
Line: 3 
   ekaṃ ratnaṃ yad vastu smaryate tad vastu dadāti. dvitīya/ratnena
Line: 4 
   bʰakṣyabʰojyādikam amr̥takalpam utpādyate. tr̥tīyaratnād
Line: 5 
   dʰastyaśvaratʰapadātiyuktaṃ caturaṅgabalāni prabʰavati. caturtʰād
Line: 6 
   ratnād divyavastrābʰaraṇāni jāyante. tad etāni ratnāni gr̥hītvā
Line: 7 
   rājño haste prayaccʰa; samudreṇā ʼtipriyapūrvakaṃ dattāni. tada/nantaraṃ
Line: 8 
   brāhmaṇas tāni ratnāni gr̥hītvo ʼjjayinīm agamat. evaṃ sati
Line: 9 
   bahukālo gataḥ; atrāntare yajñasamāptir jātā. rājā ʼvabʰr̥tʰa/snānaṃ
Line: 10 
   kr̥tvā sarvāṅl lokān paripūrṇamanoratʰān akarot. brāhmaṇo
Line: 11 
   rājānaṃ dr̥ṣṭvā ratnāny arpayitvā pratyekaṃ tesāṃ guṇān akatʰayat.
Line: 12 
   tato rājā ʼvadat: bʰo brāhmaṇa, bʰavān yajñadakṣiṇākālaṃ vyati/kramya
Line: 13 
   samāgataḥ. mayā sarvo ʼpi brāhmaṇasamūho dakṣiṇayā toṣi/taḥ.
Line: 14 
   tarhi tvam evāi ʼteṣāṃ caturṇāṃ ratnānāṃ madʰye yad ratnam
Line: 15 
   ekaṃ tubʰyaṃ rocate, tad gr̥hāṇa. brāhmaṇeno ʼktam: bʰo rājan,
Line: 16 
   ahaṃ gr̥haṃ gatvā gr̥hiṇīṃ putraṃ snuṣāṃ ca pr̥ṣṭvā sarvebʰyo yad
Line: 17 
   rocate tad grahīṣyāmi. rājño ʼktam: tatʰā kuru. brāhmaṇo ʼpi sva/bʰavanam
Line: 18 
   āgatya sarvaṃ vr̥ttāntaṃ teṣām agre samakatʰayat. tac
Line: 19 
   cʰrutvā putreṇo ʼktam: yad ratnaṃ caturañgabalaṃ dadāti, tad
Line: 20 
   grahīṣyāmaḥ; sukʰena rājyaṃ kartum āyāti. pitro ʼktam: rājyaṃ
Line: 21 
   buddʰimatā na prārtʰanīyam. yataḥ:


Strophe: 12
Verse: a    rāmapravrajanaṃ, baler niyamanaṃ, pāṇḍoḥ sutānāṃ vanaṃ,
Verse: b    vr̥ṣṇīnāṃ nidʰanaṃ, nalasya vipadaṃ, bʰīṣmasya śastra/stʰitim
Verse: c    viṣṇor vāmanatāṃ, tadā ʼrjunavadʰaṃ saṃcintya, lañkeśva/ra
Verse: d    dr̥ṣṭvā rājyakr̥te viḍambanagataṃ, tasmān na tad vāñ/cʰayet. \\12\\
:SR
Page: 56


3. Story of the Third Statuette - sr, mr
SR:

Strophe:
Verse:



Paragraph: 10 

   
Line: 1 
   tato yasmād dʰanaṃ labʰyate, tad gr̥hṇīmaḥ. dʰanen~ sarvam api
Line: 2 
   labʰyate. uktaṃ ca:


Strophe: 13
Verse: a    na tad asti jagaty asmin na yad artʰena sidʰyati;
Verse: b    niścitya matimāṅs tasmād artʰam ekaṃ prasādʰayet. \\13\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 11 

   
Line: 1 
   bʰāryayo ʼktam: yad ratnaṃ ṣaḍrasānnaṃ sūte, tad gr̥hyatām.
Line: 2 
   sarveṣāṃ prāṇinām annam eva jīvadʰāraṇam. uktaṃ ca:


Strophe: 14
Verse: a    annaṃ vidʰātrā vihitaṃ martyānāṃ jīvadʰāraṇam;
Verse: b    tad anādr̥tya matimān prārtʰayen na tu kiṃcana. \\14\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 12 

   
Line: 1 
   snuṣayo ʼktam: yad ratnaṃ vastrābʰaraṇādikaṃ prasūte, tad grāhyam.


Strophe: 15
Verse: a    bʰūṣaṇāir bʰūṣayed añgaṃ yatʰāvibʰavasārataḥ,
Verse: b    śucisāubʰāgyasiddʰyartʰam āyurlakṣmyabʰivr̥ddʰaye. \\15\\
Strophe: 16
Verse: a    suhr̥tsu śubʰadaṃ nityam utsaveṣu vibʰūṣaṇam
Verse: b    ratnādi; devatātuṣṭir bʰūṣaṇasyā ʼpi dʰāraṇāt. \\16\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 13 

   
Line: 1 
   evaṃ caturṇāṃ parasparaṃ vivādo lagnaḥ. tato brāhmaṇo rājñaḥ
Line: 2 
   sakāśam āgatya caturṇāṃ vr̥ttāntam akatʰayat. rājā ʼpi tac cʰrutvā
Line: 3 
   tasmāi brāhmaṇāya catvāry api ratnāni dadāu.
Line: 4 
   iti katʰāṃ katʰayitvā puttalikā rājānam abravīt: bʰo rājan,
Line: 5 
   āudāryaṃ nāma sahajo guṇaḥ, na tv āupādʰikaḥ. tatʰā hi:


Strophe: 17
Verse: a    campakeṣu yatʰā gandʰaḥ kāntir muktāpʰaleṣu ca,
Verse: b    yatʰe ʼkṣudaṇḍe mādʰuryam, āudāryaṃ sahajaṃ tatʰā. \\17\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 14 

   
Line: 1 
   tvayy evam āudāryaṃ vidyate cet, tarhy asmin siṅhāsana upaviśa.

Line: 2 
   iti tr̥tīyākʰyānam
:SR
Metrical Recension of 3
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar muhūrtam ālokya samaroḍʰuṃ mahāsanam,
Line: 2 
   bʰojarajas tr̥tīyayāḥ pāñcālyāḥ saṃnidʰiṃ yayāu.
Line: 3 
   tayā ʼbʰidʰāyi: bʰūpāla, vikramādityavat tvayi
Line: 4 
   asti cet tādr̥g āudāryam, adʰitiṣtʰe ʼdam āsanam.
Line: 5 
   evam uktas tadā rajā papraccʰa prītayā girā:
Line: 6 
   bʰadre, citrapadaṃ brūhi tvanmukʰena praśaṅsanam.
Line: 7 
   iti tatpreritā bʰūyo babʰāṣe sālabʰañjikā:
Line: 8 
   vikrmādityabʰūpalo rakṣann avanimaṇḍalam,
Line: 9 
   dʰarmaikasāhasi dʰīro nityaṃ parahite rataḥ,
Line: 10 
   ne ʼdam sādʰayituṃ śakyam aśakyam ve ʼty amanyata.
Line: 11 
   udyamaḥ sāhasaṃ dʰāiryaṃ balaṃ buddʰiḥ parākramaḥ,
Line: 12 
   ṣaḍ ete yatra tiṣṭʰanti, tasmād devo pl śankate.
Line: 13 
   kr̥te viniścaye pum̐sāṃ devā yānti sahāyatām,
Line: 14 
   visṇucakragarutmantaḥ kāulikasya yatʰā ʼhave.
Line: 15 
   katʰam etad? vade ʼty uktā sā katʰām kāutukāśrayam
Line: 16 
   katʰayām āsa, cetām̐si harṣayantī sabʰāsadām.


Emboxt story: Kāulika (The Weaver) as Viṣṇu
Line: 17 
   asti pratāpaviṣamaṃ nama vindʰyagirau puram,
Line: 18 
   tatra rājā hr̥hatsenas, tatsutā ʼsīt sulocanā.
:MR
Page: 57



The sea-god ʼs gift of four magic jewels
MR:



Line: 19 
   tasyām āsaktahr̥dayo dʰūrtaḥ kāulikanāmakaḥ:
Line: 20 
   sāudʰastʰāyāḥ katʰaṃ sañgo mama syād? ity acintayat.
Line: 21 
   asti kaścid upāyajño, dārunā viṣṇuvāhanam
Line: 22 
   cakraṃ ca sūtrayantrena cakāra kṣipram eva sah.
Line: 23 
   tatʰā ca kāulikaś cā ʼsāu tena yāti vihāyasā,
Line: 24 
   sāudʰastʰitāṃ samāsādya smarasmerāṃ sulocanām.
Line: 25 
   viddʰi māṃ viṣṇum āyāntaṃ tvatkr̥te cārudarśane!
Line: 26 
   iti pralobʰya tāṃ bālāṃ pratyahaṃ ca vihāyasā
Line: 27 
   br̥hatsenānumatayā tayā reme ciraṃ sukʰī.
Line: 28 
   rājā jāmātaraṃ dʰūrtaṃ viṣṇuṃ matvā vilobʰitaḥ
Line: 29 
   vyadʰād virodʰaṃ bahudʰā rājabʰir bʰūrivikramāiḥ.
Line: 30 
   te ʼpi viṣṇubʰayād eva soḍʰvā tasya vyatikramam,
Line: 31 
   kadācin militāḥ sarve te ʼnyonyaṃ samacintayan:
Line: 32 
   jāmātā viṣṇur asyā ʼbʰūd br̥hatsenasya durmateḥ;
Line: 33 
   karaṃ dattam api prītyā duṣṭo ne ʼccʰati sāṃpratam,
Line: 34 
   prāṇebʰyo druhyati paraṃ, tena yuddʰe mr̥tir varam.
Line: 35 
   iti niścitya sahasā rurudʰus tatpuraṃ balāiḥ.
Line: 36 
   br̥hatseno ʼpi darpeṇa durgān nirgatya nirbʰayaḥ
Line: 37 
   yuyudʰe bahubʰiḥ sākam eko bahulasāinikāiḥ.
Line: 38 
   hateṣu nijasāinyeṣu śūrāiḥ svayam api kṣataḥ,
Line: 39 
   pratyāvr̥tya br̥hatsenaḥ kr̥ccʰreṇa prāviśat puram.
Line: 40 
   putryāi nivedayām āsa sa svīyaṃ vyasanaṃ svayam;
Line: 41 
   sā ʼpi bʰartāram āsādya prārtʰayām āsa duhkʰitā:
Line: 42 
   tvaṃ viṣṇur asi me bʰartā, pitur me duḥkʰam īdrśam
Line: 43 
   nivāraye ʼti praṇatā mugdʰā dʰūrtam ayācata.
Line: 44 
   so ʼpy upāyāntarālābʰān mr̥tyum evā ʼtmanaḥ smaran,
Line: 45 
   yantratārkṣyam atʰā ʼruhya dāravaṃ cakram ādade,
Line: 46 
   yantrasūtragr̥hītena tena gaccʰan vihāyasā,
Line: 47 
   palāyadʰvaṃ palāyadʰvaṃ viṣṇur asmī ʼty abʰāṣata.
Line: 48 
   tato yuddʰāya saṃnaddʰe paripantʰibale kṣaṇam,
Line: 49 
   viṣṇur vicārayām āsa, śeṣaśāyī jagatpatiḥ:
Line: 50 
   ayaṃ madrūpam āstʰāya, svayaṃ viṣṇur iti bruvan,
Line: 51 
   yadi hanyeta ripubʰis, tarhi viṣṇupratʰā vr̥tʰā.
Line: 52 
   iti saṃcintya tārkṣyeṇa samabʰyetya sa cakrabʰr̥t
Line: 53 
   nirmatʰya parasāinyāni pratyagāt punar āsanam.
Line: 54 
   ālokyā ʼkasmikaṃ dʰūrtaḥ paripantʰiparābʰavam,
Line: 55 
   punar āgatya vijayaṃ śvaśurāya nyavedayat.
Line: 56 
   tasmān niścitya kāryāṇi yaḥ kaścit kartum iccʰati,
Line: 57 
   devaḥ sahāyatāṃ yāti tasya, sādʰos tu kiṃ punaḥ?


End of emboxt story: Kāulika (The Weaver) as Viṣṇu
Line: 58 
   nityam evā ʼpramattasya vikramādityabʰūpateḥ
Line: 59 
   samr̥ddʰam abʰavad rājyaṃ *dʰarmye vartmani tiṣtʰataḥ.
Line: 60 
   tato vicintitaṃ tena: gatvaryaḥ kʰalu saṃpadaḥ,
Line: 61 
   paropakāraśastreṇa *kʰaṇḍitāś ciram āsate.
Line: 62 
   paropakāraśīlasya nā ʼsti saṃpadviparyayaḥ;
Line: 63 
   asti cet kvāpi, niyataṃ bʰūyase śreyase bʰavet.
:MR
Page: 58



3. Story of the Third Statuette - mr, br
MR:

Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   kuta āgatya gʰaṭate, vigʰaṭya kva nu yāti ca,
Line: 2 
   na laksyate gatiḥ samyag dʰanasya ca gʰanasya ca.
Line: 3 
   iti niścitya manasā hayamedʰena bʰūpatiḥ
Line: 4 
   devānāṃ tr̥ptim ārebʰe samāvarjya ca bʰūpatīn.
Line: 5 
   saṃbʰr̥tānekasaṃbʰāraṃ kalpitānekamandiram
Line: 6 
   suparvādyāḥ samāyātā dīkṣamāṇaṃ tam īkṣitum.
Line: 7 
   saṃbʰārāḥ saṃbʰr̥tāḥ sarve samāhūtāś ca bʰūmipāḥ,
Line: 8 
   devagandʰarvayakṣādyāḥ sarvataḥ samupāgaman.
Line: 9 
   kenacid dvijamukʰyena nr̥paśāsanahāriṇā
Line: 10 
   āhūto ʼpi saridbʰartā tūṣṇīṃbʰūto vyatiṣtʰata.
Line: 11 
   tato vipro ʼtinirviṇṇo ninindā ʼtmānam atmanā:
Line: 12 
   bʰrānto grahagr̥hīto vā ko ʼnyo ʼsmin *nihitaḥ patʰi?
Line: 13 
   kam āhvātum iha prāptaḥ, ko dāsyaty uttaraṃ mama?
Line: 14 
   udakaṃ kena vā pūrvam uktaṃ pratyuttaraṃ dadāu?
Line: 15 
   nā ʼbʰyuttʰānakriyā yatra, nā ʼlāpo madʰurākṣaraḥ,
Line: 16 
   guṇadoṣakatʰā nāi ʼva, sa svargo ʼpi na gamyatām.
Line: 17 
   stʰānam evaṃvidʰaṃ gaccʰan mūrkʰo bʰavati pūruṣaḥ;
Line: 18 
   bʰūpater ājñayā prāptaḥ, kartavyaṃ ca kr̥taṃ mayā.
Line: 19 
   ity uktvo ʼccāistarāṃ vipraḥ sa nyavartata duḥkʰitaḥ;
Line: 20 
   prādur babʰūva divyena vapuṣā ʼsmāi tato ʼmbudʰiḥ,
Line: 21 
   āmantrya dvijamukʰyaṃ taṃ babʰāṣe praṇayocitam:
Line: 22 
   etad asmākam āhvānaṃ kr̥taṃ mitreṇa bʰūbʰujā;
Line: 23 
   tad yuktam eva snigdʰeṣu, snihyanti kʰalu tādr̥śāḥ.
Line: 24 
   yad isṭaṃ kr̥tyam asmākam etasya ca mahīpateḥ,
Line: 25 
   nā ʼnye jānanti tat sarvaṃ, vayaṃ yadi vadāmahe.
Line: 26 
   dūre ʼpi vartamānānāṃ saṃnidʰyaṃ sarvadā ʼsti naḥ;
Line: 27 
   tato ʼntaḥkaraṇaṃ nityam anuraktaṃ parasparam.
Line: 28 
   dūrastʰo ʼpi samīpastʰo yaś citte vartate ʼniśam;
Line: 29 
   samīpastʰo ʼpi dūrastʰo yas tu citte na vartate.
Line: 30 
   girāu kalāpi gagane ca megʰo,
Line: 31 
   lakṣāntare ʼrkaḥ salileṣu padmam,
Line: 32 
   somo dvilakṣe kumudaṃ sarasyāṃ;
Line: 33 
   yo yasya mitraṃ na hi tasya dūram.
Line: 34 
   tasmat samāgata eva vayaṃ tvaṃ sumate ʼdʰunā;
Line: 35 
   grhītvā gaccʰa rājānam idaṃ ratnacatuṣtayam.
Line: 36 
   asminn ekataraṃ sūte svarṇarāśim aharniśam;
Line: 37 
   caturaṅgabalaṃ cā ʼnyat sarvaśatrujayāvaham;
Line: 38 
   pakvānnarāśim aparaṃ vividʰaṃ rasavattaram;
Line: 39 
   mahārhāṇi ca vastrāṇi bʰūṣaṇani yatʰepsitam
Line: 40 
   dadāti param, ity uktvā dattvā ratnacatuṣtayam
Line: 41 
   taṃ prati preṣayām āsa vipram apratimo ʼrṇavaḥ.
Line: 42 
   sa yayau vikramadityam kr̥tādʰvaramahotsavam;
Line: 43 
   ratnākarasya pūjārtʰaṃ jñāpayitvā sa bʰubʰuje,
Line: 44 
   niveditaprabʰavaṃ tad dadau ratnacatuṣtayam.
Line: 45 
   tataḥ prīto ʼvadad rājā taṃ dvijanmānam ādarāt.
Line: 46 
   caturṇām api ratnānāṃ tvayai ʼkaṃ gr̥hyatām iti.
Line: 47 
   tac cʰrutva śrotrlyo hr̥sṭo ya~amanam samabʰyadʰat.
:MR
Page: 59



The sea-god ʼs gift of four magic jewels
MR:



Line: 48 
   vicāryāi ʼva gr̥hīṣyāmi patnīputrasnuṣā iti.
Line: 49 
   tatʰe ʼty ūrīkr̥te rājñā sa gatvā nijamandiram,
Line: 50 
   avadad ratnavr̥ttāntaṃ. tato vyācaṣta tatsutaḥ:
Line: 51 
   lad abʰīṣṭatamaṃ, tasmād ratnād āvirbʰaved balam; [yasmād?]
Line: 52 
   evaṃ sati sukʰenāi ʼva rājaśrīr anubʰūyate.
Line: 53 
   vyājahārā ʼtʰa janako: rājyam ādriyate tvayā;
Line: 54 
   artʰamūlam idaṃ sarvam, ato ʼrtʰapradam astu naḥ.
Line: 55 
   tataḥ patnī lalāpāi ʼnaṃ: kiṃ rājyene ʼtarena vā?
Line: 56 
   annaṃ prāṇā manuṣyāṇām, ataḥ pakvānnadaṃ varam.
Line: 57 
   anuṣā babʰāṣe: vastrāṇi viśiṣtamaṇibʰūṣaṇam
Line: 58 
   yatʰābʰilāṣaṃ yad datte, tad evā ʼstu, vr̥tʰā ʼnyatʰā.
Line: 59 
   ittʰaṃ vivadamānānām anyonyam abʰavat kaliḥ;
Line: 60 
   tena nirviṇṇahr̥dayo yayāu rājāntikaṃ dvijaḥ,
Line: 61 
   hayamedʰakr̥to haste dattvā ratnacatuṣtayam,
Line: 62 
   pr̥ccʰate vyājahārāi ʼvaṃ gr̥hāntaḥkalahakramam.
Line: 63 
   tad ākarṇya nr̥pas tasmāi dadāu ratnacatuṣtayam:
Line: 64 
   evaṃ kr̥te muhur gehe kalir mā ʼbʰūd iti bruvan.
Line: 65 
   etādr̥g asti ced rājann āudāryam anupadravam
Line: 66 
   kāle kasmiṅścid, āroḍʰum idaṃ so ʼrhati, ne ʼtaraḥ.
Line: 67 
   katʰayantī katʰām evaṃ bʰojabʰūmimarutpateḥ,
Line: 68 
   cakāra caturaṃ velābʰañjanaṃ ālabʰañjikā.

Line: 69 
   iti tr̥tīyā katʰā
:MR
Brief Recension of 3
BR:
Version: BR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   atʰa rājā punar api muhūrtam ālokya yāvat siṅhāsana upaveṣṭum āgataḥ, tāvat
Line: 2 
   tr̥tīyaputrikayo ʼktam: rājann asmin siṅhāsane no ʼpaveṣṭavyam. yasya vikramārkasye
Line: 3 
    ʼvāu ʼdāryaṃ bʰavati, tenā ʼtro ʼpaveṣṭavyam. rājño ʼktam: tasya vr̥ttāntaṃ
Line: 4 
   katʰaya. puttalikayo ʼktam: rājann ākarṇaya.
Line: 5 
   tasya vikramasya rājye ko ʼpi padārtʰo nyūno nā ʼsti. rājñā vicāritam: mame
Line: 6 
    ʼdr̥śaṃ rājyaṃ paratrahetu nā ʼsti. tarhi parameśvaraḥ sevyate; teno ʼbʰayalokaḥ
Line: 7 
   sidʰyati. upārjitā saṃpattir devagurubrāhmaṇebʰyaḥ saṃpāditā ʼyuḥkarī bʰavati.
Line: 8 
   anyatʰā saṃpatter gatiṃ ko ʼpi na vetti. uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    kuta āgatya gʰaṭate, vigʰaṭya kvā ʼpi gaccʰati,
Verse: b    na lakṣyate gatiḥ samyag gʰanasya ca dʰanasya ca. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   evaṃ vicārya rājñā yajñaḥ prārabdʰaḥ. sarvā ʼpi yajñasaṃbʰr̥tiḥ kr̥tā; homadrav/yāṇy
Line: 2 
   ānītāni, devarṣigaṇagandʰarvacaturvedajñaviprartvija ākāritāḥ. tataḥ samudram
Line: 3 
   ākārayitum eko ʼpi vipraḥ preṣitaḥ. tatas tena vipreṇa samudratīre gatvo
Line: 4 
    ʼdakamadʰye gandʰākṣatā vikṣiptāḥ; vipreṇa katʰitam: rājño vikramārkasya
Line: 5 
   yajñe tvayā sakuṭambenā ʼgantavyam. tāvat samudro brāhmaṇasamīpam āyayāu:
Line: 6 
   vipra, rājñā vayam ākāritāḥ, tena mānena vayam ānanditāḥ; kiṃ tu nā ʼsmākam
Line: 7 
   avakāśaḥ. etāni catvāri ratnāni rājñe nivedaya. ratnaguṇāñ cʰr̥ṇu. ekaṃ cintitār/tʰaṃ
Line: 8 
   saṃpādayati; dvitīyam abʰīpsitam annaṃ datte; tr̥tīyaṃ caturañgasāinyaṃ
Line: 9 
   prasute, śatrūn samharate ca: caturtʰaṃ ratnāni dadati. evam katʰayitvā dattam.
Line: 10 
   tāni grhītvā vipro rājagr̥ham āgataḥ, tāni rājahaste dattāni, ratnagunā rājñe nive/ditāḥ.
Line: 11 
   rājño ʼktam: vipra, eteṣāṃ madʰye yad rocate, tad ekaṃ grhāṇa. teno ʼktam:
Line: 12 
   deva, gr̥he sampradʰārayāmi. iti katʰayitva vipro gr̥haṃ gataḥ. tatra tasya bʰaryā/yāś
Line: 13 
   ca putrasya ca snuṣāyāś ca vivādo jataḥ. etad grāhyam etad grāhyam iti. tena
:BR
Page: 60


3. Story of the Third Statuette - jr
BR:



Line: 14 
   vipra udvegaṃ gataḥ. tato ratnāni rājño haste punar api samarpitāni, vr̥ttantaṃ
Line: 15 
   katʰitam: asmākaṃ caturṇām api vivādo jātaḥ, tarhi yūyam eva catvāri ratnāṇi
Line: 16 
   gr̥hnīdʰvam. rājñā vicāritam, tāni catvāry api ratnāni brahmaṇāya dattāni. vipro
Line: 17 
   harṣasahito gr̥haṃ gataḥ.
Line: 18 
   iti katʰāṃ katʰayitvā puttalikayo ʼktam: bʰojarāja, īdr̥śam āudaryaṃ yadi tava
Line: 19 
   bʰavati, tarhy asmin siṅhāsana upaveṣṭavyam.

Line: 20 
      iti tr̥tīyā katʰā
:BR
Jainistic Recension of 3
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar aparamuhūrte bʰojarājaḥ sakalābʰiṣekasāmagrīṃ kr̥tvā yāvat siṅhāsanam
Line: 2 
   ārohati, tāvat trtīyā putrikā manuṣyabʰāṣayā ʼbʰāsata: bʰo rājan, asmin siṅhāsane
Line: 3 
   sa upaviśati, yasya vikramādityasadr̥śam āudāryaṃ bʰavati. kīdr̥śaṃ tad āudaryam
Line: 4 
   iti rājñā pr̥ṣṭā putrikā prāha: rājan, uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    rājñā puṇyamahotsave dvijamukʰenā ʼkāri ratnākaras,
Verse: b    tuṣṭo ʼsāu kanakānnaratnapr̥tanāsiddʰipradaṃ prāhiṇot
Verse: c    tasmāi ratnacatuṣkam; īpsitam amīsv ekaṃ grhāṇe ʼty asāv
Verse: d    āha smā, ʼdita tatkuṭambakalahe tv anyāni sarvāṇy api. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   avantīpuryāṃ śrīvikramanr̥paḥ. sa cā ʼtyantaṃ sattvāudāryavān, yataḥ:


Strophe: 2
Verse: a    udyamaḥ sāhasaṃ dʰāiryaṃ balaṃ buddʰiḥ parākramaḥ,
Verse: b    ṣaḍ ete yasya tistʰanti tasya devo ʼpi śankate. \\2\\
Strophe: 3
Verse: a    kr̥te viniścaye puṅsāṃ devā yānti sahāyatām;
Verse: b    viṣṇuś cakraṃ garutmāṅś ca kāulikasya yatʰā ʼhave. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   anyadā rājñā cintitam: sāṃprataṃ mama mahatī rājyasaṃpad asti, paraṃ laksmyā
Line: 2 
   gatyāgatisvarūpaṃ na jñāyate, yataḥ:


Strophe: 4
Verse: a    kuta āgatya gʰaṭate, vigʰaṭya kva nu yāti ca,
Verse: b    na lakṣyate gatiḥ samyag dʰanasya ca gʰanasya ca. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   ayaṃ ca lakṣmyāḥ stʰīrīkaranopāyaḥ, yataḥ:


Strophe: 5
Verse: a    prāgdāridryalipiṃ bʰanakti likʰitāṃ dāivena bʰāle ʼrtʰināṃ,
Verse: b    pratyaksān iva darśayaty atigatān prācyān udārān narān,
Verse: c    dʰatte dusṭayuge ʼpi śisṭayugatāṃ, laksmīṃ prakr̥tyā calām
Verse: d    ācandram stʰiratāṃ nayaty ayam aho dānena slddʰaḥ kīrtī. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   iti vimr̥śya rajñā dānapunyamahotsavaḥ prārabdʰaḥ. tatra jñānapātrakriyāpātra/tapaḥpātrakalāpātrapūjā
Line: 2 
    ʼnātʰadīnadurbalādīnāṃ yatʰāyācitadānam aṣṭādaśaprajā/rājakaramuktiḥ
Line: 3 
   svargadevatāpātāladevatājalastʰaladevatānagaragrāmadevatākṣetra/pāladevatādikpālalokapālādīnām
Line: 4 
   āhvānaṃ saṃkalpaś ca balipūjāvidʰanādikaṃ sar/vaṃ
Line: 5 
   kriyamāṇam asti. sarvatra sarvadevānām āhvanasaṃkalpārtʰaṃ svapuruṣaḥ
Line: 6 
   preṣitaḥ santi. teṣv eko vipro jaladevatāsaṃkalpārtʰaṃ samudraṃ prati preṣltaḥ.
Line: 7 
   sa ca samudrataṭe gatvā gandakāksatāni samudramadʰye nikṣipya tuṣṭāva:


Strophe: 6
Verse: a    kiṃ brūmo jaladʰeḥ śriyaṃ? sa hi kʰalu śrījanmabʰūmiḥ svayaṃ;
Verse: b    vaacyaḥ kiṃ mahimā ʼpi? yasya hi kila dvīpaṃ mahī ʼti "srutiḥ
Verse: c    tyāgaḥ ko ʼpi sa tasya? bibʰrati jagad yasyā ʼrtʰino ʼpy ambudāḥ;
Verse: d    śakteḥ kāi ʼva katʰā ʼpi? yasya bʰavati kṣobʰeṇa kalpāntaram. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   iti stutiṃ kr̥tvā ʼrtʰaṃ dattvā yāvat stʰitas tavat samudradevaḥ pratyakṣiibʰūya
Line: 2 
   jagāda: bʰoḥ, śrivikramasya saṃkalpena tuṣṭo ʼsmi, so ʼsmākaṃ dūrastʰo ʼpi priyaḥ,
Line: 3 
   yataḥ:


Strophe: 7
Verse: a    na ca bʰavati viyogaḥ snehavicʰedahetur
Verse: b    jagati guṇanidʰīnām sajjanānāṃ kadācit,
:JR
Page: 61


The sea-god ʼs gift of four magic jewels
JR:

Verse: c
   gʰanapaṭalaniruddʰo dūrasaṃstʰo ʼpi candraḥ
Verse: d
   kiṃ u kumudavanānāṃ premabʰañgaṃ karoti? \\7\\
Strophe:
Verse:



Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   gr̥hāṇe ʼdaṃ ratnacatuṣkaṃ tasyā ʼsmatpriyasya vikramasyā ʼrpaṇīyam. eṣāṃ
Line: 2 
   prabʰāvaś cā ʼyam: ekena manaścintitaṃ dravyam, dvitīyena manaścintitaṃ bʰo/jyam,
Line: 3 
   tr̥tīyena caturañgasāinyam, caturtʰena manaścintitābʰaraṇānī ʼti. tāni
Line: 4 
   ratnāni gr̥hītvā sa paścād āyātaḥ. tāvan mahotsavaḥ saṃpūrṇo ʼbʰūt. tāni ratnāni
Line: 5 
   rājñe ʼrpitāni, prabʰāvaś ca katʰitaḥ. tato rājñā ʼsya dakṣiṇā nā ʼbʰūd ity ekaṃ
Line: 6 
   ratnaṃ tvaṃ gr̥hāṇe ʼti proktam. teno ʼktam: matpatnīputraputrapatnīkuṭamba/pratyaye
Line: 7 
   yat sameṣyati tad gr̥hīṣyāmī ʼty uktvā svagr̥haṃ gataḥ. pr̥ṣṭaṃ tena
Line: 8 
   kuṭambam; tatra putraḥ prāha: caturañgasāinyadāyi ratnaṃ gr̥hyate; vipro dravya/dāyi
Line: 9 
   tatpatnī bʰojyadāyi putrapatnī tv ābʰaraṇadāyi ratnaṃ gr̥hyata iti paraspara/kalahe
Line: 10 
   kʰinnena vipreṇa sarvāṇy api ratnāni rājñe ʼrpitāni, teṣāṃ pr̥tʰagabʰiprāyaś
Line: 11 
   ca katʰitaḥ. tato rājñā tuṣṭena caturṇām api manoratʰapūraṇāya catvāry api
Line: 12 
   ratnāni teṣāṃ samarpitāni. pramudito vipro gataḥ svastʰānam.
Line: 13 
   ato bʰojadeve ʼdr̥g āudāryaṃ yadi tvayy asti, tarhi tvam asmin siṅhāsane sukʰeno
Line: 14 
    ʼpaviśa.

Line: 15 
   iti siṅhāsanadvātrinśakāyām tr̥tīyā katʰā
:JR

Chapter: S4 




4. Story of the Fourth Statuette
Vikrama ʼs gratitude tested by Devadatta
Southern Recension of 4
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar api rājā siṅhāsane yāvad upaviśati, tāvad anyayā puttalikayo
Line: 2 
    ʼktam: yasya vikramasyāu ʼdāryam asti, tenāi ʼva siṅhāsanam adʰyā~
Line: 3 
   sitavyam. rājño ʼktam: katʰaya tasyāu ʼdāryavr̥ttāntam. puttalikayo
Line: 4 
    ʼktam: bʰo rājan, śrūyatām.
Line: 5 
   vikramāditye rājyaṃ kurvati tasmin nagare brāhmaṇaḥ kaścit
Line: 6 
   sakalavidyāvicakṣaṇaḥ samastaguṇālaṃkrtaḥ param aputraḥ sama/bʰavat.
Line: 7 
   ekadā svabʰāryayo ʼktaḥ: bʰoḥ prāṇeśvara, putraṃ vinā
Line: 8 
   gr̥hastʰasya gatir nā ʼstī ʼti smr̥tivido vadanti. tatʰā ca:


Strophe: 1
Verse: a    aputrasya gatir nā ʼsti svargo nāi ʼva ca nāi ʼva ca;
Verse: b    tasmāt putramukʰaṃ dr̥ṣṭvā bʰavet paścād dʰi tāpasaḥ. \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    śarvarīdīpakaś candraḥ, prabʰāte dīpako raviḥ;
Verse: b    trāilokyadīpako dʰarmaḥ, suputraḥ kuladīpakaḥ. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 3
Verse: a    nāgo bʰāti madena, kaṃ jalaruhāiḥ, pūrṇendunā śarvarī,
Verse: b    śīlena pramadā, javena turago, nityotsavāir mandiram;
Verse: c    vāṇī vyākaraṇena, haṅsamitʰunāir nadyaḥ, sabʰā paṇḍitāiḥ,
Verse: d    satputreṇa kulaṃ, nr̥peṇa vasudʰā, lokatrayaṃ bʰānunā. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   brāhmaṇeno ʼktam: bʰoḥ priye, satyam uktaṃ tvayā; param udya/mena
Line: 2 
   dravyaṃ labdʰuṃ śakyate, guruśuśrūṣayā vidyā labʰyate,
Line: 3 
   yaśaḥ saṃtatiś ca parameśvarārādʰanaṃ vinā na sidʰyati. uktaṃ ca:
:SR
Page: 62


4. Story of the Fourth Statuette - sr
SR:


Strophe: 4
Verse: a    nirantarasukʰāpekṣā hr̥daye yadi vidyate,
Verse: b    kr̥tvā bʰāvaṃ dr̥ḍʰaṃ nityaṃ bʰavānīvallabʰaṃ bʰajet. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   bʰāryayo ʼktam: bʰoḥ svāmin, tvatto ʼpi kaścij jñātā nā ʼsti; bʰavān
Line: 2 
   sarvajñaḥ. ataḥ parameśvaraprasādārtʰaṃ kimapi vratādikam anu/ṣṭʰeyam.
Line: 3 
   teno ʼktam: bʰoḥ priye, yuktam uktaṃ tvayā; mayā ʼpy
Line: 4 
   añgīkrtam eva tvadvacanam. kutaḥ:


Strophe: 5
Verse: a    yuktiyuktam upādeyaṃ vacanaṃ bālakād api;
Verse: b    viduṣā ʼpi sadā grāhyaṃ vr̥ddʰād api na durvacaḥ. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   ity uktvā brāhmaṇaḥ parameśvaraprītyartʰaṃ rudrānuṣṭʰānaṃ kr̥ta/vān.
Line: 2 
   tata ekadā rātrāu taṃ brāhmaṇaṃ svapne jaṭāmakuṭadʰārī
Line: 3 
   vr̥ṣabʰavāhano vāmāñkastʰitapriyaḥ parameśvaraḥ samavadat: bʰo
Line: 4 
   brāhmaṇa, tvaṃ pradoṣavratam ācara; tena vratācaraṇena tava
Line: 5 
   putro bʰaviṣyati. prabʰāte brāhmaṇena vr̥ddʰānāṃ purataḥ svap/navr̥ttāntaḥ
Line: 6 
   katʰitaḥ. tāir uktam: bʰo brāhmaṇa, yatʰārtʰo ʼyaṃ
Line: 7 
   svapnaḥ. uktaṃ ca svapnādʰyāye:


Strophe: 6
Verse: a    devo dvijo gurur gāvaḥ pitaro liñginas tatʰā
Verse: b    yad vadanti vacaḥ svapne, tat tatʰāi ʼva vinirdiśet. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   asmin vrate ʼnuṣṭʰite tava putro bʰaviṣyati. teṣāṃ vacanaṃ śrutvā
Line: 2 
   brāhmaṇo mārgaśīrṣaśuddʰatrayodaśyāṃ śanivāsare kalpoktavidʰi/pūrvakaṃ
Line: 3 
   pradoṣavratam anuṣṭʰitavān. tena vratācaraṇena para/meśvaraḥ
Line: 4 
   prasanno bʰūtvā putram asmāi prāyaccʰat. tadanantaraṃ
Line: 5 
   brāhmaṇas tasya putrasya jātakarma vidʰāya dvādaśe divase tasya
Line: 6 
   devadatta iti nāma ca kr̥tvā viśiṣṭānnaprāśanādyupanayanāntāni
Line: 7 
   karmāṇy akārṣīt. tata upanītaṃ vedaśāstrādi sakalakalā aśikṣayat.
Line: 8 
   tataḥ ṣoḍaśe varṣe godānaṃ vidʰāya vivāhayitvā jivikāṃ parikalpya
Line: 9 
   svayaṃ tīrtʰayātrāṃ kartukāmaḥ putrāya buddʰim upadiśati:
Line: 10 
   bʰoḥ putra, śrūyatām; upadeśo ʼyam iha paratra ca sukʰakārī mayā
Line: 11 
   katʰyate. teno ʼktam: nirūpyatām iti. bʰoḥ putra: atikaṣṭa/daśāṃ
Line: 12 
   prāpto ʼpi svadʰarmācāraṃ na parityaja; parāiḥ saha vivādaṃ
Line: 13 
   mā kuru; sarvabʰūteṣu dayā kāryā; parameśvare bʰaktir vidʰeyā;
Line: 14 
   parastriyo nā ʼvalokanīyāḥ; balavadvirodʰaṃ mā kuru; marmajñeṣv
Line: 15 
   anuvr̥ttir vidʰeyā; prastāvasadr̥śaṃ vaktavyam; svavittānusāreṇa
Line: 16 
   vyayaḥ karaṇīyaḥ; sajjanāḥ sevanīyāḥ; durjanāḥ pariharaṇīyāḥ; strī~
Line: 17 
   ṇāṃ guhyaṃ na vaktavyam. evam anekadʰā putrāya nītim upadiśya
Line: 18 
   svayaṃ vārāṇasīṃ jagāma.
Line: 19 
   devadatto ʼpi pitur upadeśam paripalayans tatrāi ʼva nagare stʰitaḥ.
Line: 20 
   ekadā homāya samidāharaṇārtʰaṃ mahāraṇyaṃ praviṣṭo yāvat
Line: 21 
   samidʰaś cʰinatti, tavad vikramadityo rājā mr̥gayārtʰam vanaṃ
Line: 22 
   gataḥ sukaram anudʰāvan mahāraṇyaṃ praviṣṭaḥ puramārgam ajānan
Line: 23 
   devadattaṃ dr̥ṣtva nagaramargam apr̥ccʰat. tena pr̥ṣṭo devadattaḥ
:SR
Page: 63


Vikrama ʼs gratitude tested by Devadatta
SR:



Line: 24 
   svayam agre gaccʰan rājānaṃ nagaram agamayat. tato rājā deva/dattaṃ
Line: 25 
   bahudʰā saṃmānya kasminnapi vyāpāre niyuktavān. tad/anantaraṃ
Line: 26 
   bahukālo gatah. ekadā rājñā bʰaṇitam: katʰam ahaṃ
Line: 27 
   devadattakrtopakārād uttīrṇo bʰavāmi? yad anena mahato ʼraṇya/madʰyān
Line: 28 
   nagaram ānītaḥ. tasminn avasare kenacid uktam: aho
Line: 29 
   ayaṃ satpuruṣaḥ; kr̥tam upakāraṃ na vismarati. tatʰā co ʼktam:


Strophe: 7
Verse: a    pratʰamavayasi pītaṃ toyam alpaṃ smarantaḥ,
Verse: b    śirasi nihitabʰārā, nārikelā narāṇām
Verse: c    salilam amr̥takalpaṃ dadyur ājīvitāntaṃ;
Verse: d    na hi kr̥tam upakāraṃ sādʰavo vismaranti. \\7\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   brāhmaṇenāi ʼtad rājavacanaṃ śrutvā svamanasi vicāritam: aho
Line: 2 
   rājāi ʼvaṃ vadati; etat satyaṃ vā mitʰyā vā? asya pratyayo draṣ/ṭavya
Line: 3 
   iti bʰaṇitvā rājakumāraṃ kenāpy aviditaṃ svamandire sam/gopya
Line: 4 
   tasyā ʼlaṃkaraṇaṃ bʰr̥tyahaste dattvā nagaramadʰye vikrayār/tʰaṃ
Line: 5 
   preṣitam. tasminn avasare rājamandire rājakumāraḥ kenāpi
Line: 6 
   coreṇa mārita iti mahān kolāhalo jātaḥ. rājñā ʼpi svaputramārgaṇāya
Line: 7 
   sarvatrā ʼdʰikāriṇaḥ preṣitāḥ. tadā te vipaṇimadʰye yāvad vilo/kayanti,
Line: 8 
   tāvad ābʰaraṇahasto devadattabʰr̥tyo dr̥ṣt.aḥ. tatas tad
Line: 9 
   ābʰaraṇaṃ rājakumārasye ʼti jñātvā taṃ baddʰva rajasamīpaṃ
Line: 10 
   ninyuḥ; pr̥ṣṭaś ca: re pāpiṣṭʰa, katʰam etad ābʰaraṇaṃ tava haste
Line: 11 
   samāgatam? teno ʼktam: mama haste devadattabrāhmaṇena dattam.
Line: 12 
   ahaṃ tasya bʰr̥tyaḥ; etad ābʰaraṇaṃ vipaṇimadʰye vikrīya dʰanam
Line: 13 
   ānaye ʼti preṣitaḥ. tato rājñā devadatto ʼpy ākārito bʰaṇitaś ca: bʰo
Line: 14 
   devadatta, etad ābʰaraṇaṃ tava kena dattam? devadatteno ʼktam:
Line: 15 
   na kenāpi dattam; aham eva dʰanalolupas tava kumāraṃ hatvā
Line: 16 
   tadābʰaraṇāni gr̥hītvā tanmadʰya idam ekam ābʰaraṇaṃ vikretum
Line: 17 
   asya haste dattavān. idānīṃ yad rocate, tat kuru. mama karmava/śād
Line: 18 
   evaṃvidʰā buddʰir utpanne ʼti bʰaṇitvā ʼdʰomukʰo babʰūva.
Line: 19 
   tad vacanaṃ śrutvā rājā tūṣṇīṃ stʰitaḥ. tadā sabʰāmadʰye kāiścid
Line: 20 
   uktam: aho ayaṃ sarvadʰarmaśāstravettā dʰarmajño ʼpi katʰam
Line: 21 
   īdr̥śe pāpe karmaṇi buddʰim akarot? anyeno ʼktam: kiṃ citram?
Line: 22 
   svakarmaṇā preritasyāi ʼvaṃ buddʰir jātā. uktaṃ ca:


Strophe: 8
Verse: a    kiṃ karoti naraḥ prājñaḥ preryamāṇaḥ svakarmabʰiḥ?
Verse: b    prāyeṇa hi manuṣyāṇām buddʰiḥ karmānusāriṇī. \\8\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   tatra sabʰyāir bʰaṇitam: bʰo rājan, ayaṃ bālagʰātī punaḥ svarṇa/steyī
Line: 2 
   ca; ataḥ kʰādireṇa śūlena hantavyaḥ. anyāir mantribʰir
Line: 3 
   uktam: imaṃ śatakʰaṇḍaṃ kr̥tvā tanmāṅsena gr̥dʰrebʰyo balir
Line: 4 
   dātavyaḥ. teṣāṃ vacanaṃ śrutvā rajñā bʰaṇitam: bʰoḥ sabʰyāḥ,
Line: 5 
   ayaṃ mamā ʼśritaḥ, puramārgapradarśanād upakārī ca; ataḥ satpu/ruṣeṇā
Line: 6 
    ʼśritānāṃ guṇadoṣacintā na kartavyā. tatʰā co ʼktam:
:SR
Page: 64


4. Story of the Fourth Statuette - sr, mr
SR:


Strophe: 9
Verse: a    candraḥ kṣayī prakr̥tivakratanur kalam̐kī
Verse: b    doṣākaraḥ spʰurati mitravipattikāle;
Verse: c    mūrdʰnā tatʰā ʼpi satataṃ dʰriyate harena;
Verse: d    nāi ʼvā ʼśriteṣu mahatāṃ guṇadoṣacintā. \\9\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 9 

   
Line: 1 
   anyac ca:


Strophe: 10
Verse: a    upakāriṣu yaḥ sādʰuḥ sādʰutve tasya ko guṇaḥ?
Verse: b    apakāriṣu yaḥ sādʰuḥ sa sādʰuḥ sadbʰir ucyate. \\10\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 10 

   
Line: 1 
   iti bʰaṇitvā devadattaṃ prati bʰaṇati: bʰo devadatta, tvaṃ cetasi
Line: 2 
   kimapi bʰayaṃ mā kārṣīḥ. mama putro balīyasā prākr̥tena karmaṇā
Line: 3 
   hataḥ; tvayā kiṃ kr̥tam? ataḥ prākr̥taṃ karma ko ʼpi lañgʰayituṃ
Line: 4 
   na kṣamaḥ. tatʰā hi:


Strophe: 11
Verse: a    mātā lakṣmīḥ pitā viṣṇuḥ svayaṃ ca viṣamāyudʰaḥ,
Verse: b    tatʰā ʼpi śambʰunā dagdʰaḥ; prākr̥taṃ kena lañgʰyate? \\11\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 11 

   
Line: 1 
   anyac ca: mahāraṇye patitaṃ māṃ nagaraṃ nītavato mahopakāriṇas
Line: 2 
   tava pratyupakārasahasrāir apy anr̥ṇo na bʰavāmī ʼti samāśvāsya
Line: 3 
   vastrābʰaraṇādinā devadattaṃ saṃbʰāvya visasarja. devadatto ʼpi
Line: 4 
   taṃ kumāram ānīya rājñe dadāu. tataḥ savismayena rājñā bʰaṇitam:
Line: 5 
   bʰo devadatta, kim evaṃ kr̥tam? teno ʼktam: bʰo rājan, śrūyatām.
Line: 6 
   tvayā sabʰāmadʰye bahutaraṃ bʰaṇitam: kim iti, devadattakr̥to/pakārāt
Line: 7 
   katʰam aham uttīrṇo bʰavāmi? iti tarhi tava cittanirīkṣa/ṇārtʰaṃ
Line: 8 
   mayāi ʼvaṃ kr̥tam; tvayi pratyayo dr̥ṣṭaḥ. rājño ʼktam:
Line: 9 
   yaḥ kr̥tam upakāraṃ vismarati, sa puruṣādʰama eva. devadatteno
Line: 10 
    ʼktam: bʰo rājan, kāraṇaṃ vinā ʼpi sakalajagadupakārī bʰavān;
Line: 11 
   atas tvam eva sujano loke. tatʰā co ʼktam:


Strophe: 12
Verse: a    te sujanās te dʰanyās te krtinas te ʼpi sukr̥tinaḥ satatam,
Verse: b    ye kāraṇaṃ vinā ʼpi ca parahitakaraṇāya hanta jīvanti. \\12\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 12 

   
Line: 1 
   iti katʰāṃ katʰayitvā puttalikā rājānam avadat. evaṃ paropakarau/dāryadʰāiryāṇi
Line: 2 
   tvayi vidyante cet, tarhy asmin siṅhāsana upaviśa.
Line: 3 
   tato bʰojarājas tūṣṇīm āsit.

Line: 4 
   iti caturtʰopākʰyānam
:SR
Metrical Recension of 4
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar muhūrtam ālokya punyaṃ punyatarāgranīḥ
Line: 2 
   āroḍʰum āsanam prayat tadanantaraputrikām.
Line: 3 
   sā babʰāṣe punar bʰūpam. āroḍʰavyaṃ tad āsanam,
Line: 4 
   yadi pratyupakartr̥tve vikramādityavat kṣamaḥ.
Line: 5 
   ākarṇaya, mahīpāla. vikramādityapālite
Line: 6 
   kaścid vipaścitam śreṣṭʰas tiṣṭʰaty ujjayiniipure.
Line: 7 
   tasya patnī guṇavatī putrālābʰāt suduḥkʰita,
Line: 8 
   bʰartāram avadad vipraṃ vinayena kr̥tāñjaliḥ:
Line: 9 
   bʰagavan bʰavatā sarvaṃ vijñātaṃ jñānacakṣuṣa,
Line: 10 
   putro na labʰyate yasmān mayā, tad vada kāraṇam.
:MR
Page: 65


Vikrama ʼs gratitude tested by Devadatta
MR:



Line: 11 
   iti patnīvacaḥ śrutvā babʰāṣe brāhmaṇaḥ punaḥ:
Line: 12 
   śr̥ṇu bʰadre, vadiṣyāmi, viśvāso yadi te hr̥di.
Line: 13 
   udyamenā ʼrjituṃ śakyaṃ dʰanaṃ buddʰimatā satā;
Line: 14 
   yaśaś ca vaṅśavr̥ddʰiś ca dvayam eva mahītale
Line: 15 
   na śakyam anyatʰā prāptum r̥te śaṃkaratoṣaṇāt.
Line: 16 
   nirantaraṃ sutāpekṣā hr̥daye yadi vartate,
Line: 17 
   tyaktvā bʰavabʰavān bʰāvān bʰavānīvallabʰaṃ bʰaja.
Line: 18 
   ayaṃ sādʰur iti kʰyātiḥ *pūrvapuṇyapʰalodayā,
Line: 19 
   nāi ʼvā ʼnyatʰe ʼti jānīhi, tatrāi ʼvāi ʼtan nidarśanam:
Line: 20 
   pañca kāmayate kuntī, pañca tasyā api snuṣā;
Line: 21 
   satīṃ vadanti tām eva; yaśaḥ puṇyāir avāpyate.
Line: 22 
   iti bruvāṇaṃ bʰartāraṃ sā sādʰvī punar abʰyadʰāt:
Line: 23 
   maheśvarānusmaraṇād vāñcʰito ʼrtʰo bʰaved yadi,
Line: 24 
   tarhi devaṃ tam īśānaṃ pūjayāmo vidʰānataḥ;
Line: 25 
   tatprasādo nidānaṃ me bʰūyāt satputrajanmanaḥ.
Line: 26 
   iti patnīgirā so ʼtʰa cakāra śivapūjanam.
Line: 27 
   strīvākyam iti no ʼpekṣām akārṣīd vākyasāravit;
Line: 28 
   viduṣo na viṣaṃ grāhyaṃ, vr̥ddʰād api ca durvacaḥ,
Line: 29 
   gopād apy amr̥taṃ grāhyaṃ, bālād api subʰāṣitam:
Line: 30 
   iti vr̥ddʰavacaḥ śrutvā dvijaḥ patnīsamanvitaḥ
Line: 31 
   śivaṃ saṃpūjayām āsa pārvatīskandasaṃyutam.
Line: 32 
   tataḥ svapne mahādevaḥ prādur bʰūtaḥ samabʰyadʰāt:
Line: 33 
   vrataṃ śanitrayodaśyāṃ kr̥tvā putram avāpsyasi.
Line: 34 
   ity ādiṣṭo ʼtʰa devena vidʰāya vidʰivad vratam,
Line: 35 
   brāhmaṇas tatprabʰāvena labdʰvā putram amodata.
Line: 36 
   vidʰāya devadattetināmasaṃskārasaṃskr̥tam,
Line: 37 
   kālena vedaśāstrāṇi vidyāś cā ʼdʰyāpayat sudʰīḥ.
Line: 38 
   sarvaśāstravidaṃ śāntaṃ dʰīro dʰarmaparāyaṇam
Line: 39 
   vārāṇasīṃ jigamiṣuḥ putraṃ buddʰyā yuyoja saḥ.
Line: 40 
   śr̥ṇu putra mahābuddʰe madīyaṃ vacanaṃ hitam!
Line: 41 
   āpady apy atikaṣtāyāṃ nā ʼtmavr̥ttaṃ parityajeḥ;
Line: 42 
   parāpavādaṃ no kuryāḥ, na paśyeḥ parayoṣitaḥ;
Line: 43 
   samartʰo na samaṃ kvāpi na mānamadam uddʰareḥ;
Line: 44 
   ātmasattvam avekṣyāi ʼva, sakʰyaṃ vigraham ācareḥ;
Line: 45 
   deśakālāu tu vijñāya pravartetʰā yatʰocitam;
Line: 46 
   svāminaṃ satkulotpannaṃ saṃśrayetʰāḥ kṣamāparam.
Line: 47 
   sa dvijanmā ʼtmajanmānaṃ śikṣitvāi ʼnaṃ suśikṣitam,
Line: 48 
   saṃsāranāśinīṃ kāśīṃ prayayāu saha bʰāryayā.
Line: 49 
   tataḥ kadācit tatputro devadattābʰidʰo dvijaḥ
Line: 50 
   homārtʰaṃ parvatāraṇye cʰindann edʰāṅsy avastʰitaḥ.
Line: 51 
   etasminn eva samaye vikramādityabʰūpatiḥ
Line: 52 
   iccʰann ākʰetakakrīḍāṃ sabalo hy aṭavīṃ yayāu.
Line: 53 
   tatra potriṇam āsādya javena sa mahābalam
Line: 54 
   aśvenā ʼnusasārāi ʼko hantum udyatakārmukaḥ.
Line: 55 
   vanād vanāntaraṃ gatvā, nipātya sa mahābalam,
Line: 56 
   mārgamāṇaḥ purīmārgaṃ babʰrāma tyaktasāinikah.
Line: 57 
   devadattābʰidʰaṃ tatra samidbʰāravahaṃ dvijam
:MR
Page: 66


4. Story of the Fourth Statuette - mr, br, jr
MR:



Line: 58 
   dr̥sṭvā papraccʰa: bʰo vipra, puramārgaṃ nivedaya.
Line: 59 
   tatas taddarśitenāi ʼva patʰā prāpya nijāṃ purīm,
Line: 60 
   kaṃcin niyogaṃ prāyaccʰad devadattāya toṣitaḥ.
Line: 61 
   tataḥ kadācid āstʰāne prasañgenā ʼvadat punaḥ:
Line: 62 
   devadattopakārasya katʰaṃ pratyupakurmahe?
Line: 63 
   ityākarṇitavākyena devadattena ceṣṭitam:
Line: 64 
   etat satyam utā ʼnyad vā parīkṣiṣye ʼsya mānasam.
Line: 65 
   iti niścitya manasā kasmiṅścid divase punaḥ
Line: 66 
   apahr̥tya sa tatputram ānināya svamandiram.
Line: 67 
   tatas tasya kumārasya bʰūṣaṇaṃ maṇikuṇḍalam
Line: 68 
   kretuṃ vipaṇyaṃ prakataṃ prāhinot sevakaṃ dvijam.
Line: 69 
   atrāntare nr̥pagr̥he mahān kolāhalo ʼbʰavat:
Line: 70 
   kva vā rājasuto yātaḥ, kenāpy apahr̥to ʼtʰavā?
Line: 71 
   evaṃ samākule loke tatrā ʼntaḥpuravartini,
Line: 72 
   rājā na bʰoktuṃ kṣamate duḥkʰena paripīḍitaḥ.
Line: 73 
   atʰa paṇyāpaṇe kretuṃ maṇibʰūṣaṇam udyatam
Line: 74 
   devadattasyā ʼnucaraṃ jagr̥he rājakiṃkaraḥ.
Line: 75 
   nītaḥ kva rājaputro ʼdya? kuta etad vibʰūṣaṇam?
Line: 76 
   iti pr̥ṣṭo ʼbravīd vipro bʰartāraṃ devadattakam.
Line: 77 
   tataḥ śīgʰraṃ samāhūya devadattaṃ mahīpatiḥ
Line: 78 
   aprākṣīd akʰilaṃ vr̥ttaṃ bʰītye ʼvā ʼvanatānanam.
Line: 79 
   ayaṃ *kʰala iti prāyo gamyate sma yatʰā janāiḥ,
Line: 80 
   tatʰā ʼvartiṣta *sadasi kṣaṇaṃ, nāi ʼvā ʼbʰyabʰāṣata.
Line: 81 
   tato babʰāṣe śanakāir: bālas tava dʰanāśayā
Line: 82 
   mayā ʼpahr̥tya nihataḥ, śāsanaṃ tad vidʰehi me.
Line: 83 
   nidʰāya karnaṃ tatratyās tataḥ procuḥ sabʰāsadaḥ:
Line: 84 
   navadʰā kʰaṇḍyatāṃ pāpas, tāilayantreṇa pīḍyatām,
Line: 85 
   dahyatāṃ rājamārge vā saṃveṣṭya tr̥ṇarajjubʰiḥ;
Line: 86 
   yena kenāpy upāyena pīḍayā vadʰam arhati.
Line: 87 
   evaṃ śrutvā ʼpi bʰūpālaḥ smr̥tvā pūrvopakāritām,
Line: 88 
   na nananda sabʰāvakyaṃ, babʰāṣe taṃ svayaṃ nr̥paḥ:
Line: 89 
   ekākī bʰavatā ʼraṇye samyak saṃdarśitādʰvanā
Line: 90 
   jīvito ʼsmi; na cet, tarhi kva rājyaṃ, kva ca saṃtatiḥ?
Line: 91 
   tasya pratyupakārārtʰam etat kiṃ nu bʰaviṣyati;
Line: 92 
   r̥ṇavān asmi śeṣasya, nā ʼśañkiṣṭʰās tvam anyatʰā.
Line: 93 
   ity uktvā pūjayām āsa devadattaṃ kṣamāparaḥ;
Line: 94 
   so ʼpi bālaṃ samānīya tadā rājñe samarpayat.
Line: 95 
   putram ālokya bʰūbʰartrā vismitena dvijāgraṇīḥ,
Line: 96 
   kimartʰam etat kr̥tavān? iti pr̥ṣtas tam abʰyadʰāt:
Line: 97 
   anena devadattena vihito ʼpakr̥tir mama,
Line: 98 
   samyak pratyupakartavyam ity evaṃ vyāhr̥taṃ purā;
Line: 99 
   satyam etad asatyaṃ vā bʰavadvākyaṃ parīkṣitum
Line: 100 
   vyājenā ʼpahr̥taṃ rājaṅs, tatʰā ʼpi kṣamyatāṃ tvayā.
Line: 101 
   asminn etādr̥śaṃ dʰāiryaṃ vidyate ced bʰavaty api,
Line: 102 
   siṅhāsanaṃ tad āroḍʰuṃ tarhi bʰūyaḥ samudyatām.

Line: 103 
   iti caturtʰī katʰā
:MR
Page: 67


Vikrama ʼs gratitude tested by Devadatta
Brief Recension of 4
BR:
Version: BR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tataḥ punar api muhūrtam avalokya rājā yāvat siṅhāsana upaviśati, tāvac catur/tʰyā
Line: 2 
   putrikayo ʼktam: rājann ākarṇaya.
Line: 3 
   ekadā rājā vikramārko mr̥gayārascna kāutūhalāviṣṭo vanāntaraṃ gataḥ. tatra
Line: 4 
   ko ʼpi sūkaro nirgataḥ. rājā ʼpi tam anugataḥ. sūkaro vanāt kutrapi gataḥ. rājā
Line: 5 
   mārgaṃ na vetti, evaṃ bʰraman paryaṭati. tāvat ko ʼpi vipraḥ samidāharaṇāya
Line: 6 
   tatrāi ʼvā ʼgataḥ; rājā tena saha saṃgato nagaram. tasya brāhmaṇasya bahu vasu
Line: 7 
   dattam, katʰitaṃ ca: bʰo vipra, tava kenāpy anr̥ṇo na bʰavāmi, yat tvayā mamo
Line: 8 
    ʼpakr̥tam. tato vipreṇā ʼsya manaḥ satyam asatyam iti cʰalam ārabdʰam; ekasmin
Line: 9 
   divase rājaputraś corayitvā ʼnītaḥ. tataḥ kumārārtʰaṃ rājā ciraṃ duḥkʰitaḥ. tatas
Line: 10 
   tasya putrasya sarvatra śuddʰiḥ kāritā, putras tu kutrāpi na labdʰaḥ. tavad rāja~
Line: 11 
   putrasyā ʼlaṃkāraṃ gr̥hītvā vipro vikrayaṇāya haṭṭaṃ gataḥ. tāvat koṭṭapālena
Line: 12 
   dr̥ṣṭaḥ; tena vipro dʰr̥tvā rājñaḥ samīpe nītaḥ. tāvad rājñā bʰaṇitam: bʰagavan,
Line: 13 
   kiṃ kr̥tam idam? vipreṇo ʼktam: rājann īdr̥śī vināśinī matir utpannā; yad ucitaṃ
Line: 14 
   tat kuruṣva. tāvan mahārājeno ʼktam: asya bālagʰātakasya yatʰocito daṇḍaḥ
Line: 15 
   kartavyaḥ. evaṃ katʰayitvā lokāiḥ sa mārayitum ārabdʰaḥ. tato rājñā vicāritam:
Line: 16 
   kim anena māritene ʼti vimocitaḥ. tvayā mama mārgo darśitaḥ; tasyāi ʼkakramasyo
Line: 17 
    ʼttīrṇo jāto ʼsmi, anyeṣāṃ pādānām r̥ṇavān asmi. evaṃ katʰayitvā vipraḥ preṣitaḥ.
Line: 18 
   vipreṇa tataḥ putra ānītaḥ: rājan, tava satyaṃ nirīkṣituṃ cʰalaṃ kr̥tam. rājño
Line: 19 
    ʼktam: yaḥ kr̥topakāraṃ vismārayati, sa uttamo na jñeyaḥ.
Line: 20 
   evaṃ katʰāṃ katʰayitvā putrikayo ʼktam: bʰo rājan, īdr̥śaṃ sāhasaṃ yasya bʰa/vati,
Line: 21 
   tenā ʼtro ʼpaveṣṭavyam.

Line: 22 
   iti caturtʰī katʰā
:BR
Jainistic Recension of 4
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar aparamuhūrte bʰojarājaḥ sakalābʰiṣekasāmagrīṃ kr̥tvā yāvat siṅhāsanam
Line: 2 
   adʰirohati, tāvac caturtʰaputrikā prāha: bʰoja rājann asmin siṅhāsane sa upaviśati,
Line: 3 
   yasya vikramādityasadr̥śī kr̥tajñatā syāt. kīdr̥śī sā kr̥tajñate ʼti rājñā pr̥ṣṭā putrikā
Line: 4 
   prāha: rājan, uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    vibʰrāmyan gahaneṣv adr̥ṣṭasaraṇir vipreṇa kenāpi pūr-
Verse: b    mārgaṃ drāg gamitas; tavā ʼham anr̥ṇī kenā ʼsmi? tad vīkṣitum
Verse: c    hr̥tvā putram alaṃkr̥tikrayakaraṃ vipraṃ dʰr̥taṃ svāir bʰaṭāi
Verse: d    rājā ʼmocayad eṣa, tad vanakr̥taṃ smr̥tvā ʼdbʰutaṃ vikramaḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   avantīpuryāṃ śrīvikramanr̥paḥ. tatra caturdaśavidyāviśārada eko vipro vasati. sa
Line: 2 
   cā ʼputrakaḥ. anyadā tatpatnyā proktam. tvam kimapy ārādʰanādikaṃ kuru, yena
Line: 3 
   mama putraḥ syat. teno ʼktam. priye, kadacid dravyam upakramaṇena syat,
Line: 4 
   guruśuśrūṣayā vidyā bʰavati, paraṃ yaśaḥ putraś ca puṇyena bʰavati, yataḥ.


Strophe: 2
Verse: a    pañcabʰiḥ kāmyate kuntī, tadvadʰūr api pañcabʰiḥ,
Verse: b    satīṃ vadati loko ʼyam, yaśaḥ puṇyair avāpyate. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   tatʰā ʼpi gotradevatārādʰanaṃ priyoparodʰena tena kr̥tam. tataḥ puṇyayogāt
Line: 2 
   tasya putro jataḥ. tasya devadattanāma kr̥tam. krameṇa jatākarmanāmakarma/sūryadarśānannaprāśanacūḍākarmavratabandʰavratavisargavivāhādikaṃ
Line: 3 
   kr̥tvā,
Line: 4 
   tasya sakalakalādikāṃ kuśalatāṃ cā ʼdʰigamya, tatpitā ʼrtʰadidr̥kṣaya deśāntaram
Line: 5 
   agāt. sa ca devadatto gr̥hakarma kurvann anyadā homārtʰaṃ svayam edʰāṅsy
Line: 6 
   āhartuṃ vanaṃ gataḥ. tatra cā ʼśvāpahr̥to mārgabʰraṣṭaḥ śrivikramaḥ samāyātaḥ.
Line: 7 
   tena ca rājñaḥ pʰalajalādinā ʼtitʰeyam kr̥tam; pantʰāś ca darśitaḥ. tato rājñā
Line: 8 
   svapuram āyātena tasya satkāraḥ kr̥taḥ. anyadā rājñā sabʰāstʰitena tasyo ʼpakaro
:JR
Page: 68


5. Story of the Fifth Statuette - sr
JR:



Line: 9 
   varṇitaḥ. devadattena ca tad ākarṇya cintitam: kim idaṃ satyaṃ mr̥ṣā ve ʼti
Line: 10 
   parīkṣārtʰam anyadā rājnaḥ putro ʼpahr̥tya saṃgopitaḥ, kvāpi vilokyamāno ʼpi na
Line: 11 
   labʰyate. rājavargaḥ sarvo ʼpy ākulībʰūtaḥ. tato devadattena rājaputrasyā ʼbʰara/nam
Line: 12 
   ekaṃ nijapuruṣahaste vikrayāya haṭṭe preṣitam; tannāmānkitaṃ dr̥ṣṭvā rājapu/ruṣāiḥ
Line: 13 
   sa dʰr̥taḥ. teno ʼce: mama kare devadattena dattam. tato rājapuruṣāir
Line: 14 
   devadatto nr̥papārśve nītaḥ. tato rājñā pr̥ṣṭam: bʰo devadatta, kim idaṃ tvayā
Line: 15 
   kr̥tam? teno ʼce: deva, mama tava putropari drohabuddʰir jātā; ataḥ sa mayā
Line: 16 
   vyapāditaḥ. tvaṃ tu yaj jānāsi tan me sāṃprataṃ kuru. tato rājñā sabʰyamukʰam
Line: 17 
   avalokitam, tāiś cā ʼnekadʰā daṇḍaḥ proktaḥ. tato rājā jagāda: bʰo lokā aham
Line: 18 
   asyo ʼpakārasya nā ʼnr̥ṇī bʰavāmī ʼti tasya satkāram akarot. tadā vismitā sabʰā
Line: 19 
   prāha:


Strophe: 3
Verse: a    do purise dʰaraü dʰarā, ahavā dohiṃ pi dʰāriyā dʰaraṇī;
Verse: b    uvayāre jassa maī, uvayāraṃ jo na vissaraï. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   tatas tenā ʼnīya putro rājñaḥ samarpitaḥ, svavr̥ttāntaḥ katʰitaḥ. tad ākarṇya rājā
Line: 2 
    ʼpi vismitaḥ.
Line: 3 
   3ato rājann īdr̥śī kr̥tajñatā yadi tvayi syāt, tadā tvam asmin siṅhāsane sukʰeno
Line: 4 
    ʼpaviśa.

Line: 5 
   iti siṅhāsanadvātriṅśakāyām caturtʰakatʰā
:JR

Chapter: S5 



5. Story of the Fifth Statuette
The jewel-carrier ʼs dilemma
Southern Recension of 5
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar api rājā yāvat siṅhāsana upaviśati, tāvad anyayā puttalikayā
Line: 2 
   bʰaṇitam: tenāi ʼva tat siṅhāsanam adʰyāsitavyaṃ yasya vikra/masyāu
Line: 3 
    ʼdāryaṃ vidyate. bʰojeno ʼktam: bʰoḥ puttalike, katʰaya
Line: 4 
   tasya vikramasyāu ʼdāryavr̥ttāntam. puttalikā bʰaṇati: bʰo rājan,
Line: 5 
   śrūyatām.
Line: 6 
   vikramārke rājyaṃ kurvaty ekadā kaścid ratnavaṇik samāgatya
Line: 7 
   ratnam anargʰyam ekaṃ rājahaste samarpitavān. rājā ʼpi dedīp/yamānaṃ
Line: 8 
   ratnaṃ dr̥ṣṭvā parīkṣakān ākāryā ʼbʰaṇat: bʰoḥ! parīk/ṣakāh.
Line: 9 
   kīdr̥śam etad ratnam, samīcīnam asamīcīnaṃ vā niścityā
Line: 10 
    ʼsya māulyaṃ kurvantu. tāis tad ratnaṃ nirīkṣya bʰaṇitam: bʰo
Line: 11 
   rājan, amāulyam etad ratnam. asya māulyam aviditvā ʼpi krīyate
Line: 12 
   cet, tarhi mahāpratyavāyo ʼsmakāṃ bʰaviṣyati. teṣāṃ vacanaṃ
Line: 13 
   śrutvā rājā bʰūridravyaṃ dattvā ʼbravit. bʰo vaṇig īdr̥śam anyad
Line: 14 
   ratnam asti kim? teno ʼktam: deva, tatsadr̥śāni ratnānī ʼhā ʼnītāni
Line: 15 
   na santi, paraṃ tu grāma evaṃvidʰāny eva daśaratnam vidyante.
Line: 16 
   yadi cet prayojanam asti, tarhi teṣāṃ maulyaṃ kr̥tvā gr̥hyatām.
Line: 17 
   tato rajñā ratnaparīkṣakair ekaikasya ṣaṭkoṭisuvarṇaṃ māulyaṃ
Line: 18 
   kāritam, tāvat suvarṇaṃ tasmāi vanije dattam, tena saha kaścid
Line: 19 
   viśvāsī bʰr̥tyaḥ preṣitaḥ, uktaṃ ca. bʰo maṇihāra, aṣṭānāṃ
:SR
Page: 69


The jewel-carrier ʼs dilemma
SR:



Line: 20 
   vāsarāṇāṃ madʰye ratnāni gr̥hītvā ʼyāsi cet, ucitaṃ tava dāsyāmi.
Line: 21 
   teno ʼktam: devā ʼṣṭānāṃ divasānāṃ madʰya eva caraṇāu drakṣyāmi;
Line: 22 
   anyatʰā ced daṇḍyo ʼham. evam uktvā sa maṇihāras tena vaṇijā
Line: 23 
   saha tannagaraṃ gataḥ: tena tāni daśaratnāni dattāni. tāni
Line: 24 
   ratnāni gr̥hītvā mārge yāvad āgaccʰati, tāvan mahatī vr̥ṣṭir āsīt.
Line: 25 
   tayā vr̥ṣtyo ʼbʰayataṭaparipūrṇā nady ekā pravahati sma. tata
Line: 26 
   uttaratīraṃ gantum aśaknuvaṅs tatra taṭe stʰitaṃ nāvikam avadat:
Line: 27 
   bʰoḥ karṇadʰāra, mām imāṃ nadīṃ uttāraya. teno ʼktam: bʰoḥ
Line: 28 
   patʰika, adyāi ʼṣā nadī velām atikramya vartate, katʰam uttāryate?
Line: 29 
   anyac ca: mahānadyuttaraṇaṃ buddʰimatā varjanīyam. tatʰā
Line: 30 
   co ʼktam:


Strophe: 1
Verse: a    mahānadīprataraṇaṃ mahāpuruṣavigraham,
Verse: b    mahājanavirodʰaṃ ca dūrataḥ parivarjayet. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 2
Verse: a    caritre yoṣitāṃ pūrṇe sarittāre nr̥pādare
Verse: b    * sarpamāitre vaṇiksnehe viśvāsaṃ nāi ʼva kārayet. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   maṇihāreṇo ʼktam: bʰoḥ karṇadʰāra, tvayā yad uktaṃ tat satyam
Line: 2 
   eva; mama mahat kāryam asti; sāmānyakāryād viśeṣakāryaṃ pra/balam.
Line: 3 
   tatʰā co ʼktam:


Strophe: 3
Verse: a    sāmānyaśāstrato nūnaṃ viśeṣo balavān bʰavet;
Verse: b    pareṇa pūrvabādʰo vā prāyaśo dr̥śyatām iha. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   ato mama nadyuttaraṇaṃ kāryam sāmānyam; rājakāryaṃ balavat.
Line: 2 
   karṇadʰāreṇo ʼktam: mahat tad rājakāryaṃ kim? maṇihāreṇa
Line: 3 
   bʰaṇitam: aham adyāi ʼva daśaratnāni gr̥hītvā rājasamīpaṃ nā
Line: 4 
    ʼgamiṣyāmi ced ājñābʰañgād rājā mama nigrahaṃ kariṣyati. nāvi/keno
Line: 5 
    ʼktam: tarhi teṣāṃ ratnānāṃ madʰye mama pañca ratnāni
Line: 6 
   dāsyasi yadi, tarhi tvāṃ nadīm uttārayiṣyāmi. tato maṇihāras tasya
Line: 7 
   nāvikasya tanmadʰye pañca ratnāni dattvā nadīm uttīrya rājasamī~
Line: 8 
   pam āgatya tasya haste pañca ratnāni dadāu. rājā ʼbravīt: bʰo maṇi/hāra,
Line: 9 
   kiṃ pañcāi ʼva ratnāni samānītāni? avaśiṣṭāni pañca ratnāni
Line: 10 
   kiṃ kr̥tāni? maṇihāreṇo ʼktam: deva, śrūyatām; vijñāpyate.
Line: 11 
   asmān nagarān nirgatya tena vaṇijā saha tannagaraṃ gataḥ; tena
Line: 12 
   daśaratnāni dattāni. tāni gr̥hītvā tasmān nagarān nirgatya yāvad
Line: 13 
   āgaccʰāmi, tāvan mārge vr̥ṣṭir atiprabalā samabʰūt. tayā nady eko
Line: 14 
    ʼbʰayataṭam atilañgʰya navodakā pravahati. mayā ʼpy aṣṭānāṃ
Line: 15 
   divasānāṃ madʰye svāmicaraṇāu draṣṭavyāv iti vicārya nadyuttāra~
Line: 16 
   ṇāya nāvikasya pañca ratnāni dattāni, pañca samānītāni. yady aṣṭa/divasānāṃ
Line: 17 
   madʰye nā ʼgamyate cet, ājñābʰañgāt svāminaś cetasi
Line: 18 
   kʰedaḥ syāt. uktaṃ ca:


Strophe: 4
Verse: a    ājñābʰañgo narendrāṇāṃ viprāṇāṃ mānakʰaṇḍanam,
Verse: b    pr̥tʰakśayyā ca llārīṇām aśastravadʰa ucyate. \\4\\
:SR
Page: 70


5. Story of the Fifth Statuette - mr, br
SR:

Strophe:
Verse:



Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   iti vicārya dattāni. rājā ʼpi tadvacanaṃ śrutvā ʼtisaṃtuṣṭaḥ sann
Line: 2 
   avaśiṣṭāni pañca ratnāni tasmāi maṇihārāya dadāu.
Line: 3 
   iti katʰāṃ katʰayitvā puttalikā bʰojarājaṃ bʰaṇati: bʰo rājan,
Line: 4 
   āudāryaguṇagariṣṭʰo vikramādityaḥ. tvayy evaṃvidʰam āudāryaṃ
Line: 5 
   vidyate cet, tarhy asmin siṅhāsana upaviśa. etac cʰrutvā rājā tūṣṇīṃ
Line: 6 
   stʰitaḥ.

Line: 7 
   iti pancamākʰyānam
:SR
Metrical Recension of 5
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   bʰūyaḥ kadācid bʰojānām adʰirājo jagāma saḥ
Line: 2 
   siṅhāsanopaveśāya pāñcālīm api pañcamīm.
Line: 3 
   vyājahāra tato bʰojaṃ sā saṃbodʰya mahīpatim:
Line: 4 
   arhaty āsanam etāvadgāmbʰīryāudāryavān pumān.
Line: 5 
   śr̥ṇu! rajanyarājānaṃ vikramādityam ekadā
Line: 6 
   vyavahārī mahān kaścid ratnāny ānīya dr̥ṣṭavān.
Line: 7 
   atʰo ʼcitena mūlyena teṣu ratneṣu bʰūbʰujā
Line: 8 
   vikriteṣu, sa bʰūyo ʼnyad ratnaṃ tasmāi nyadarśayat.
Line: 9 
   tadguptaratnasaṃbʰūtaprabʰāpaṭalapāṭalam
Line: 10 
   tadā tad āstʰānam abʰūd apārvāścaryaniścalam.
Line: 11 
   mānayitvā sa vanijaṃ prīnayitvā viśeṣataḥ
Line: 12 
   aprākṣīd: anyad īdr̥kṣam asti kiṃ yat tvadantike?
Line: 13 
   itaḥ śreṣtʰāni rājendra grāme tiṣtʰanti māmake
Line: 14 
   daśa ratnāni; yady asti prītiḥ, preṣaya kaṃcana.
Line: 15 
   śrutvā ʼtʰa rājā saṃtuṣya mūlyaṃ *śreṣṭʰijanāiḥ saha
Line: 16 
   daśānām api ratnānāṃ daśa koṭīr akalpayat.
Line: 17 
   gr̥hītvā tāni ratnāni pratyāgatavatā tvayā
Line: 18 
   aṣṭame divase bʰūyo draṣtavyāḥ sarvatʰā vayam;
Line: 19 
   evaṃ viśvaṃbʰarābʰartur bʰr̥tyo ʼpy avadʰidurvaham
Line: 20 
   samādeśaṃ samādāya śirasā, tarasā yayāu.
Line: 21 
   ādāya tāni ratnāni bʰūyaḥ pratyāgataḥ purīm,
Line: 22 
   aṣṭame divase prāpte prāyaccʰad ratnapañcakam.
Line: 23 
   tad grhītvā bʰaṭaṃ prāha: kutra pañca punar? vada.
Line: 24 
   iti pr̥ṣto ʼñjaliṃ baddʰvā vinayena vyajijñapat:
Line: 25 
   deva, tvadājñayā ʼdāya daśa ratnāni vegataḥ
Line: 26 
   varṣam āgaccʰato madʰyemārgam āvirabʰūn mama.
Line: 27 
   tataḥ kūlaṃkaṣāsārakallolakaluṣodakā
Line: 28 
   srotasvmī mamā ʼrundʰan mārgam āvr̥tya bʰīṣaṇā.
Line: 29 
   tataś cintāparo ʼbʰūvaṃ: sravantī ʼyaṃ sudustarā,
Line: 30 
   no ʼttārakaḥ kaścid āste, katʰaṃ vā ʼdyāi ʼva gamyate?
Line: 31 
   atrāntare samāyātaṃ puruṣaṃ puṇyayogataḥ
Line: 32 
   avocam: āpagām enāṃ sakʰe saṃtāraye ʼti mām!
Line: 33 
   atʰā ʼkarṇya sa madvākyaṃ, dr̥ṣtvā kūlācitāṃ nadīm,
Line: 34 
   ūce viśvāsayan: vatsa, tat-tad asmadabʰīpsitam;
Line: 35 
   vāsarāni vilambasva dvitrīni, kim iyaṃ tvarā?
Line: 36 
   akṣo veśyā jalaṃ vahnir dʰūrto nāḍiṃdʰamaḥ prabʰuḥ
Line: 37 
   vānaro vaṭur otuś ca daśā ʼtmīyā na sarvatʰa.
:MR
Page: 71


The jewel-carrier ʼs dilemma
MR:



Line: 38 
   cāritre yoṣitāṃ vā ʼpi nadītīre nr̥pādare
Line: 39 
   sarpamāitryāṃ vaṇiksnehe viśvasto hi vinaśyati.
Line: 40 
   iti nītyā niṣiddʰo ʼpi pratyavocam ahaṃ punaḥ:
Line: 41 
   sarvam evam apī ʼhā ʼsat, kāryagāuravam īdr̥śam;
Line: 42 
   draṣṭavyam adyāi ʼva mayā rājapādāmbujadvayam.
Line: 43 
   vilañgʰayati ko nāma naro narapater vacaḥ?
Line: 44 
   ity uktavantaṃ dr̥ṣṭvā mām ity ūce sa pumān punaḥ:
Line: 45 
   nadyāḥ pāraṃ tu neṣye tvāṃ, dadyāś ced ratnapañcakam.
Line: 46 
   ity ākarṇya vicāro ʼbʰūn mamā ʼntaḥkaraṇe mahān:
Line: 47 
   kiṃ deyam apy adeyaṃ vā tarapaṇyaṃ maye ʼdr̥śam?
Line: 48 
   yadi dadyāṃ nr̥padʰanaṃ, prajñāhānir bʰaviṣyati;
Line: 49 
   no dadyām api, rājājñābʰañgāj jātaṃ mahad bʰayam.
Line: 50 
   kiṃ kr̥tvā sukʰam eṣyāmi, syād upāyo ʼtra ko mama?
Line: 51 
   evaṃ citte dvidʰābʰūte buddʰiḥ kācin mahaty abʰūt:
Line: 52 
   mr̥duramyāṇi citrāṇi vastrāṇi, bahulaṃ dʰanam,
Line: 53 
   bʰūṣaṇāni spʰuratkāntiramanīyamaṇīni ca,
Line: 54 
   atimānuṣalāvaṇyā ramaṇyo guṇabʰūṣanāḥ,
Line: 55 
   sarvaṃ sādʰāraṇaṃ hy etad atisaṃpattiśālinām;
Line: 56 
   eteṣām api sarveṣāṃ viṣayānubʰavaḥ pʰalam;
Line: 57 
   kiṃ tu rājñāṃ viśeṣo ʼyaṃ, yad ājñā kramate bʰuvi.
Line: 58 
   evaṃ vicārayuktasya tadānīm api nie punaḥ
Line: 59 
   purātanoditāu ślokāu jātāu ca smr̥tigocarāu:
Line: 60 
   ājñāmātrapʰalaṃ rājyaṃ, brahmacaryapʰalaṃ tapaḥ,
Line: 61 
   parijñānapʰalā vidyā, dattabʰuktapʰalaṃ dʰanam.
Line: 62 
   ājñābʰañgo narendrāṇāṃ, viduṣāṃ mānakʰaṇḍanam,
Line: 63 
   pr̥tʰakśayyā ca nārīṇām aśastravadʰa ucyatc.
Line: 64 
   evaṃ niścitya hr̥daye, tavā ʼjñābʰañgabʰīrukaḥ,
Line: 65 
   ataraṃ pañca ratnāni dattvā, tvatpādam āgamam.
Line: 66 
   iti bʰr̥tyavacaḥ śrutvā vikramādityabʰūpatiḥ
Line: 67 
   saṃtuṣya tasmāi ratnāni pañco ʼcitam adāt prabʰuḥ.
Line: 68 
   īdr̥g āudāryam āucityaṃ vidyate ced bʰavaty api,
Line: 69 
   tadā ʼroha mahārāja siṅhāsanam idaṃ mahat.

Line: 70 
   iti pancamī katʰā
:MR
Brief Recension of 5 [this, in mss. of br, is 7]
BR:
Version: BR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punaḥ putrikayo ʼktam: rājann ākarṇaya.
Line: 2 
   kadācid vikramārkasamīpe ratnaparīkṣako ratnāni gr̥hītvā ʼgataḥ. rājñā ratnāni
Line: 3 
   krītāni. tato ʼnyadā ʼpūrvaṃ ratnaṃ rājñe niveditam. rājño ʼktam: īdr̥śāny anyāni
Line: 4 
   santi? teno ʼktam: mama grāme daśa santi. tasyāi ʼkāikasya sāgrakoṭimūlyam.
Line: 5 
   tato rājñā sārdʰadvādaśakoṭir dattā; rājñā tena saha janaḥ preṣitaḥ: śīgʰraṃ
Line: 6 
   ratnāny ānayā ʼnena saha gaccʰa. bʰr̥tyeno ʼktam: caturtʰe dina āgamiṣyāmi,
Line: 7 
   devacaraṇāu sprakṣyāmī ʼti niṣkrāntaḥ. tataś caturtʰe divase ratnāni gr̥hītvā yāvad
Line: 8 
   rājasamīpa āgaccʰati, tāvan mārge nagarasaṃnidʰāu nadī pūreṇā ʼgatā, ko ʼpi no
Line: 9 
    ʼttārayitā ʼsti. tāvad eko janaḥ samāyātaḥ; bʰo mām uttāraya. teno ʼktam: evaṃvi~
Line: 10 
   dʰaḥ ko vegaḥ? tatas tena dūtena tasmāi vr̥ttāntaṃ katʰitam. tatas tārakeṇo
Line: 11 
    ʼktam: yadi tvaṃ mama pañca ratnāni dadāsi, tarhy uttārayāmi. tataḥ pañca
:BR
Page: 72


5. Story of the Fifth Statuette - jr
BR:



Line: 12 
   ratnāni tasmai dattvā nadīm uttīrya śeṣāṇi gr̥hītvā vr̥ttāntaṃ ca katʰayitvā rājñe
Line: 13 
   dattāni. rajan, ājñāṃ na lopayāmi. uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    ajñā kīrtiḥ pālanaṃ brāhmanānāṃ,
Verse: b    dānaṃ bʰogo mitrasaṃrakṣaṇaṃ ca,
Verse: c    yeṣām ete ṣaḍguṇā na pravr̥ttāḥ,
Verse: d    ko ʼrtʰas teṣāṃ pārtʰivopāśrayeṇa? \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    ājñābʰango narendrāṇāṃ, viprānāṃ mānakʰaṇḍanā,
Verse: b    pr̥tʰakśayyā ca nārīnām, aśastravadʰa ucyate. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tato rājā saṃtuṣṭaḥ: tvayā mamā ʼjñā pālitā, etāni pañca ratnāni tubʰyam eva
Line: 2 
   dattāni.
Line: 3 
   putrikayo ʼktam: rājan, yasye ʼdr̥śam āudāryaṃ bʰavati, tenā ʼtro ʼpaveṣṭavyam.

Line: 4 
   iti saptamī katʰā
:BR
Jaimstic Recension of 5
JR:
Version: JR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar aparamuhūrte bʰojarājaḥ sakalām abʰiṣekasāmagrīṃ kr̥tvā yāvat siṅhā/sanam
Line: 2 
   ārohati, tāvat pañcamī putrikā ʼvadat: rājann asmin siṅhāsane sa upaviśati,
Line: 3 
   yasya vikramādityasadr̥śaṃ gāmbʰīryaṃ syāt. kīdr̥śaṃ tad gāmbʰīryam iti rājñā
Line: 4 
   pr̥ṣṭā putrikā prāha: rājan, uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    sāmānyāsu maṇīṣu bʰūmipatinā krītāsu, ratnottame
Verse: b    kasmiṅścid vanijā ʼrpite, kim aparāṇī ʼty āśu pr̥ṣṭe sati,
Verse: c    svamin, santi daśe ʼti mūlyavidʰinā koṭyas tatʰā ʼsmāi daśa
Verse: d    niṣkāṇāṃ prahitā janena, divase turye samāgamyatām \\1\\
Strophe: 2
Verse: a    ity ājñāpya sa āvrajann atijavād ādāya tāni drutaṃ
Verse: b    sindʰūttārakr̥te daśārdʰavidʰinā taccʰāsanaṃ pālayan;
Verse: c    śiṣṭaṃ bʰūmipater yatʰākr̥takatʰāpūrvaṃ prayaccʰan maho-
Verse: d    dāreṇe ʼdam api tvam eva naya re trātā yad ājñā mama. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   avantīpuryāṃ śrīvikramanr̥paḥ. anyadā kenāpi vaṇijā ratnāni yatʰāmūlyaṃ
Line: 2 
   rājñe dattāni. tataḥ punas tena bʰavyaṃ ratnam ekaṃ dattam, yatkāntyā ʼndʰakā/reṣū
Line: 3 
    ʼddyoto bʰavati. tad api koṭimūlyaṃ gr̥hītam. tataḥ punaḥ pr̥ṣṭam: kim
Line: 4 
   evaṃvidʰāni ratnāni tavā ʼnyāny api santi? teno ʼktam: daśa ratnāni madgr̥he
Line: 5 
   santi. tato rājñā mūlyaṃ kārayitvā daśakoṭimitaṃ dravyaṃ dattam. tena vaṇijā
Line: 6 
   saha kr̥tacaturdināgamanapratijñaḥ svapuruṣaḥ preṣitaḥ. sa ca vaṇijā saha tad/grāmaṃ
Line: 7 
   gataḥ, vaṇijā dattāni ratnāny ādāya paścād āgaccʰann avantīpratyāsanna/nadīpūraṃ
Line: 8 
   dr̥ṣṭvā tattaṭe stʰitaḥ. tatra cāi ʼko naraḥ samāyataḥ; tasya teno ʼktam:
Line: 9 
   mām avatāraya. tatas teno ʼktam: kim āutsukyam asti? kṣaṇaṃ pratīkṣasva,
Line: 10 
   jalaviśvāso na vidʰīyate, yataḥ:


Strophe: 3
Verse: a    mahānadīprataraṇaṃ, mahāpuruṣavigraham,
Verse: b    mahājanavirodʰaṃ ca dūrataḥ parivarjayet. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   teno ʼktam: satyam etat, param ekasmād ekaṃ balavattaram; yataḥ:


Strophe: 4
Verse: a    sāmānyacāstrato nūnaṃ viśeṣo balavān bʰavet;
Verse: b    pareṇa pūrvabādʰo vā prāyaśo dr̥śyatām iha. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   teno ʼktam: tarhi svakāryaṃ katʰaya. tato rājñaḥ puruṣeṇa caturdināgamana~
Line: 2 
   pratijñāratnavr̥ttāntaḥ katʰitaḥ. tadā teno ʼktam: yadi pañca ratnāni mama
Line: 3 
   dadāsi, tarhi tvām avatārayāmi. tatas tena pañca ratnāni tasmāi dattāni, nadīm
Line: 4 
   uttīrya nr̥pasamīpe gataḥ, pañca ratnāni dattāni. rajño ʼktam: anyāni pañca kva
Line: 5 
   santi? teno ʼktam: rājan, rājājñā mr̥ṣā mā ʼbʰūd(?) iti mayā nadyuttaraṇe pañca
Line: 6 
   ratnāni dattāni; yataḥ:
:JR
Page: 73


The jewel-carrier ʼs dilemma
JR:


Strophe: 5
Verse: a    ājñāmātrapʰalaṃ rājyaṃ, brahmacaryapʰalaṃ tapaḥ,
Verse: b    parijñānapʰalā vidyā, dattabʰuktapʰalaṃ dʰanam. \\5\\
Strophe: 6
Verse: a    ājñābʰam̐go narendrāṇāṃ, mahatāṃ mānakʰaṇḍanam,
Verse: b    marmavākyaṃ ca lokānām aśastravadʰa ucyate. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   rājan, lakṣmīḥ prāyo bahūnāṃ dr̥śyate, param ājñā durlabʰā. etad ākarṇya tuṣṭo
Line: 2 
   nr̥paḥ; śeṣāṇi pañca ratnāni tasmāi dattāni.
Line: 3 
   ato rājann īdr̥śaṃ gāmbʰīryaṃ yadi tvayi syāt, tadā ʼsmin siṅhāsane tvaṃ sukʰeno
Line: 4 
   paviśa.

Line: 5 
   iti siṅhāsanadvātr̥ṅśakāyāṃ pañcamī katʰā
:JR

Chapter: S6 




6. Story of the Sixth Statuette
Vikrama gratifies a lying ascetic
Southern Recension of 6
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar api rājā yāvat siṅhāsana upaviśati, tāvad anyā puttalikā
Line: 2 
   bʰaṇati: bʰo rājan, yas tu vikramasyāu ʼdāryavān, sa evāi ʼtat siṅ/hāsanam
Line: 3 
   adʰiroḍʰuṃ kṣamaḥ. bʰojeno ʼktam: tasyāu ʼdāryavr̥ttān/taṃ
Line: 4 
   katʰaya. sā ʼbravīt: śrūyatāṃ rājan.
Line: 5 
   vikramādityo rājyaṃ kurvann ekadā cāitramāse vasantotsave
Line: 6 
   sakalāntaḥpuravadʰūsametaḥ krīḍārtʰaṃ śr̥ñgāravanam agamat.
Line: 7 
   tatra vane:


Strophe: 1
Verse: a    mākandā makarandasaṃtatajʰarīpuñkʰānupuñkʰā yataś
Verse: b    cañcatsaṃcitacañcarīkavanitākreñkārasaṃvādinaḥ,
Verse: c    sāhaṃkāravihārakokilakuhūkāropakārapradā,
Verse: d    vyāptaś cāitramahotsavas tata iti vyākurvate sarvataḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 2
Verse: a    mandena candanamahīruhamārutena
Verse: b    nītā nabʰo nibiḍayanti paraṃ parāgāḥ;
Verse: c    rolambapakṣahatalolamr̥dupravālo
Verse: d    mugdʰo rasālaviṭapo mudam ātanoti. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   ityādinānāvidʰatarukusumopaśobʰite tasmiñ cʰr̥ñgāravana indra/nīlakʰacitabʰittiramaṇīyacandrakāntaśilānirmitāñgaṇe
Line: 2 
   nānāvidʰa/dʰūpavāsite
Line: 3 
   krīḍāgr̥he padminīprabʰr̥ticaturvidʰavanitābʰir vastra/tāmbūlapuṣpābʰaraṇālaṃkr̥tābʰiḥ
Line: 4 
   saha raja ciraṃ krīḍām akārṣīt.
Line: 5 
   tadvanasamīpe caṇḍikāyatanam ekam āsīt. tatra kaścid brahmacārī
Line: 6 
   stʰitaḥ. rājānaṃ tatrā ʼgataṃ vilokya svamanasy acintayat: aho tapaḥ
Line: 7 
   kurvatā mayā janma vr̥tʰāi ʼva nīyate; svapne ʼpi kiṃcit sukʰaṃ nā
Line: 8 
    ʼnubʰūtam; yāvajjīvaṃ kaṣt.ena kālaṃ nītvā mr̥tas tapaḥpʰalaṃ
Line: 9 
   bʰuñkta iti ko vicāraḥ? anyāir ucyate, yad viṣayasukʰaṃ tad duḥkʰā/nuviddʰaṃ
Line: 10 
   buddʰimatā pariharaṇīyam iti; tad eṣā mūrkʰavicāraṇā.
Line: 11 
   uktaṃ ca:
:SR
Page: 74


6. Story of the Sixth Statuette - sr, mr
SR:


Strophe: 3
Verse: a    tyājyaṃ sukʰaṃ viṣayasaṃgamajanma puṅsāṃ
Verse: b    duḥkʰopasr̥ṣṭam iti mūrkʰavicāraṇāi ʼ ṣā;
Verse: c    vrīhīn apāsyati sitottamataṇḍulāḍʰyān
Verse: d    ko nāma tattuṣakaṇopahitān hitārtʰī? \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   tan mahat kaṣṭaṃ kr̥tvā ʼpi saṃsārasārabʰūtaṃ strīsukʰam eva
Line: 2 
   bʰoktavyam. uktaṃ ca:


Strophe: 4
Verse: a    asārabʰūte saṃsāre sāraṃ sārañgalocanā;
Verse: b    tadartʰaṃ dʰanam iccʰanti; tattyāge ca dʰanena kim? \\4\\
Strophe: 5
Verse: a    asārabʰūte saṃsāre sārabʰūtā nitambinī;
Verse: b    iti saṃcintya vāi śambʰur ardʰāñge kāminīṃ dadʰāu. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   tad vikramārko rājā ʼtra samāgataḥ; tam ekam agrahāraṃ yācayitvā
Line: 2 
   kāṃcana kanyakāṃ vivāhya saṃsārasukʰam anubʰaviṣyāmī ʼti
Line: 3 
   vicārya rājasamipam āgatya:


Strophe: 6
Verse: a    *jyākr̥ṣṭibaddʰakʰaṭakāmukʰapāṇipr̥ṣṭʰa~
Verse: b    preñkʰannakʰāṅśucayasaṃvalito mr̥ḍānyāḥ
Verse: c    tvāṃ pātu mañjaritapallavakarṇapūra~
Verse: d    lobʰabʰramadbʰramaravibʰramabʰr̥t kaṭākṣaḥ. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   ity āśīrvādaṃ dadāu. tato rājā tam āsana upaveśayitvā ʼbravīt:
Line: 2 
   bʰo brāhmaṇa, kutaḥ samāgataḥ? teno ʼktam: aham atrāi ʼva
Line: 3 
   jagadambikāparicaryāṃ kurvaṅs tiṣṭʰāmi. nityam asyāḥ sevāṃ
Line: 4 
   kurvato me pañcāśadvarṣāṇi jātāni. ahaṃ brahmacārī. adya niśā/vasāne
Line: 5 
   devatā māṃ svapne samāgatyā ʼbʰaṇat: bʰo brāhmaṇa, tvam
Line: 6 
   etāvantaṃ kālaṃ mama paricaryayā kaṣṭaṃ gato ʼsi; tavā ʼhaṃ pra/sannā
Line: 7 
   jātā ʼsmi. tarhi tvam idānīṃ gr̥hastʰāśramaṃ svīkuru, putram
Line: 8 
   utpādya, paścān mokṣe mano nidʰehi. anyatʰā tava gatir nā ʼsti.
Line: 9 
   uktaṃ ca:


Strophe: 7
Verse: a    r̥ṇāni trīṇy apākr̥tya mano mokṣe niveśayet;
Verse: b    anapākr̥tya mokṣaṃ tu sevamānaḥ pataty adʰaḥ. \\7\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   tatʰā ca: brahmacārī bʰūtvā gr̥hī bʰavet, gr̥hī bʰūtvā vanī bʰavet,
Line: 2 
   tato vanī bʰūtvā pravrajet. anyac ca: mayā vikramarājāya svapne
Line: 3 
   katʰitam; sa tava manoratʰaṃ pūrayiṣyatī ʼty evaṃ devyā svapne
Line: 4 
   bʰaṇitam. ahaṃ tava samīpam āgato ʼsmī ʼty evaṃ rājñaḥ purataḥ
Line: 5 
   kapaṭavacanam uktavān. tac cʰrutvā rājā svamanasy acintayat:
Line: 6 
   devatā svapne nā ʼkatʰayat; asāv evā ʼnr̥taṃ vadati. astu; tatʰā ʼpy
Line: 7 
   ārto vartate, sarvatʰā ʼsya manoratʰaḥ pūraṇīyaḥ. uktaṃ ca:


Strophe: 8
Verse: a    dattvā ʼrtasya nr̥po dānaṃ śūnyalim̐gaṃ prapūjya ca,
Verse: b    paripālayā ʼśritan nityam aśvamedʰapʰalaṃ labʰet. \\8\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   iti vicārya tatra nagaram ekaṃ kārayitvā tam abʰiṣicya tasmin nagare
Line: 2 
   saṃstʰāpya vilāsinīnāṃ śatam adāt, pañcāśad gajāṅś ca dadāu, turaṃ/gānāṃ
Line: 3 
   pañcāśatir dattā, catvārinśad ratʰā dattāḥ, bʰaṭānāṃ pañcasa/hasrī
:SR
Page: 75


Vikrama gratifies a lying ascetic
SR:



Line: 4 
   dattā tasmāi brāhmaṇāya; caṇḍikāpuram iti nāmadʰeyaṃ kr̥tam.
Line: 5 
   tataḥ paripūrṇamanoratʰo brāhmaṇas taṃ rājānam āśīrbʰir edʰayām
Line: 6 
   āsa. rājā ʼpi nijanagaram agamat.
Line: 7 
   iti katʰāṃ katʰayitvā puttalikā rājānam abravīt: bʰo rājan, tvayy
Line: 8 
   evaṃvidʰam āudāryaṃ vidyate cet, tarhy asmin siṅhāsana upaviśa.
Line: 9 
   rājā tūṣṇīm āsīt.

Line: 10 
   iti saṣṭʰākʰyānam
:SR
Metrical Recension of 6
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar āsādya puṇyāham ārurukṣuṃ tam āsanam
Line: 2 
   kadācid bʰojabʰūnātʰaṃ babʰāṣe sālabʰañjikā:
Line: 3 
   vikramādityavad bʰūpa mahodāro bʰaved yadā,
Line: 4 
   arho bʰavān samāroḍʰuṃ tarhī ʼty ākarṇya so ʼbravīt:
Line: 5 
   kīdr̥g asya tad audāryaṃ? vade ʼty atʰa jagāda sā:
Line: 6 
   kadācit kāñcanodāratoraṇastambʰaśobʰitam
Line: 7 
   krīḍituṃ vikramadityo viveśā ʼntaḥpuraṃ mahat;
Line: 8 
   padmarāgamaṇistambʰāś candrakāntavitardikāḥ
Line: 9 
   yatre ʼndranīlasopānā gr̥hāḥ śakrapuropamāḥ;
Line: 10 
   yatro ʼdyānaṃ lasac cūtacampakāśokaśobʰitam,
Line: 11 
   ullasatkākalīkaṇṭʰakalakaṇṭʰākulaṃ babʰāu;
Line: 12 
   dalatkamalakiñjalkarajaḥpiñjaritodakāḥ
Line: 13 
   vāiḍūryopalasopānā vāpikāś ca virejire;
Line: 14 
   krīḍāgr̥hāṇi vidyante vālukācʰādanāni ca,
Line: 15 
   samyakkalpitabʰittīni lāmajjakalatādibʰiḥ.
Line: 16 
   kumārāir madʰurālāpāir avarodʰāir manoharāiḥ
Line: 17 
   katicid vāsarāṇy atra sukʰenai ʼvā ʼtyavāhayat.
Line: 18 
   bālāś ca mugdʰāḥ prāuḍʰāś ca pragalbʰāś ca caturvidʰāḥ
Line: 19 
   tān pradeśān alaṃcakrur nāyikā bʰūṣaṇojjvalāḥ;
Line: 20 
   kāścit kuñkumavastrāḍʰyāḥ, kāścit kṣīropamāmbarāḥ,
Line: 21 
   kāścic citrapaṭāḥ kāmam āvahantya ivā ʼbabʰuḥ;
Line: 22 
   spʰuranmūrtim ivā ʼnandaṃ, śr̥ñgāram iva rūpiṇam,
Line: 23 
   pratyakṣam iva kandarpaṃ pramadās taṃ siṣevire;
Line: 24 
   āśliṣṭāmbarasuspr̥ṣṭāvayavadyutipeśalāḥ
Line: 25 
   abʰyaṣiñcanta vanitāḥ kāuñkumāiḥ śr̥ñgakodakāiḥ.
Line: 26 
   sa tanmadʰyagato rājā reje ʼnukr̥tamanmatʰaḥ;
Line: 27 
   nūnaṃ manmatʰa evā ʼtra nā ʼrtʰavādaprakalpanam.
Line: 28 
   atʰa svīyāṃ śriyaṃ dr̥ṣṭvā padam ānandasaṃpadām,
Line: 29 
   janaḥsvargopabʰogāḍʰyaṃ kṣullakaṃ manyate sukʰam.
Line: 30 
   ittʰaṃ smaraśarādʰīne vikramādityabʰūpatāu,
Line: 31 
   mākandakānanād eva vipaścit kaścid āgataḥ;
Line: 32 
   evaṃ saṃcintayām āsa, dāridryakliṣṭamanasaḥ:
Line: 33 
   dʰig astu jīvitam idaṃ mama duḥkʰaikabʰājanam;
Line: 34 
   na gr̥hadvāram adrākṣaṃ, śītatapanipīḍitaḥ;
Line: 35 
   kutaḥ kāntājanamukʰāmodam āgʰrātukāmatā?
Line: 36 
   ato ʼdya dr̥ṣṭvā yāce ʼhaṃ vikramādityabʰūpatim,
Line: 37 
   yenā ʼniśaṃ sukʰataro bʰaveyaṃ, prāpya saṃpadam.
:MR
Page: 76


6. Story of the Sixth Statuette - mr, br, jr
MR:



Line: 38 
   ittʰaṃ vicintayann eva bʰūnātʰam avalokya saḥ
Line: 39 
   tadādeśād upāviksat, prayujya paramāśiṣaḥ.
Line: 40 
   kimartʰam āgato ʼsī ʼti pr̥ṣṭaḥ priyapuraḥsaram,
Line: 41 
   avadac cʰaṭʰmanā rajñe sa vipraḥ pratibʰānavān:
Line: 42 
   rājann atyantadāridryaduḥkʰasaṃtaptamānasaḥ
Line: 43 
   saṃpadartʰe tapas taptuṃ tapovanam upāgamam.
Line: 44 
   tataś caṇḍīsakāśe ʼhaṃ tapas tīvram acāriṣam;
Line: 45 
   evaṃ tapasyatas tatra mama yātam śaraccʰatam.
Line: 46 
   gatārdʰarātre devī ʼttʰaṃ prasannā mām avocata:
Line: 47 
   bʰo gaccʰa vikramādityaṃ, sa dāsyaty abʰivāñcʰitam.
Line: 48 
   iti devīvacaḥ śrutvā bʰavadantikam āgamam;
Line: 49 
   yatʰeccʰaṃ rājaśārdūla kuru kāryam anantaram.
Line: 50 
   iti tadvacanaṃ śrutvā cintayām āsa bʰūpatiḥ:
Line: 51 
   devī kim avadat? kiṃ hi dvijo ʼyaṃ vipralambʰakaḥ?
Line: 52 
   yatʰā tatʰā vā bʰavatu, dāsye tasyā ʼbʰivāñcʰitam.
Line: 53 
   iti niścitya manasā rājā dvijam abʰāsata:
Line: 54 
   satyaṃ devīvacaḥ kāryam, anullañgʰyo bʰavān api;
Line: 55 
   tapovanatapolabʰyaṃ vāñcʰitaṃ vriyatām iti.
Line: 56 
   tataḥ sa vipro: bʰūnātʰa, yatrā ʼhaṃ taptavāṅs tapaḥ,
Line: 57 
   caṇḍikāyatanaṃ nāma puraṃ bʰavatu tan mama.
Line: 58 
   iti tadvacasā rājā puraṃ tatra cakāra saḥ;
Line: 59 
   tisraḥ *koṭiḥ suvarṇānāṃ dāpayām āsa kośataḥ,
Line: 60 
   aśvānām ayutaṃ prādād vetaṇḍānāṃ ca ṣaccʰatam,
Line: 61 
   parivārasya niyutam sa bʰūmer ekavallabʰaḥ.
Line: 62 
   ittʰaṃ sa bʰūbʰujaḥ prāpya saṃpadaṃ sa mahīsuraḥ
Line: 63 
   nyavātsīn nagare ramye caṇḍikāyatanābʰidʰe.
Line: 64 
   evaṃ sa vikramādityo mahodāro ʼbʰavad bʰuvi;
Line: 65 
   yady evam akariṣyas tvaṃ, samāroha tadāsanam.
Line: 66 
   iti pāñcālikāvākyāt sa nyavaitisṭa bʰūpatiḥ,
Line: 67 
   cirakālānurodʰinyā tadguṇaśravaneccʰayā.

Line: 68 
   iti ṣaṣṭī katʰā
:MR
Brief Recension of 6
BR:
Version: BR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punaḥ putrikayo ʼktam: rājann ākarṇaya.
Line: 2 
   rājāi ʼkasminn avasare digvijayāya gaccʰann ekasminn amravane caṇḍīprāsāda/samīpe
Line: 3 
   niveśāṃ cakāra. tatra devībʰakteno ʼktam: rājann ahaṃ pañcāśaḍvarṣa/paryantaṃ
Line: 4 
   brahmacaryeṇa devīṃ bʰajāmi; saṃprati devī tuṣṭā, devyo ʼktam: tvaṃ
Line: 5 
   vikramārkapārśve yāhi, sa tava manoratʰaṃ pūrayiṣyati, mayā tasmā anujñā dattā
Line: 6 
    ʼsti. tarhi tena tvāṃ prāpto ʼsmi. rājñā vicāritam: devī nideśaṃ na dattavatī; ayam
Line: 7 
   artas tāvad iti vicārya tatrāi ʼva nagaraṃ kr̥tam, tasyā ʼbʰiṣekaḥ kr̥taḥ, caturam̐ga/sainyaṃ
Line: 8 
   dʰanakanakaṃ ṣoḍaśavarṣiyaṃ kanyāśatam tasmai mitʰyavadine viprāya
Line: 9 
   dattam.
Line: 10 
   putrikayo ʼktam: rājan, yasye ʼdr̥śam audāryaṃ bʰavati, tenā ʼtro ʼpaveṣṭavyam.

Line: 11 
   iti ṣaṣṭʰī katʰā
:BR
Page: 77


Vikrama gratifies a lying ascetic
Jainistic Recension of 6
JR:
Version: JR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar aparamuhūrte bʰojarājaḥ sakalām abʰiṣekasāmagrīṃ kr̥tvā yāvat siṅhāsa/nam
Line: 2 
   ārohati, tāvat ṣaṣṭʰī putrikā ʼvadat: rājann asmin siṅhāsane sa upaviśati, yasya
Line: 3 
   vikramādityasadr̥śam āudāryaṃ syāt. kīdr̥śaṃ tad āudāryam iti rājñā pr̥ṣṭā putrikā
Line: 4 
   prāha: rājan, uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    udvignena tapasvinā bʰagavatībʰakter miṣāt svapnatas
Verse: b    tvatpārśve prahito ʼsmi bʰūmiramaṇe ʼty ukte, vicāryāi ʼva tat,
Verse: c    vāñcʰāṃ pūrayituṃ puraṃ viracitaṃ, cāturyabʰr̥tstrīśataṃ
Verse: d    rājyaṃ prājyasamr̥ddʰi dattam amunā, tuṣṭe ʼti te dcvatā. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   avantīpuryāṃ śrīvikramanr̥paḥ sabʰāyāṃ stʰitaḥ. anyadā vasantasamaye pratī~
Line: 2 
   hāraniveditena lalāṭapaṭṭagʰaṭitakarasaṃpuṭeno ʼdyānavanapālakena vijñaptaḥ: deva,
Line: 3 
   yuṣmatkrīḍāvane ʼnekasahakāranālikerajambīrabījapūranārañgapuṃnāgacampakāśo~
Line: 4 
   katālatamālakadalīkañkolīlavañgalavalīketakīkundamucakundadamanakapramukʰā
Line: 5 
   vanaspatayaḥ pallavitāḥ puṣpitāḥ pʰalitāḥ santi. tad adya vasantakrīḍāsamayo ʼsti.
Line: 6 
   etad ākarṇya rājā paṭṭarājñīvārāñganānartakīprabʰr̥tiparivr̥taḥ krīḍāvanam agāt.
Line: 7 
   tatra kr̥todāraspʰāraśr̥ñgārābʰir anyoktiśleṣokticʰekoktivakroktikuśalābʰir lāsya~
Line: 8 
   hāsyahāvabʰāvavilāsavibʰramākāreñgitādicaturābʰiḥ padminīhastinīśañkʰinīcitriṇī~
Line: 9 
   ticatuḥprakārābʰir nitambinībʰiḥ saha kvāpi puṣpāvacayaṃ kvāpi jalakrīḍāṃ kvāpi
Line: 10 
   saṃgītakaṃ kvāpy āndolanakrīḍāṃ kvāpi kadalīgr̥hādikrīḍāṃ kr̥tvā nārīkuñjara iva
Line: 11 
   niḥpuruṣanāṭakāvatāra iva rājā saṃsārodārasārasukʰamayaḥ samajani.
Line: 12 
   taṃ rājānaṃ tatʰāvidʰaṃ dr̥ṣṭvā ko ʼpi subahoḥ kālāt tatra vanastʰas tapasā
Line: 13 
   kṣāmadehas tapasvī pranaṣṭavāirāgyaś cintitavān:


Strophe: 2
Verse: a    vaktraṃ candravilāsi, pañkajaparīhāsakṣame locane,
Verse: b    varṇaḥ svarṇam apākariṣṇur, alinījiṣṇuḥ kacānāṃ cayaḥ,
Verse: c    vakṣojāv ibʰakumbʰavibʰramaharāu, gurvī nitambastʰalī,
Verse: d    vācāṃ hāri ca mārdavaṃ yuvatiṣu svābʰāvikaṃ maṇḍanam. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   tan mayā labdʰaṃ saṃsārasukʰaṃ māugdʰycna muktam. ihakaṣṭakāriṇā saṃdigdʰa/pretyapʰalaprāptidūṣitcna
Line: 2 
   kim anena tapasā? yataḥ:


Strophe: 3
Verse: a    priyādarśanam evā ʼstu, kim anyāir darśanāntarāiḥ?
Verse: b    nivr̥ttiḥ prāpyate yena sarāgeṇā ʼpi cetasā. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   ato nr̥pasamīpe yāsyāmī ʼti saṃpradʰārya samāyāto nr̥pasamīpe. rājñā ʼgamana/kāraṇaṃ
Line: 2 
   pr̥ṣṭaḥ prāha: deva, mamā ʼdya devatā tuṣṭā, tayā ʼham tvadantike preṣito
Line: 3 
    ʼsmi. yāhi tvam, rājā madādeśena tavā ʼbʰīpsitaṃ dasyatī ʼti. tad ākarṇya rājñā
Line: 4 
   cintitam. aho bʰagnapariṇāmo ʼyam, yataḥ:


Strophe: 4
Verse: a    dr̥ṣṭaś citre ʼpi cetāṅsi haranti hariṇīdr̥śaḥ,
Verse: b    kiṃ punas tāḥ smarasmeravibʰramabʰramitekṣaṇāḥ! \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   āgame ʼpy uktam.


Strophe: 5
Verse: a    hattʰapāyapaḍicʰinnaṃ, kannanāsavigappiyam,
Verse: b    avi vāsasayaṃ nārīṃ bambʰayārī vivajjae. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   aho viṣayāṇāṃ vilāsitam! yataḥ:


Strophe: 6
Verse: a    asārāḥ santv ete virativirasaś cā ʼtʰa viṣayā,
Verse: b    jugupsyantaṃ yad vā nanu sakaladoṣaspadam iti,
Verse: c    tatʰā ʼpy antastattvapraṇihitadʰiyām apy atibalas
Verse: d    tadīyo ʼnākʰyeyaḥ spʰurati hr̥daye ko ʼpi mahimā. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   devatayā ca mama kimapi jñāpitaṃ nā ʼsti, param ayaṃ bʰogārtʰī mr̥ṣā bʰāṣate.
Line: 2 
   tad asyā ʼrtasya manoratʰaḥ pūraṇīyaḥ, yataḥ:
:JR
Page: 78


7. Story of the Seventh Statuette - sr
JR:


Strophe: 7
Verse: a    tr̥ṣārtāiḥ sārañgāiḥ prati jaladʰaraṃ bʰūri ruditaṃ,
Verse: b    gʰanāir muktā dbārāḥ sapadi payasas tān prati muhuḥ;
Verse: c    kʰagānāṃ ke megʰāḥ? ka iha vihagā vā jalamucām?
Verse: d    ayācyo nā ʼrtānām, anupakaraṇīyo na mahatām. \\7\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   tato rajñā tatra navīnaṃ puraṃ kāritam, tasya rājyābʰiṣekaḥ kr̥taḥ, vārām̐ganānāṃ
Line: 2 
   ca śataṃ dattam. tato rājā svapurīm agāt.
Line: 3 
   3ato rājann īdr̥cam āudāryaṃ yadi tvayi syāt, tadā ʼsmin siṅhāsane tvam upaviśa.

Line: 4 
   iti siṅhāsanadvātriṅśakāyām ṣaṣṭʰī katʰā
:JR

Chapter: S7 



7. Story of the Seventh Statuette
Two headless bodies brought to life by Vikrama
Southern Recension of 7
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar api rājā śubʰe muhūrte sim̐hāsana upaveṣṭuṃ yāvat pravar/tate,
Line: 2 
   tāvad anyā puttalikā vadati: bʰo rājan, yasya vikramasyāu
Line: 3 
    ʼdāryaṃ dʰāiryaṃ bʰavati, so ʼsmin sim̐hāsana upaveṣṭuṃ yogyo
Line: 4 
   bʰavati. bʰojeno ʼktam: tasyāu ʼdāryavr̥ttāntaṃ katʰaya. sā
Line: 5 
    ʼbravīt: rājan, śr̥ṇu.
Line: 6 
   vikramāditye rājyaṃ kurvati sati sarve ʼpi janāḥ sukʰenā ʼsan;
Line: 7 
   loke durjanakaṇṭako nā ʼsti. sadācāravantaḥ sarve janāḥ; brāhmaṇā
Line: 8 
   vedaśāstrābʰyāsasvadʰarmacaryāparāḥ ṣaṭkarmaniratā babʰūvuḥ.
Line: 9 
   sarvasyā ʼpi varṇasya pāpād bʰayaṃ yaśasi cā ʼbʰiratiḥ paropakāre
Line: 10 
   vāsanā satye praṇayo lobʰe dveṣaḥ parāpavāde ʼnādaro jīvadayāyām
Line: 11 
   anurāgaḥ parameśvare bʰaktir dehe nirmalatā nityānityavastuvicāraḥ
Line: 12 
   paratraviṣaye buddʰir vāci satyam uktiparipālane dārḍʰyaṃ hr̥daya
Line: 13 
   āudāryaguṇaḥ. evaṃ sarvo ʼpi lokaḥ sadvāsanāvāsitaḥ pavitrī/bʰūtāntaḥkaraṇo
Line: 14 
   rājaprasādāt sukʰena vartate. tasmin nagare
Line: 15 
   dʰanado nāma kaścid vaṇik. tasya saṃpadāṃ maryādā nā ʼsti. yena
Line: 16 
   yad vastu mr̥gyate tad vastu tatrāi ʼva labʰyate. evaṃ sakalasaṃ/padām
Line: 17 
   āśrayasya tasya cetasi sarvavastuṣv anityabuddʰir utpannā:
Line: 18 
   kim iti, saṃsāro ʼyam asāraḥ; sarvam api vastujātam anityam.


Strophe: 1
Verse: a    gagananagarakalpaṃ saṃgamaṃ vallabʰānāṃ,
Verse: b    jaladapaṭalatulyaṃ yāuvanaṃ vā dʰanaṃ vā;
Verse: c    svajanasutaśarīrādīni vidyuccalāni,
Verse: d    kṣaṇikam iti samastaṃ viddʰi saṃsāravr̥ttam. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 2
Verse: a    śaraṇam aśaraṇaṃ vā bandʰamūlaṃ narāṇam,
Verse: b    kṣaṇaparicitadārā dvāram āpadgaṇānām;
Verse: c    viparimr̥śata putrāḥ śatravaḥ; sarvam etat
Verse: d    tyajata, bʰajata dʰarmaṃ nirmalaṃ śarmakāmāḥ. \\2\\
:SR
Page: 79


Two headless bodies brought to life by Vikrama
SR:

Strophe:
Verse:



Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   ataḥ saṃsāriṇāṃ dʰarma eva śaraṇam. tatʰā co ʼktam:


Strophe: 3
Verse: a    dʰarmo rakṣati rakṣito nanu hato hanti dʰruvaṃ prāṇino;
Verse: b    hantavyo na tataḥ sa eva śaraṇaṃ saṃsāriṇāṃ sarvatʰā;
Verse: c    dʰarmaḥ prāpayatī ʼha tat padam api dʰyāyanti *yad yogino;
Verse: d    no dʰarmāt suhr̥d asti nāi ʼva sukʰino no paṇḍitā dʰār/mikāt. \\3\\
Strophe: 4
Verse: a    dʰarmaḥ śarma bʰujaṃgapuñgavapurīsāraṃ vidʰātuṃ kṣamo,
Verse: b    dʰarmaḥ prāpitamartyalokavipulaprītis tadāśam̐sinām;
Verse: c    dʰarmaḥ svarnagarīnirantarasukʰāsvādodayasyā ʼspadaṃ,
Verse: d    dʰarmaḥ kiṃ na karoti muktivanitāsaṃbʰogayogyān/taram? \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   ato dʰarmasaṃgrahārtʰam upārjitaṃ dravyaṃ satpātre dātavyaṃ
Line: 2 
   buddʰimatā. tasminn arpitaṃ tad bahuguṇaṃ bʰavati. tatʰā hi:


Strophe: 5
Verse: a    pātraviśeṣe nyastaṃ guṇāntaraṃ bʰajati vittam ādātuḥ,
Verse: b    jalam iva samudraśuktāu muktāpʰalatāṃ payodasya. \\5\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 6
Verse: a    nyagrodʰasya yatʰā bījaṃ stokaṃ sukṣetrabʰūmigam,
Verse: b    bahuvistīrṇatāṃ yāti tadvad dānaṃ supātragam. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   iti bahudʰā vicārya śrotriyān brāhmaṇān āhūya tebʰyaḥ sakāśād
Line: 2 
   dʰemādripratipāditadānakʰaṇḍoktagodānabʰūdānakanyādānavidyā/dānānnadānodakadānādidānāni
Line: 3 
   śrutvā tāni dānāni satpātre samarpya
Line: 4 
   pavitrāntaḥkaraṇaḥ san punar api vicārayati: mayāi ʼtad anuṣṭʰitaṃ
Line: 5 
   dānavratādikaṃ tadā sapʰalaṃ bʰavati yadā dvāravatīṃ gatvā
Line: 6 
   kr̥ṣṇaṃ drakṣyāmī ʼti vicārya dvāravatīṃ prati nirgatah. samudra/tīraṃ
Line: 7 
   gatvā nāvikam āhūya tasya bʰūridravyaṃ dattvā bʰikṣuka/yogivideśastʰajanānātʰādīn
Line: 8 
   nāvam āropya tāiḥ saha priyavacanāni
Line: 9 
   dʰarmagoṣṭʰīṃ kurvan yāvad gaccʰati, tāvat samudramadʰye kaścit
Line: 10 
   kṣudraparvato dr̥ṣṭaḥ. tatra parvate mahad ekaṃ devālayam āsīt.
Line: 11 
   tato devālayaṃ gatvā devatāṃ bʰuvaneśvarīṃ gandʰapuspādiṣoḍaśo/pacārāir
Line: 12 
   abʰyarcya namaskr̥tya yāvat tasyā vāmabʰāge dr̥ṣṭiṃ
Line: 13 
   nidadʰāti, tāvac cʰinnamastakastrīpuruṣayor yugalaṃ dr̥ṣṭvā puraḥ/stʰitabʰittibʰāge
Line: 14 
   likʰitāny akṣarāṇy apaśyat: yaḥ ko ʼpi paropakārī
Line: 15 
   mahādʰāiry asaṃpannaḥ svakaṇṭʰarudʰireṇa bʰuvaneśvarīm arcayiṣ/yati
Line: 16 
   tade ʼdaṃ strīpuruṣayugalaṃ sajīvaṃ bʰaviṣyati. evaṃ iikʰitaṃ
Line: 17 
   patʰitva savismayo dʰanadaḥ punar api nāvam āruhya dvārāvatīṃ
Line: 18 
   gatvā kr̥ṣṇaṃ dr̥ṣṭvā praṇamya stāuti.


Strophe: 7
Verse: a    eko ʼpi kr̥ṣṇasya sakr̥tpraṇāmo
Verse: b    daśāśvamedʰāvabʰr̥tʰena tulyaḥ;
Verse: c    daśaśvamedʰī punar eti janma,
Verse: d    kr̥ṣṇapraṇāmī na punarbʰavāya. \\7\\
:SR
Page: 80


7. Story of the Seventh Statuette - sr, mr
SR:

Strophe:
Verse:



Paragraph: 7 

   
Line: 1 
   iti stutvā śrīkr̥ṣṇasya ṣoḍaśopacārapūjāṃ kr̥tvā yad-yad apūrvavastu
Line: 2 
   samānītaṃ tat kr̥ṣṇāya samarpya dinatrayaṃ tatra nītvā nijanagaram
Line: 3 
   āgataḥ. sarvān bandʰūn kr̥ṣṇaprasādena saṃbʰāvya prabʰāte
Line: 4 
   kimapy apūrvavastu gr̥hītvā rājadarśanārtʰaṃ gataḥ. uktaṃ ca:


Strophe: 8
Verse: a    riktapāṇir na paśyeta rājānaṃ dāivataṃ gurum,
Verse: b    nāimittikaṃ viśeṣeṇa; pʰalena pʰalam ādiśet. \\8\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 8 

   
Line: 1 
   tatʰā ca:


Strophe: 9
Verse: a    iṣṭāṃ bʰāryāṃ priyaṃ mitraṃ putraṃ cā ʼpi kanīyasam
Verse: b    riktapāṇir na paśyeta tatʰā nāimittikaṃ prabʰum. \\9\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 9 

   
Line: 1 
   tato rājño haste kr̥ṣṇaprasādaṃ dattvo ʼpaviṣṭaḥ. tato rājā kṣemayā/trāṃ
Line: 2 
   pr̥ṣṭvā kamapy apūrvavr̥ttāntam apr̥ccʰat. so ʼpi samudrama/dʰye
Line: 3 
   stʰitabʰuvaneśvarīdevālayavr̥ttāntam avādīt. tac cʰrutvā
Line: 4 
   savismayo rājā tena dʰanadena saha tat stʰānaṃ gataḥ; devālaye
Line: 5 
   devatāvāmabʰāge stʰitaṃ kabandʰayugalam apaśyat. tadanantaraṃ
Line: 6 
   devatāṃ manasi smr̥tvā kʰaḍgaṃ kaṇṭʰe yāvatkaroti, tāvat kabandʰa/dvayaṃ
Line: 7 
   saśiraskaṃ sajīvam abʰūt; devatā ʼpi rājño hastāt kʰaḍgam
Line: 8 
   ākr̥ṣyā ʼbravīt: bʰo rājan, prasannā ʼsmi, varaṃ vr̥ṇīṣva. rājā ʼbravīt:
Line: 9 
   bʰo devi, yadi prasannā ʼsi, tarhy asya mitʰunasya rājyaṃ dehi.
Line: 10 
   tato devyā tasya mitʰunasya rājyaṃ dattam. rājā ʼpi dʰanadena
Line: 11 
   saha nijanagaram āgataḥ.
Line: 12 
   iti katʰāṃ katʰayitvā puttalikā bʰaṇati: bʰo rājan, tvayy evaṃ
Line: 13 
   parākramo vidyate yadi, tarhy asmin sim̐hāsana upaviśa. tac cʰrutvā
Line: 14 
   rājā tūṣṇīṃ stʰitaḥ.

Line: 15 
   iti saptamākʰyānam
:SR
Metrical Recension of 7
MR:
Version: MR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar ālokya puṇyāham ārurukṣuṃ tam āsanam
Line: 2 
   vacovilāsāir arudʰat saptamī sālabʰañjikā.
Line: 3 
   tām āha sa mahīpālaḥ: kimartʰaṃ niruṇatsi mām?
Line: 4 
   iti rājño vacaḥ śrutvā pratyabʰāṣata sā punaḥ:
Line: 5 
   mahārāja śrṇuṣve ʼdaṃ mayā yat tvaṃ nirudʰyase;
Line: 6 
   vikramādityacaritaṃ mahīyas tasya kāraṇam.
Line: 7 
   yasmin pālayati kṣonīṃ janatā sukʰitā ʼbʰavat;
Line: 8 
   tadā tu puruṣaḥ kaścin nā ʼbʰūd dāurgatyabʰājanam;
Line: 9 
   saptānāṃ vyasanānām apy ekaṃ jāgarti na kvacit;
Line: 10 
   varṇaḥ savarṇato ʼnyatra nā ʼnubadʰnanti mānasam;
Line: 11 
   brahmadʰyānavidʰāu samyak śāstracarcāvidʰāu vacaḥ
Line: 12 
   prāvartanaṃ brāhmaṇānām evaṃ carya dine-dine;
Line: 13 
   paropakāre vyasanaṃ, satye prītir aharniśam,
Line: 14 
   yaśaḥsampādane rāgo, virāgo dambʰasaṃbʰrame,
Line: 15 
   parāpavāde vāimukʰyam, ābʰimukʰyaṃ parastutāu,
Line: 16 
   sarvabʰūtanukampāyāṃ manasaḥ sāvadʰānatā,
Line: 17 
   atyantasādʰvasaspʰūrtiḥ kṣullakād api duṣkr̥tāt,
:MR
Page: 81


Two headless bodies brought to life by Vikrama
MR:



Line: 18 
   dehānityatvabuddʰyāi ʼva dʰarmakarmamatiḥ sadā;
Line: 19 
   sarvasya vāci satyatvaṃ, pāṇāv āudāryavibʰramaḥ,
Line: 20 
   subuddʰir eva hr̥daye, prasādas tu nirīkṣaṇe.
Line: 21 
   evaṃvidʰajane sāumyasaṃpannakulasaṃkule
Line: 22 
   nagare tasya nr̥pater vidyate dʰaniko vanik.
Line: 23 
   tasyā ʼsan dʰanadasye ʼva dʰanadākʰyasya saṃpadaḥ.
Line: 24 
   stʰūlalakṣaḥ śucir dakso viśesād rājavallabʰaḥ.
Line: 25 
   nirantaraṃ sukʰenāi ʼva vartamānasya mandire
Line: 26 
   kadācit tasya samabʰūd evaṃ citte vicāraṇā:
Line: 27 
   āihikaṃ mama sarvatra saṃpadā ʼpadyate sukʰam,
Line: 28 
   pāralāukikasaṃsiddʰisādʰanaṃ tu na kiṃcana;
Line: 29 
   tasmād vidvajjanāiḥ saṅgaḥ kāryaḥ śreyo ʼbʰivāñcʰatā.
Line: 30 
   iti sarvaṃ tadā cakre, tenā ʼbʰūd dʰarmavāsanā;
Line: 31 
   rajastamoguṇāu kṣīṇāu, saṃbʰūtaḥ sāttviko guṇaḥ.
Line: 32 
   tadā dānāni vidadʰe yatʰā ʼbʰūn nirmalaṃ manaḥ;
Line: 33 
   evaṃ viśuddʰasattvasya viraktir abʰavat tadā,
Line: 34 
   yayā saṃmohinīṃ māyāṃ tarante nāradādayah.
Line: 35 
   gate bahutitʰe kāle sasārtʰo dvārakām agāt;
Line: 36 
   tatra kr̥ṣṇo jagannātʰaḥ pālayaty akʰilāṃ mahīm.
Line: 37 
   anātʰabālavr̥ddʰādir yo vā lokaḥ samāgataḥ,
Line: 38 
   taṃ sarvam api bʰūtātmā saritpatim atārayat.
Line: 39 
   dʰanadaḥ so ʼpi sārtʰena saha saṃtārito ʼrṇavam,
Line: 40 
   kaṃcid dvīpaṃ samāsādya dʰanaṃ tatra vyavāharat.
Line: 41 
   kadācit saṃcaran dāivāt taṃ deśam agamat svayam,
Line: 42 
   yatra vidyotate svarṇaprāsādo bʰāiravālayaḥ.
Line: 43 
   tatrāi ʼkaṃ kiṃcid āścaryaṃ drumaṣaṇḍamanoramam
Line: 44 
   saraḥ spʰaṭikasopānapānīyapatʰabandʰuram.
Line: 45 
   āste so ʼyaṃ vaṇik śreṣṭʰaḥ samabʰyetya tadantikam,
Line: 46 
   puṇye tatsalile snātvā, vidʰivad dʰutavahnikaḥ,
Line: 47 
   pūjayām āsa puṣpādyāir balibʰir bʰāiraveśvaram,
Line: 48 
   praṇamya daṇḍavad bʰūmāv; uttiṣṭʰann eva tatpuraḥ
Line: 49 
   paṭṭikālikʰitaṃ padyam adrākṣīd vipulekṣaṇaḥ:
Line: 50 
   yadi kaścid ihā ʼbʰyetya svaśiraś cʰetsyati svayam,
Line: 51 
   daṃpatī cʰinnamūrdʰānāv etāu jīviṣyataḥ kṣaṇāt,
Line: 52 
   tato yatʰābʰilaṣitā *siddʰiḥ syād bʰāiravājñayā.
Line: 53 
   tato ʼtisaṃbʰramād dr̥ṣṭiṃ sa sarvatra prasārayan
Line: 54 
   apaśyad devapārśvastʰaṃ sastrīkaṃ cʰinnaśīrṣakam.
Line: 55 
   sādʰvasasvedapulakāir vyāptam aṅgaṃ vaṇikpateḥ;
Line: 56 
   vidīrṇamānasaḥ sadyaś cakampe mīlitekṣaṇaḥ.
Line: 57 
   tataḥ katʰaṃcid ātmānaṃ samādʰāya sa buddʰimān
Line: 58 
   devālayād viniṣkramya svāvāsam agamat punaḥ.
Line: 59 
   prabʰātasamaye bʰūyaḥ sārtʰena sahito vaṇik
Line: 60 
   nāvam āruhya vegena dvārakāṃ pratyapadyata.
Line: 61 
   tatra nārāyaṇaṃ devaṃ viṣṇuṃ śrīkr̥ṣṇanāmakam
Line: 62 
   pranamya daṇḍavad bʰaktyā tuṣṭāvā ʼvisṭayā girā:
Line: 63 
   jaya sarvajagannātʰa, jaya sarvajanapriya,
Line: 64 
   jaya yogijanāyatta, jaya svaṃjaya nāyaka!
:MR
Page: 82


7. Story of the Seventh Statuette - mr, br, jr
MR:



Line: 65 
   namas trāilokyanirmātre, namas trāilokyarakṣiṇe,
Line: 66 
   namas trāilokyasaṃhartre, namas trāilokyarūpiṇe.
Line: 67 
   iti stutvā samānītaṃ dattvā ʼsāu viṣṇave dʰanam,
Line: 68 
   sa nirgatya dvārakāyāḥ prāyād ujjayinīṃ purīm.
Line: 69 
   vaṇijaṃ vikramādityo dʰanadaṃ dʰaranīpatiḥ
Line: 70 
   sa saṃdarśanasaṃtuṣṭo madʰyesabʰām abʰāṣata:
Line: 71 
   atitʰe svāgato bʰadra; śrānto ʼsi mahatā patʰā?
Line: 72 
   brūhi kiṃ-kiṃ samānītam apūrvāścaryakāutukam.
Line: 73 
   iti rājñā samājñapto vāiśyaḥ sarvaṃ nyavedayat:
Line: 74 
   mahārāja mayā dr̥ṣṭaṃ sāvadʰāno ʼvadʰāraya!
Line: 75 
   ito dvāravatīṃ gantuṃ pravr̥ttasya mamā ʼbʰavat
Line: 76 
   kaścin madʰye ʼrṇavadvīpo, yatrā ʼste bʰairaveśvaraḥ.
Line: 77 
   tasya devasya purataḥ kabandʰaṃ śirasā pr̥tʰak
Line: 78 
   stʰitaṃ strīpum̐sayor, evaṃ padyaṃ ca likʰitaṃ spʰuṭam:
Line: 79 
   yadi kaścid ihā ʼbʰyetya svaśiraś cʰindati svayam,
Line: 80 
   daṃpatī cʰinnamūrdʰānāv etāu jīviṣyataḥ kṣaṇāt.
Line: 81 
   ittʰam atyadbʰutaṃ deva dr̥ṣṭam adbʰutavikrama;
Line: 82 
   asya saṃsmaraṇād eva kāyo bʰūyo ʼpi vepate.
Line: 83 
   evam āścaryam ākarṇya rājā ʼpy utkaṇṭʰitāntaraḥ
Line: 84 
   prayayāu tena vaṇijā sākaṃ tad bʰāiravālayam.
Line: 85 
   tatra sarvaṃ samālokya, padyārtʰaṃ ca vicārya saḥ,
Line: 86 
   svasya cikṣepa bʰūpālaḥ kāukṣeyam adʰi kandʰaram.
Line: 87 
   tataḥ saṃjīvitaṃ sadyo mitʰunaṃ samapadyata;
Line: 88 
   karaṃ dʰr̥tvāi ʼva bʰūpālam abʰākṣīd bʰāiraveśvaraḥ:
Line: 89 
   mahārāja prasanno ʼsmi, varaṃ varaya vāñcʰitam,
Line: 90 
   sattvasāhasasaṃpatteḥ pʰalaṃ yena bʰaviṣyati.
Line: 91 
   varāya preṣito rājā varayām āsa vāñcʰitam:
Line: 92 
   amuṣya mitʰunasyāi ʼva rājyaśrīr dīyatām iti.
Line: 93 
   tat tatʰe ʼty abʰidʰāyāi ʼvaṃ sa devo ʼntaradʰīyata;
Line: 94 
   pratyājagāma bʰūpālo nagaraṃ vanijā samam.
Line: 95 
   ittʰaṃ katʰām akatʰayat pāñcālī bʰojabʰūbʰuje;
Line: 96 
   īdr̥ksāhasavām̐s tvaṃ ced, adʰitiṣṭʰe ʼdam āsanam.

Line: 97 
   iti saptamī katʰā
:MR
Brief Recension of 7 [this, in mss. of br, is 5]
BR:
Version: BR


Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   atʰa pañcamyā putrikayo ʼktam: rājann ākarṇaya.
Line: 2 
   ekasmin samaye vikramārkasya samīpe ko ʼpi deśāntarād vrātī samāgato vārttāṃ
Line: 3 
   cakāra: rājan, samudramadʰye dvīpam asti. tatra mahātapovanam asti. tatra
Line: 4 
   caṇḍīprāsādaḥ; tatra ramyaṃ strīpuruṣayugmam, kiṃ tu nirjīvam asti. tatra bʰittāu
Line: 5 
   likʰitam asti: ko ʼpi jana uttamāṅgam iha devyāi nivedayati, tadā sajīvaṃ bʰavati.
Line: 6 
   etac cʰrutva rājā tasmin stʰāne gatavān, devyā āyatanaṃ prāptaḥ. tatra nirjīvaṃ
Line: 7 
   yugmaṃ dr̥ṣṭam. tad dr̥ṣṭvā rājñā nijakaṇṭʰe śastram dʰr̥tam. tāvad devī prādur
Line: 8 
   abʰut, rājā kare dʰr̥taḥ: rājan, prasannā varaṃ dadāmi; yatʰeṣṭaṃ vr̥ṇu. rājño
Line: 9 
    ʼktaṃ. devīprasādād etad yugmaṃ sajīvaṃ bʰavatu. tatas tat sajīvaṃ jātam. rājā
Line: 10 
   svapuraṃ jagāma.
Line: 11 
   putrikayo ʼktam: rājann īdr̥śaṃ sattvaṃ yasya bʰavati, tenā ʼtro ʼpaveṣṭavyam.

Line: 12 
   iti pancamī katʰā
:BR
Page: 83


Two headless bodies brought to life by Vikrama
Jainistic Recension of 7
JR:
Version: JR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar aparamuhūrte sakalām abʰiṣekasāmagrīṃ kr̥tvā bʰojarājo yāvat sim̐hasanam
Line: 2 
   ārohati, tāvat saptamaputrikā ʼvadat: rājann asmin sim̐hāsane sa upaviśati, yasya
Line: 3 
   vikramādityasadr̥śam āudāryaṃ bʰavati. kīdr̥śaṃ tad āudāryam iti rājñā pr̥ṣṭā
Line: 4 
   putrikā prāha: rājan, uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    devyāḥ saṃnihitaṃ manoharataraṃ strīpūruṣaṃ cetanā-
Verse: b    hīnaṃ rājaśiro ʼrpaṇān narapateḥ prāṇyāt; tad evaṃ śrutam,
Verse: c    gatvā tatra tatʰā vidʰitsur, amuyā pāṇāu dʰr̥to; vāñcʰitaṃ
Verse: d    brūhī ʼty, āha sa: jīvatām idam aho, vāñcʰā ca saṃpūryatām. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   avantīpuryāṃ śrīvikramanr̥paḥ. tasya rājye lokānāṃ saptavyasananiṣedʰaḥ sva/svavarṇācārānullañgʰanaṃ
Line: 2 
   śāstravicāraṇā tattvacarcā dʰarmātr̥ptiḥ pāpabʰayaṃ
Line: 3 
   kīrtivāñcʰā paropakāravyasanaṃ satyā vāṇī lobʰe ʼlobʰatā parāpavāde māunaṃ
Line: 4 
   paramātmacintā svaśarīrajugupsā saṃpattyanityatākarāudāryaṃ hr̥daye subuddʰiḥ.
Line: 5 
   tatra dʰanadanāmā vyavahārī vasati. sa ca svasaṃpattiparimāṇaṃ na jānāti. yāni
Line: 6 
   vastūni yadā puryāṃ vilokyante, tāni tadā tasya gr̥he prāpyante. tenā ʼnyadā
Line: 7 
   cintitam: mayāi ʼhikam upārjitam, paraṃ na kimapi pāralāukikam. tad vinā sarvaṃ
Line: 8 
   niṣpʰalam etat, yataḥ:


Strophe: 2
Verse: a    prāptāḥ śriyaḥ sakalakāmadugʰās, tataḥ kiṃ?
Verse: b    dattaṃ padaṃ śirasi vidviṣatāṃ, tataḥ kim?
Verse: c    kalpaṃ stʰitaṃ tanubʰr̥tāṃ tanubʰis, tataḥ kiṃ?
Verse: d    ced dʰarmasādʰanavidʰāu na rato ʼyam ātmā. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   tato dānakʰaṇḍoktaprakāreṇa dānapuṇyaṃ svagr̥he kr̥tvā tīrtʰadidr̥kṣayā deśān/taraṃ
Line: 2 
   so ʼgamat. tatra kvāpi pravahaṇe caṭitaḥ, samudrāntardvīpe gataḥ. tatra
Line: 3 
   devatāgr̥haṃ puraś candrakāntaśilābaddʰaṃ saro dr̥ṣṭaṃ tena, devagr̥havāmabʰāge
Line: 4 
   ca satpuruṣaparīkṣārtʰaṃ divyarūpaṃ devatākr̥taṃ puruṣastrīyugmaṃ pr̥tʰakśiraḥ/kabandʰaṃ
Line: 5 
   dr̥ṣṭam. tato manasi vismayo jātaḥ. punas tatrāi ʼkaśilāyām: kaścit
Line: 6 
   sattvavān naraḥ svaśirasā ʼtra baliṃ dāsyati, tadā ʼnayor jīvitaṃ bʰaviṣyatī ʼty
Line: 7 
   akṣarāṇi dr̥ṣṭāni. tatra cintitam: aho vidʰer vāicitryam; yataḥ:


Strophe: 3
Verse: a    agʰaṭitaṃ gʰaṭanāṃ nayati dʰruvaṃ,
Verse: b    sugʰaṭitaṃ kṣaṇabʰaṅguratācalam,
Verse: c    jagad idaṃ kurute sacarācaraṃ,
Verse: d    vidʰir aho balavān iti me matiḥ. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   tatas tena dʰanadena tīrtʰayātrāṃ kr̥tvā svapurīm āgatya tatsvarūpaṃ rājñe nive/ditam.
Line: 2 
   tadā rājñā vismayaprāpteno ʼktam: bʰo dʰanada, tvam āgaccʰa, āvābʰyāṃ
Line: 3 
   tatra gatvā kāutukaṃ vilokyate. tato rājā tena saha jalādʰvanā tatra dvīpe gataḥ,
Line: 4 
   dr̥ṣṭaṃ tatra strīpuruṣayugmaṃ tad vācitāny akṣarāṇi. tato manasi kr̥pā jātā,
Line: 5 
   cintitaṃ ca:


Strophe: 4
Verse: a    uvayārasamattʰeṇaṃ parovayāro ya no kao jeṇa,
Verse: b    lahiūṇa tena appā *vipʰuṃsio vāmapāeṇa. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   tato rājā snānadānādikaṃ kr̥tvā yāvat svakaṇṭʰe kʰaḍgaṃ dʰr̥tvā śiraścʰedaṃ
Line: 2 
   karoti, tāvad devatayā kare dʰr̥taḥ, katʰitaṃ ca: bʰoḥ satpuruṣa, tuṣṭā ʼsmi, yācasva
Line: 3 
   varam. tato rājño ʼktam: yadi tuṣṭā ʼsi, tarhy anayor jīvitaṃ rājyaṃ ca dehi. tato
Line: 4 
   devatayo ʼktam: bʰoḥ satpuruṣa, parīkṣārtʰam ayam upakramaḥ, tvam eva jaga/tīśr̥ṅgāraḥ,
Line: 5 
   satpuruṣo jagati nā ʼnya iti praśam̐sitaḥ. tato rājā svapurīm agāt.
Line: 6 
   ato rajann idr̥śam audaryaṃ yadi tvayi syāt, tadā ʼsmin sim̐hāsane tvam upaviśa.

Line: 7 
   iti sim̐hāsanadvātrim̐śakāyāṃ saptamakatʰā
:JR
Page: 84


Chapter: S8 



8. Story of the Eighth Statuette
Vikrama causes a water-tank to be filled
Southern Recension of 8
SR:
Version: SR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   punar api rājā yāvat sim̐hāsana upaviśati, tāvad anyayā puttalikayā
Line: 2 
   bʰaṇitam: bʰo rājan, tvayi vikramasyāu ʼdāryam asti cet, tarhy
Line: 3 
   asmin sim̐hāsana upaviśa. bʰojarājo vadati: katʰaya tasyāu ʼdārya/vr̥ttāntam.
Line: 4 
   sā ʼbravīt: śr̥ṇu rājan.
Line: 5 
   vikramo rājā bʰūmaṇḍale sarvatra nānāvinodāścaryapūrvakatʰā/kāutukādikaṃ
Line: 6 
   cāramukʰena sarvaṃ jānāti. uktaṃ ca:


Strophe: 1
Verse: a    gāvo gandʰena paśyanti, vedenāi ʼva dvijātayaḥ;
Verse: b    cārāiḥ paśyanti rājānaś, cakṣurbʰyām itare janāḥ. \\1\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 2 

   
Line: 1 
   śrūyatāṃ rājan! yo rājā bʰavati, tena sarvā ʼpi lokastʰitir jñātavyā;
Line: 2 
   sarvatra cittaṃ jñātavyam. prajāḥ samyak pālanīyā duṣṭā daṇḍa/nīyāḥ
Line: 3 
   śiṣṭā rakṣaṇīyā nyāyena dʰanopārjanaṃ kartavyam artʰiṣu
Line: 4 
   samatvena vartitavyam: etāny eva pañca mahāyajñā rājñaḥ. tatʰā
Line: 5 
   co ʼktam:


Strophe: 2
Verse: a    duṣṭasya daṇḍaḥ sujanasya pūjā,
Verse: b    nyāyena kośasya ca saṃpravr̥ddʰiḥ,
Verse: c    apakṣapāto ʼrtʰiṣu rājyarakṣā,
Verse: d    pañcāi ʼva yajñāḥ katʰitā nr̥pāṇām. \\2\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 3 

   
Line: 1 
   anyac ca:


Strophe: 3
Verse: a    kiṃ devakāryeṇa narādʰipasya
Verse: b    kr̥tvā nirodʰaṃ viṣayastʰitānām?
Verse: c    taddevakāryaṃ japayajñahomā
Verse: d    yenā ʼśrupātā na bʰavanti rāṣṭre. \\3\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 4 

   
Line: 1 
   evaṃ vikrame rājyaṃ kurvati saty ekadā cārā bʰūmaṇḍalaṃ pari/bʰramya
Line: 2 
   rājasakāśam āgatā rājñā pr̥ṣṭāḥ procuḥ: bʰo rājan, kāśmīra/deśe
Line: 3 
   mahādravyasaṃpannaḥ kaścid vaṇig āste. tena vaṇijā pañca/krośavistāraṃ
Line: 4 
   taṭākam ekaṃ kʰānitam; tanmadʰye jalaśayanasya
Line: 5 
   nārāyaṇasya devālayaṃ kāritam; param udakaṃ na lagati. punas
Line: 6 
   tena vaṇijā jalodgamananimittaṃ varuṇam uddiśya brāhmaṇāiś
Line: 7 
   caturvidʰahavanam abʰiṣekādi kāritam. tatʰā ʼpy udakaṃ na lagati.
Line: 8 
   tataḥ kʰinnaḥ san sa vaṇik taṭākapālyupary upaviṣṭaḥ pratidinaṃ
Line: 9 
   niśvasiti: aho kenāpy upāyeno ʼdakaṃ na lagati; vr̥tʰā śramo jāta
Line: 10 
   iti. ekadā taṭākapālyām upaviṣṭe sati gagane ʼmānuṣā vāg āsīt: kim
Line: 11 
   iti, bʰo vaṇikputra, kimartʰaṃ niśvasiṣi? dvātrim̐śallakṣaṇayuktasya
Line: 12 
   puruṣasya kaṇṭʰaraktena yadā taṭākaṃ sicyate, tada vimalodakaṃ
Line: 13 
   bʰaviṣyati, nā ʼnyatʰā. tac cʰrutvā tena vaṇijā taṭākapālyupari
Line: 14 
   mahad annasattraṃ maṇḍitam; tasmin sattre bʰoktuṃ svadeśa/vāsino
:SR
Page: 85


Vikrama causes a water-tank to be filled
SR:



Line: 15 
   janāḥ sarve samāyānti; tatra stʰitā adʰikāriṇas teṣāṃ deśa/vāsināṃ
Line: 16 
   purata evaṃ vadanti: yaḥ ko ʼpi svakaṇṭʰarudʰireṇa taṭākaṃ
Line: 17 
   secayiṣyati tasya śatabʰāraṃ suvarṇaṃ dīyate. iti tadvacaḥ sarve
Line: 18 
    ʼpi śr̥ṇvanti, na ko ʼpi tat sāhasam aṅgīkaroti. evaṃvidʰaṃ mahac
Line: 19 
   citraṃ dr̥ṣṭam.
Line: 20 
   teṣāṃ vacanaṃ śrutvā vikramārko rājā svayaṃ tatra gato jalaśa/yanasya
Line: 21 
   viṣṇor mahāprāsādam atimanoharam ativiśālaṃ taṭākaṃ ca
Line: 22 
   dr̥ṣṭvā vismayaṃ gato manasi vicārayati: yadi mama kaṇṭʰaraktene
Line: 23 
    ʼdaṃ taṭākaṃ secayiṣyāmi, tarhī ʼdaṃ jalāiḥ paripūrṇaṃ bʰaviṣyati,
Line: 24 
   sakalalokasyo ʼpakāro bʰaviṣyati. idaṃ mama śarīraṃ sarvatʰā
Line: 25 
   varṣaśatam api stʰitvā vināśam eva yāsyati; ato mahatā puruṣeṇa
Line: 26 
   śarīre mamatvaṃ na kāryam; paropakārārtʰaṃ śarīram api dātav/yam.
Line: 27 
   uktaṃ ca:


Strophe: 4
Verse: a    śatam api śaradānāṃ jīvitaṃ dʰārayitvā
Verse: b    śayanam adʰiśayānaḥ sarvatʰā nāśam eti;
Verse: c    sulabʰavipadi dehe sarvalokāikanindye
Verse: d    na vidadʰati mamatvaṃ ye hi lokojjvalās te. \\4\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 5 

   
Line: 1 
   kiṃ ca:


Strophe: 5
Verse: a    sarvadāi ʼva rujā ʼkrāntaṃ sarvadāi ʼva śuco gr̥ham,
Verse: b    sarvadā patanaprāptaṃ dehināṃ dehapañjaram. \\5\\
Strophe: 6
Verse: a    tāir eva pʰalam etasya gr̥hītaṃ puṇyakarmabʰih,
Verse: b    virajya janmanaḥ svārtʰe yāiḥ śarīraṃ kadartʰitam. \\6\\
Strophe: Verse:


Paragraph: 6 

   
Line: 1 
   evaṃ vicārya *puraḥstʰitaprāsādagarbʰagato jalaśayanasya viṣṇoḥ
Line: 2 
   pūjāṃ vidʰāya namaskr̥tya bʰaṇati: bʰo jaladevate, tvaṃ dvātrim̐śal/lakṣaṇayuktapuruṣasya
Line: 3 
   kaṇṭʰaraktaṃ vāñcʰasi; tarhi mamā ʼnena
Line: 4 
   kaṇṭʰaraktena tr̥ptā satī ʼdaṃ taṭākaṃ jalāiḥ paripūrṇaṃ kuru. ity
Line: 5 
   uktvā yāvat kaṇṭʰe kʰaḍgaṃ karoti, tāvad devatayā kʰaḍgaṃ dʰr̥tvā
Line: 6 
   bʰaṇitam: bʰo vīra, tavā ʼhaṃ prasannā ʼsmi, varaṃ vr̥ṇīṣva. rājā
Line: 7 
    ʼvādīt: yadi mama prasannā jātā ʼsi, tarhī ʼdaṃ taṭākaṃ jalāiḥ pari/pūrṇaṃ
Line: 8 
   kuru. punar devyā bʰaṇitam: bʰo rājan, tvam asmāt
Line: 9 
   stʰānāt tvaritaṃ nirgaccʰa, yāvat paścāt paśyasi, tāvaj jalāīḥ pari/pūrṇaṃ
Line: 10 
   bʰaviṣyati. tac cʰrutvā rājā satvaraṃ taṭākapālīṃ gataḥ;
Line: 11 
   taṭākaṃ ca jalāiḥ paripūrṇam abʰūt. rājā vikramo ʼpi svanagaram
Line: 12 
   agamat.
Line: 13 
   iti katʰāṃ katʰayitvā puttalikā bʰojarājam abravīt: bʰo rājan,
Line: 14 
   tvayy evam āudāryaparopakārasattvasāraprabʰr̥tayo guṇā vidyante
Line: 15 
   cet, tarhy asmin sim̐hāsane samupaviśa.

Line: 16 
   ity aṣṭamākʰyānam
:SR
Page: 86


8. Story of the Eighth Statuette - mr, br, jr
Metrical Recension of 8
MR:
Version: MR



Paragraph: 1 

   
Line: 1 
   tataḥ kadācid āroḍʰum āsanaṃ samupāgatam
Line: 2 
   babʰāṣe bʰojabʰūpālam aṣṭamī sālabʰañjikā
Line: 3 
   punaḥ: sim̐hāsanaṃ rājann āroḍʰavyaṃ tadā tvayā,
Line: 4 
   asti sāhasasaṃpattir vikramādityavat tvayi.
Line: 5 
   ity ukte kāutukākrāntacetasā bʰojabʰūbʰujā
Line: 6 
   tasya sāhasasaṃpattiṃ pr̥ṣṭā, sā pratyabʰāṣata:
Line: 7 
   rāṣṭre pure ca ko me ʼsti hito vā ʼpy ahito janaḥ,
Line: 8 
   dʰarmyo ʼdʰarmyas tatʰā nyāyī vidviṣaś ca vicāryatām;
Line: 9 
   pūrvaṃ rājñe ʼti niścitya preṣitānāṃ samantataḥ
Line: 10 
   cārāṇāṃ dvāu mahīpālaṃ prāptāu kāśmīramaṇḍalāt.
Line: 11 
   tadādeśād abʰāṣiṣṭāṃ tāu carāu rājasaṃnidʰāu:
Line: 12 
   tvadādeśāt tad asmākaṃ svātmadr̥ggocarīkr̥tam.
Line: 13 
   kāśmīramaṇḍale deva vaṇig eko mahādʰanaḥ;
Line: 14 
   tena kʰāto mahān ekas taṭāko yojanāyataḥ.
Line: 15 
   atiprayatne ʼpi kr̥te salilaṃ no ʼpapadyate;
Line: 16 
   kasyā ʼdr̥ṣṭāvahīnasya pāuruṣaṃ kevalaṃ pʰalet?
Line: 17 
   tato vanig asāu śrāntas taṭākaṃ prativāsaram
Line: 18 
   upaviśya taṭākasya setāu niśvasya gaccʰati.
Line: 19 
   evaṃ duḥkʰārṇave magnaṃ vāg uvācā ʼśarīrinī:
Line: 20 
   dvātrim̐śallakṣaṇayujaḥ pum̐saḥ kaṇṭʰāsrasecanāt
Line: 21 
   kāsāro ʼsāu payaḥpūraparipūrṇo bʰaviṣyati.
Line: 22 
   iti tadvacanāt sadyo vimr̥śya svamanīṣayā.
Line: 23 
   abʰilāṣasya saṃsiddʰyāi tatro ʼpāyam acintayat;
Line: 24 
   kāritāḥ svarṇapuruṣāḥ saptabʰiḥ svarṇakoṭibʰiḥ,
Line: 25 
   dvātrim̐śallaksaṇopetamartyakaṇṭʰāsramūlyakam.
Line: 26 
   stʰāpayitvā ʼtʰa sāuvarṇān setor upari pūruṣān,
Line: 27 
   tatrāi ʼva sa śilāstambʰe padyam ekam alīlikʰat:
Line: 28 
   yaḥ kaścil lakṣaṇopetaḥ śoṇitāir nijakaṇṭʰajāiḥ
Line: 29 
   yadi setum imam siñcet, tasye ʼme svarnapūruṣāḥ.
Line: 30 
   ity ākarṇya sa cārābʰyāṃ samanantarajanmanā
Line: 31 
   kāutukena samaṃ rājā yayāu yatra vaṇiksaraḥ.
Line: 32 
   tatsaromadʰyam adʰyāste prāsādo jalaśāyinaḥ,
Line: 33 
   yatra saṃdr̥śyate viśvakarmanirmāṇacāturī.
Line: 34 
   tatprāsādāṣṭadigbʰāgeṣv aṣṭabʰāiravamūrtayaḥ,
Line: 35 
   lambodarādidevāś ca tatrānte viniveśitāḥ.
Line: 36 
   caṇḍatāṇḍavasaṃrambʰaprotkṣiptabʰujamaṇḍalaḥ
Line: 37 
   canḍikāramaṇas tatra stʰāpitas tāṇḍaveśvaraḥ.
Line: 38 
   tatpurastād atisnigdʰaḥ pañcāśatkaranirmitaḥ
Line: 39 
   sapratiṣṭʰaṃ ca nihitaḥ śīlastambʰo ʼpi dr̥śyate.
Line: 40 
   tasyo ʼpari varaahasya viṣṇor mūrtir manoramā,
Line: 41 
   setūpari *tataḥ stʰāne stʰāpitaḥ parameśvaraḥ,
Line: 42 
   caturvinśatimūrtināṃ tatrai ʼva stʰapanā kr̥tā.
Line: 43 
   dīyate pūpabʰūyiṣṭʰam annadānam avāritam