TITUS
Text: M 
Mahābhārata


Machine-readable Text of the Mahābhārata,
prepared on the basis of the critical edition by
Sukthankar, Belvalkar e.a.,
Mahābhārata-Saṃhitā
vol. 1-13,
Poona 1937-1964;
by Muneo Tokunaga
Kyōtō, Japan;
completed on November 14, 1991;
first revised version (V1): September 16, 1994;
adaptations (including restitution of compounds) by John D. Smith,
November 1995;
TITUS version including interlinear arrangement of transcriptional and transliterational versions by Jost Gippert,
April 1995 / June 1997 / 28.2.1998 / 21.6.1998 / 15.3.2000 / 5.1.2002 / 4.12.2008


*** Copyright Muneo Tokunaga, Kyōtō 1991-1998***



The copyright holder gives permission for this file to be distributed freely for academic, non-commercial purposes. This file may not be sold or distributed in any manner requiring payment, either alone, or with other texts. And it must not be used as part of any software system which is sold or distributed other than freely.
If you desire to make such use of this file, you must contact the copyright holders for permission to do so.

Any (free) software system that makes use of this file must include a clear acknowledgement of the copyright holders' copyright which should display each time the program runs.

The copyright holder would be grateful to be informed of any substantial uses made of this file.




Book: 1 
Adi-Parvan



Chapter: 1 
Adhyāya 1


Halfverse: a    nārāyaṇaṃ namaskr̥tya   naraṃ caiva narottamam
   nārāyaṇaṃ namas-kr̥tya   naraṃ caiva nara_uttamam /
Halfverse: c    devīṃ sarasvatīṃ caiva   tato jayam udīrayet
   devīṃ sarasvatīṃ caiva   tato jayam udīrayet /0/


Verse: 1 
Halfverse: A    lomaharṣaṇaputra ugraśravāḥ sūtaḥ paurāṇiko naimiṣāraṇye śaunakasya kulapater dvādaśavārṣike satre
   loma-harṣaṇa-putra_ugra-śravāḥ sūtaḥ paurāṇiko naimiṣa_araṇye śaunakasya kula-pater dvādaśa-vārṣike satre /1/ q


Verse: 2 
Halfverse: a    samāsīnān abʰyagaccʰad   brahmarṣīn saṃśitavratān
   samāsīnān abʰyagaccʰad   brahmarṣīn saṃśita-vratān /
Halfverse: c    vinayāvanato bʰūtvā   kadā cit sūtanandanaḥ
   vinaya_avanato bʰūtvā   kadācit sūta-nandanaḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    tam āśramam anuprāptaṃ   naimiṣāraṇyavāsinaḥ
   tam āśramam anuprāptaṃ   naimiṣa_araṇya-vāsinaḥ /
Halfverse: c    citrāḥ śrotuṃ katʰās tatra   parivavrus tapasvinaḥ
   citrāḥ śrotuṃ katʰās tatra   parivavrus tapasvinaḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    abʰivādya munīṃs tāṃs tu   sarvān eva kr̥tāñjaliḥ
   abʰivādya munīṃs tāṃs tu   sarvān eva kr̥ta_añjaliḥ /
Halfverse: c    apr̥ccʰat sa tapovr̥ddʰiṃ   sadbʰiś caivābʰinanditaḥ
   apr̥ccʰat sa tapo-vr̥ddʰiṃ   sadbʰiś caiva_abʰinanditaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    atʰa teṣūpaviṣṭeṣu   sarveṣv eva tapasviṣu
   atʰa teṣu_upaviṣṭeṣu   sarveṣv eva tapasviṣu /
Halfverse: c    nirdiṣṭam āsanaṃ bʰeje   vinayāl lomaharṣaṇiḥ
   nirdiṣṭam āsanaṃ bʰeje   vinayāl loma-harṣaṇiḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    sukʰāsīnaṃ tatas taṃ tu   viśrāntam upalakṣya ca
   sukʰa_āsīnaṃ tatas taṃ tu   viśrāntam upalakṣya ca /
Halfverse: c    atʰāpr̥ccʰad r̥ṣis tatra   kaś cit prastāvayan katʰāḥ
   atʰa_apr̥ccʰad r̥ṣis tatra   kaścit prastāvayan katʰāḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    kr̥ta āgamyate saute   kva cāyaṃ vihr̥tas tvayā
   kr̥ta\ āgamyate saute   kva ca_ayaṃ vihr̥tas tvayā / ՙ
Halfverse: c    kālaḥ kamalapatrākṣa   śaṃsaitat pr̥ccʰato mama
   kālaḥ kamala-patra_akṣa   śaṃsa_etat pr̥ccʰato mama /7/

Verse: 8  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    janamejayasya rājarṣeḥ   sarpasatre mahātmanaḥ
   janamejayasya rājarṣeḥ   sarpa-satre mahātmanaḥ / q
Halfverse: c    samīpe pārtʰivendrasya   samyak pārikṣitasya ca
   samīpe pārtʰiva_indrasya   samyak pārikṣitasya ca /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    kr̥ṣṇadvaipāyana proktāḥ   supuṇyā vividʰāḥ katʰāḥ
   kr̥ṣṇa-dvaipāyana proktāḥ   supuṇyā vividʰāḥ katʰāḥ /
Halfverse: c    katʰitāś cāpi vidʰivad   yā vaiśampāyanena vai
   katʰitāś ca_api vidʰivad   yā vaiśampāyanena vai /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    śrutvāhaṃ tā vicitrārtʰā   mahābʰārata saṃśritāḥ
   śrutvā_ahaṃ tā vicitra_artʰā   mahā-bʰārata saṃśritāḥ /
Halfverse: c    bahūni saṃparikramya   tīrtʰāny āyatanāni ca
   bahūni saṃparikramya   tīrtʰāny āyatanāni ca /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    samantapañcakaṃ nāma   puṇyaṃ dvijaniṣevitam
   samanta-pañcakaṃ nāma   puṇyaṃ dvija-niṣevitam /
Halfverse: c    gatavān asmi taṃ deśaṃ   yuddʰaṃ yatrābʰavat purā
   gatavān asmi taṃ deśaṃ   yuddʰaṃ yatra_abʰavat purā /
Halfverse: e    pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca   sarveṣāṃ ca mahīkṣitām
   pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca   sarveṣāṃ ca mahīkṣitām /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    didr̥kṣur āgatas tasmāt   samīpaṃ bʰavatām iha
   didr̥kṣur āgatas tasmāt   samīpaṃ bʰavatām iha /
Halfverse: c    āyuṣmantaḥ sarva eva   brahmabʰūtā hi me matāḥ
   āyuṣmantaḥ sarva\ eva   brahma-bʰūtā hi me matāḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    asmin yajñe mahābʰāgāḥ   sūryapāvaka varcasaḥ
   asmin yajñe mahā-bʰāgāḥ   sūrya-pāvaka varcasaḥ /
Halfverse: c    kr̥tābʰiṣekāḥ śucayaḥ   kr̥tajapyā hutāgnayaḥ
   kr̥ta_abʰiṣekāḥ śucayaḥ   kr̥ta-japyā huta_agnayaḥ /
Halfverse: e    bʰavanta āsate svastʰā   bravīmi kim ahaṃ dvijāḥ
   bʰavanta\ āsate svastʰā   bravīmi kim ahaṃ dvijāḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    purāṇasaṃśritāḥ puṇyāḥ   katʰā vā dʰarmasaṃśritāḥ
   purāṇa-saṃśritāḥ puṇyāḥ   katʰā vā dʰarma-saṃśritāḥ /
Halfverse: c    itivr̥ttaṃ narendrāṇām   r̥ṣīṇāṃ ca mahātmanām
   itivr̥ttaṃ nara_indrāṇām   r̥ṣīṇāṃ ca mahātmanām /14/

Verse: 15  {R̥ṣayaḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    dvaipāyanena yat proktaṃ   purāṇaṃ paramarṣiṇā
   dvaipāyanena yat proktaṃ   purāṇaṃ parama-r̥ṣiṇā /
Halfverse: c    surair brahmarṣibʰiś caiva   śrutvā yad abʰipūjitam
   surair brahma-r̥ṣibʰiś caiva   śrutvā yad abʰipūjitam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tasyākʰyāna variṣṭʰasya   vicitrapadaparvaṇaḥ
   tasya_ākʰyāna variṣṭʰasya   vicitra-pada-parvaṇaḥ /
Halfverse: c    sūkṣmārtʰa nyāyayuktasya   vedārtʰair bʰūṣitasya ca
   sūkṣma_artʰa nyāya-yuktasya   veda_artʰair bʰūṣitasya ca /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    bʰāratasyetihāsasya   puṇyāṃ grantʰārtʰa saṃyutām
   bʰāratasya_itihāsasya   puṇyāṃ grantʰa_artʰa saṃyutām /
Halfverse: c    saṃskāropagatāṃ brāhmīṃ   nānā śāstropabr̥ṃhitām {!}
   saṃskāra_upagatāṃ brāhmīṃ   nānā śāstra_upabr̥ṃhitām /17/ {!}

Verse: 18 
Halfverse: a    janamejayasya yāṃ rājño   vaiśampāyana uktavān
   janamejayasya yāṃ rājño   vaiśampāyana\ uktavān / q
Halfverse: c    yatʰāvat sa r̥ṣis tuṣṭyā   satre dvaipāyanājñayā
   yatʰāvat sa\ r̥ṣis tuṣṭyā   satre dvaipāyana_ājñayā /18/ ՙ

Verse: 19 
Halfverse: a    vedaiś caturbʰiḥ samitāṃ   vyāsasyādbʰuta karmaṇaḥ
   vedaiś caturbʰiḥ samitāṃ   vyāsasya_adbʰuta karmaṇaḥ /
Halfverse: c    saṃhitāṃ śrotum iccʰāmo   dʰarmyāṃ pāpabʰayāpahām
   saṃhitāṃ śrotum iccʰāmo   dʰarmyāṃ pāpa-bʰaya_apahām /19/

Verse: 20  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    ādyaṃ puruṣam īśānaṃ   puruhūtaṃ puru ṣṭutam
   ādyaṃ puruṣam īśānaṃ   puru-hūtaṃ puru ṣṭutam /
Halfverse: c    r̥tam ekākṣaraṃ brahma   vyaktāvyaktaṃ sanātanam
   r̥tam eka_akṣaraṃ brahma   vyakta_avyaktaṃ sanātanam /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    asac ca sac caiva ca yad   viśvaṃ sad asataḥ param
   asac ca sac caiva ca yad   viśvaṃ sad asataḥ param /
Halfverse: c    parāvarāṇāṃ sraṣṭāraṃ   purāṇaṃ param avyayam
   para_avarāṇāṃ sraṣṭāraṃ   purāṇaṃ param avyayam /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    maṅgalyaṃ maṅgalaṃ viṣṇuṃ   vareṇyam anagʰaṃ śucim
   maṅgalyaṃ maṅgalaṃ viṣṇuṃ   vareṇyam anagʰaṃ śucim /
Halfverse: c    namaskr̥tya hr̥ṣīkeśaṃ   carācaraguruṃ harim
   namas-kr̥tya hr̥ṣīkeśaṃ   cara_acara-guruṃ harim /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    maharṣeḥ pūjitasyeha   sarvaloke mahātmanaḥ
   maharṣeḥ pūjitasya_iha   sarva-loke mahātmanaḥ /
Halfverse: c    pravakṣyāmi mataṃ kr̥tsnaṃ   vyāsasyāmita tejasaḥ
   pravakṣyāmi mataṃ kr̥tsnaṃ   vyāsasya_amita tejasaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    ācakʰyuḥ kavayaḥ ke cit   saṃpratyācakṣate pare
   ācakʰyuḥ kavayaḥ kecit   saṃpratyācakṣate pare /
Halfverse: c    ākʰyāsyanti tatʰaivānye   itihāsam imaṃ bʰuvi
   ākʰyāsyanti tatʰaiva_anye itihāsam imaṃ bʰuvi /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    idaṃ tu triṣu lokeṣu   mahaj jñānaṃ pratiṣṭʰitam
   idaṃ tu triṣu lokeṣu   mahaj jñānaṃ pratiṣṭʰitam /
Halfverse: c    vistaraiś ca samāsaiś ca   dʰāryate yad dvijātibʰiḥ
   vistaraiś ca samāsaiś ca   dʰāryate yad dvijātibʰiḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    alaṃkr̥taṃ śubʰaiḥ śabdaiḥ   samayair divyamānuṣaiḥ
   alaṃkr̥taṃ śubʰaiḥ śabdaiḥ   samayair divya-mānuṣaiḥ /
Halfverse: c    cʰando vr̥ttaiś ca vividʰair   anvitaṃ viduṣāṃ priyam
   cʰando vr̥ttaiś ca vividʰair   anvitaṃ viduṣāṃ priyam /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    niṣprabʰe 'smin nirāloke   sarvatas tamasāvr̥te
   niṣprabʰe_asmin nirāloke   sarvatas tamasā_āvr̥te /
Halfverse: c    br̥had aṇḍam abʰūd ekaṃ   prajānāṃ bījam akṣayam
   br̥had aṇḍam abʰūd ekaṃ   prajānāṃ bījam akṣayam /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    yugasyādau nimittaṃ tan   mahad divyaṃ pracakṣate
   yugasya_ādau nimittaṃ tan   mahad divyaṃ pracakṣate /
Halfverse: c    yasmiṃs tac cʰrūyate satyaṃ   jyotir brahma sanātanam
   yasmiṃs tat śrūyate satyaṃ   jyotir brahma sanātanam /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    adbʰutaṃ cāpy acintyaṃ ca   sarvatra samatāṃ gatam
   adbʰutaṃ ca_apy acintyaṃ ca   sarvatra samatāṃ gatam /
Halfverse: c    avyaktaṃ kāraṇaṃ sūkṣmaṃ   yat tat sadasad ātmakam
   avyaktaṃ kāraṇaṃ sūkṣmaṃ   yat tat sad-asad ātmakam /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    yasmāt pitāmaho jajñe   prabʰur ekaḥ prajāpatiḥ
   yasmāt pitāmaho jajñe   prabʰur ekaḥ prajāpatiḥ /
Halfverse: c    brahmā suraguruḥ stʰāṇur   manuḥ kaḥ parameṣṭʰy atʰa
   brahmā sura-guruḥ stʰāṇur   manuḥ kaḥ parameṣṭʰy atʰa /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    prācetasas tatʰā dakṣo   daṣka putrāś ca sapta ye
   prācetasas tatʰā dakṣo   daṣka putrāś ca sapta ye /
Halfverse: c    tataḥ prajānāṃ patayaḥ   prābʰavann ekaviṃśatiḥ
   tataḥ prajānāṃ patayaḥ   prābʰavann eka-viṃśatiḥ /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    puruṣaś cāprameyātmā   yaṃ sarvam r̥ṣayo viduḥ
   puruṣaś ca_aprameya_ātmā   yaṃ sarvam r̥ṣayo viduḥ /
Halfverse: c    viśve devās tatʰādityā   vasavo 'tʰāśvināv api
   viśve devās tatʰā_ādityā   vasavo_atʰa_āśvināv api /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    yakṣāḥ sādʰyāḥ piśācāś ca   guhyakāḥ pitaras tatʰā
   yakṣāḥ sādʰyāḥ piśācāś ca   guhyakāḥ pitaras tatʰā /
Halfverse: c    tataḥ prasūtā vidvāṃsaḥ   śiṣṭā brahmarṣayo 'malāḥ
   tataḥ prasūtā vidvāṃsaḥ   śiṣṭā brahmarṣayo_amalāḥ /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    rājarṣayaś ca bahavaḥ   sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ
   rāja-r̥ṣayaś ca bahavaḥ   sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ /
Halfverse: c    āpo dyauḥ pr̥tʰivī vāyur   antarikṣaṃ diśas tatʰā
   āpo dyauḥ pr̥tʰivī vāyur   antarikṣaṃ diśas tatʰā /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    saṃvatsarartavo māsāḥ   pakṣāho rātrayaḥ kramāt
   saṃvatsara-r̥tavo māsāḥ   pakṣa_aho rātrayaḥ kramāt /
Halfverse: c    yac cānyad api tat sarvaṃ   saṃbʰūtaṃ lokasākṣikam
   yac ca_anyad api tat sarvaṃ   saṃbʰūtaṃ loka-sākṣikam /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    yad idaṃ dr̥śyate kiṃ cid   bʰūtaṃ stʰāvarajaṅgamam
   yad idaṃ dr̥śyate kiṃcid   bʰūtaṃ stʰāvara-jaṅgamam /
Halfverse: c    punaḥ saṃkṣipyate sarvaṃ   jagat prāpte yugakṣaye
   punaḥ saṃkṣipyate sarvaṃ   jagat prāpte yuga-kṣaye /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    yatʰartāv r̥tuliṅgāni   nānārūpāṇi paryaye
   yatʰā-r̥tāv r̥tu-liṅgāni   nānā-rūpāṇi paryaye /
Halfverse: c    dr̥śyante tāni tāny eva   tatʰā bʰāvā yugādiṣu
   dr̥śyante tāni tāny eva   tatʰā bʰāvā yuga_ādiṣu /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    evam etad anādy antaṃ   bʰūtasaṃhāra kārakam
   evam etad anādy antaṃ   bʰūta-saṃhāra kārakam /
Halfverse: c    anādi nidʰanaṃ loke   cakraṃ saṃparivartate
   anādi nidʰanaṃ loke   cakraṃ saṃparivartate /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    trayas triṃśat sahasrāṇi   trayas triṃśac cʰatāni ca
   trayas triṃśat sahasrāṇi   trayas triṃśat śatāni ca /
Halfverse: c    trayas triṃśac ca devānāṃ   sr̥ṣṭiḥ saṃkṣepa lakṣaṇā
   trayas triṃśac ca devānāṃ   sr̥ṣṭiḥ saṃkṣepa lakṣaṇā /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    divaḥ putro br̥had bʰānuś   cakṣur ātmā vibʰāvasuḥ
   divaḥ putro br̥had bʰānuś   cakṣur ātmā vibʰāvasuḥ /
Halfverse: c    savitā ca r̥cīko 'rko   bʰānur āśā vaho raviḥ
   savitā ca\ r̥cīko_arko   bʰānur āśā vaho raviḥ /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    putrā vivasvataḥ sarve   mahyas teṣāṃ tatʰāvaraḥ
   putrā vivasvataḥ sarve   mahyas teṣāṃ tatʰā_avaraḥ /
Halfverse: c    deva bʰrāṭ tanayas tasya   tasmāt subʰrāḍ iti smr̥taḥ
   deva bʰrāṭ tanayas tasya   tasmāt subʰrāḍ iti smr̥taḥ /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    subʰrājas tu trayaḥ putrāḥ   prajāvanto bahuśrutāḥ
   subʰrājas tu trayaḥ putrāḥ   prajāvanto bahu-śrutāḥ /
Halfverse: c    daśa jyotiḥ śatajyotiḥ   sahasrajyotir ātmavān
   daśa jyotiḥ śata-jyotiḥ   sahasra-jyotir ātmavān /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    daśa putrasahasrāṇi   daśa jyoter mahātmanaḥ
   daśa putra-sahasrāṇi   daśa jyoter mahātmanaḥ /
Halfverse: c    tato daśaguṇāś cānye   śatajyoter ihātmajāḥ
   tato daśa-guṇāś ca_anye   śata-jyoter iha_ātmajāḥ /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    bʰūyas tato daśaguṇāḥ   sahasrajyotiṣaḥ sutāḥ
   bʰūyas tato daśa-guṇāḥ   sahasra-jyotiṣaḥ sutāḥ /
Halfverse: c    tebʰyo 'yaṃ kuruvaṃśaś ca   yadūnāṃ bʰaratasya ca
   tebʰyo_ayaṃ kuru-vaṃśaś ca   yadūnāṃ bʰaratasya ca /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    yayātīkṣvāku vaṃśaś ca   rājarṣīṇāṃ ca sarvaśaḥ
   yayāti_ikṣvāku vaṃśaś ca   rājarṣīṇāṃ ca sarvaśaḥ /
Halfverse: c    saṃbʰūtā bahavo vaṃśā   bʰūtasargāḥ savistarāḥ
   saṃbʰūtā bahavo vaṃśā   bʰūta-sargāḥ savistarāḥ /45/

Verse: 46 
Halfverse: a    bʰūtastʰānāni sarvāṇi   rahasyaṃ vividʰaṃ ca yat
   bʰūta-stʰānāni sarvāṇi   rahasyaṃ vividʰaṃ ca yat /
Halfverse: c    veda yogaṃ savijñānaṃ   dʰarmo 'rtʰaḥ kāma eva ca
   veda yogaṃ savijñānaṃ   dʰarmo_artʰaḥ kāma\ eva ca /46/

Verse: 47 
Halfverse: a    dʰarmakāmārtʰa śāstrāṇi   śāstrāṇi vividʰāni ca
   dʰarma-kāma_artʰa śāstrāṇi   śāstrāṇi vividʰāni ca /
Halfverse: c    lokayātrā vidʰānaṃ ca   saṃbʰūtaṃ dr̥ṣṭavān r̥ṣiḥ
   loka-yātrā vidʰānaṃ ca   saṃbʰūtaṃ dr̥ṣṭavān r̥ṣiḥ /47/

Verse: 48 
Halfverse: a    itihāsāḥ savaiyākʰyā   vividʰāḥ śrutayo 'pi ca
   itihāsāḥ savaiyākʰyā   vividʰāḥ śrutayo_api ca /
Halfverse: c    iha sarvam anukrāntam   uktaṃ grantʰasya lakṣaṇam
   iha sarvam anukrāntam   uktaṃ grantʰasya lakṣaṇam /48/

Verse: 49 
Halfverse: a    vistīryaitan mahaj jñānam   r̥ṣiḥ saṃkṣepam abravīt
   vistīrya_etan mahaj jñānam   r̥ṣiḥ saṃkṣepam abravīt /
Halfverse: c    iṣṭaṃ hi viduṣāṃ loke   samāsa vyāsa dʰāraṇam
   iṣṭaṃ hi viduṣāṃ loke   samāsa vyāsa dʰāraṇam /49/

Verse: 50 
Halfverse: a    manvādi bʰārataṃ ke cid   āstīkādi tatʰāpare
   manv-ādi bʰārataṃ kecid   āstīka_ādi tatʰā_apare /
Halfverse: c    tatʰoparicarādy anye   viprāḥ samyag adʰīyate
   tatʰā_uparicara_ādy anye   viprāḥ samyag adʰīyate /50/

Verse: 51 
Halfverse: a    vividʰaṃ saṃhitā jñānaṃ   dīpayanti manīṣiṇaḥ
   vividʰaṃ saṃhitā jñānaṃ   dīpayanti manīṣiṇaḥ /
Halfverse: c    vyākʰyātuṃ kuśalāḥ ke cid   grantʰaṃ dʰārayituṃ pare
   vyākʰyātuṃ kuśalāḥ kecid   grantʰaṃ dʰārayituṃ pare /51/

Verse: 52 
Halfverse: a    tapasā brahmacaryeṇa   vyasya vedaṃ sanātanam
   tapasā brahma-caryeṇa   vyasya vedaṃ sanātanam /
Halfverse: c    itihāsam imaṃ cakre   puṇyaṃ satyavatī sutaḥ
   itihāsam imaṃ cakre   puṇyaṃ satyavatī sutaḥ /52/

Verse: 53 
Halfverse: a    parāśarātmajo vidvān   brahmarṣiḥ saṃśitavrataḥ
   parāśara_ātmajo vidvān   brahmarṣiḥ saṃśita-vrataḥ /
Halfverse: c    mātur niyogād dʰarmātmā   gāṅgeyasya ca dʰīmataḥ
   mātur niyogād dʰarma_ātmā   gāṅgeyasya ca dʰīmataḥ /53/

Verse: 54 
Halfverse: a    kṣetre vicitravīryasya   kr̥ṣṇadvaipāyanaḥ purā
   kṣetre vicitra-vīryasya   kr̥ṣṇa-dvaipāyanaḥ purā /
Halfverse: c    trīn agnīn iva kauravyāñ   janayām āsa vīryavān
   trīn agnīn iva kauravyān   janayām āsa vīryavān /54/

Verse: 55 
Halfverse: a    utpādya dʰr̥tarāṣṭraṃ ca   pāṇḍuṃ viduram eva ca
   utpādya dʰr̥tarāṣṭraṃ ca   pāṇḍuṃ viduram eva ca /
Halfverse: c    jagāma tapase dʰīmān   punar evāśramaṃ prati
   jagāma tapase dʰīmān   punar eva_āśramaṃ prati /55/

Verse: 56 
Halfverse: a    teṣu jāteṣu vr̥ddʰeṣu   gateṣu paramāṃ gatim
   teṣu jāteṣu vr̥ddʰeṣu   gateṣu paramāṃ gatim /
Halfverse: c    abravīd bʰārataṃ loke   mānuṣe 'smin mahān r̥ṣiḥ
   abravīd bʰārataṃ loke   mānuṣe_asmin mahān r̥ṣiḥ /56/

Verse: 57 
Halfverse: a    janamejayena pr̥ṣṭaḥ   san brāhmaṇaiś ca sahasraśaḥ
   janamejayena pr̥ṣṭaḥ   san brāhmaṇaiś ca sahasraśaḥ / q
Halfverse: c    śaśāsa śiṣyam āsīnaṃ   vaiśampāyanam antike
   śaśāsa śiṣyam āsīnaṃ   vaiśampāyanam antike /57/

Verse: 58 
Halfverse: a    sa sadasyaiḥ sahāsīnaḥ   śrāvayām āsa bʰāratam
   sa sadasyaiḥ saha_āsīnaḥ   śrāvayām āsa bʰāratam /
Halfverse: c    karmāntareṣu yajñasya   codyamānaḥ punaḥ punaḥ
   karma_antareṣu yajñasya   codyamānaḥ punaḥ punaḥ /58/

Verse: 59 
Halfverse: a    vistaraṃ kuruvaṃśasya   gāndʰāryā dʰarmaśīlatām
   vistaraṃ kuru-vaṃśasya   gāndʰāryā dʰarma-śīlatām /
Halfverse: c    kṣattuḥ prajñāṃ dʰr̥tiṃ kuntyāḥ   samyag dvaipāyano 'bravīt
   kṣattuḥ prajñāṃ dʰr̥tiṃ kuntyāḥ   samyag dvaipāyano_abravīt /59/

Verse: 60 
Halfverse: a    vāsudevasya māhātmyaṃ   pāṇḍavānāṃ ca satyatām
   vāsudevasya māhātmyaṃ   pāṇḍavānāṃ ca satyatām /
Halfverse: c    durvr̥ttaṃ dʰārtarāṣṭrāṇām   uktavān bʰagavān r̥ṣiḥ
   durvr̥ttaṃ dʰārtarāṣṭrāṇām   uktavān bʰagavān r̥ṣiḥ /60/

Verse: 61 
Halfverse: a    caturviṃśatisāhasrīṃ   cakre bʰārata saṃhitām
   caturviṃśati-sāhasrīṃ   cakre bʰārata saṃhitām /
Halfverse: c    upākʰyānair vinā tāvad   bʰārataṃ procyate budʰaiḥ
   upākʰyānair vinā tāvad   bʰārataṃ procyate budʰaiḥ /61/

Verse: 62 
Halfverse: a    tato 'dʰyardʰaśataṃ bʰūyaḥ   saṃkṣepaṃ kr̥tavān r̥ṣiḥ
   tato_adʰyardʰaśataṃ bʰūyaḥ   saṃkṣepaṃ kr̥tavān r̥ṣiḥ /
Halfverse: c    anukramaṇim adʰyāyaṃ   vr̥ttāntānāṃ saparvaṇām
   anukramaṇim adʰyāyaṃ   vr̥tta_antānāṃ saparvaṇām /62/

Verse: 63 
Halfverse: a    idaṃ dvaipāyanaḥ pūrvaṃ   putram adʰyāpayac cʰukam
   idaṃ dvaipāyanaḥ pūrvaṃ   putram adʰyāpayat śukam /
Halfverse: c    tato 'nyebʰyo 'nurūpebʰyaḥ   śiṣyebʰyaḥ pradadau prabʰuḥ
   tato_anyebʰyo_anurūpebʰyaḥ   śiṣyebʰyaḥ pradadau prabʰuḥ /63/

Verse: 64 
Halfverse: a    nārado 'śrāvayad devān   asito devalaḥ pitr̥̄n
   nārado_aśrāvayad devān   asito devalaḥ pitr̥̄n /
Halfverse: c    gandʰarvayakṣarakṣāṃsi   śrāvayām āsa vai śukaḥ
   gandʰarva-yakṣa-rakṣāṃsi   śrāvayām āsa vai śukaḥ /64/


Verse: 65 
Halfverse: a    duryodʰano manyumayo mahādrumaḥ; skandʰaḥ karṇaḥ śakunis tasya śākʰāḥ
   duryodʰano manyumayo mahā-drumaḥ   skandʰaḥ karṇaḥ śakunis tasya śākʰāḥ / q
Halfverse: c    duḥśāsanaḥ puṣpapʰale samr̥ddʰe; mūlaṃ rājā dʰr̥tarāṣṭro 'manīṣī
   duḥśāsanaḥ puṣpa-pʰale samr̥ddʰe   mūlaṃ rājā dʰr̥tarāṣṭro_amanīṣī /65/

Verse: 66 
Halfverse: a    yudʰiṣṭʰiro dʰarmamayo mahādrumaḥ; skandʰo 'rjuno bʰīmaseno 'sya śākʰāḥ
   yudʰiṣṭʰiro dʰarmamayo mahādrumaḥ   skandʰo_arjuno bʰīmaseno_asya śākʰāḥ / q
Halfverse: c    mādrī sutau puṣpapʰale samr̥ddʰe; mūlaṃ kr̥ṣṇo brahma ca brāhmaṇāś ca
   mādrī sutau puṣpa-pʰale samr̥ddʰe   mūlaṃ kr̥ṣṇo brahma ca brāhmaṇāś ca /66/


Verse: 67 
Halfverse: a    pāṇḍur jitvā bahūn deśān   yudʰā vikramaṇena ca
   pāṇḍur jitvā bahūn deśān   yudʰā vikramaṇena ca /
Halfverse: c    araṇye mr̥gayā śīlo   nyavasat sajanas tadā
   araṇye mr̥gayā śīlo   nyavasat sajanas tadā /67/

Verse: 68 
Halfverse: a    mr̥gavyavāya nidʰane   kr̥ccʰrāṃ prāpa sa āpadam
   mr̥ga-vyavāya nidʰane   kr̥ccʰrāṃ prāpa sa\ āpadam / q
Halfverse: c    janmaprabʰr̥ti pārtʰānāṃ   tatrācāra vidʰikramaḥ
   janma-prabʰr̥ti pārtʰānāṃ   tatra_ācāra vidʰi-kramaḥ /68/

Verse: 69 
Halfverse: a    mātror abʰyupapattiś ca   dʰarmopaniṣadaṃ prati
   mātror abʰyupapattiś ca   dʰarma_upaniṣadaṃ prati /
Halfverse: c    dʰarmasya vāyoḥ śakrasya   devayoś ca tatʰāśvinoḥ
   dʰarmasya vāyoḥ śakrasya   devayoś ca tatʰā_aśvinoḥ /69/

Verse: 70 
Halfverse: a    tāpasaiḥ saha saṃvr̥ddʰā   mātr̥bʰyāṃ parirakṣitāḥ
   tāpasaiḥ saha saṃvr̥ddʰā   mātr̥bʰyāṃ parirakṣitāḥ /
Halfverse: c    medʰyāraṇyeṣu puṇyeṣu   mahatām āśrameṣu ca
   medʰya_araṇyeṣu puṇyeṣu   mahatām āśrameṣu ca /70/

Verse: 71 
Halfverse: a    r̥ṣibʰiś ca tadānītā   dʰārtarāṣṭrān prati svayam
   r̥ṣibʰiś ca tadā_ānītā   dʰārtarāṣṭrān prati svayam /
Halfverse: c    śiśavaś cābʰirūpāś ca   jaṭilā brahmacāriṇaḥ
   śiśavaś ca_abʰirūpāś ca   jaṭilā brahma-cāriṇaḥ /71/

Verse: 72 
Halfverse: a    putrāś ca bʰrātaraś ceme   śiṣyāś ca suhr̥daś ca vaḥ
   putrāś ca bʰrātaraś ca_ime   śiṣyāś ca suhr̥daś ca vaḥ /
Halfverse: c    pāṇḍavā eta ity uktvā   munayo 'ntarhitās tataḥ
   pāṇḍavā\ eta\ ity uktvā   munayo_antar-hitās tataḥ /72/

Verse: 73 
Halfverse: a    tāṃs tair niveditān dr̥ṣṭvā   pāṇḍavān kauravās tadā
   tāṃs tair niveditān dr̥ṣṭvā   pāṇḍavān kauravās tadā /
Halfverse: c    śiṣṭāś ca varṇāḥ paurā ye   te harṣāc cukruśur bʰr̥śam
   śiṣṭāś ca varṇāḥ paurā ye   te harṣāc cukruśur bʰr̥śam /73/

Verse: 74 
Halfverse: a    āhuḥ ke cin na tasyaite   tasyaita iti cāpare
   āhuḥ kecin na tasya_ete   tasya_eta\ iti ca_apare /
Halfverse: c    yadā ciramr̥taḥ pāṇḍuḥ   katʰaṃ tasyeti cāpare
   yadā cira-mr̥taḥ pāṇḍuḥ   katʰaṃ tasya_iti ca_apare /74/

Verse: 75 
Halfverse: a    svāgataṃ sarvatʰā diṣṭyā   pāṇḍoḥ paśyāma saṃtatim
   svāgataṃ sarvatʰā diṣṭyā   pāṇḍoḥ paśyāma saṃtatim /
Halfverse: c    ucyatāṃ svāgatam iti   vāco 'śrūyanta sarvaśaḥ
   ucyatāṃ svāgatam iti   vāco_aśrūyanta sarvaśaḥ /75/

Verse: 76 
Halfverse: a    tasminn uparate śabde   diśaḥ sarvā vinādayan
   tasminn uparate śabde   diśaḥ sarvā vinādayan /
Halfverse: c    antarhitānāṃ bʰūtānāṃ   nisvanas tumulo 'bʰavat
   antar-hitānāṃ bʰūtānāṃ   nisvanas tumulo_abʰavat /76/

Verse: 77 
Halfverse: a    puṣpavr̥ṣṭiṃ śubʰā gandʰāḥ   śaṅkʰadundubʰi nisvanāḥ
   puṣpa-vr̥ṣṭiṃ śubʰā gandʰāḥ   śaṅkʰa-dundubʰi nisvanāḥ /
Halfverse: c    āsan praveśe pārtʰānāṃ   tad adbʰutam ivābʰavat
   āsan praveśe pārtʰānāṃ   tad adbʰutam iva_abʰavat /77/

Verse: 78 
Halfverse: a    tat prītyā caiva sarveṣāṃ   paurāṇāṃ harṣasaṃbʰavaḥ
   tat prītyā caiva sarveṣāṃ   paurāṇāṃ harṣa-saṃbʰavaḥ /
Halfverse: c    śabda āsīn mahāṃs tatra   divaspr̥k kīrtivardʰanaḥ
   śabda\ āsīn mahāṃs tatra   divaspr̥k kīrti-vardʰanaḥ /78/

Verse: 79 
Halfverse: a    te 'py adʰītyākʰilān vedāñ   śāstrāṇi vividʰāni ca
   te_apy adʰītya_akʰilān vedān   śāstrāṇi vividʰāni ca /
Halfverse: c    nyavasan pāṇḍavās tatra   pūjitā akutobʰayāḥ
   nyavasan pāṇḍavās tatra   pūjitā\ akuto-bʰayāḥ /79/

Verse: 80 
Halfverse: a    yudʰiṣṭʰirasya śaucena   prītāḥ prakr̥tayo 'bʰavan
   yudʰiṣṭʰirasya śaucena   prītāḥ prakr̥tayo_abʰavan /
Halfverse: c    dʰr̥tyā ca bʰīmasenasya   vikrameṇārjunasya ca
   dʰr̥tyā ca bʰīmasenasya   vikrameṇa_arjunasya ca /80/

Verse: 81 
Halfverse: a    guruśuśrūṣayā kuntyā   yamayor vinayena ca
   guru-śuśrūṣayā kuntyā   yamayor vinayena ca /
Halfverse: c    tutoṣa lokaḥ sakalas   teṣāṃ śauryaguṇena ca
   tutoṣa lokaḥ sakalas   teṣāṃ śaurya-guṇena ca /81/

Verse: 82 
Halfverse: a    samavāye tato rājñāṃ   kanyāṃ bʰartr̥svayaṃvarām
   samavāye tato rājñāṃ   kanyāṃ bʰartr̥-svayaṃvarām /
Halfverse: c    prāptavān arjunaḥ kr̥ṣṇāṃ   kr̥tvā karma suduṣkaram
   prāptavān arjunaḥ kr̥ṣṇāṃ   kr̥tvā karma suduṣkaram /82/

Verse: 83 
Halfverse: a    tataḥ prabʰr̥ti loke 'smin   pūjyaḥ sarvadʰanuṣmatām
   tataḥ prabʰr̥ti loke_asmin   pūjyaḥ sarva-dʰanuṣmatām /
Halfverse: c    āditya iva duṣprekṣyaḥ   samareṣv api cābʰavat
   āditya\ iva duṣprekṣyaḥ   samareṣv api ca_abʰavat /83/

Verse: 84 
Halfverse: a    sa sarvān pārtʰivāñ jitvā   sarvāṃś ca mahato gaṇān
   sa sarvān pārtʰivān jitvā   sarvāṃś ca mahato gaṇān /
Halfverse: c    ājahārārjuno rājñe   rājasūyaṃ mahākratum
   ājahāra_arjuno rājñe   rāja-sūyaṃ mahā-kratum /84/

Verse: 85 
Halfverse: a    annavān dakṣiṇāvāṃś ca   sarvaiḥ samudito guṇaiḥ
   annavān dakṣiṇāvāṃś ca   sarvaiḥ samudito guṇaiḥ /
Halfverse: c    yudʰiṣṭʰireṇa saṃprāpto   rājasūyo mahākratuḥ
   yudʰiṣṭʰireṇa saṃprāpto   rāja-sūyo mahā-kratuḥ /85/

Verse: 86 
Halfverse: a    sunayād vāsudevasya   bʰīmārjunabalena ca
   sunayād vāsudevasya   bʰīma_arjuna-balena ca /
Halfverse: c    gʰātayitvā jarāsaṃdʰaṃ   caidyaṃ ca balagarvitam
   gʰātayitvā jarā-saṃdʰaṃ   caidyaṃ ca bala-garvitam /86/

Verse: 87 
Halfverse: a    duryodʰanam upāgaccʰann   arhaṇāni tatas tataḥ
   duryodʰanam upāgaccʰann   arhaṇāni tatas tataḥ /
Halfverse: c    maṇikāñcanaratnāni   gohastyaśvadʰanāni ca
   maṇi-kāñcana-ratnāni   go-hasty-aśva-dʰanāni ca /87/

Verse: 88 
Halfverse: a    samr̥ddʰāṃ tāṃ tatʰā dr̥ṣṭvā   pāṇḍavānāṃ tadā śriyam
   samr̥ddʰāṃ tāṃ tatʰā dr̥ṣṭvā   pāṇḍavānāṃ tadā śriyam /
Halfverse: c    īrṣyā samuttʰaḥ sumahāṃs   tasya manyur ajāyata
   īrṣyā samuttʰaḥ sumahāṃs   tasya manyur ajāyata /88/

Verse: 89 
Halfverse: a    vimānapratimāṃ cāpi   mayena sukr̥tāṃ sabʰām
   vimāna-pratimāṃ ca_api   mayena sukr̥tāṃ sabʰām /
Halfverse: c    pāṇḍavānām upahr̥tāṃ   sa dr̥ṣṭvā paryatapyata
   pāṇḍavānām upahr̥tāṃ   sa dr̥ṣṭvā paryatapyata /89/

Verse: 90 
Halfverse: a    yatrāvahasitaś cāsīt   praskandann iva saṃbʰramāt
   yatra_avahasitaś ca_āsīt   praskandann iva saṃbʰramāt /
Halfverse: c    pratyakṣaṃ vāsudevasya   bʰīmenānabʰijātavat
   pratyakṣaṃ vāsudevasya   bʰīmena_anabʰijātavat /90/

Verse: 91 
Halfverse: a    sa bʰogān vividʰān bʰuñjan   ratnāni vividʰāni ca
   sa bʰogān vividʰān bʰuñjan   ratnāni vividʰāni ca /
Halfverse: c    katʰito dʰr̥tarāṣṭrasya   vivarṇo hariṇaḥ kr̥śaḥ
   katʰito dʰr̥tarāṣṭrasya   vivarṇo hariṇaḥ kr̥śaḥ /91/

Verse: 92 
Halfverse: a    anvajānād ato dyūtaṃ   dʰr̥tarāṣṭraḥ sutapriyaḥ
   anvajānāt ato dyūtaṃ   dʰr̥tarāṣṭraḥ suta-priyaḥ /
Halfverse: c    tac cʰrutvā vāsudevasya   kopaḥ samabʰavan mahān
   tat śrutvā vāsudevasya   kopaḥ samabʰavan mahān /92/

Verse: 93 
Halfverse: a    nātiprīti manāś cāsīd   vivādāṃś cānvamodata
   nātiprīti manāś ca_āsīd   vivādāṃś ca_anvamodata /
Halfverse: c    dyūtādīn anayān gʰorān   pravr̥ddʰāṃś cāpy upaikṣata
   dyūta_ādīn anayān gʰorān   pravr̥ddʰāṃś ca_apy upaikṣata /93/

Verse: 94 
Halfverse: a    nirasya viduraṃ droṇaṃ   bʰīṣmaṃ śāradvataṃ kr̥pam
   nirasya viduraṃ droṇaṃ   bʰīṣmaṃ śāradvataṃ kr̥pam /
Halfverse: c    vigrahe tumule tasminn   ahan kṣatraṃ parasparam
   vigrahe tumule tasminn   ahan kṣatraṃ parasparam /94/

Verse: 95 
Halfverse: a    jayatsu pāṇḍuputreṣu   śrutvā sumahad apriyam
   jayatsu pāṇḍu-putreṣu   śrutvā sumahad apriyam /
Halfverse: c    duryodʰana mataṃ jñātvā   karṇasya śakunes tatʰā
   duryodʰana mataṃ jñātvā   karṇasya śakunes tatʰā /
Halfverse: e    dʰr̥tarāṣṭraś ciraṃ dʰyātvā   saṃjayaṃ vākyam abravīt
   dʰr̥tarāṣṭraś ciraṃ dʰyātvā   saṃjayaṃ vākyam abravīt /95/

Verse: 96 
Halfverse: a    śr̥ṇu saṃjaya me sarvaṃ   na me 'sūyitum arhasi
   śr̥ṇu saṃjaya me sarvaṃ   na me_asūyitum arhasi /
Halfverse: c    śrutavān asi medʰāvī   buddʰimān prājñasaṃmataḥ
   śrutavān asi medʰāvī   buddʰimān prājña-saṃmataḥ /96/

Verse: 97 
Halfverse: a    na vigrahe mama matir   na ca prīye kuru kṣaye
   na vigrahe mama matir   na ca prīye kuru kṣaye /
Halfverse: c    na me viśeṣaḥ putreṣu   sveṣu pāṇḍusuteṣu ca
   na me viśeṣaḥ putreṣu   sveṣu pāṇḍu-suteṣu ca /97/

Verse: 98 
Halfverse: a    vr̥ddʰaṃ mām abʰyasūyanti   putrā manyuparāyaṇāḥ
   vr̥ddʰaṃ mām abʰyasūyanti   putrā manyu-parāyaṇāḥ /
Halfverse: c    ahaṃ tv acakṣuḥ kārpaṇyāt   putra prītyā sahāmi tat
   ahaṃ tv acakṣuḥ kārpaṇyāt   putra prītyā sahāmi tat /
Halfverse: e    muhyantaṃ cānumuhyāmi   duryodʰanam acetanam
   muhyantaṃ ca_anumuhyāmi   duryodʰanam acetanam /98/

Verse: 99 
Halfverse: a    rājasūye śriyaṃ dr̥ṣṭvā   pāṇḍavasya mahaujasaḥ
   rāja-sūye śriyaṃ dr̥ṣṭvā   pāṇḍavasya mahā_ojasaḥ /
Halfverse: c    tac cāvahasanaṃ prāpya   sabʰārohaṇa darśane
   tac ca_avahasanaṃ prāpya   sabʰā_ārohaṇa darśane /99/

Verse: 100 
Halfverse: a    amarṣitaḥ svayaṃ jetum   aśaktaḥ pāṇḍavān raṇe
   amarṣitaḥ svayaṃ jetum   aśaktaḥ pāṇḍavān raṇe /
Halfverse: c    nirutsāhaś ca saṃprāptuṃ   śriyam akṣatriyo yatʰā
   nirutsāhaś ca saṃprāptuṃ   śriyam akṣatriyo yatʰā /
Halfverse: e    gāndʰārarājasahitaś   cʰadma dyūtam amantrayat
   gāndʰāra-rāja-sahitaś   cʰadma dyūtam amantrayat /100/

Verse: 101 
Halfverse: a    tatra yad yad yatʰā jñātaṃ   mayā saṃjaya tac cʰr̥ṇu
   tatra yad yad yatʰā jñātaṃ   mayā saṃjaya tat śr̥ṇu /
Halfverse: c    śrutvā hi mama vākyāni   buddʰyā yuktāni tattvataḥ
   śrutvā hi mama vākyāni   buddʰyā yuktāni tattvataḥ /
Halfverse: e    tato jñāsyasi māṃ saute   prajñā cakṣuṣam ity uta
   tato jñāsyasi māṃ saute   prajñā cakṣuṣam ity uta /101/


Verse: 102 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ dʰanur āyamya citraṃ; viddʰaṃ lakṣyaṃ pātitaṃ vai pr̥tʰivyām
   yadā_aśrauṣaṃ dʰanur āyamya citraṃ   viddʰaṃ lakṣyaṃ pātitaṃ vai pr̥tʰivyām /
Halfverse: c    kr̥ṣṇāṃ hr̥tāṃ paśyatāṃ sarvarājñāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   kr̥ṣṇāṃ hr̥tāṃ paśyatāṃ sarva-rājñāṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /102/ q

Verse: 103 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ dvārakāyāṃ subʰadrāṃ; prasahyoḍʰāṃ mādʰavīm arjunena
   yadā_aśrauṣaṃ dvārakāyāṃ subʰadrāṃ   prasahya_ūḍʰāṃ mādʰavīm arjunena /
Halfverse: c    indra prastʰaṃ vr̥ṣṇivīrau ca yātau; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   indra prastʰaṃ vr̥ṣṇi-vīrau ca yātau   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /103/ q

Verse: 104 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ devarājaṃ pravr̥ṣṭaṃ; śarair divyair vāritaṃ cārjunena
   yadā_aśrauṣaṃ deva-rājaṃ pravr̥ṣṭaṃ   śarair divyair vāritaṃ ca_arjunena /
Halfverse: c    agniṃ tatʰā tarpitaṃ kʰāṇḍave ca; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   agniṃ tatʰā tarpitaṃ kʰāṇḍave ca   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /104/ q

Verse: 105 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ hr̥tarājyaṃ yudʰiṣṭʰiraṃ; parājitaṃ saubalenākṣavatyām
   yadā_aśrauṣaṃ hr̥ta-rājyaṃ yudʰiṣṭʰiraṃ   parājitaṃ saubalena_akṣavatyām / q
Halfverse: c    anvāgataṃ bʰrātr̥bʰir aprameyais; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   anvāgataṃ bʰrātr̥bʰir aprameyais   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /105/ q

Verse: 106 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ draupadīm aśrukaṇṭʰīṃ; sabʰāṃ nītāṃ duḥkʰitām ekavastrām
   yadā_aśrauṣaṃ draupadīm aśru-kaṇṭʰīṃ   sabʰāṃ nītāṃ duḥkʰitām eka-vastrām /
Halfverse: c    rajasvalāṃ nātʰavatīm anātʰavat; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   rajasvalāṃ nātʰavatīm anātʰavat   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /106/

Verse: 107 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ vividʰās tāta ceṣṭā; dʰarmātmanāṃ prastʰitānāṃ vanāya
   yadā_aśrauṣaṃ vividʰās tāta ceṣṭā   dʰarma_ātmanāṃ prastʰitānāṃ vanāya /
Halfverse: c    jyeṣṭʰaprītyā kliśyatāṃ pāṇḍavānāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   jyeṣṭʰa-prītyā kliśyatāṃ pāṇḍavānāṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /107/ q

Verse: 108 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ snātakānāṃ sahasrair; anvāgataṃ dʰarmarājaṃ vanastʰam
   yadā_aśrauṣaṃ snātakānāṃ sahasrair   anvāgataṃ dʰarma-rājaṃ vanastʰam /
Halfverse: c    bʰikṣābʰujāṃ brāhmaṇānāṃ mahātmanāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   bʰikṣābʰujāṃ brāhmaṇānāṃ mahātmanāṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /108/

Verse: 109 
Halfverse: a    yadāśrauṣam arjuno devadevaṃ; kirāta rūpaṃ tryambakaṃ toṣya yuddʰe
   yadā_aśrauṣam arjuno deva-devaṃ   kirāta rūpaṃ tryambakaṃ toṣya yuddʰe / q
Halfverse: c    avāpa tat pāśupataṃ mahāstraṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   avāpa tat pāśupataṃ mahā_astraṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /109/ q

Verse: 110 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ tridivastʰaṃ dʰanaṃjayaṃ; śakrāt sākṣād divyam astraṃ yatʰāvat
   yadā_aśrauṣaṃ tridivastʰaṃ dʰanaṃjayaṃ   śakrāt sākṣād divyam astraṃ yatʰāvat / q
Halfverse: c    adʰīyānaṃ śaṃsitaṃ satyasaṃdʰaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   adʰīyānaṃ śaṃsitaṃ satya-saṃdʰaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /110/ q

Verse: 111 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ vaiśravaṇena sārdʰaṃ; samāgataṃ bʰīmam anyāṃś ca pārtʰān
   yadā_aśrauṣaṃ vaiśravaṇena sārdʰaṃ   samāgataṃ bʰīmam anyāṃś ca pārtʰān /
Halfverse: c    tasmin deśe mānuṣāṇām agamye; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   tasmin deśe mānuṣāṇām agamye   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /111/ q

Verse: 112 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ gʰoṣayātrā gatānāṃ; bandʰaṃ gandʰarvair mokṣaṇaṃ cārjunena
   yadā_aśrauṣaṃ gʰoṣa-yātrā gatānāṃ   bandʰaṃ gandʰarvair mokṣaṇaṃ ca_arjunena / q
Halfverse: c    sveṣāṃ sutānāṃ karṇa buddʰau ratānāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   sveṣāṃ sutānāṃ karṇa buddʰau ratānāṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /112/ q

Verse: 113 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ yakṣarūpeṇa dʰarmaṃ; samāgataṃ dʰarmarājena sūta
   yadā_aśrauṣaṃ yakṣa-rūpeṇa dʰarmaṃ   samāgataṃ dʰarma-rājena sūta /
Halfverse: c    praśnān uktān vibruvantaṃ ca samyak; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   praśnān uktān vibruvantaṃ ca samyak   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /113/ q

Verse: 114 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ māmakānāṃ variṣṭʰān; dʰanaṃjayenaika ratʰena bʰagnān
   yadā_aśrauṣaṃ māmakānāṃ variṣṭʰān   dʰanaṃjayena_eka ratʰena bʰagnān /
Halfverse: c    virāṭa rāṣṭre vasatā mahātmanā; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   virāṭa rāṣṭre vasatā mahātmanā   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /114/ q

Verse: 115 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ satkr̥tāṃ matsyarājñā; sutāṃ dattām uttarām arjunāya
   yadā_aśrauṣaṃ sat-kr̥tāṃ matsya-rājñā   sutāṃ dattām uttarām arjunāya / q
Halfverse: c    tāṃ cārjunaḥ pratyagr̥hṇāt sutārtʰe; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   tāṃ ca_arjunaḥ pratyagr̥hṇāt suta_artʰe   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /115/ q

Verse: 116 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ nirjitasyādʰanasya; pravrājitasya svajanāt pracyutasya
   yadā_aśrauṣaṃ nirjitasya_adʰanasya   pravrājitasya sva-janāt pracyutasya / q
Halfverse: c    akṣauhiṇīḥ sapta yudʰiṣṭʰirasya; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   akṣauhiṇīḥ sapta yudʰiṣṭʰirasya   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /116/ q

Verse: 117 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ naranārāyaṇau tau; kr̥ṣṇārjunau vadato nāradasya
   yadā_aśrauṣaṃ nara-nārāyaṇau tau   kr̥ṣṇa_arjunau vadato nāradasya /
Halfverse: c    ahaṃ draṣṭā brahmaloke sadeti; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   ahaṃ draṣṭā brahmaloke sadā_iti   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /117/ q

Verse: 118 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ mādʰavaṃ vāsudevaṃ; sarvātmanā pāṇḍavārtʰe niviṣṭam
   yadā_aśrauṣaṃ mādʰavaṃ vāsudevaṃ   sarva_ātmanā pāṇḍava_artʰe niviṣṭam /
Halfverse: c    yasyemāṃ gāṃ vikramam ekam āhus; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   yasya_imāṃ gāṃ vikramam ekam āhus   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /118/ q

Verse: 119 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ karṇa duryodʰanābʰyāṃ; buddʰiṃ kr̥tāṃ nigrahe keśavasya
   yadā_aśrauṣaṃ karṇa duryodʰanābʰyāṃ   buddʰiṃ kr̥tāṃ nigrahe keśavasya /
Halfverse: c    taṃ cātmānaṃ bahudʰā darśayānaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   taṃ ca_ātmānaṃ bahudʰā darśayānaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /119/ q

Verse: 120 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ vāsudeve prayāte; ratʰasyaikām agratas tiṣṭʰamānām
   yadā_aśrauṣaṃ vāsudeve prayāte   ratʰasya_ekām agratas tiṣṭʰamānām /
Halfverse: c    ārtāṃ pr̥tʰāṃ sāntvitāṃ keśavena; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   ārtāṃ pr̥tʰāṃ sāntvitāṃ keśavena   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /120/ q

Verse: 121 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ mantriṇaṃ vāsudevaṃ; tatʰā bʰīṣmaṃ śāṃtanavaṃ ca teṣām
   yadā_aśrauṣaṃ mantriṇaṃ vāsudevaṃ   tatʰā bʰīṣmaṃ śāṃtanavaṃ ca teṣām /
Halfverse: c    bʰāradvājaṃ cāśiṣo 'nubruvāṇaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   bʰāradvājaṃ ca_āśiṣo_anubruvāṇaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /121/ q

Verse: 122 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ karṇa uvāca bʰīṣmaṃ; nāhaṃ yotsye yudʰyamāne tvayīti
   yadā_aśrauṣaṃ karṇa\ uvāca bʰīṣmaṃ   na_ahaṃ yotsye yudʰyamāne tvayi_iti /
Halfverse: c    hitvā senām apacakrāma caiva; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   hitvā senām apacakrāma caiva   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /122/ q

Verse: 123 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ vāsudevārjunau tau; tatʰā dʰanur gāṇḍivam aprameyam
   yadā_aśrauṣaṃ vāsudeva_arjunau tau   tatʰā dʰanur gāṇḍivam aprameyam /
Halfverse: c    trīṇy ugravīryāṇi samāgatāni; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   trīṇy ugra-vīryāṇi samāgatāni   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /123/ q

Verse: 124 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ kaśmalenābʰipanne; ratʰopastʰe sīdamāne 'rjune vai
   yadā_aśrauṣaṃ kaśmalena_abʰipanne   ratʰa_upastʰe sīdamāne_arjune vai /
Halfverse: c    kr̥ṣṇaṃ lokān darśayānaṃ śarīre; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   kr̥ṣṇaṃ lokān darśayānaṃ śarīre   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /124/ q

Verse: 125 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ bʰīṣmam amitrakarśanaṃ; nigʰnantam ājāv ayutaṃ ratʰānām
   yadā_aśrauṣaṃ bʰīṣmam amitra-karśanaṃ   nigʰnantam ājāv ayutaṃ ratʰānām / q
Halfverse: c    naiṣāṃ kaś cid vadʰyate dr̥śyarūpas; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   na_eṣāṃ kaścid vadʰyate dr̥śya-rūpas   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /125/ q

Verse: 126 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ bʰīṣmam atyantaśūraṃ; hataṃ pārtʰenāhaveṣv apradʰr̥ṣyam
   yadā_aśrauṣaṃ bʰīṣmam atyanta-śūraṃ   hataṃ pārtʰena_āhaveṣv apradʰr̥ṣyam / q
Halfverse: c    śikʰaṇḍinaṃ purataḥ stʰāpayitvā; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   śikʰaṇḍinaṃ purataḥ stʰāpayitvā   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /126/ q

Verse: 127 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ śaratalpe śayānaṃ; vr̥ddʰaṃ vīraṃ sāditaṃ citrapuṅkʰaiḥ
   yadā_aśrauṣaṃ śara-talpe śayānaṃ   vr̥ddʰaṃ vīraṃ sāditaṃ citra-puṅkʰaiḥ / q
Halfverse: c    bʰīṣmaṃ kr̥tvā somakān alpaśeṣāṃs; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   bʰīṣmaṃ kr̥tvā somakān alpa-śeṣāṃs   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /127/ q

Verse: 128 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ śāṃtanave śayāne; pānīyārtʰe coditenārjunena
   yadā_aśrauṣaṃ śāṃtanave śayāne   pānīya_artʰe coditena_arjunena /
Halfverse: c    bʰūmiṃ bʰittvā tarpitaṃ tatra bʰīṣmaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   bʰūmiṃ bʰittvā tarpitaṃ tatra bʰīṣmaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /128/ q

Verse: 129 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ śukrasūryau ca yuktau; kaunteyānām anulomau jayāya
   yadā_aśrauṣaṃ śukra-sūryau ca yuktau   kaunteyānām anulomau jayāya /
Halfverse: c    nityaṃ cāsmāñ śvāpadā vyābʰaṣantas; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   nityaṃ ca_asmān śvāpadā vyābʰaṣantas   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /129/ q

Verse: 130 
Halfverse: a    yadā droṇo vividʰān astramārgān; vidarśayan samare citrayodʰī
   yadā droṇo vividʰān astra-mārgān   vidarśayan samare citra-yodʰī /
Halfverse: c    na pāṇḍavāñ śreṣṭʰatamān nihanti; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   na pāṇḍavān śreṣṭʰatamān nihanti   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /130/ q

Verse: 131 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ cāsmadīyān mahāratʰān; vyavastʰitān arjunasyāntakāya
   yadā_aśrauṣaṃ ca_asmadīyān mahā-ratʰān   vyavastʰitān arjunasya_antakāya / ՙ
Halfverse: c    saṃsaptakān nihatān arjunena; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   saṃsaptakān nihatān arjunena   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /131/ q

Verse: 132 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ vyūham abʰedyam anyair; bʰāradvājenātta śastreṇa guptam
   yadā_aśrauṣaṃ vyūham abʰedyam anyair   bʰāradvājena_atta śastreṇa guptam /
Halfverse: c    bʰittvā saubʰadraṃ vīram ekaṃ praviṣṭaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   bʰittvā saubʰadraṃ vīram ekaṃ praviṣṭaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /132/ q

Verse: 133 
Halfverse: a    yadābʰimanyuṃ parivārya bālaṃ; sarve hatvā hr̥ṣṭarūpā babʰūvuḥ
   yadā_abʰimanyuṃ parivārya bālaṃ   sarve hatvā hr̥ṣṭa-rūpā babʰūvuḥ /
Halfverse: c    mahāratʰāḥ pārtʰam aśaknuvantas; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   mahā-ratʰāḥ pārtʰam aśaknuvantas   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /133/ q

Verse: 134 
Halfverse: a    yadāśrauṣam abʰimanyuṃ nihatya; harṣān mūḍʰān krośato dʰārtarāṣṭrān
   yadā_aśrauṣam abʰimanyuṃ nihatya   harṣān mūḍʰān krośato dʰārtarāṣṭrān /
Halfverse: c    krodʰaṃ muktaṃ saindʰave cārjunena; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   krodʰaṃ muktaṃ saindʰave ca_arjunena   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /134/ q

Verse: 135 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ saindʰavārtʰe pratijñāṃ; pratijñātāṃ tad vadʰāyārjunena
   yadā_aśrauṣaṃ saindʰava_artʰe pratijñāṃ   pratijñātāṃ tad vadʰāya_arjunena /
Halfverse: c    satyāṃ nistīrṇāṃ śatrumadʰye ca; tena tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   satyāṃ nistīrṇāṃ śatru-madʰye ca   tena tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /135/ q

Verse: 136 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ śrāntahaye dʰanaṃjaye; muktvā hayān pāyayitvopavr̥ttān
   yadā_aśrauṣaṃ śrānta-haye dʰanaṃjaye   muktvā hayān pāyayitvā_upavr̥ttān / q
Halfverse: c    punar yuktvā vāsudevaṃ prayātaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   punar yuktvā vāsudevaṃ prayātaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /136/ q

Verse: 137 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ vāhaneṣv āśvasatsu; ratʰopastʰe tiṣṭʰatā gāṇḍivena
   yadā_aśrauṣaṃ vāhaneṣv āśvasatsu   ratʰa_upastʰe tiṣṭʰatā gāṇḍivena /
Halfverse: c    sarvān yodʰān vāritān arjunena; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   sarvān yodʰān vāritān arjunena   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /137/ q

Verse: 138 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ nāgabalair durutsahaṃ; droṇānīkaṃ yuyudʰānaṃ pramatʰya
   yadā_aśrauṣaṃ nāga-balair durutsahaṃ   droṇa_anīkaṃ yuyudʰānaṃ pramatʰya / q
Halfverse: c    yātaṃ vārṣṇeyaṃ yatra tau kr̥ṣṇa pārtʰau; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   yātaṃ vārṣṇeyaṃ yatra tau kr̥ṣṇa pārtʰau   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /138/ q

Verse: 139 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ karṇam āsādya muktaṃ; vadʰād bʰīmaṃ kutsayitvā vacobʰiḥ
   yadā_aśrauṣaṃ karṇam āsādya muktaṃ   vadʰād bʰīmaṃ kutsayitvā vacobʰiḥ /
Halfverse: c    dʰanuṣ koṭyā tudya karṇena vīraṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   dʰanuṣ koṭyā tudya karṇena vīraṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /139/ q

Verse: 140 
Halfverse: a    yadā droṇaḥ kr̥tavarmā kr̥paś ca; karṇo drauṇir madrarājaś ca śūraḥ
   yadā droṇaḥ kr̥ta-varmā kr̥paś ca   karṇo drauṇir madra-rājaś ca śūraḥ /
Halfverse: c    amarṣayan saindʰavaṃ vadʰyamānaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   amarṣayan saindʰavaṃ vadʰyamānaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /140/ q

Verse: 141 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ devarājena dattāṃ; divyāṃ śaktiṃ vyaṃsitāṃ mādʰavena
   yadā_aśrauṣaṃ deva-rājena dattāṃ   divyāṃ śaktiṃ vyaṃsitāṃ mādʰavena /
Halfverse: c    gʰaṭotkace rākṣase gʰorarūpe; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   gʰaṭa_utkace rākṣase gʰora-rūpe   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /141/ q

Verse: 142 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ karṇa gʰaṭotkacābʰyāṃ; yuddʰe muktāṃ sūtaputreṇa śaktim
   yadā_aśrauṣaṃ karṇa gʰaṭa_utkacābʰyāṃ   yuddʰe muktāṃ sūta-putreṇa śaktim /
Halfverse: c    yayā vadʰyaḥ samare savyasācī; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   yayā vadʰyaḥ samare savya-sācī   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /142/ q

Verse: 143 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ droṇam ācāryam ekaṃ; dʰr̥ṣṭadyumnenābʰyatikramya dʰarmam
   yadā_aśrauṣaṃ droṇam ācāryam ekaṃ   dʰr̥ṣṭa-dyumnena_abʰyatikramya dʰarmam /
Halfverse: c    ratʰopastʰe prāya gataṃ viśastaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   ratʰa_upastʰe prāya gataṃ viśastaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /143/ q

Verse: 144 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ drauṇinā dvairatʰastʰaṃ; mādrīputraṃ nakulaṃ lokamadʰye
   yadā_aśrauṣaṃ drauṇinā dvairatʰastʰaṃ   mādrī-putraṃ nakulaṃ loka-madʰye /
Halfverse: c    samaṃ yuddʰe pāṇḍavaṃ yudʰyamānaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   samaṃ yuddʰe pāṇḍavaṃ yudʰyamānaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /144/ q

Verse: 145 
Halfverse: a    yadā droṇe nihate droṇaputro; nārāyaṇaṃ divyam astraṃ vikurvan
   yadā droṇe nihate droṇa-putro   nārāyaṇaṃ divyam astraṃ vikurvan /
Halfverse: c    naiṣām antaṃ gatavān pāṇḍavānāṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   na_eṣām antaṃ gatavān pāṇḍavānāṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /145/ q

Verse: 146 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ karṇam atyantaśūraṃ; hataṃ pārtʰenāhaveṣv apradʰr̥ṣyam
   yadā_aśrauṣaṃ karṇam atyanta-śūraṃ   hataṃ pārtʰena_āhaveṣv apradʰr̥ṣyam /
Halfverse: c    tasmin bʰrātr̥̄ṇāṃ vigrahe deva guhye; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   tasmin bʰrātr̥̄ṇāṃ vigrahe deva guhye   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /146/ q

Verse: 147 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ droṇaputraṃ kr̥paṃ ca; duḥśāsanaṃ kr̥tavarmāṇam ugram
   yadā_aśrauṣaṃ droṇa-putraṃ kr̥paṃ ca   duḥśāsanaṃ kr̥ta-varmāṇam ugram /
Halfverse: c    yudʰiṣṭʰiraṃ śūnyam adʰarṣayantaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   yudʰiṣṭʰiraṃ śūnyam adʰarṣayantaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /147/ q

Verse: 148 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ nihataṃ madrarājaṃ; raṇe śūraṃ dʰarmarājena sūta
   yadā_aśrauṣaṃ nihataṃ madra-rājaṃ   raṇe śūraṃ dʰarma-rājena sūta /
Halfverse: c    sadā saṃgrāme spardʰate yaḥ sa kr̥ṣṇaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   sadā saṃgrāme spardʰate yaḥ sa kr̥ṣṇaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /148/ q

Verse: 149 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ kalahadyūtamūlaṃ; māyābalaṃ saubalaṃ pāṇḍavena
   yadā_aśrauṣaṃ kalaha-dyūta-mūlaṃ   māyā-balaṃ saubalaṃ pāṇḍavena /
Halfverse: c    hataṃ saṃgrāme sahadevena pāpaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   hataṃ saṃgrāme sahadevena pāpaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /149/ q

Verse: 150 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ śrāntam ekaṃ śayānaṃ; hradaṃ gatvā stambʰayitvā tad ambʰaḥ
   yadā_aśrauṣaṃ śrāntam ekaṃ śayānaṃ   hradaṃ gatvā stambʰayitvā tad ambʰaḥ /
Halfverse: c    duryodʰanaṃ viratʰaṃ bʰagnadarpaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   duryodʰanaṃ viratʰaṃ bʰagna-darpaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /150/ q

Verse: 151 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ pāṇḍavāṃs tiṣṭʰamānān; gaṅgā hrade vāsudevena sārdʰam
   yadā_aśrauṣaṃ pāṇḍavāṃs tiṣṭʰamānān   gaṅgā hrade vāsudevena sārdʰam /
Halfverse: c    amarṣaṇaṃ dʰarṣayataḥ sutaṃ me; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   amarṣaṇaṃ dʰarṣayataḥ sutaṃ me   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /151/ q

Verse: 152 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ vividʰāṃs tāta mārgān; gadā yuddʰe maṇḍalaṃ saṃcarantam
   yadā_aśrauṣaṃ vividʰāṃs tāta mārgān   gadā yuddʰe maṇḍalaṃ saṃcarantam /
Halfverse: c    mitʰyā hataṃ vāsudevasya buddʰyā; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   mitʰyā hataṃ vāsudevasya buddʰyā   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /152/ q

Verse: 153 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ droṇaputrādibʰis tair; hatān pāñcālān draupadeyāṃś ca suptān
   yadā_aśrauṣaṃ droṇa-putra_ādibʰis tair   hatān pāñcālān draupadeyāṃś ca suptān / q
Halfverse: c    kr̥taṃ bībʰatsamaya śasyaṃ ca karma; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   kr̥taṃ bībʰatsamaya śasyaṃ ca karma   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /153/ q

Verse: 154 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ bʰīmasenānuyātena; aśvattʰāmnā paramāstraṃ prayuktam
   yadā_aśrauṣaṃ bʰīma-sena_anuyātena   aśvattʰāmnā parama_astraṃ prayuktam /
Halfverse: c    kruddʰenaiṣīkam avadʰīd yena garbʰaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya
   kruddʰena_aiṣīkam avadʰīd yena garbʰaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /154/ q

Verse: 155 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ brahmaśiro 'rjunena muktaṃ; svastīty astram astreṇa śāntam
   yadā_aśrauṣaṃ brahma-śiro_arjunena muktaṃ   svasti_ity astram astreṇa śāntam /
Halfverse: c    aśvattʰāmnā maṇiratnaṃ ca dattaṃ; tadā nāśaṃse vijayāya saṃjaya {!}
   aśvattʰāmnā maṇi-ratnaṃ ca dattaṃ   tadā na_āśaṃse vijayāya saṃjaya /155/ q {!}

Verse: 156 
Halfverse: a    yadāśrauṣaṃ droṇaputreṇa garbʰe; vairāṭyā vai pātyamāne mahāstre
   yadā_aśrauṣaṃ droṇa-putreṇa garbʰe   vairāṭyā vai pātyamāne mahā_astre / q
Halfverse: c    dvaipāyanaḥ keśavo droṇaputraṃ; paraspareṇābʰiśāpaiḥ śaśāpa
   dvaipāyanaḥ keśavo droṇa-putraṃ   paraspareṇa_abʰiśāpaiḥ śaśāpa /156/

Verse: 157 
Halfverse: a    śocyā gāndʰārī putrapautrair vihīnā; tatʰā vadʰvaḥ pitr̥bʰir bʰrātr̥bʰiś ca
   śocyā gāndʰārī putra-pautrair vihīnā   tatʰā vadʰvaḥ pitr̥bʰir bʰrātr̥bʰiś ca / q
Halfverse: c    kr̥taṃ kāryaṃ duṣkaraṃ pāṇḍaveyaiḥ; prāptaṃ rājyam asapatnaṃ punas taiḥ
   kr̥taṃ kāryaṃ duṣkaraṃ pāṇḍaveyaiḥ   prāptaṃ rājyam asapatnaṃ punas taiḥ /157/

Verse: 158 
Halfverse: a    kaṣṭaṃ yuddʰe daśa śeṣāḥ śrutā me; trayo 'smākaṃ pāṇḍavānāṃ ca sapta
   kaṣṭaṃ yuddʰe daśa śeṣāḥ śrutā me   trayo_asmākaṃ pāṇḍavānāṃ ca sapta /
Halfverse: c    dvyūnā viṃśatir āhatākṣauhiṇīnāṃ; tasmin saṃgrāme vigrahe kṣatriyāṇām
   dvy-ūnā viṃśatir āhata_akṣauhiṇīnāṃ   tasmin saṃgrāme vigrahe kṣatriyāṇām /158/ q


Verse: 159 
Halfverse: a    tamasā tv abʰyavastīrṇo   moha āviśatīva mām
   tamasā tv abʰyavastīrṇo   moha\ āviśati_iva mām /
Halfverse: c    saṃjñāṃ nopalabʰe sūta   mano vihvalatīva me
   saṃjñāṃ na_upalabʰe sūta   mano vihvalati_iva me /159/

Verse: 160 
Halfverse: a    ity uktvā dʰr̥tarāṣṭro 'tʰa   vilapya bahuduḥkʰitaḥ
   ity uktvā dʰr̥tarāṣṭro_atʰa   vilapya bahu-duḥkʰitaḥ /
Halfverse: c    mūrccʰitaḥ punar āśvastaḥ   saṃjayaṃ vākyam abravīt
   mūrccʰitaḥ punar āśvastaḥ   saṃjayaṃ vākyam abravīt /160/

Verse: 161 
Halfverse: a    saṃjayaivaṃ gate prāṇāṃs   tyaktum iccʰāmi māciram
   saṃjaya_evaṃ gate prāṇāṃs   tyaktum iccʰāmi māciram /
Halfverse: c    stokaṃ hy api na paśyāmi   pʰalaṃ jīvitadʰāraṇe
   stokaṃ hy api na paśyāmi   pʰalaṃ jīvita-dʰāraṇe /161/

Verse: 162 
Halfverse: a    taṃ tatʰā vādinaṃ dīnaṃ   vilapantaṃ mahīpatim
   taṃ tatʰā vādinaṃ dīnaṃ   vilapantaṃ mahī-patim /
Halfverse: c    gāvalgaṇir idaṃ dʰīmān   mahārtʰaṃ vākyam abravīt
   gāvalgaṇir idaṃ dʰīmān   mahā_artʰaṃ vākyam abravīt /162/

Verse: 163 
Halfverse: a    śrutavān asi vai rājño   mahotsāhān mahābalān
   śrutavān asi vai rājño   mahā_utsāhān mahā-balān /
Halfverse: c    dvaipāyanasya vadato   nāradasya ca dʰīmataḥ
   dvaipāyanasya vadato   nāradasya ca dʰīmataḥ /163/

Verse: 164 
Halfverse: a    mahatsu rājavaṃśeṣu   guṇaiḥ samuditeṣu ca
   mahatsu rāja-vaṃśeṣu   guṇaiḥ samuditeṣu ca /
Halfverse: c    jātān divyāstraviduṣaḥ   śakra pratimatejasaḥ
   jātān divya_astra-viduṣaḥ   śakra pratima-tejasaḥ /164/

Verse: 165 
Halfverse: a    dʰarmeṇa pr̥tʰivīṃ jitvā   yajñair iṣṭvāpta dakṣiṇaiḥ
   dʰarmeṇa pr̥tʰivīṃ jitvā   yajñair iṣṭvā_āpta dakṣiṇaiḥ /
Halfverse: c    asmim̐l loke yaśaḥ prāpya   tataḥ kālavaśaṃ gatāḥ
   asmim̐l loke yaśaḥ prāpya   tataḥ kāla-vaśaṃ gatāḥ /165/

Verse: 166 
Halfverse: a    vainyaṃ mahāratʰaṃ vīraṃ   sr̥ñjayaṃ jayatāṃ varam
   vainyaṃ mahā-ratʰaṃ vīraṃ   sr̥ñjayaṃ jayatāṃ varam /
Halfverse: c    suhotraṃ ranti devaṃ ca   kakṣīvantaṃ tatʰauśijam
   suhotraṃ ranti devaṃ ca   kakṣīvantaṃ tatʰā_auśijam /166/

Verse: 167 
Halfverse: a    bāhlīkaṃ damanaṃ śaibyaṃ   śaryātim ajitaṃ jitam
   bāhlīkaṃ damanaṃ śaibyaṃ   śaryātim ajitaṃ jitam /
Halfverse: c    viśvāmitram amitragʰnam   ambarīṣaṃ mahābalam
   viśvāmitram amitragʰnam   ambarīṣaṃ mahā-balam /167/

Verse: 168 
Halfverse: a    maruttaṃ manum ikṣvākuṃ   gayaṃ bʰaratam eva ca
   maruttaṃ manum ikṣvākuṃ   gayaṃ bʰaratam eva ca /
Halfverse: c    rāmaṃ dāśaratʰiṃ caiva   śaśabinduṃ bʰagīratʰam
   rāmaṃ dāśaratʰiṃ caiva   śaśa-binduṃ bʰagīratʰam /168/

Verse: 169 
Halfverse: a    yayātiṃ śubʰakarmāṇaṃ   devair yo yājitaḥ svayam
   yayātiṃ śubʰa-karmāṇaṃ   devair yo yājitaḥ svayam /
Halfverse: c    caityayūpāṅkitā bʰūmir   yasyeyaṃ savanākarā
   caitya-yūpa_aṅkitā bʰūmir   yasya_iyaṃ savana_ākarā /169/

Verse: 170 
Halfverse: a    iti rājñāṃ caturviṃśan   nāradena surarṣiṇā
   iti rājñāṃ caturviṃśan   nāradena sura-r̥ṣiṇā /
Halfverse: c    putraśokābʰitaptāya   purā śaibyāya kīrtitāḥ
   putra-śoka_abʰitaptāya   purā śaibyāya kīrtitāḥ /170/

Verse: 171 
Halfverse: a    tebʰyaś cānye gatāḥ pūrvaṃ   rājāno balavattarāḥ
   tebʰyaś ca_anye gatāḥ pūrvaṃ   rājāno balavattarāḥ /
Halfverse: c    mahāratʰā mahātmānaḥ   sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ
   mahā-ratʰā mahātmānaḥ   sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ /171/

Verse: 172 
Halfverse: a    pūruḥ kurur yaduḥ śūro   viṣvag aśvo mahādʰr̥tiḥ
   pūruḥ kurur yaduḥ śūro   viṣvag aśvo mahā-dʰr̥tiḥ /
Halfverse: c    anenā yuvanāśvaś ca   kakutstʰo vikramī ragʰuḥ
   anenā yuvana_aśvaś ca   kakutstʰo vikramī ragʰuḥ /172/

Verse: 173 
Halfverse: a    vijitī vīti hotraś ca   bʰavaḥ śveto br̥had guruḥ
   vijitī vīti hotraś ca   bʰavaḥ śveto br̥had guruḥ /
Halfverse: c    uśīnaraḥ śataratʰaḥ   kaṅko duliduho drumaḥ
   uśīnaraḥ śata-ratʰaḥ   kaṅko duliduho drumaḥ /173/

Verse: 174 
Halfverse: a    dambʰodbʰavaḥ paro venaḥ   sagaraḥ saṃkr̥tir nimiḥ
   dambʰa_udbʰavaḥ paro venaḥ   sagaraḥ saṃkr̥tir nimiḥ /
Halfverse: c    ajeyaḥ paraśuḥ puṇḍraḥ   śambʰur devāvr̥dʰo 'nagʰaḥ
   ajeyaḥ paraśuḥ puṇḍraḥ   śambʰur devāvr̥dʰo_anagʰaḥ /174/

Verse: 175 
Halfverse: a    devāhvayaḥ supratimaḥ   supratīko br̥hadratʰaḥ
   devāhvayaḥ supratimaḥ   supratīko br̥had-ratʰaḥ /
Halfverse: c    mahotsāho vinītātmā   sukratur naiṣadʰo nalaḥ
   mahā_utsāho vinīta_ātmā   sukratur naiṣadʰo nalaḥ /175/

Verse: 176 
Halfverse: a    satyavrataḥ śāntabʰayaḥ   sumitraḥ subalaḥ prabʰuḥ
   satya-vrataḥ śānta-bʰayaḥ   sumitraḥ subalaḥ prabʰuḥ /
Halfverse: c    jānu jaṅgʰo 'naraṇyo 'rkaḥ   priya bʰr̥tyaḥ śubʰavrataḥ
   jānu jaṅgʰo_anaraṇyo_arkaḥ   priya bʰr̥tyaḥ śubʰa-vrataḥ /176/

Verse: 177 
Halfverse: a    balabandʰur nirāmardaḥ   ketuśr̥ṅgo br̥hadbalaḥ
   bala-bandʰur nirāmardaḥ   ketu-śr̥ṅgo br̥had-balaḥ /
Halfverse: c    dʰr̥ṣṭaketur br̥hat ketur   dīptaketur nirāmayaḥ
   dʰr̥ṣṭa-ketur br̥hat ketur   dīpta-ketur nirāmayaḥ /177/

Verse: 178 
Halfverse: a    avikṣit prabalo dʰūrtaḥ   kr̥tabandʰur dr̥ḍʰeṣudʰiḥ
   avikṣit prabalo dʰūrtaḥ   kr̥ta-bandʰur dr̥ḍʰa_iṣudʰiḥ /
Halfverse: c    mahāpurāṇaḥ saṃbʰāvyaḥ   pratyaṅgaḥ parahā śrutiḥ
   mahā-purāṇaḥ saṃbʰāvyaḥ   pratyaṅgaḥ parahā śrutiḥ /178/

Verse: 179 
Halfverse: a    ete cānye ca bahavaḥ   śataśo 'tʰa sahasraśaḥ
   ete ca_anye ca bahavaḥ   śataśo_atʰa sahasraśaḥ /
Halfverse: c    śrūyante 'yutaśaś cānye   saṃkʰyātāś cāpi padmaśaḥ
   śrūyante_ayutaśaś ca_anye   saṃkʰyātāś ca_api padmaśaḥ /179/

Verse: 180 
Halfverse: a    hitvā suvipulān bʰogān   buddʰimanto mahābalāḥ
   hitvā suvipulān bʰogān   buddʰimanto mahā-balāḥ /
Halfverse: c    rājāno nidʰanaṃ prāptās   tava putrair mahattamāḥ
   rājāno nidʰanam prāptās   tava putrair mahattamāḥ /180/

Verse: 181 
Halfverse: a    yeṣāṃ divyāni karmāṇi   vikramas tyāga eva ca
   yeṣāṃ divyāni karmāṇi   vikramas tyāga\ eva ca /
Halfverse: c    māhātmyam api cāstikyaṃ   satyatā śaucam ārjavam
   māhātmyam api ca_āstikyaṃ   satyatā śaucam ārjavam /181/

Verse: 182 
Halfverse: a    vidvadbʰiḥ katʰyate loke   purāṇaiḥ kavi sattamaiḥ
   vidvadbʰiḥ katʰyate loke   purāṇaiḥ kavi sattamaiḥ /
Halfverse: c    sarvarddʰi guṇasaṃpannās   te cāpi nidʰanaṃ gatāḥ
   sarva-r̥ddʰi guṇa-saṃpannās   te ca_api nidʰanaṃ gatāḥ /182/

Verse: 183 
Halfverse: a    tava putrā durātmānaḥ   prataptāś caiva manyunā
   tava putrā durātmānaḥ   prataptāś caiva manyunā /
Halfverse: c    lubdʰā durvr̥tta bʰūyiṣṭʰā   na tāñ śocitum arhasi
   lubdʰā durvr̥tta bʰūyiṣṭʰā   na tān śocitum arhasi /183/

Verse: 184 
Halfverse: a    śrutavān asi medʰāvī   buddʰimān prājñasaṃmataḥ
   śrutavān asi medʰāvī   buddʰimān prājña-saṃmataḥ /
Halfverse: c    yeṣāṃ śāstrānugā buddʰir   na te muhyanti bʰārata
   yeṣāṃ śāstra_anugā buddʰir   na te muhyanti bʰārata /184/

Verse: 185 
Halfverse: a    nigrahānugrahau cāpi   viditau te narādʰipa
   nigraha_anugrahau ca_api   viditau te nara_adʰipa /
Halfverse: c    nātyantam evānuvr̥ttiḥ   śrūyate putra rakṣaṇe
   na_atyantam eva_anuvr̥ttiḥ   śrūyate putra rakṣaṇe /185/

Verse: 186 
Halfverse: a    bʰavitavyaṃ tatʰā tac ca   nātaḥ śocitum arhasi
   bʰavitavyaṃ tatʰā tac ca   na_ataḥ śocitum arhasi /
Halfverse: c    daivaṃ prajñā viśeṣeṇa   ko nivartitum arhati
   daivaṃ prajñā viśeṣeṇa   ko nivartitum arhati /186/

Verse: 187 
Halfverse: a    vidʰātr̥vihitaṃ mārgaṃ   na kaś cid ativartate
   vidʰātr̥-vihitaṃ mārgaṃ   na kaścid ativartate /
Halfverse: c    kālamūlam idaṃ sarvaṃ   bʰāvābʰāvau sukʰāsukʰe
   kāla-mūlam idaṃ sarvaṃ   bʰāva_abʰāvau sukʰa_asukʰe /187/

Verse: 188 
Halfverse: a    kālaḥ pacati bʰūtāni   kālaḥ saṃharati prajāḥ
   kālaḥ pacati bʰūtāni   kālaḥ saṃharati prajāḥ /
Halfverse: c    nirdahantaṃ prajāḥ kālaṃ   kālaḥ śamayate punaḥ
   nirdahantaṃ prajāḥ kālaṃ   kālaḥ śamayate punaḥ /188/

Verse: 189 
Halfverse: a    kālo vikurute bʰāvān   sarvām̐l loke śubʰāśubʰān
   kālo vikurute bʰāvān   sarvām̐l loke śubʰa_aśubʰān /
Halfverse: c    kālaḥ saṃkṣipate sarvāḥ   prajā visr̥jate punaḥ
   kālaḥ saṃkṣipate sarvāḥ   prajā visr̥jate punaḥ /
Halfverse: e    kālaḥ sarveṣu bʰūteṣu   caraty avidʰr̥taḥ samaḥ
   kālaḥ sarveṣu bʰūteṣu   caraty avidʰr̥taḥ samaḥ /189/

Verse: 190 
Halfverse: a    atītānāgatā bʰāvā   ye ca vartanti sāṃpratam
   atīta_anāgatā bʰāvā   ye ca vartanti sāṃpratam /
Halfverse: c    tān kālanirmitān buddʰvā   na saṃjñāṃ hātum arhasi
   tān kāla-nirmitān buddʰvā   na saṃjñāṃ hātum arhasi /190/

Verse: 191  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    atropaniṣadaṃ puṇyāṃ   kr̥ṣṇadvaipāyano 'bravīt
   atra_upaniṣadaṃ puṇyāṃ   kr̥ṣṇa-dvaipāyano_abravīt /
Halfverse: c    bʰāratādʰyayanāt puṇyād   api pādam adʰīyataḥ
   bʰārata_adʰyayanāt puṇyād   api pādam adʰīyataḥ /
Halfverse: e    śraddadʰānasya pūyante   sarvapāpāny aśeṣataḥ
   śraddadʰānasya pūyante   sarva-pāpāny aśeṣataḥ /191/

Verse: 192 
Halfverse: a    devarṣayo hy atra puṇyā   brahma rājarṣayas tatʰā
   deva-r̥ṣayo hy atra puṇyā   brahma rāja-r̥ṣayas tatʰā /
Halfverse: c    kīrtyante śubʰakarmāṇas   tatʰā yakṣamahoragāḥ
   kīrtyante śubʰa-karmāṇas   tatʰā yakṣa-mahā_uragāḥ /192/

Verse: 193 
Halfverse: a    bʰagavān vāsudevaś ca   kīrtyate 'tra sanātanaḥ
   bʰagavān vāsudevaś ca   kīrtyate_atra sanātanaḥ /
Halfverse: c    sa hi satyam r̥taṃ caiva   pavitraṃ puṇyam eva ca
   sa hi satyam r̥taṃ caiva   pavitraṃ puṇyam eva ca /193/

Verse: 194 
Halfverse: a    śāśvataṃ brahma paramaṃ   dʰruvaṃ jyotiḥ sanātanam
   śāśvataṃ brahma paramaṃ   dʰruvaṃ jyotiḥ sanātanam /
Halfverse: c    yasya divyāni karmāṇi   katʰayanti manīṣiṇaḥ
   yasya divyāni karmāṇi   katʰayanti manīṣiṇaḥ /194/

Verse: 195 
Halfverse: a    asat sat sad asac caiva   yasmād devāt pravartate
   asat sat sad asac caiva   yasmād devāt pravartate /
Halfverse: c    saṃtatiś ca pravr̥ttiś ca   janmamr̥tyuḥ punarbʰavaḥ
   saṃtatiś ca pravr̥ttiś ca   janma-mr̥tyuḥ punarbʰavaḥ /195/

Verse: 196 
Halfverse: a    adʰyātmaṃ śrūyate yac ca   pañca bʰūtaguṇātmakam
   adʰyātmaṃ śrūyate yac ca   pañca bʰūta-guṇa_ātmakam /
Halfverse: c    avyaktādi paraṃ yac ca   sa eva parigīyate
   avyakta_ādi paraṃ yac ca   sa\ eva parigīyate /196/

Verse: 197 
Halfverse: a    yat tad yati varā yuktā   dʰyānayogabalānvitāḥ
   yat tad yati varā yuktā   dʰyāna-yoga-bala_anvitāḥ /
Halfverse: c    pratibimbam ivādarśe   paśyanty ātmany avastʰitam
   pratibimbam iva_ādarśe   paśyanty ātmany avastʰitam /197/

Verse: 198 
Halfverse: a    śraddadʰānaḥ sadodyuktaḥ   satyadʰarmaparāyaṇaḥ
   śraddadʰānaḥ sadā_udyuktaḥ   satya-dʰarma-parāyaṇaḥ /
Halfverse: c    āsevann imam adʰyāyaṃ   naraḥ pāpāt pramucyate
   āsevann imam adʰyāyaṃ   naraḥ pāpāt pramucyate /198/

Verse: 199 
Halfverse: a    anukramaṇim adʰyāyaṃ   bʰāratasyemam āditaḥ
   anukramaṇim adʰyāyaṃ   bʰāratasya_imam āditaḥ /
Halfverse: c    āstikaḥ satataṃ śr̥ṇvan   na kr̥ccʰreṣv avasīdati
   āstikaḥ satataṃ śr̥ṇvan   na kr̥ccʰreṣv avasīdati /199/

Verse: 200 
Halfverse: a    ubʰe saṃdʰye japan kiṃ cit   sadyo mucyeta kilbiṣāt
   ubʰe saṃdʰye japan kiṃcit   sadyo mucyeta kilbiṣāt /
Halfverse: c    anukramaṇyā yāvat syād   ahnā rātryā ca saṃcitam
   anukramaṇyā yāvat syād   ahnā rātryā ca saṃcitam /200/

Verse: 201 
Halfverse: a    bʰāratasya vapur hy etat   satyaṃ cāmr̥tam eva ca
   bʰāratasya vapur hy etat   satyaṃ ca_amr̥tam eva ca /
Halfverse: c    nava nītaṃ yatʰā dadʰno   dvipadāṃ brāhmaṇo yatʰā
   nava nītaṃ yatʰā dadʰno   dvipadāṃ brāhmaṇo yatʰā /201/

Verse: 202 
Halfverse: a    hradānām udadʰiḥ śreṣṭʰo   gaur variṣṭʰā catuṣpadām
   hradānām udadʰiḥ śreṣṭʰo   gaur variṣṭʰā catuṣpadām /
Halfverse: c    yatʰaitāni variṣṭʰāni   tatʰā bʰaratam ucyate
   yatʰā_etāni variṣṭʰāni   tatʰā bʰaratam ucyate /202/

Verse: 203 
Halfverse: a    yaś cainaṃ śrāvayec cʰrāddʰe   brāhmaṇān pādam antataḥ
   yaś ca_enaṃ śrāvayet śrāddʰe   brāhmaṇān pādam antataḥ /
Halfverse: c    akṣayyam annapānaṃ tat   pitr̥̄ṃs tasyopatiṣṭʰati
   akṣayyam anna-pānaṃ tat   pitr̥̄ṃs tasya_upatiṣṭʰati /203/

Verse: 204 
Halfverse: a    itihāsa purāṇābʰyāṃ   vedaṃ samupabr̥ṃhayet
   itihāsa purāṇābʰyāṃ   vedaṃ samupabr̥ṃhayet /
Halfverse: c    bibʰety alpaśrutād vedo   mām ayaṃ pratariṣyati
   bibʰety alpa-śrutād vedo   mām ayaṃ pratariṣyati /204/

Verse: 205 
Halfverse: a    kārṣṇaṃ vedam imaṃ vidvāñ   śrāvayitvārtʰam aśnute
   kārṣṇaṃ vedam imaṃ vidvān   śrāvayitvā_artʰam aśnute /
Halfverse: c    bʰrūṇa hatyā kr̥taṃ cāpi   pāpaṃ jahyān na saṃśayaḥ
   bʰrūṇa hatyā kr̥taṃ ca_api   pāpaṃ jahyān na saṃśayaḥ /205/

Verse: 206 
Halfverse: a    ya imaṃ śucir adʰyāyaṃ   paṭʰet parvaṇi parvaṇi
   ya\ imaṃ śucir adʰyāyaṃ   paṭʰet parvaṇi parvaṇi /
Halfverse: c    adʰītaṃ bʰārataṃ tena   kr̥tsnaṃ syād iti me matiḥ
   adʰītaṃ bʰārataṃ tena   kr̥tsnaṃ syād iti me matiḥ /206/

Verse: 207 
Halfverse: a    yaś cemaṃ śr̥ṇuyān nityam   ārṣaṃ śraddʰāsamanvitaḥ
   yaś ca_imaṃ śr̥ṇuyān nityam   ārṣaṃ śraddʰā-samanvitaḥ /
Halfverse: c    sa dīrgʰam āyuḥ kīrtiṃ ca   svargatiṃ cāpnuyān naraḥ
   sa dīrgʰam āyuḥ kīrtiṃ ca   svar-gatiṃ ca_āpnuyān naraḥ /207/

Verse: 208 
Halfverse: a    catvāra ekato vedā   bʰārataṃ caikam ekataḥ
   catvāra\ ekato vedā   bʰārataṃ ca_ekam ekataḥ /
Halfverse: c    samāgataiḥ surarṣibʰis   tulām āropitaṃ purā
   samāgataiḥ surarṣibʰis   tulām āropitaṃ purā /
Halfverse: e    mahattve ca gurutve ca   dʰriyamāṇaṃ tato 'dʰikam
   mahattve ca gurutve ca   dʰriyamāṇaṃ tato_adʰikam /208/

Verse: 209 
Halfverse: a    mahattvād bʰāravattvāc ca   mahābʰāratam ucyate
   mahattvād bʰāravattvāc ca   mahā-bʰāratam ucyate /
Halfverse: c    niruktam asya yo veda   sarvapāpaiḥ pramucyate
   niruktam asya yo veda   sarva-pāpaiḥ pramucyate /209/


Verse: 210 
Halfverse: a    tapo na kalko 'dʰyayanaṃ na kalkaḥ; svābʰāviko veda vidʰir na kalkaḥ
   tapo na kalko_adʰyayanaṃ na kalkaḥ   svābʰāviko veda vidʰir na kalkaḥ /
Halfverse: c    prasahya vittāharaṇaṃ na kalkas; tāny eva bʰāvopahatāni kalkaḥ
   prasahya vitta_āharaṇaṃ na kalkas   tāny eva bʰāva_upahatāni kalkaḥ /210/ (E)210




Chapter: 2 
Adhyāya 2


Verse: 1  {R̥ṣayaḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    samantapañcakam iti   yad uktaṃ sūtanandana
   samanta-pañcakam iti   yad uktaṃ sūta-nandana /
Halfverse: c    etat sarvaṃ yatʰānyāyaṃ   śrotum iccʰāmahe vayam
   etat sarvaṃ yatʰā-nyāyaṃ   śrotum iccʰāmahe vayam /1/

Verse: 2  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    śuśrūṣā yadi vo viprā   bruvataś ca katʰāḥ śubʰāḥ
   śuśrūṣā yadi vo viprā   bruvataś ca katʰāḥ śubʰāḥ /
Halfverse: c    samantapañcakākʰyaṃ ca   śrotum arhatʰa sattamāḥ
   samanta-pañcaka_ākʰyaṃ ca   śrotum arhatʰa sattamāḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    tretā dvāparayoḥ saṃdʰau   rāmaḥ śastrabʰr̥tāṃ varaḥ
   tretā dvāparayoḥ saṃdʰau   rāmaḥ śastra-bʰr̥tāṃ varaḥ /
Halfverse: c    asakr̥t pārtʰivaṃ kṣatraṃ   jagʰānāmarṣa coditaḥ
   asakr̥t pārtʰivaṃ kṣatraṃ   jagʰāna_amarṣa coditaḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    sa sarvaṃ kṣatram utsādya   svavīryeṇānala dyutiḥ
   sa sarvaṃ kṣatram utsādya   sva-vīryeṇa_anala dyutiḥ /
Halfverse: c    samantapañcake pañca   cakāra rudʰirahradān
   samanta-pañcake pañca   cakāra rudʰira-hradān /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    sa teṣu rudʰirāmbʰaḥsu   hradeṣu krodʰamūrccʰitaḥ
   sa teṣu rudʰira_ambʰaḥsu   hradeṣu krodʰa-mūrccʰitaḥ /
Halfverse: c    pitr̥̄n saṃtarpayām āsa   rudʰireṇeti naḥ śrutam
   pitr̥̄n saṃtarpayām āsa   rudʰireṇa_iti naḥ śrutam /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    atʰarcīkādayo 'bʰyetya   pitaro brāhmaṇarṣabʰam
   atʰa-r̥cīka_ādayo_abʰyetya   pitaro brāhmaṇa-r̥ṣabʰam /
Halfverse: c    taṃ kṣamasveti siṣidʰus   tataḥ sa virarāma ha
   taṃ kṣamasva_iti siṣidʰus   tataḥ sa virarāma ha /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    teṣāṃ samīpe yo deśo   hradānāṃ rudʰirāmbʰasām
   teṣāṃ samīpe yo deśo   hradānāṃ rudʰira_ambʰasām /
Halfverse: c    samantapañcakam iti   puṇyaṃ tatparikīrtitam
   samanta-pañcakam iti   puṇyaṃ tat-parikīrtitam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    yena liṅgena yo deśo   yuktaḥ samupalakṣyate
   yena liṅgena yo deśo   yuktaḥ samupalakṣyate /
Halfverse: c    tenaiva nāmnā taṃ deśaṃ   vācyam āhur manīṣiṇaḥ
   tena_eva nāmnā taṃ deśaṃ   vācyam āhur manīṣiṇaḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    antare caiva saṃprāpte   kalidvāparayor abʰūt
   antare caiva saṃprāpte   kali-dvāparayor abʰūt /
Halfverse: c    samantapañcake yuddʰaṃ   kurupāṇḍavasenayoḥ
   samanta-pañcake yuddʰaṃ   kuru-pāṇḍava-senayoḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tasmin paramadʰarmiṣṭʰe   deśe bʰūdoṣa varjite
   tasmin parama-dʰarmiṣṭʰe   deśe bʰū-doṣa varjite /
Halfverse: c    aṣṭādaśa samājagmur   akṣauhiṇyo yuyutsayā
   aṣṭādaśa samājagmur   akṣauhiṇyo yuyutsayā /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    evaṃ nāmābʰinirvr̥ttaṃ   tasya deśasya vai dvijāḥ
   evaṃ nāma_abʰinirvr̥ttaṃ   tasya deśasya vai dvijāḥ /
Halfverse: c    puṇyaś ca ramaṇīyaś ca   sa deśo vaḥ prakīrtitaḥ
   puṇyaś ca ramaṇīyaś ca   sa deśo vaḥ prakīrtitaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    tad etat katʰitaṃ sarvaṃ   mayā vo munisattamāḥ
   tad etat katʰitaṃ sarvaṃ   mayā vo muni-sattamāḥ /
Halfverse: c    yatʰā deśaḥ sa vikʰyātas   triṣu lokeṣu viśrutaḥ
   yatʰā deśaḥ sa vikʰyātas   triṣu lokeṣu viśrutaḥ /12/

Verse: 13  {R̥ṣayaḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    akṣauhiṇya iti proktaṃ   yat tvayā sūtanandana
   akṣauhiṇya\ iti proktaṃ   yat tvayā sūta-nandana /
Halfverse: c    etad iccʰāmahe śrotuṃ   sarvam eva yatʰātatʰam
   etad iccʰāmahe śrotuṃ   sarvam eva yatʰā-tatʰam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    akṣauhiṇyāḥ parīmāṇaṃ   ratʰāśvanaradantinām
   akṣauhiṇyāḥ parīmāṇaṃ   ratʰa_aśva-nara-dantinām /
Halfverse: c    yatʰāvac caiva no brūhi   sarvaṃ hi viditaṃ tava
   yatʰāvac caiva no brūhi   sarvaṃ hi viditaṃ tava /14/

Verse: 15  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    eko ratʰo jagaś caiko   narāḥ pañca padātayaḥ
   eko ratʰo jagaś ca_eko   narāḥ pañca padātayaḥ /
Halfverse: c    trayaś ca turagās tajjñaiḥ   pattir ity abʰidʰīyate
   trayaś ca turagās tajjñaiḥ   pattir ity abʰidʰīyate /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    pattiṃ tu triguṇām etām   āhuḥ senā mukʰaṃ budʰāḥ
   pattiṃ tu tri-guṇām etām   āhuḥ senā mukʰaṃ budʰāḥ /
Halfverse: c    trīṇi senā mukʰāny eko   gulma ity abʰidʰīyate
   trīṇi senā mukʰāny eko   gulma\ ity abʰidʰīyate /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    trayo gulmā gaṇo nāma   vāhinī tu gaṇās trayaḥ
   trayo gulmā gaṇo nāma   vāhinī tu gaṇās trayaḥ /
Halfverse: c    smr̥tās tisras tu vāhinyaḥ   pr̥taneti vicakṣaṇaiḥ
   smr̥tās tisras tu vāhinyaḥ   pr̥tanā_iti vicakṣaṇaiḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    camūs tu pr̥tanās tisras   tisraś camvas tv anīkinī
   camūs tu pr̥tanās tisras   tisraś camvas tv anīkinī /
Halfverse: c    anīkinīṃ daśaguṇāṃ   prāhur akṣauhiṇīṃ budʰāḥ
   anīkinīṃ daśa-guṇāṃ   prāhur akṣauhiṇīṃ budʰāḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    akṣauhiṇyāḥ prasaṃkʰyānaṃ   ratʰānāṃ dvijasattamāḥ
   akṣauhiṇyāḥ prasaṃkʰyānaṃ   ratʰānāṃ dvija-sattamāḥ /
Halfverse: c    saṃkʰyā gaṇita tattvajñaiḥ   sahasrāṇy ekaviṃśatiḥ
   saṃkʰyā gaṇita tattvajñaiḥ   sahasrāṇy eka-viṃśatiḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    śatāny upari caivāṣṭau   tatʰā bʰūyaś ca saptatiḥ
   śatāny upari caiva_aṣṭau   tatʰā bʰūyaś ca saptatiḥ /
Halfverse: c    gajānāṃ tu parīmāṇam   etad evātra nirdiśet
   gajānāṃ tu parīmāṇam   etad eva_atra nirdiśet /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    jñeyaṃ śatasahasraṃ tu   sahasrāṇi tatʰā nava
   jñeyaṃ śata-sahasraṃ tu   sahasrāṇi tatʰā nava /
Halfverse: c    narāṇām api pañcāśac   cʰatāni trīṇi cānagʰāḥ
   narāṇām api pañcāśat   śatāni trīṇi ca_anagʰāḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    pañca ṣaṣṭisahasrāṇi   tatʰāśvānāṃ śatāni ca
   pañca ṣaṣṭi-sahasrāṇi   tatʰā_aśvānāṃ śatāni ca /
Halfverse: c    daśottarāṇi ṣaṭ prāhur   yatʰāvad iha saṃkʰyayā
   daśa_uttarāṇi ṣaṭ prāhur   yatʰāvad iha saṃkʰyayā /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    etām akṣauhiṇīṃ prāhuḥ   saṃkʰyā tattvavido janāḥ
   etām akṣauhiṇīṃ prāhuḥ   saṃkʰyā tattvavido janāḥ /
Halfverse: c    yāṃ vaḥ katʰitavān asmi   vistareṇa dvijottamāḥ
   yāṃ vaḥ katʰitavān asmi   vistareṇa dvija_uttamāḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    etayā saṃkʰyayā hy āsan   kurupāṇḍavasenayoḥ
   etayā saṃkʰyayā hy āsan   kuru-pāṇḍava-senayoḥ /
Halfverse: c    akṣauhiṇyo dvijaśreṣṭʰāḥ   piṇḍenāṣṭādaśaiva tāḥ
   akṣauhiṇyo dvija-śreṣṭʰāḥ   piṇḍena_aṣṭādaśa_eva tāḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    sametās tatra vai deśe   tatraiva nidʰanaṃ gatāḥ
   sametās tatra vai deśe   tatra_eva nidʰanaṃ gatāḥ /
Halfverse: c    kauravān kāraṇaṃ kr̥tvā   kālenādbʰuta karmaṇā
   kauravān kāraṇaṃ kr̥tvā   kālena_adbʰuta karmaṇā /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    ahāni yuyudʰe bʰīṣmo   daśaiva paramāstravit
   ahāni yuyudʰe bʰīṣmo   daśa_eva parama_astravit /
Halfverse: c    ahāni pañca droṇas tu   rarakṣa kuru vāhinīm
   ahāni pañca droṇas tu   rarakṣa kuru vāhinīm /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    ahanī yuyudʰe dve tu   karṇaḥ parabalārdanaḥ
   ahanī yuyudʰe dve tu   karṇaḥ para-bala_ardanaḥ /
Halfverse: c    śalyo 'rdʰadivasaṃ tv āsīd   gadā yuddʰam ataḥ param
   śalyo_ardʰa-divasaṃ tv āsīd   gadā yuddʰam ataḥ param /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    tasyaiva tu dinasyānte   hārdikya drauṇi gautamāḥ
   tasya_eva tu dinasya_ante   hārdikya drauṇi gautamāḥ /
Halfverse: c    prasuptaṃ niśi viśvastaṃ   jagʰnur yaudʰiṣṭʰiraṃ balam
   prasuptaṃ niśi viśvastaṃ   jagʰnur yaudʰiṣṭʰiraṃ balam /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    yat tu śaunaka satre tu   bʰāratākʰyāna vistaram
   yat tu śaunaka satre tu   bʰārata_ākʰyāna vistaram /
Halfverse: c    ākʰyāsye tatra paulomam   ākʰyānaṃ cāditaḥ param
   ākʰyāsye tatra paulomam   ākʰyānaṃ ca_āditaḥ param /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    vicitrārtʰapadākʰyānam   anekasamayānvitam
   vicitra_artʰa-pada_ākʰyānam   aneka-samaya_anvitam /
Halfverse: c    abʰipannaṃ naraiḥ prājñair   vairāgyam iva mokṣibʰiḥ
   abʰipannaṃ naraiḥ prājñair   vairāgyam iva mokṣibʰiḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    ātmeva veditavyeṣu   priyeṣv iva ca jīvitam
   ātmā_iva veditavyeṣu   priyeṣv iva ca jīvitam /
Halfverse: c    itihāsaḥ pradʰānārtʰaḥ   śreṣṭʰaḥ sarvāgameṣv ayam
   itihāsaḥ pradʰāna_artʰaḥ   śreṣṭʰaḥ sarva_āgameṣv ayam /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    itihāsottame hy asminn   arpitā buddʰir uttamā
   itihāsa_uttame hy asminn   arpitā buddʰir uttamā /
Halfverse: c    kʰaravyañjanayoḥ kr̥tsnā   lokavedāśrayeva vāk
   kʰara-vyañjanayoḥ kr̥tsnā   loka-veda_āśrayā_iva vāk /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    asya prajñābʰipannasya   vicitrapadaparvaṇaḥ
   asya prajñā_abʰipannasya   vicitra-pada-parvaṇaḥ /
Halfverse: c    bʰāratasyetihāsasya   śrūyatāṃ parva saṃgrahaḥ
   bʰāratasya_itihāsasya   śrūyatāṃ parva saṃgrahaḥ /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    parvānukramaṇī pūrvaṃ   dvitīyaṃ parva saṃgrahaḥ
   parva_anukramaṇī pūrvaṃ   dvitīyaṃ parva saṃgrahaḥ /
Halfverse: c    pauṣyaṃ paulomam āstīkam   ādivaṃśāvatāraṇam
   pauṣyaṃ paulomam āstīkam   ādi-vaṃśa_avatāraṇam /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    tataḥ saṃbʰava parvoktam   adbʰutaṃ devanirmitam
   tataḥ saṃbʰava parva_uktam   adbʰutaṃ deva-nirmitam /
Halfverse: c    dāho jatu gr̥hasyātra   haiḍimbaṃ parva cocyate
   dāho jatu gr̥hasya_atra   haiḍimbaṃ parva ca_ucyate /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    tato bakavadʰaḥ parva   parva caitraratʰaṃ tataḥ
   tato baka-vadʰaḥ parva   parva caitraratʰaṃ tataḥ /
Halfverse: c    tataḥ svayaṃvaraṃ devyāḥ   pāñcālyāḥ parva cocyate
   tataḥ svayaṃ-varaṃ devyāḥ   pāñcālyāḥ parva ca_ucyate /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    kṣatradʰarmeṇa nirmitya   tato vaivāhikaṃ smr̥tam
   kṣatra-dʰarmeṇa nirmitya   tato vaivāhikaṃ smr̥tam /
Halfverse: c    vidurāgamanaṃ parva   rājyalambʰas tatʰaiva ca
   vidura_āgamanaṃ parva   rājya-lambʰas tatʰā_eva ca /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    arjunasya vanevāsaḥ   subʰadrāharaṇaṃ tataḥ
   arjunasya vane-vāsaḥ   subʰadrā_āharaṇaṃ tataḥ /
Halfverse: c    subʰadrāharaṇād ūrdʰvaṃ   jñeyaṃ haraṇahārikam
   subʰadrā_āharaṇād ūrdʰvaṃ   jñeyaṃ haraṇa-hārikam /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    tataḥ kʰāṇḍava dāhākʰyaṃ   tatraiva maya darśanam
   tataḥ kʰāṇḍava dāha_ākʰyaṃ   tatra_eva maya darśanam /
Halfverse: c    sabʰā parva tataḥ proktaṃ   mantraparva tataḥ param
   sabʰā parva tataḥ proktaṃ   mantra-parva tataḥ param /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    jarāsaṃdʰa vadʰaḥ parva   parva dig vijayas tatʰā
   jarāsaṃdʰa vadʰaḥ parva   parva dig vijayas tatʰā /
Halfverse: c    parva dig vijayād ūrdʰvaṃ   rājasūyikam ucyate
   parva dig vijayād ūrdʰvaṃ   rāja-sūyikam ucyate /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    tataś cārgʰābʰiharaṇaṃ   śiśupāla vadʰas tataḥ
   tataś ca_argʰa_abʰiharaṇaṃ   śiśu-pāla vadʰas tataḥ /
Halfverse: c    dyūtaparva tataḥ proktam   anudyūtam ataḥ param
   dyūta-parva tataḥ proktam   anudyūtam ataḥ param /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    tata āraṇyakaṃ parva   kirmīravadʰa eva ca
   tata\ āraṇyakaṃ parva   kirmīra-vadʰa\ eva ca /
Halfverse: c    īśvarārjunayor yuddʰaṃ   parva kairāta saṃjñitam
   īśvara_arjunayor yuddʰaṃ   parva kairāta saṃjñitam /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    indralokābʰigamanaṃ   parva jñeyam ataḥ param
   indra-loka_abʰigamanaṃ   parva jñeyam ataḥ param /
Halfverse: c    tīrtʰayātrā tataḥ parva   kururājasya dʰīmataḥ
   tīrtʰa-yātrā tataḥ parva   kuru-rājasya dʰīmataḥ /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    jaṭāsuravadʰaḥ parva   yakṣayuddʰam ataḥ param
   jaṭā_asura-vadʰaḥ parva   yakṣa-yuddʰam ataḥ param /
Halfverse: c    tatʰaivājagaraṃ parva   vijñeyaṃ tadanantaram
   tatʰaiva_ājagaraṃ parva   vijñeyaṃ tad-anantaram /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    mārkaṇḍeya samasyā ca   parvoktaṃ tadanantaram
   mārkaṇḍeya samasyā ca   parva_uktaṃ tad-anantaram /
Halfverse: c    saṃvādaś ca tataḥ parva   draupadī satyabʰāmayoḥ
   saṃvādaś ca tataḥ parva   draupadī satya-bʰāmayoḥ /45/

Verse: 46 
Halfverse: a    gʰoṣayātrā tataḥ parva   mr̥gasvapnabʰayaṃ tataḥ
   gʰoṣa-yātrā tataḥ parva   mr̥ga-svapna-bʰayaṃ tataḥ /
Halfverse: c    vrīhi drauṇikam ākʰyānaṃ   tato 'nantaram ucyate
   vrīhi drauṇikam ākʰyānaṃ   tato_anantaram ucyate /46/

Verse: 47 
Halfverse: a    draupadī haraṇaṃ parva   saindʰavena vanāt tataḥ
   draupadī haraṇaṃ parva   saindʰavena vanāt tataḥ /
Halfverse: c    kuṇḍalāharaṇaṃ parva   tataḥ param ihocyate
   kuṇḍala_āharaṇaṃ parva   tataḥ param iha_ucyate /47/

Verse: 48 
Halfverse: a    āraṇeyaṃ tataḥ parva   vairāṭaṃ tadanantaram
   āraṇeyaṃ tataḥ parva   vairāṭaṃ tad-anantaram /
Halfverse: c    kīcakānāṃ vadʰaḥ parva   parva gograhaṇaṃ tataḥ
   kīcakānāṃ vadʰaḥ parva   parva go-grahaṇaṃ tataḥ /48/

Verse: 49 
Halfverse: a    abʰimanyunā ca vairāṭyāḥ   parva vaivāhikaṃ smr̥tam
   abʰimanyunā ca vairāṭyāḥ   parva vaivāhikaṃ smr̥tam / q
Halfverse: c    udyogaparva vijñeyam   ata ūrdʰvaṃ mahādbʰutam
   udyoga-parva vijñeyam   ata\ ūrdʰvaṃ mahā_adbʰutam /49/

Verse: 50 
Halfverse: a    tataḥ saṃjaya yānākʰyaṃ   parva jñeyam ataḥ param
   tataḥ saṃjaya yāna_ākʰyaṃ   parva jñeyam ataḥ param /
Halfverse: c    prajāgaraṃ tataḥ parva   dʰr̥tarāṣṭrasya cintayā
   prajāgaraṃ tataḥ parva   dʰr̥ta-rāṣṭrasya cintayā /50/

Verse: 51 
Halfverse: a    parva sānatsujātaṃ ca   guhyam adʰyātmadarśanam
   parva sānatsujātaṃ ca   guhyam adʰyātma-darśanam /
Halfverse: c    yānasaṃdʰis tataḥ parva   bʰagavad yānam eva ca
   yāna-saṃdʰis tataḥ parva   bʰagavad yānam eva ca /51/

Verse: 52 
Halfverse: a    jñeyaṃ vivāda parvātra   karṇasyāpi mahātmanaḥ
   jñeyaṃ vivāda parva_atra   karṇasya_api mahātmanaḥ /
Halfverse: c    niryāṇaṃ parva ca tataḥ   kurupāṇḍavasenayoḥ
   niryāṇaṃ parva ca tataḥ   kuru-pāṇḍava-senayoḥ /52/

Verse: 53 
Halfverse: a    ratʰātiratʰa saṃkʰyā ca   parvoktaṃ tadanantaram
   ratʰa_atiratʰa saṃkʰyā ca   parva_uktaṃ tad-anantaram /
Halfverse: c    ulūka dūtāgamanaṃ   parvāmarṣa vivardʰanam
   ulūka dūta_āgamanaṃ   parva_amarṣa vivardʰanam /53/

Verse: 54 
Halfverse: a    ambopākʰyānam api ca   parva jñeyam ataḥ param
   ambā_upākʰyānam api ca   parva jñeyam ataḥ param /
Halfverse: c    bʰīṣmābʰiṣecanaṃ parva   jñeyam adbʰutakāraṇam
   bʰīṣma_abʰiṣecanaṃ parva   jñeyam adbʰuta-kāraṇam /54/

Verse: 55 
Halfverse: a    jambū kʰaṇḍa vinirmāṇaṃ   parvoktaṃ tadanantaram
   jambū kʰaṇḍa vinirmāṇaṃ   parva_uktaṃ tad-anantaram /
Halfverse: c    bʰūmiparva tato jñeyaṃ   dvīpavistara kīrtanam
   bʰūmi-parva tato jñeyaṃ   dvīpa-vistara kīrtanam /55/

Verse: 56 
Halfverse: a    parvoktaṃ bʰagavad gītā   parva bʰīsma vadʰas tataḥ
   parva_uktaṃ bʰagavad gītā   parva bʰīsma vadʰas tataḥ /
Halfverse: c    droṇābʰiṣekaḥ parvoktaṃ   saṃśaptaka vadʰas tataḥ
   droṇa_abʰiṣekaḥ parva_uktaṃ   saṃśaptaka vadʰas tataḥ /56/

Verse: 57 
Halfverse: a    abʰimanyuvadʰaḥ parva   pratijñā parva cocyate
   abʰimanyu-vadʰaḥ parva   pratijñā parva ca_ucyate /
Halfverse: c    jayadratʰavadʰaḥ parva   gʰaṭotkaca vadʰas tataḥ
   jayad-ratʰa-vadʰaḥ parva   gʰaṭa_utkaca vadʰas tataḥ /57/

Verse: 58 
Halfverse: a    tato droṇa vadʰaḥ parva   vijñeyaṃ lomaharṣaṇam
   tato droṇa vadʰaḥ parva   vijñeyaṃ loma-harṣaṇam /
Halfverse: c    mokṣo nārāyaṇāstrasya   parvānantaram ucyate
   mokṣo nārāyaṇa_astrasya   parva_anantaram ucyate /58/

Verse: 59 
Halfverse: a    karṇa parva tato jñeyaṃ   śalya parva tataḥ param
   karṇa parva tato jñeyaṃ   śalya parva tataḥ param /
Halfverse: c    hrada praveśanaṃ parva   gadā yuddʰam ataḥ param
   hrada praveśanaṃ parva   gadā yuddʰam ataḥ param /59/

Verse: 60 
Halfverse: a    sārasvataṃ tataḥ parva   tīrtʰavaṃśaguṇānvitam
   sārasvataṃ tataḥ parva   tīrtʰa-vaṃśa-guṇa_anvitam /
Halfverse: c    ata ūrdʰvaṃ tu bībʰatsaṃ   parva sauptikam ucyate
   ata\ ūrdʰvaṃ tu bībʰatsaṃ   parva sauptikam ucyate /60/ q

Verse: 61 
Halfverse: a    aiṣīkaṃ parva nirdiṣṭam   ata ūrdʰvaṃ sudāruṇam
   aiṣīkaṃ parva nirdiṣṭam   ata\ ūrdʰvaṃ sudāruṇam /
Halfverse: c    jalapradānikaṃ parva   strī parva ca tataḥ param
   jala-pradānikaṃ parva   strī parva ca tataḥ param /61/

Verse: 62 
Halfverse: a    śrāddʰaparva tato jñeyaṃ   kurūṇām aurdʰvadehikam
   śrāddʰa-parva tato jñeyaṃ   kurūṇām aurdʰvadehikam /
Halfverse: c    ābʰiṣecanikaṃ parva   dʰarmarājasya dʰīmataḥ
   ābʰiṣecanikaṃ parva   dʰarma-rājasya dʰīmataḥ /62/

Verse: 63 
Halfverse: a    cārvāka nigrahaḥ parva   rakṣaso brahmarūpiṇaḥ
   cārvāka nigrahaḥ parva   rakṣaso brahma-rūpiṇaḥ /
Halfverse: c    pravibʰāgo gr̥hāṇāṃ ca   parvoktaṃ tadanantaram
   pravibʰāgo gr̥hāṇāṃ ca   parva_uktaṃ tad-anantaram /63/

Verse: 64 
Halfverse: a    śānti parva tato yatra   rājadʰarmānukīrtanam
   śānti parva tato yatra   rāja-dʰarma_anukīrtanam /
Halfverse: c    āpad dʰarmaś ca parvoktaṃ   mokṣadʰarmas tataḥ param
   āpad dʰarmaś ca parva_uktaṃ   mokṣa-dʰarmas tataḥ param /64/

Verse: 65 
Halfverse: a    tataḥ parva parijñeyam   ānuśāsanikaṃ param
   tataḥ parva parijñeyam   ānuśāsanikaṃ param /
Halfverse: c    svargārohaṇikaṃ parva   tato bʰīṣmasya dʰīmataḥ
   svarga_ārohaṇikaṃ parva   tato bʰīṣmasya dʰīmataḥ /65/

Verse: 66 
Halfverse: a    tato ''śvamedʰikaṃ parva   sarvapāpapraṇāśanam
   tato_āśvamedʰikaṃ parva    arva -āpa -raṇāśanaṃm/
Halfverse: c    anugītā tataḥ parva   jñeyam adʰyātmavācakam
   anugītā tataḥ parva   jñeyam adʰyātma-vācakam /66/

Verse: 67 
Halfverse: a    parva cāśramavāsākʰyaṃ   putradarśanam eva ca
   parva ca_āśrama-vāsa_ākʰyaṃ   putra-darśanam eva ca /
Halfverse: c    nāradāgamanaṃ parva   tataḥ param ihocyate
   nārada_āgamanaṃ parva   tataḥ param iha_ucyate /67/

Verse: 68 
Halfverse: a    mausalaṃ parva ca tato   gʰoraṃ samanuvarṇyate
   mausalaṃ parva ca tato   gʰoraṃ samanuvarṇyate /
Halfverse: c    mahāprastʰānikaṃ parva   svargārohaṇikaṃ tataḥ
   mahā-prastʰānikaṃ parva   svarga_ārohaṇikaṃ tataḥ /68/

Verse: 69 
Halfverse: a    hari vaṃśas tataḥ parva   purāṇaṃ kʰila saṃjñitam
   hari vaṃśas tataḥ parva   purāṇaṃ kʰila saṃjñitam /
Halfverse: c    bʰaviṣyat parva cāpy uktaṃ   kʰileṣv evādbʰutaṃ mahat
   bʰaviṣyat parva ca_apy uktaṃ   kʰileṣv eva_adbʰutaṃ mahat /69/

Verse: 70 
Halfverse: a    etat parva śataṃ pūrṇaṃ   vyāsenoktaṃ mahātmanā
   etat parva śataṃ pūrṇaṃ   vyāsena_uktaṃ mahātmanā /
Halfverse: c    yatʰāvat sūtaputreṇa   lomaharṣaṇinā punaḥ
   yatʰāvat sūta-putreṇa   loma-harṣaṇinā punaḥ /70/

Verse: 71 
Halfverse: a    katʰitaṃ naimiṣāraṇye   parvāṇy aṣṭādaśaiva tu
   katʰitaṃ naimiṣa_araṇye   parvāṇy aṣṭādaśa_eva tu /
Halfverse: c    samāso bʰāratasyāyaṃ   tatroktaḥ parva saṃgrahaḥ
   samāso bʰāratasya_ayaṃ   tatra_uktaḥ parva saṃgrahaḥ /71/

Verse: 72 
Halfverse: a    pauṣye parvaṇi māhātmyam   uttaṅkasyopavarṇitam
   pauṣye parvaṇi māhātmyam   uttaṅkasya_upavarṇitam /
Halfverse: c    paulome bʰr̥guvaṃśasya   vistāraḥ parikīrtitaḥ
   paulome bʰr̥gu-vaṃśasya   vistāraḥ parikīrtitaḥ /72/

Verse: 73 
Halfverse: a    āstīke sarvanāgānāṃ   garuḍasya ca saṃbʰavaḥ
   āstīke sarva-nāgānāṃ   garuḍasya ca saṃbʰavaḥ /
Halfverse: c    kṣīrodamatʰanaṃ caiva   janmoccʰaiḥ śravasas tatʰā
   kṣīra_uda-matʰanaṃ caiva   janma_uccʰaiḥ śravasas tatʰā /73/

Verse: 74 
Halfverse: a    yajataḥ sarpasatreṇa   rājñaḥ pārikṣitasya ca
   yajataḥ sarpa-satreṇa   rājñaḥ pārikṣitasya ca /
Halfverse: c    katʰeyam abʰinirvr̥ttā   bʰāratānāṃ mahātmanām
   katʰā_iyam abʰinirvr̥ttā   bʰāratānāṃ mahātmanām /74/

Verse: 75 
Halfverse: a    vividʰāḥ saṃbʰavā rājñām   uktāḥ saṃbʰava parvaṇi
   vividʰāḥ saṃbʰavā rājñām   uktāḥ saṃbʰava parvaṇi /
Halfverse: c    anyeṣāṃ caiva viprāṇām   r̥ṣer dvaipāyanasya ca
   anyeṣāṃ caiva viprāṇām   r̥ṣer dvaipāyanasya ca /75/

Verse: 76 
Halfverse: a    aṃśāvataraṇaṃ cātra   devānāṃ parikīrtitam
   aṃśa_avataraṇaṃ ca_atra   devānāṃ parikīrtitam /
Halfverse: c    daityānāṃ dānavānāṃ ca   yakṣāṇāṃ ca mahaujasām
   daityānāṃ dānavānāṃ ca   yakṣāṇāṃ ca mahā_ojasām /76/

Verse: 77 
Halfverse: a    nāgānām atʰa sarpāṇāṃ   gandʰarvāṇāṃ patatriṇām
   nāgānām atʰa sarpāṇāṃ   gandʰarvāṇāṃ patatriṇām /
Halfverse: c    anyeṣāṃ caiva bʰūtānāṃ   vividʰānāṃ samudbʰavaḥ
   anyeṣāṃ caiva bʰūtānāṃ   vividʰānāṃ samudbʰavaḥ /77/

Verse: 78 
Halfverse: a    vasūnāṃ punar utpattir   bʰāgīratʰyāṃ mahātmanām
   vasūnāṃ punar utpattir   bʰāgīratʰyāṃ mahātmanām /
Halfverse: c    śaṃtanor veśmani punas   teṣāṃ cārohaṇaṃ divi
   śaṃtanor veśmani punas   teṣāṃ ca_ārohaṇaṃ divi /78/

Verse: 79 
Halfverse: a    tejo 'ṃśānāṃ ca saṃgʰātād   bʰīṣmasyāpy atra saṃbʰavaḥ
   tejo_aṃśānāṃ ca saṃgʰātād   bʰīṣmasya_apy atra saṃbʰavaḥ /
Halfverse: c    rājyān nivartanaṃ caiva   brahmacarya vrate stʰitiḥ
   rājyān nivartanaṃ caiva   brahma-carya vrate stʰitiḥ /79/

Verse: 80 
Halfverse: a    pratijñā pālanaṃ caiva   rakṣā citrāṅgadasya ca
   pratijñā pālanaṃ caiva   rakṣā citra_aṅgadasya ca /
Halfverse: c    hate citrāṅgade caiva   rakṣā bʰrātur yavīyasaḥ
   hate citra_aṅgade caiva   rakṣā bʰrātur yavīyasaḥ /80/

Verse: 81 
Halfverse: a    vicitravīryasya tatʰā   rājye saṃpratipādanam
   vicitra-vīryasya tatʰā   rājye saṃpratipādanam /
Halfverse: c    dʰarmasya nr̥ṣu saṃbʰūtir   aṇī māṇḍavya śāpajā
   dʰarmasya nr̥ṣu saṃbʰūtir   aṇī māṇḍavya śāpajā /81/

Verse: 82 
Halfverse: a    kr̥ṣṇadvaipāyanāc caiva   prasūtir varadānajā
   kr̥ṣṇa-dvaipāyanāc caiva   prasūtir vara-dāna-jā /
Halfverse: c    dʰr̥tarāṣṭrasya pāṇḍoś ca   pāṇḍavānāṃ ca saṃbʰavaḥ
   dʰr̥tarāṣṭrasya pāṇḍoś ca   pāṇḍavānāṃ ca saṃbʰavaḥ /82/

Verse: 83 
Halfverse: a    vāraṇāvata yātrā ca   mantro duryodʰanasya ca
   vāraṇāvata yātrā ca   mantro duryodʰanasya ca /
Halfverse: c    vidurasya ca vākyena   suruṅgopakrama kriyā
   vidurasya ca vākyena   suruṅga_upakrama kriyā /83/

Verse: 84 
Halfverse: a    pāṇḍavānāṃ vane gʰore   hiḍimbāyāś ca darśanam
   pāṇḍavānāṃ vane gʰore   hiḍimbāyāś ca darśanam /
Halfverse: c    gʰaṭotkacasya cotpattir   atraiva parikīrtitā
   gʰaṭa_utkacasya ca_utpattir   atra_eva parikīrtitā /84/

Verse: 85 
Halfverse: a    ajñātacaryā pāṇḍūnāṃ   vāso brāhmaṇa veśmani
   ajñāta-caryā pāṇḍūnāṃ   vāso brāhmaṇa veśmani /
Halfverse: c    bakasya nidʰanaṃ caiva   nāgarāṇāṃ ca vismayaḥ
   bakasya nidʰanaṃ caiva   nāgarāṇāṃ ca vismayaḥ /85/

Verse: 86 
Halfverse: a    aṅgāraparṇaṃ nirjitya   gaṅgākūle 'rjunas tadā
   aṅgāra-parṇaṃ nirjitya   gaṅgā-kūle_arjunas tadā /
Halfverse: c    bʰrātr̥bʰiḥ sahitaḥ sarvaiḥ   pāñcālān abʰito yayau
   bʰrātr̥bʰiḥ sahitaḥ sarvaiḥ   pāñcālān abʰito yayau /86/

Verse: 87 
Halfverse: a    tāpatyam atʰa vāsiṣṭʰam   aurvaṃ cākʰyānam uttamam
   tāpatyam atʰa vāsiṣṭʰam   aurvaṃ ca_ākʰyānam uttamam /
Halfverse: c    pañcendrāṇām upākʰyānam   atraivādbʰutam ucyate
   pañca_indrāṇām upākʰyānam   atra_eva_adbʰutam ucyate /87/

Verse: 88 
Halfverse: a    pañcānām ekapatnītve   vimarśo drupadasya ca
   pañcānām eka-patnītve   vimarśo drupadasya ca /
Halfverse: c    draupadyā deva vihito   vivāhaś cāpy amānuṣaḥ
   draupadyā deva vihito   vivāhaś ca_apy amānuṣaḥ /88/

Verse: 89 
Halfverse: a    vidurasya ca saṃprāptir   darśanaṃ keśavasya ca
   vidurasya ca saṃprāptir   darśanaṃ keśavasya ca /
Halfverse: c    kʰāṇḍava prastʰavāsaś ca   tatʰā rājyārdʰa śāsanam
   kʰāṇḍava prastʰa-vāsaś ca   tatʰā rājya_ardʰa śāsanam /89/

Verse: 90 
Halfverse: a    nāradasyājñayā caiva   draupadyāḥ samayakriyā
   nāradasya_ājñayā caiva   draupadyāḥ samaya-kriyā /
Halfverse: c    sundopasundayos tatra   upākʰyānaṃ prakīrtitam
   sunda_upasundayos tatra upākʰyānaṃ prakīrtitam /90/

Verse: 91 
Halfverse: a    pārtʰasya vanavāsaś ca   ulūpyā patʰi saṃgamaḥ
   pārtʰasya vana-vāsaś ca ulūpyā patʰi saṃgamaḥ /
Halfverse: c    puṇyatīrtʰānusaṃyānaṃ   babʰru vāhana janma ca
   puṇya-tīrtʰa_anusaṃyānaṃ   babʰru vāhana janma ca /91/

Verse: 92 
Halfverse: a    dvārakāyāṃ subʰadrā ca   kāmayānena kāminī
   dvārakāyāṃ subʰadrā ca   kāma-yānena kāminī /
Halfverse: c    vāsudevasyānumate   prāptā caiva kirīṭinā
   vāsudevasya_anumate   prāptā caiva kirīṭinā /92/

Verse: 93 
Halfverse: a    haraṇaṃ gr̥hya saṃprāpte   kr̥ṣṇe devakinandane
   haraṇaṃ gr̥hya saṃprāpte   kr̥ṣṇe devaki-nandane /
Halfverse: c    saṃprāptiś cakradʰanuṣoḥ   kʰāṇḍavasya ca dāhanam
   saṃprāptiś cakra-dʰanuṣoḥ   kʰāṇḍavasya ca dāhanam /93/

Verse: 94 
Halfverse: a    abʰimanyoḥ subʰadrāyāṃ   janma cottamatejasaḥ
   abʰimanyoḥ subʰadrāyāṃ   janma ca_uttama-tejasaḥ /
Halfverse: c    mayasya mokṣo jvalanād   bʰujaṃgasya ca mokṣaṇam
   mayasya mokṣo jvalanād   bʰujaṃgasya ca mokṣaṇam /
Halfverse: e    maharṣer mandapālasya   śārṅgyaṃ tanayasaṃbʰavaḥ
   maharṣer manda-pālasya   śārṅgyaṃ tanaya-saṃbʰavaḥ /94/

Verse: 95 
Halfverse: a    ity etad ādʰi parvoktaṃ   pratʰamaṃ bahuvistaram
   ity etad ādʰi parva_uktaṃ   pratʰamaṃ bahu-vistaram /
Halfverse: c    adʰyāyānāṃ śate dve tu   saṃkʰāte paramarṣiṇā
   adʰyāyānāṃ śate dve tu   saṃkʰāte parama-r̥ṣiṇā /
Halfverse: e    aṣṭādaśaiva cādʰyāyā   vyāsenottama tejasā
   aṣṭādaśa_eva ca_adʰyāyā   vyāsena_uttama tejasā /95/

Verse: 96 
Halfverse: a    sapta ślokasahasrāṇi   tatʰā nava śatāni ca
   sapta śloka-sahasrāṇi   tatʰā nava śatāni ca /
Halfverse: c    ślokāś ca caturāśītir   dr̥ṣṭo grantʰo mahātmanā
   ślokāś ca catur-āśītir   dr̥ṣṭo grantʰo mahātmanā /96/

Verse: 97 
Halfverse: a    dvitīyaṃ tu sabʰā parva   bahu vr̥ttāntam ucyate
   dvitīyaṃ tu sabʰā parva   bahu vr̥tta_antam ucyate /
Halfverse: c    sabʰā kriyā pāṇḍavānāṃ   kiṃkarāṇāṃ ca darśanam
   sabʰā kriyā pāṇḍavānāṃ   kiṃkarāṇāṃ ca darśanam /97/

Verse: 98 
Halfverse: a    lokapāla sabʰākʰyānaṃ   nāradād deva darśanāt
   loka-pāla sabʰā_ākʰyānaṃ   nāradād deva darśanāt /
Halfverse: c    rājasūyasya cārambʰo   jarāsaṃdʰa vadʰas tatʰā
   rāja-sūyasya ca_ārambʰo   jarā-saṃdʰa vadʰas tatʰā /98/

Verse: 99 
Halfverse: a    girivraje niruddʰānāṃ   rājñāṃ kr̥ṣṇena mokṣaṇam
   giri-vraje niruddʰānāṃ   rājñāṃ kr̥ṣṇena mokṣaṇam /
Halfverse: c    rājasūye 'rgʰa saṃvāde   śiśupāla vadʰas tatʰā
   rāja-sūye_argʰa saṃvāde   śiśu-pāla vadʰas tatʰā /99/

Verse: 100 
Halfverse: a    yajñe vibʰūtiṃ tāṃ dr̥ṣṭvā   duḥkʰāmarṣānvitasya ca
   yajñe vibʰūtiṃ tāṃ dr̥ṣṭvā   duḥkʰa_amarṣa_anvitasya ca /
Halfverse: c    duryodʰanasyāvahāso   bʰīmena ca sabʰā tale
   duryodʰanasya_avahāso   bʰīmena ca sabʰā tale /100/

Verse: 101 
Halfverse: a    yatrāsya manyur udbʰūto   yena dyūtam akārayat
   yatra_asya manyur udbʰūto   yena dyūtam akārayat /
Halfverse: c    yatra dʰarmasutaṃ dyūte   śakuniḥ kitavo 'jayat
   yatra dʰarma-sutaṃ dyūte   śakuniḥ kitavo_ajayat /101/

Verse: 102 
Halfverse: a    yatra dyūtārṇave magnān   draupadī naur ivārṇavāt
   yatra dyūta_arṇave magnān   draupadī naur iva_arṇavāt /
Halfverse: c    tārayām āsa tāṃs tīrṇāñ   jñātvā duryodʰano nr̥paḥ
   tārayām āsa tāṃs tīrṇān   jñātvā duryodʰano nr̥paḥ /
Halfverse: e    punar eva tato dyūte   samāhvayata pāṇḍavān
   punar eva tato dyūte   samāhvayata pāṇḍavān /102/

Verse: 103 
Halfverse: a    etat sarvaṃ sabʰā parva   samākʰyātaṃ mahātmanā
   etat sarvaṃ sabʰā parva   samākʰyātaṃ mahātmanā /
Halfverse: c    adʰyāyāḥ saptatir jñeyās   tatʰā dvau cātra saṃkʰyayā
   adʰyāyāḥ saptatir jñeyās   tatʰā dvau ca_atra saṃkʰyayā /103/

Verse: 104 
Halfverse: a    ślokānāṃ dve sahasre tu   pañca ślokaśatāni ca
   ślokānāṃ dve sahasre tu   pañca śloka-śatāni ca /
Halfverse: c    ślokāś caikādaśa jñeyāḥ   parvaṇy asmin prakīrtitāḥ
   ślokāś ca_ekādaśa jñeyāḥ   parvaṇy asmin prakīrtitāḥ /104/

Verse: 105 
Halfverse: a    ataḥ paraṃ tr̥tīyaṃ tu   jñeyam āraṇyakaṃ mahat
   ataḥ paraṃ tr̥tīyaṃ tu   jñeyam āraṇyakaṃ mahat /
Halfverse: c    paurānugamanaṃ caiva   dʰarmaputrasya dʰīmataḥ
   paura_anugamanaṃ caiva   dʰarma-putrasya dʰīmataḥ /105/

Verse: 106 
Halfverse: a    vr̥ṣṇīnām āgamo yatra   pāñcālānāṃ ca sarvaśaḥ
   vr̥ṣṇīnām āgamo yatra   pāñcālānāṃ ca sarvaśaḥ /
Halfverse: c    yatra saubʰavadʰākʰyānaṃ   kirmīravadʰa eva ca
   yatra saubʰa-vadʰa_ākʰyānaṃ   kirmīra-vadʰa\ eva ca /
Halfverse: e    astrahetor vivāsaś ca   pārtʰasyāmita tejasaḥ
   astra-hetor vivāsaś ca   pārtʰasya_amita tejasaḥ /106/

Verse: 107 
Halfverse: a    mahādevena yuddʰaṃ ca   kirāta vapuṣā saha
   mahā-devena yuddʰaṃ ca   kirāta vapuṣā saha /
Halfverse: c    darśanaṃ lokapālānāṃ   svargārohaṇam eva ca
   darśanaṃ loka-pālānāṃ   svarga_ārohaṇam eva ca /107/

Verse: 108 
Halfverse: a    darśanaṃ br̥hadaśvasya   maharṣer bʰāvitātmanaḥ
   darśanaṃ br̥had-aśvasya   maharṣer bʰāvita_ātmanaḥ /
Halfverse: c    yudʰiṣṭʰirasya cārtasya   vyasane paridevanam
   yudʰiṣṭʰirasya ca_ārtasya   vyasane paridevanam /108/

Verse: 109 
Halfverse: a    nalopākʰyānam atraiva   dʰarmiṣṭʰaṃ karuṇodayam
   nala_upākʰyānam atra_eva   dʰarmiṣṭʰaṃ karuṇa_udayam /
Halfverse: c    damayantyāḥ stʰitir yatra   nalasya vyasanāgame
   damayantyāḥ stʰitir yatra   nalasya vyasana_āgame /109/

Verse: 110 
Halfverse: a    vanavāsa gatānāṃ ca   pāṇḍavānāṃ mahātmanām
   vana-vāsa gatānāṃ ca   pāṇḍavānāṃ mahātmanām /
Halfverse: c    svarge pravr̥ttir ākʰyātā   lomaśenārjunasya vai
   svarge pravr̥ttir ākʰyātā   lomaśena_arjunasya vai /110/

Verse: 111 
Halfverse: a    tīrtʰayātrā tatʰaivātra   pāṇḍavānāṃ mahātmanām
   tīrtʰa-yātrā tatʰaiva_atra   pāṇḍavānāṃ mahātmanām /
Halfverse: c    jaṭāsurasya tatraiva   vadʰaḥ samupavarṇyate
   jaṭā_asurasya tatraiva   vadʰaḥ samupavarṇyate /111/

Verse: 112 
Halfverse: a    niyukto bʰīmasenaś ca   draupadyā gandʰamādane
   niyukto bʰīmasenaś ca   draupadyā gandʰa-mādane /
Halfverse: c    yatra mandārapuṣpārtʰaṃ   nalinīṃ tām adʰarṣayat
   yatra mandāra-puṣpa_artʰaṃ   nalinīṃ tām adʰarṣayat /112/

Verse: 113 
Halfverse: a    yatrāsya sumahad yuddʰam   abʰavat saha rākṣasaiḥ
   yatra_asya sumahad yuddʰam   abʰavat saha rākṣasaiḥ /
Halfverse: c    yakṣaiś cāpi mahāvīryair   maṇimat pramukʰais tatʰā
   yakṣaiś ca_api mahā-vīryair   maṇimat pramukʰais tatʰā /113/

Verse: 114 
Halfverse: a    āgastyam api cākʰyānaṃ   yatra vātāpi bʰakṣaṇam
   āgastyam api ca_ākʰyānaṃ   yatra vātāpi bʰakṣaṇam /
Halfverse: c    lopāmudrābʰigamanam   apatyārtʰam r̥ṣer api
   lopāmudrā_abʰigamanam   apatya_artʰam r̥ṣer api /114/

Verse: 115 
Halfverse: a    tataḥ śyenakapotīyam   upākʰyānam anantaram
   tataḥ śyena-kapotīyam   upākʰyānam anantaram /
Halfverse: c    indro 'gnir yatra dʰarmaś ca   ajijñāsañ śibiṃ nr̥pam
   indro_agnir yatra dʰarmaś ca ajijñāsan śibiṃ nr̥pam /115/

Verse: 116 
Halfverse: a    r̥śya śr̥ṅgasya caritaṃ   kaumāra brahmacāriṇaḥ
   r̥śya śr̥ṅgasya caritaṃ   kaumāra brahma-cāriṇaḥ /
Halfverse: c    jāmadagnyasya rāmasya   caritaṃ bʰūri tejasaḥ
   jāmadagnyasya rāmasya   caritaṃ bʰūri tejasaḥ /116/

Verse: 117 
Halfverse: a    kārtavīrya vadʰo yatra   haihayānāṃ ca varṇyate
   kārtavīrya vadʰo yatra   haihayānāṃ ca varṇyate /
Halfverse: c    saukanyam api cākʰyānaṃ   cyavano yatra bʰārgavaḥ
   saukanyam api ca_ākʰyānaṃ   cyavano yatra bʰārgavaḥ /117/

Verse: 118 
Halfverse: a    śaryāti yajñe nāsatyau   kr̥tavān somapītʰinau
   śaryāti yajñe nāsatyau   kr̥tavān soma-pītʰinau /
Halfverse: c    tābʰyāṃ ca yatra sa munir   yauvanaṃ pratipāditaḥ
   tābʰyāṃ ca yatra sa munir   yauvanaṃ pratipāditaḥ /118/

Verse: 119 
Halfverse: a    jantūpākʰyānam atraiva   yatra putreṇa somakaḥ
   jantu_upākʰyānam atra_eva   yatra putreṇa somakaḥ /
Halfverse: c    putrārtʰam ayajad rājā   lebʰe putraśataṃ ca saḥ
   putra_artʰam ayajad rājā   lebʰe putra-śataṃ ca saḥ /119/

Verse: 120 
Halfverse: a    aṣṭāvakrīyam atraiva   vivāde yatra bandinam
   aṣṭāvakrīyam atra_eva   vivāde yatra bandinam /
Halfverse: c    vijitya sāgaraṃ prāptaṃ   pitaraṃ labdʰavān r̥ṣiḥ
   vijitya sāgaraṃ prāptaṃ   pitaraṃ labdʰavān r̥ṣiḥ /120/

Verse: 121 
Halfverse: a    avāpya divyāny astrāṇi   gurvartʰe savyasācinā
   avāpya divyāny astrāṇi   gurv-artʰe savya-sācinā /
Halfverse: c    nivātakavacair yuddʰaṃ   hiraṇyapuravāsibʰiḥ
   nivāta-kavacair yuddʰaṃ   hiraṇya-pura-vāsibʰiḥ /121/

Verse: 122 
Halfverse: a    samāgamaś ca pārtʰasya   bʰrātr̥bʰir gandʰamādane
   samāgamaś ca pārtʰasya   bʰrātr̥bʰir gandʰa-mādane /
Halfverse: c    gʰoṣayātrā ca gandʰarvair   yatra yuddʰaṃ kirīṭinaḥ
   gʰoṣa-yātrā ca gandʰarvair   yatra yuddʰaṃ kirīṭinaḥ /122/

Verse: 123 
Halfverse: a    punarāgamanaṃ caiva   teṣāṃ dvaitavanaṃ saraḥ
   punar-āgamanaṃ caiva   teṣāṃ dvaitavanaṃ saraḥ /
Halfverse: c    jayadratʰenāpahāro   draupadyāś cāśramāntarāt
   jayadratʰena_apahāro   draupadyāś ca_āśrama_antarāt /123/

Verse: 124 
Halfverse: a    yatrainam anvayād bʰīmo   vāyuvegasamo jave
   yatra_enam anvayād bʰīmo   vāyu-vega-samo jave /
Halfverse: c    mārkaṇḍeya samasyāyām   upākʰyānāni bʰāgaśaḥ
   mārkaṇḍeya samasyāyām   upākʰyānāni bʰāgaśaḥ /124/

Verse: 125 
Halfverse: a    saṃdarśanaṃ ca kr̥ṣṇasya   saṃvādaś caiva satyayā
   saṃdarśanaṃ ca kr̥ṣṇasya   saṃvādaś caiva satyayā /
Halfverse: c    vrīhi drauṇikam ākʰyānam   aindradyumnaṃ tatʰaiva ca
   vrīhi drauṇikam ākʰyānam   aindradyumnaṃ tatʰaiva ca /125/

Verse: 126 
Halfverse: a    sāvitry auddālakīyaṃ ca   vainyopākʰyānam eva ca
   sāvitry auddālakīyaṃ ca   vainya_upākʰyānam eva ca /
Halfverse: c    rāmāyaṇam upākʰyānam   atraiva bahuvistaram
   rāmāyaṇam upākʰyānam   atra_eva bahu-vistaram /126/

Verse: 127 
Halfverse: a    karṇasya parimoṣo 'tra   kuṇḍalābʰyāṃ puraṃdarāt
   karṇasya parimoṣo_atra   kuṇḍalābʰyāṃ puraṃdarāt /
Halfverse: c    āraṇeyam upākʰyānaṃ   yatra dʰarmo 'nvaśāt sutam
   āraṇeyam upākʰyānaṃ   yatra dʰarmo_anvaśāt sutam /
Halfverse: e    jagmur labdʰavarā yatra   pāṇḍavāḥ paścimāṃ diśam
   jagmur labdʰa-varā yatra   pāṇḍavāḥ paścimāṃ diśam /127/

Verse: 128 
Halfverse: a    etad āraṇyakaṃ parva   tr̥tīyaṃ parikīrtitam
   etad āraṇyakaṃ parva   tr̥tīyaṃ parikīrtitam /
Halfverse: c    atrādʰyāya śate dve tu   saṃkʰyāte paramarṣiṇā
   atra_adʰyāya śate dve tu   saṃkʰyāte parama-r̥ṣiṇā /
Halfverse: e    ekona saptatiś caiva   tatʰādʰyāyāḥ prakīrtitāḥ
   eka_ūna saptatiś caiva   tatʰā_adʰyāyāḥ prakīrtitāḥ /128/

Verse: 129 
Halfverse: a    ekādaśa sahasrāṇi   ślokānāṃ ṣaṭśatāni ca
   ekādaśa sahasrāṇi   ślokānāṃ ṣaṭ-śatāni ca /
Halfverse: c    catuḥṣaṣṭis tatʰā ślokāḥ   parvaitat parikīrtitam
   catuḥ-ṣaṣṭis tatʰā ślokāḥ   parva_etat parikīrtitam /129/

Verse: 130 
Halfverse: a    ataḥ paraṃ nibodʰedaṃ   vairāṭaṃ parva vistaram
   ataḥ paraṃ nibodʰa_idaṃ   vairāṭaṃ parva vistaram /
Halfverse: c    virāṭa nagaraṃ gatvā   śmaśāne vipulāṃ śamīm
   virāṭa nagaraṃ gatvā   śmaśāne vipulāṃ śamīm /
Halfverse: e    dr̥ṣṭvā saṃnidadʰus tatra   pāṇḍavā āyudʰāny uta
   dr̥ṣṭvā saṃnidadʰus tatra   pāṇḍavā\ āyudʰāny uta /130/

Verse: 131 
Halfverse: a    yatra praviśya nagaraṃ   cʰadmabʰir nyavasanta te
   yatra praviśya nagaraṃ   cʰadmabʰir nyavasanta te /
Halfverse: c    durātmano vadʰo yatra   kīcakasya vr̥kodarāt
   durātmano vadʰo yatra   kīcakasya vr̥kodarāt /131/

Verse: 132 
Halfverse: a    gograhe yatra pārtʰena   nirjitāḥ kuravo yudʰi
   go-grahe yatra pārtʰena   nirjitāḥ kuravo yudʰi /
Halfverse: c    godʰanaṃ ca virāṭasya   mokṣitaṃ yatra pāṇḍavaiḥ
   go-dʰanaṃ ca virāṭasya   mokṣitaṃ yatra pāṇḍavaiḥ /132/

Verse: 133 
Halfverse: a    virāṭenottarā dattā   snuṣā yatra kirīṭinaḥ
   virāṭena_uttarā dattā   snuṣā yatra kirīṭinaḥ /
Halfverse: c    abʰimanyuṃ samuddiśya   saubʰadram arigʰātinam
   abʰimanyuṃ samuddiśya   saubʰadram ari-gʰātinam /133/

Verse: 134 
Halfverse: a    caturtʰam etad vipulaṃ   vairāṭaṃ parva varṇitam
   caturtʰam etad vipulaṃ   vairāṭaṃ parva varṇitam /
Halfverse: c    atrāpi parisaṃkʰyātam   adʰyāyānāṃ mahātmanā
   atra_api parisaṃkʰyātam   adʰyāyānāṃ mahātmanā /134/

Verse: 135 
Halfverse: a    saptaṣaṣṭiratʰo pūrṇā   ślokāgram api me śr̥ṇu
   sapta-ṣaṣṭi-ratʰo pūrṇā   śloka_agram api me śr̥ṇu /
Halfverse: c    ślokānāṃ dve sahasre tu   ślokāḥ pañcāśad eva tu
   ślokānāṃ dve sahasre tu   ślokāḥ pañcāśad eva tu /
Halfverse: e    parvaṇy asmin samākʰyātāḥ   saṃkʰyayā paramarṣiṇā
   parvaṇy asmin samākʰyātāḥ   saṃkʰyayā parama-r̥ṣiṇā /135/

Verse: 136 
Halfverse: a    udyogaparva vijñeyaṃ   pañcamaṃ śr̥ṇvataḥ param
   udyoga-parva vijñeyaṃ   pañcamaṃ śr̥ṇvataḥ param /
Halfverse: c    upaplavye niviṣṭeṣu   pāṇḍaveṣu jigīṣayā
   upaplavye niviṣṭeṣu   pāṇḍaveṣu jigīṣayā /
Halfverse: e    duryodʰano 'rjunaś caiva   vāsudevam upastʰitau
   duryodʰano_arjunaś caiva   vāsudevam upastʰitau /136/

Verse: 137 
Halfverse: a    sāhāyyam asmin samare   bʰavān nau kartum arhati
   sāhāyyam asmin samare   bʰavān nau kartum arhati /
Halfverse: c    ity ukte vacane kr̥ṣṇo   yatrovāca mahāmatiḥ
   ity ukte vacane kr̥ṣṇo   yatra_uvāca mahā-matiḥ /137/

Verse: 138 
Halfverse: a    ayudʰyamānam ātmānaṃ   mantriṇaṃ puruṣarṣabʰau
   ayudʰyamānam ātmānaṃ   mantriṇaṃ puruṣa-r̥ṣabʰau /
Halfverse: c    akṣauhiṇīṃ vā sainyasya   kasya vā kiṃ dadāmy aham
   akṣauhiṇīṃ vā sainyasya   kasya vā kiṃ dadāmy aham /138/

Verse: 139 
Halfverse: a    vavre duryodʰanaḥ sainyaṃ   mandātmā yatra durmatiḥ
   vavre duryodʰanaḥ sainyaṃ   manda_ātmā yatra durmatiḥ /
Halfverse: c    ayudʰyamānaṃ sacivaṃ   vavre kr̥ṣṇaṃ dʰanaṃjayaḥ
   ayudʰyamānaṃ sacivaṃ   vavre kr̥ṣṇaṃ dʰanaṃjayaḥ /139/

Verse: 140 
Halfverse: a    saṃjayaṃ preṣayām āsa   śamārtʰaṃ pāṇḍavān prati
   saṃjayaṃ preṣayām āsa   śama_artʰaṃ pāṇḍavān prati /
Halfverse: c    yatra dūtaṃ mahārājo   dʰr̥tarāṣṭraḥ pratāpavān
   yatra dūtaṃ mahā-rājo   dʰr̥ta-rāṣṭraḥ pratāpavān /140/

Verse: 141 
Halfverse: a    śrutvā ca pāṇḍavān yatra   vāsudeva purogamān
   śrutvā ca pāṇḍavān yatra   vāsudeva purogamān /
Halfverse: c    prajāgaraḥ saṃprajajñe   dʰr̥tarāṣṭrasya cintayā
   prajāgaraḥ saṃprajajñe   dʰr̥ta-rāṣṭrasya cintayā /141/

Verse: 142 
Halfverse: a    viduro yatra vākyāni   vicitrāṇi hitāni ca
   viduro yatra vākyāni   vicitrāṇi hitāni ca /
Halfverse: c    śrāvayām āsa rājānaṃ   dʰr̥tarāṣṭraṃ manīṣiṇam
   śrāvayām āsa rājānaṃ   dʰr̥ta-rāṣṭraṃ manīṣiṇam /142/

Verse: 143 
Halfverse: a    tatʰā sanatsujātena   yatrādʰyātmam anuttamam
   tatʰā sanatsujātena   yatra_adʰyātmam anuttamam /
Halfverse: c    manastāpānvito rājā   śrāvitaḥ śokalālasaḥ
   manas-tāpa_anvito rājā   śrāvitaḥ śoka-lālasaḥ /143/

Verse: 144 
Halfverse: a    prabʰāte rājasamitau   saṃjayo yatra cābʰibʰoḥ
   prabʰāte rāja-samitau   saṃjayo yatra ca_abʰibʰoḥ /
Halfverse: c    aikātmyaṃ vāsudevasya   proktavān arjunasya ca
   aikātmyaṃ vāsudevasya   proktavān arjunasya ca /144/

Verse: 145 
Halfverse: a    yatra kr̥ṣṇo dayāpannaḥ   saṃdʰim iccʰan mahāyaśāḥ
   yatra kr̥ṣṇo dayā_āpannaḥ   saṃdʰim iccʰan mahā-yaśāḥ /
Halfverse: c    svayam āgāc cʰamaṃ kartuṃ   nagaraṃ nāgasāhvayam
   svayam āgāt śamaṃ kartuṃ   nagaraṃ nāga-sāhvayam /145/

Verse: 146 
Halfverse: a    pratyākʰyānaṃ ca kr̥ṣṇasya   rājñā duryodʰanena vai
   pratyākʰyānaṃ ca kr̥ṣṇasya   rājñā duryodʰanena vai /
Halfverse: c    śamārtʰaṃ yācamānasya   pakṣayor ubʰayor hitam
   śama_artʰaṃ yācamānasya   pakṣayor ubʰayor hitam /146/

Verse: 147 
Halfverse: a    karṇa duryodʰanādīnāṃ   duṣṭaṃ vijñāya mantritam
   karṇa duryodʰana_ādīnāṃ   duṣṭaṃ vijñāya mantritam /
Halfverse: c    yogeśvaratvaṃ kr̥ṣṇena   yatra rājasu darśitam
   yoga_īśvaratvaṃ kr̥ṣṇena   yatra rājasu darśitam /147/

Verse: 148 
Halfverse: a    ratʰam āropya kr̥ṣṇena   yatra karṇo 'numantritaḥ
   ratʰam āropya kr̥ṣṇena   yatra karṇo_anumantritaḥ /
Halfverse: c    upāyapūrvaṃ śauṇḍīryāt   pratyākʰyātaś ca tena saḥ
   upāya-pūrvaṃ śauṇḍīryāt   pratyākʰyātaś ca tena saḥ /148/

Verse: 149 
Halfverse: a    tataś cāpy abʰiniryātrā   ratʰāśvanaradantinām
   tataś ca_apy abʰiniryātrā   ratʰa_aśva-nara-dantinām /
Halfverse: c    nagarād dʰāstina purād   balasaṃkʰyānam eva ca
   nagarādd^hāstina purād   bala-saṃkʰyānam eva ca /149/

Verse: 150 
Halfverse: a    yatra rājñā ulūkasya   preṣaṇaṃ pāṇḍavān prati
   yatra rājñā\ ulūkasya   preṣaṇaṃ pāṇḍavān prati / ՙ
Halfverse: c    śvo bʰāvini mahāyuddʰe   dūtyena krūra vādinā
   śvo bʰāvini mahā-yuddʰe   dūtyena krūra vādinā /
Halfverse: e    ratʰātiratʰa saṃkʰyānam   ambopākʰyānam eva ca
   ratʰa_atiratʰa saṃkʰyānam   amba_upākʰyānam eva ca /150/

Verse: 151 
Halfverse: a    etat subahu vr̥ttāntaṃ   pañcamaṃ parva bʰārate
   etat subahu vr̥tta_antaṃ   pañcamaṃ parva bʰārate /
Halfverse: c    udyogaparva nirdiṣṭaṃ   saṃdʰi vigrahasaṃśritam
   udyoga-parva nirdiṣṭaṃ   saṃdʰi vigraha-saṃśritam /151/

Verse: 152 
Halfverse: a    adʰyāyāḥ saṃkʰyayā tv atra   ṣaḍ aśīti śataṃ smr̥tam {!}
   adʰyāyāḥ saṃkʰyayā tv atra   ṣaḍ aśīti śataṃ smr̥tam / {!}
Halfverse: c    ślokānāṃ ṣaṭ sahasrāṇi   tāvanty eva śatāni ca
   ślokānāṃ ṣaṭ sahasrāṇi   tāvanty eva śatāni ca /152/

Verse: 153 
Halfverse: a    ślokāś ca navatiḥ proktās   tatʰaivāṣṭau mahātmanā
   ślokāś ca navatiḥ proktās   tatʰaiva_aṣṭau mahātmanā /
Halfverse: c    vyāsenodāra matinā   parvaṇy asmiṃs tapodʰanāḥ
   vyāsena_udāra matinā   parvaṇy asmiṃs tapo-dʰanāḥ /153/

Verse: 154 
Halfverse: a    ata ūrdʰvaṃ vicitrārtʰaṃ   bʰīṣma parva pracakṣate
   ata\ ūrdʰvaṃ vicitra_artʰaṃ   bʰīṣma parva pracakṣate /
Halfverse: c    jambū kʰaṇḍa vinirmāṇaṃ   yatroktaṃ saṃjayena ha
   jambū kʰaṇḍa vinirmāṇaṃ   yatra_uktaṃ saṃjayena ha /154/

Verse: 155 
Halfverse: a    yatra yuddʰam abʰūd gʰoraṃ   daśāhāny atidāruṇam
   yatra yuddʰam abʰūd gʰoraṃ   daśa_ahāny atidāruṇam /
Halfverse: c    yatra yaudʰiṣṭʰiraṃ sainyaṃ   viṣādam agamat param
   yatra yaudʰiṣṭʰiraṃ sainyaṃ   viṣādam agamat param /155/

Verse: 156 
Halfverse: a    kaśmalaṃ yatra pārtʰasya   vāsudevo mahāmatiḥ
   kaśmalaṃ yatra pārtʰasya   vāsudevo mahā-matiḥ /
Halfverse: c    mohajaṃ nāśayām āsa   hetubʰir mokṣadarśanaiḥ
   mohajaṃ nāśayām āsa   hetubʰir mokṣa-darśanaiḥ /156/

Verse: 157 
Halfverse: a    śikʰaṇḍinaṃ puraskr̥tya   yatra pārtʰo mahādʰanuḥ
   śikʰaṇḍinaṃ puras-kr̥tya   yatra pārtʰo mahā-dʰanuḥ /
Halfverse: c    vinigʰnan niśitair bāṇai   ratʰād bʰīṣmam apātayat
   vinigʰnan niśitair bāṇai   ratʰād bʰīṣmam apātayat /157/

Verse: 158 
Halfverse: a    ṣaṣṭʰam etan mahāparva   bʰārate parikīrtitam
   ṣaṣṭʰam etan mahā-parva   bʰārate parikīrtitam /
Halfverse: c    adʰyāyānāṃ śataṃ proktaṃ   sapta daśa tatʰāpare
   adʰyāyānāṃ śataṃ proktaṃ   sapta daśa tatʰā_apare /158/

Verse: 159 
Halfverse: a    pañca ślokasahasrāṇi   saṃkʰyayāṣṭau śatāni ca
   pañca śloka-sahasrāṇi   saṃkʰyayā_aṣṭau śatāni ca /
Halfverse: c    ślokāś ca caturāśītiḥ   parvaṇy asmin prakīrtitāḥ
   ślokāś ca catur-āśītiḥ   parvaṇy asmin prakīrtitāḥ /
Halfverse: e    vyāsena vedaviduṣā   saṃkʰyātā bʰīṣma parvaṇi
   vyāsena veda-viduṣā   saṃkʰyātā bʰīṣma parvaṇi /159/

Verse: 160 
Halfverse: a    droṇa parva tataś citraṃ   bahu vr̥ttāntam ucyate
   droṇa parva tataś citraṃ   bahu vr̥tta_antam ucyate /
Halfverse: c    yatra saṃśaptakāḥ pārtʰam   apaninyū raṇājirāt
   yatra saṃśaptakāḥ pārtʰam   apaninyū raṇa_ajirāt /160/

Verse: 161 
Halfverse: a    bʰaga datto mahārājo   yatra śakrasamo yudʰi
   bʰaga datto mahā-rājo   yatra śakra-samo yudʰi /
Halfverse: c    supratīkena nāgena   saha śastaḥ kirīṭinā
   supratīkena nāgena   saha śastaḥ kirīṭinā /161/

Verse: 162 
Halfverse: a    yatrābʰimanyuṃ bahavo   jagʰnur lokamahāratʰāḥ
   yatra_abʰimanyuṃ bahavo   jagʰnur loka-mahā-ratʰāḥ /
Halfverse: c    jayadratʰamukʰā bālaṃ   śūram aprāptayauvanam
   jayad-ratʰa-mukʰā bālaṃ   śūram aprāpta-yauvanam /162/

Verse: 163 
Halfverse: a    hate 'bʰimanyau kruddʰena   yatra pārtʰena saṃyuge
   hate_abʰimanyau kruddʰena   yatra pārtʰena saṃyuge /
Halfverse: c    akṣauhiṇīḥ sapta hatvā   hato rājā jayadratʰaḥ
   akṣauhiṇīḥ sapta hatvā   hato rājā jayadratʰaḥ /
Halfverse: e    saṃśaptakāvaśeṣaṃ ca   kr̥taṃ niḥśeṣam āhave
   saṃśaptaka_avaśeṣaṃ ca   kr̥taṃ niḥśeṣam āhave /163/

Verse: 164 
Halfverse: a    alambusaḥ śrutāyuś ca   jalasaṃdʰaś ca vīryavān
   alambusaḥ śruta_āyuś ca   jala-saṃdʰaś ca vīryavān /
Halfverse: c    saumadattir virāṭaś ca   drupadaś ca mahāratʰaḥ
   saumadattir virāṭaś ca   drupadaś ca mahā-ratʰaḥ /
Halfverse: e    gʰaṭotkacādayaś cānye   nihatā droṇa parvaṇi
   gʰaṭa_utkaca_ādayaś ca_anye   nihatā droṇa parvaṇi /164/

Verse: 165 
Halfverse: a    aśvattʰāmāpi cātraiva   droṇe yudʰi nipātite
   aśvattʰāmā_api ca_atra_eva   droṇe yudʰi nipātite /
Halfverse: c    astraṃ prāduś cakārograṃ   nārāyaṇam amarṣitaḥ
   astraṃ prāduś cakāra_ugraṃ   nārāyaṇam amarṣitaḥ /165/

Verse: 166 
Halfverse: a    saptamaṃ bʰārate parva   mahad etad udāhr̥tam
   saptamaṃ bʰārate parva   mahad etad udāhr̥tam /
Halfverse: c    atra te pr̥tʰivīpālāḥ   prāyaśo nidʰanaṃ gatāḥ
   atra te pr̥tʰivī-pālāḥ   prāyaśo nidʰanaṃ gatāḥ /
Halfverse: e    droṇa parvaṇi ye śūrā   nirdiṣṭāḥ puruṣarṣabʰāḥ
   droṇa parvaṇi ye śūrā   nirdiṣṭāḥ puruṣa-r̥ṣabʰāḥ /166/

Verse: 167 
Halfverse: a    adʰyāyānāṃ śataṃ proktam   adʰyāyāḥ saptatis tatʰā
   adʰyāyānāṃ śataṃ proktam   adʰyāyāḥ saptatis tatʰā /
Halfverse: c    aṣṭau ślokasahasrāṇi   tatʰā nava śatāni ca
   aṣṭau śloka-sahasrāṇi   tatʰā nava śatāni ca /167/

Verse: 168 
Halfverse: a    ślokā nava tatʰaivātra   saṃkʰyātās tattvadarśinā
   ślokā nava tatʰaiva_atra   saṃkʰyātās tattva-darśinā /
Halfverse: c    pārāśaryeṇa muninā   saṃcintya droṇa parvaṇi
   pārāśaryeṇa muninā   saṃcintya droṇa parvaṇi /168/

Verse: 169 
Halfverse: a    ataḥ paraṃ karṇa parva   procyate paramādbʰutam
   ataḥ paraṃ karṇa parva   procyate parama_adbʰutam /
Halfverse: c    sāratʰye viniyogaś ca   madrarājasya dʰīmataḥ
   sāratʰye viniyogaś ca   madra-rājasya dʰīmataḥ /
Halfverse: e    ākʰyātaṃ yatra paurāṇaṃ   tripurasya nipātanam
   ākʰyātaṃ yatra paurāṇaṃ   tri-purasya nipātanam /169/

Verse: 170 
Halfverse: a    prayāṇe paruṣaś cātra   saṃvādaḥ karṇa śalyayoḥ
   prayāṇe paruṣaś ca_atra   saṃvādaḥ karṇa śalyayoḥ / ՙ
Halfverse: c    haṃsakākīyam ākʰyānam   atraivākṣepa saṃhitam
   haṃsa-kākīyam ākʰyānam   atra_eva_ākṣepa saṃhitam /170/

Verse: 171 
Halfverse: a    anyonyaṃ prati ca krodʰo   yudʰiṣṭʰira kirīṭinoḥ
   anyonyaṃ prati ca krodʰo   yudʰiṣṭʰira kirīṭinoḥ /
Halfverse: c    dvairatʰe yatra pārtʰena   hataḥ karṇo mahāratʰaḥ
   dvairatʰe yatra pārtʰena   hataḥ karṇo mahā-ratʰaḥ /171/

Verse: 172 
Halfverse: a    aṣṭamaṃ parva nirdiṣṭam   etad bʰārata cintakaiḥ
   aṣṭamaṃ parva nirdiṣṭam   etad bʰārata cintakaiḥ /
Halfverse: c    ekona saptatiḥ proktā   adʰyāyāḥ karṇa parvaṇi
   ekona saptatiḥ proktā adʰyāyāḥ karṇa parvaṇi / ՙ
Halfverse: e    catvāry eva sahasrāṇi   nava ślokaśatāni ca
   catvāry eva sahasrāṇi   nava śloka-śatāni ca /172/

Verse: 173 
Halfverse: a    ataḥ paraṃ vicitrārtʰaṃ   śakya parva prakīrtitam
   ataḥ paraṃ vicitra_artʰaṃ   śakya parva prakīrtitam /
Halfverse: c    hatapravīre sainye tu   netā madreśvaro 'bʰavat
   hata-pravīre sainye tu   netā madra_īśvaro_abʰavat /173/

Verse: 174 
Halfverse: a    vr̥ttāni ratʰayuddʰāni   kīrtyante yatra bʰāgaśaḥ
   vr̥ttāni ratʰa-yuddʰāni   kīrtyante yatra bʰāgaśaḥ /
Halfverse: c    vināśaḥ kurumukʰyānāṃ   śalya parvaṇi kīrtyate
   vināśaḥ kuru-mukʰyānāṃ   śalya parvaṇi kīrtyate /174/

Verse: 175 
Halfverse: a    śalyasya nidʰanaṃ cātra   dʰarmarājān mahāratʰāt
   śalyasya nidʰanaṃ ca_atra   dʰarma-rājān mahā-ratʰāt /
Halfverse: c    gadā yuddʰaṃ tu tumulam   atraiva parikīrtitam
   gadā yuddʰaṃ tu tumulam   atra_eva parikīrtitam /
Halfverse: e    sarasvatyāś ca tīrtʰānāṃ   puṇyatā parikīrtitā
   sarasvatyāś ca tīrtʰānāṃ   puṇyatā parikīrtitā /175/

Verse: 176 
Halfverse: a    navamaṃ parva nirdiṣṭam   etad adbʰutam artʰavat
   navamaṃ parva nirdiṣṭam   etad adbʰutam artʰavat /
Halfverse: c    ekona ṣaṣṭir adʰyāyās   tatra saṃkʰyā viśāradaiḥ
   ekona ṣaṣṭir adʰyāyās   tatra saṃkʰyā viśāradaiḥ /176/

Verse: 177 
Halfverse: a    saṃkʰyātā bahu vr̥ttāntāḥ   ślokāgraṃ cātra śasyate
   saṃkʰyātā bahu vr̥tta_antāḥ   śloka_agraṃ ca_atra śasyate /
Halfverse: c    trīṇi ślokasahasrāṇi   dve śate viṃśatis tatʰā
   trīṇi śloka-sahasrāṇi   dve śate viṃśatis tatʰā /
Halfverse: e    muninā saṃpraṇītāni   kauravāṇāṃ yaśo bʰr̥tām
   muninā saṃpraṇītāni   kauravāṇāṃ yaśo bʰr̥tām /177/

Verse: 178 
Halfverse: a    ataḥ paraṃ pravakṣyāmi   sauptikaṃ parva dāruṇam
   ataḥ paraṃ pravakṣyāmi   sauptikaṃ parva dāruṇam /
Halfverse: c    bʰagnoruṃ yatra rājānaṃ   duryodʰanam amarṣaṇam
   bʰagna_ūruṃ yatra rājānaṃ   duryodʰanam amarṣaṇam /178/

Verse: 179 
Halfverse: a    vyapayāteṣu pārtʰeṣu   trayas te 'bʰyāyayū ratʰāḥ
   vyapayāteṣu pārtʰeṣu   trayas te_abʰyāyayū ratʰāḥ /
Halfverse: c    kr̥tavarmā kr̥po drauṇiḥ   sāyāhne rudʰirokṣitāḥ
   kr̥ta-varmā kr̥po drauṇiḥ   sāya_ahne rudʰira_ukṣitāḥ /179/

Verse: 180 
Halfverse: a    pratijajñe dr̥ḍʰakrodʰo   drauṇir yatra mahāratʰaḥ
   pratijajñe dr̥ḍʰa-krodʰo   drauṇir yatra mahā-ratʰaḥ /
Halfverse: c    ahatvā sarvapāñcālān   dʰr̥ṣṭadyumnapurogamān
   ahatvā sarva-pāñcālān   dʰr̥ṣṭa-dyumna-puro-gamān /
Halfverse: e    pāṇḍavāṃś ca sahāmātyān   na vimokṣyāmi daṃśanam
   pāṇḍavāṃś ca sahāmātyān   na vimokṣyāmi daṃśanam /180/

Verse: 181 
Halfverse: a    prasuptān niśi viśvastān   yatra te puruṣarṣabʰāḥ
   prasuptān niśi viśvastān   yatra te puruṣa-r̥ṣabʰāḥ /
Halfverse: c    pāñcālān saparīvārāñ   jagʰnur drauṇi purogamāḥ
   pāñcālān saparīvārān   jagʰnur drauṇi puro-gamāḥ /181/

Verse: 182 
Halfverse: a    yatrāmucyanta pārtʰās te   pañca kr̥ṣṇa balāśrayāt
   yatra_amucyanta pārtʰās te   pañca kr̥ṣṇa bala_āśrayāt /
Halfverse: c    sātyakiś ca maheṣvāsaḥ   śeṣāś ca nidʰanaṃ gatāḥ
   sātyakiś ca mahā_iṣvāsaḥ   śeṣāś ca nidʰanaṃ gatāḥ /182/

Verse: 183 
Halfverse: a    draupadī putraśokārtā   pitr̥bʰrātr̥vadʰārditā
   draupadī putra-śoka_ārtā   pitr̥-bʰrātr̥-vadʰa_arditā /
Halfverse: c    kr̥tānaśana saṃkalpā   yatra bʰartr̥̄n upāviśat
   kr̥ta_anaśana saṃkalpā   yatra bʰartr̥̄n upāviśat /183/

Verse: 184 
Halfverse: a    draupadī vacanād yatra   bʰīmo bʰīmaparākramaḥ
   draupadī vacanād yatra   bʰīmo bʰīma-parākramaḥ /
Halfverse: c    anvadʰāvata saṃkruddʰo   bʰaradvājaṃ guroḥ sutam
   anvadʰāvata saṃkruddʰo   bʰaradvājaṃ guroḥ sutam /184/

Verse: 185 
Halfverse: a    bʰīmasena bʰayād yatra   daivenābʰipracoditaḥ
   bʰīmasena bʰayād yatra   daivena_abʰipracoditaḥ /
Halfverse: c    apāṇḍavāyeti ruṣā   drauṇir astram avāsr̥jat
   apāṇḍavāya_iti ruṣā   drauṇir astram avāsr̥jat /185/

Verse: 186 
Halfverse: a    maivam ity abravīt kr̥ṣṇaḥ   śamayaṃs tasya tad vacaḥ
   mā_evam ity abravīt kr̥ṣṇaḥ   śamayaṃs tasya tad vacaḥ /
Halfverse: c    yatrāstram astreṇa ca tac   cʰamayām āsa pʰālgunaḥ
   yatra_astram astreṇa ca tat   śamayām āsa pʰālgunaḥ /186/

Verse: 187 
Halfverse: a    drauṇi dvaipāyanādīnāṃ   śāpāś cānyonya kāritāḥ
   drauṇi dvaipāyana_ādīnāṃ   śāpāś ca_anyonya kāritāḥ /
Halfverse: c    toyakarmaṇi sarveṣāṃ   rājñām udakadānike
   toya-karmaṇi sarveṣāṃ   rājñām udaka-dānike /187/

Verse: 188 
Halfverse: a    gūḍʰotpannasya cākʰyānaṃ   karṇasya pr̥tʰayātmanaḥ
   gūḍʰa_utpannasya ca_ākʰyānaṃ   karṇasya pr̥tʰayā_ātmanaḥ /
Halfverse: c    sutasyaitad iha proktaṃ   daśamaṃ parva sauptikam
   sutasya_etad iha proktaṃ   daśamaṃ parva sauptikam /188/

Verse: 189 
Halfverse: a    aṣṭādaśāsminn adʰyāyāḥ   parvaṇy uktā mahātmanā
   aṣṭādaśa_asminn adʰyāyāḥ   parvaṇy uktā mahātmanā /
Halfverse: c    ślokāgram atra katʰitaṃ   śatāny aṣṭau tatʰaiva ca
   śloka_agram atra katʰitaṃ   śatāny aṣṭau tatʰaiva ca /189/

Verse: 190 
Halfverse: a    ślokāś ca saptatiḥ proktā   yatʰāvad abʰisaṃkʰyayā
   ślokāś ca saptatiḥ proktā   yatʰāvad abʰisaṃkʰyayā /
Halfverse: c    sauptikaiṣīka saṃbandʰe   parvaṇy amitabuddʰinā
   sauptika_aiṣīka saṃbandʰe   parvaṇy amita-buddʰinā /190/

Verse: 191 
Halfverse: a    ata ūrdʰvam idaṃ prāhuḥ   strī parva karuṇodayam
   ata\ ūrdʰvam idaṃ prāhuḥ   strī parva karuṇa_udayam /
Halfverse: c    vilāpo vīra patnīnāṃ   yatrātikaruṇaḥ smr̥taḥ
   vilāpo vīra patnīnāṃ   yatra_atikaruṇaḥ smr̥taḥ /
Halfverse: e    krodʰāveśaḥ prasādaś ca   gāndʰārī dʰr̥tarāṣṭrayoḥ
   krodʰa_āveśaḥ prasādaś ca   gāndʰārī dʰr̥tarāṣṭrayoḥ /191/

Verse: 192 
Halfverse: a    yatra tān kṣatriyāñ śūrān   diṣṭāntān anivartinaḥ
   yatra tān kṣatriyān śūrān   diṣṭa_antān anivartinaḥ /
Halfverse: c    putrān bʰrātr̥̄n pitr̥̄ṃś caiva   dadr̥śur nihatān raṇe
   putrān bʰrātr̥̄n pitr̥̄ṃś caiva   dadr̥śur nihatān raṇe /192/

Verse: 193 
Halfverse: a    yatra rājā mahāprājñaḥ   sarvadʰarmabʰr̥tāṃ varaḥ
   yatra rājā mahā-prājñaḥ   sarva-dʰarma-bʰr̥tāṃ varaḥ /
Halfverse: c    rājñāṃ tāni śarīrāṇi   dāhayām āsa śāstrataḥ
   rājñāṃ tāni śarīrāṇi   dāhayām āsa śāstrataḥ /193/

Verse: 194 
Halfverse: a    etad ekādaśaṃ proktaṃ   parvātikaruṇaṃ mahat
   etad ekādaśaṃ proktaṃ   parva_atikaruṇaṃ mahat /
Halfverse: c    sapta viṃśatir adʰyāyāḥ   parvaṇy asminn udāhr̥tāḥ
   sapta viṃśatir adʰyāyāḥ   parvaṇy asminn udāhr̥tāḥ /194/

Verse: 195 
Halfverse: a    ślokāḥ saptaśataṃ cātra   pañca saptatir ucyate
   ślokāḥ sapta-śataṃ ca_atra   pañca saptatir ucyate /
Halfverse: c    saṃkʰayā bʰāratākʰyānaṃ   kartrā hy atra mahātmanā
   saṃkʰayā bʰārata_ākʰyānaṃ   kartrā hy atra mahātmanā /
Halfverse: e    praṇītaṃ sajjana mano   vaiklavyāśru pravartakam
   praṇītaṃ sajjana mano   vaiklavya_aśru pravartakam /195/

Verse: 196 
Halfverse: a    ataḥ paraṃ śānti parva   dvādaśaṃ buddʰivardʰanam
   ataḥ paraṃ śānti parva   dvādaśaṃ buddʰi-vardʰanam /
Halfverse: c    yatra nirvedam āpanno   dʰarmarājo yudʰiṣṭʰiraḥ
   yatra nirvedam āpanno   dʰarma-rājo yudʰiṣṭʰiraḥ /
Halfverse: e    gʰātayitvā pitr̥̄n bʰrātr̥̄n   putrān saṃbandʰibāndʰavān
   gʰātayitvā pitr̥̄n bʰrātr̥̄n   putrān saṃbandʰi-bāndʰavān /196/

Verse: 197 
Halfverse: a    śānti parvaṇi dʰarmāś ca   vyākʰyātāḥ śaratalpikāḥ
   śānti parvaṇi dʰarmāś ca   vyākʰyātāḥ śara-talpikāḥ /
Halfverse: c    rājabʰir veditavyā ye   saṃyan nayabubʰutsubʰiḥ
   rājabʰir veditavyā ye   saṃyan naya-bubʰutsubʰiḥ /197/

Verse: 198 
Halfverse: a    āpad dʰarmāś ca tatraiva   kālahetu pradarśakāḥ
   āpad dʰarmāś ca tatra_eva   kāla-hetu pradarśakāḥ /
Halfverse: c    yān buddʰvā puruṣaḥ samyak   sarvajñatvam avāpnuyāt
   yān buddʰvā puruṣaḥ samyak   sarvajñatvam avāpnuyāt /
Halfverse: e    mokṣadʰarmāś ca katʰitā   vicitrā bahuvistarāḥ
   mokṣa-dʰarmāś ca katʰitā   vicitrā bahu-vistarāḥ /198/

Verse: 199 
Halfverse: a    dvādaśaṃ parva nirdiṣṭam   etat prājñajanapriyam
   dvādaśaṃ parva nirdiṣṭam   etat prājña-jana-priyam /
Halfverse: c    parvaṇy atra parijñeyam   adʰyāyānāṃ śatatrayam
   parvaṇy atra parijñeyam   adʰyāyānāṃ śata-trayam /
Halfverse: e    triṃśac caiva tatʰādʰyāyā   nava caiva tapodʰanāḥ
   triṃśac caiva tatʰā_adʰyāyā   nava caiva tapo-dʰanāḥ /199/

Verse: 200 
Halfverse: a    ślokānāṃ tu sahasrāṇi   kīrtitāni caturdaśa
   ślokānāṃ tu sahasrāṇi   kīrtitāni caturdaśa /
Halfverse: c    pañca caiva śatāny āhuḥ   pañcaviṃśatisaṃkʰyayā
   pañca caiva śatāny āhuḥ   pañca-viṃśati-saṃkʰyayā /200/ ՙ

Verse: 201 
Halfverse: a    ata ūrdʰvaṃ tu vijñeyam   ānuśāsanam uttamam
   ata\ ūrdʰvaṃ tu vijñeyam   ānuśāsanam uttamam /
Halfverse: c    yatra prakr̥tim āpannaḥ   śrutvā dʰarmaviniścayam
   yatra prakr̥tim āpannaḥ   śrutvā dʰarma-viniścayam /
Halfverse: e    bʰīṣmād bʰāgīratʰī putrāt   kururājo yudʰiṣṭʰiraḥ
   bʰīṣmād bʰāgīratʰī putrāt   kuru-rājo yudʰiṣṭʰiraḥ /201/

Verse: 202 
Halfverse: a    vyavahāro 'tra kārtsnyena   dʰarmārtʰīyo nidarśitaḥ
   vyavahāro_atra kārtsnyena   dʰarma_artʰīyo nidarśitaḥ /
Halfverse: c    vividʰānāṃ ca dānānāṃ   pʰalayogāḥ pr̥tʰagvidʰāḥ
   vividʰānāṃ ca dānānāṃ   pʰala-yogāḥ pr̥tʰag-vidʰāḥ /202/

Verse: 203 
Halfverse: a    tatʰā pātraviśeṣāś ca   dānānāṃ ca paro vidʰiḥ
   tatʰā pātra-viśeṣāś ca   dānānāṃ ca paro vidʰiḥ /
Halfverse: c    ācāra vidʰiyogaś ca   satyasya ca parā gatiḥ
   ācāra vidʰi-yogaś ca   satyasya ca parā gatiḥ /203/

Verse: 204 
Halfverse: a    etat subahu vr̥ttāntam   uttamaṃ cānuśāsanam
   etat subahu vr̥tta_antam   uttamaṃ ca_anuśāsanam /
Halfverse: c    bʰīṣmasyātraiva saṃprāptiḥ   svargasya parikīrtitā
   bʰīṣmasya_atra_eva saṃprāptiḥ   svargasya parikīrtitā /204/

Verse: 205 
Halfverse: a    etat trayodaśaṃ parva   dʰarmaniścaya kārakam
   etat trayodaśaṃ parva   dʰarma-niścaya kārakam /
Halfverse: c    adʰyāyānāṃ śataṃ cātra   ṣaṭ catvāriṃśad eva ca
   adʰyāyānāṃ śataṃ ca_atra   ṣaṭ catvāriṃśad eva ca /
Halfverse: e    ślokānāṃ tu sahasrāṇi   ṣaṭ saptaiva śatāni ca
   ślokānāṃ tu sahasrāṇi   ṣaṭ sapta_eva śatāni ca /205/

Verse: 206 
Halfverse: a    tato ''śvamedʰikaṃ nāma   parva proktaṃ caturdaśam
   tato_āśvamedʰikaṃ nāma    arva proktaṃ catur -aśaṃm/
Halfverse: c    tat saṃvartamaruttīyaṃ   yatrākʰyānam anuttamam
   tat saṃvarta-maruttīyaṃ   yatra_ākʰyānam anuttamam /206/

Verse: 207 
Halfverse: a    suvarṇakośasaṃprāptir   janma coktaṃ parikṣitaḥ
   suvarṇa-kośa-saṃprāptir   janma ca_uktaṃ parikṣitaḥ /
Halfverse: c    dagdʰasyāstrāgninā pūrvaṃ   kr̥ṣṇāt saṃjīvanaṃ punaḥ
   dagdʰasya_astra_agninā pūrvaṃ   kr̥ṣṇāt saṃjīvanaṃ punaḥ /207/

Verse: 208 
Halfverse: a    caryāyāṃ hayam utsr̥ṣṭaṃ   pāṇḍavasyānugaccʰataḥ
   caryāyāṃ hayam utsr̥ṣṭaṃ   pāṇḍavasya_anugaccʰataḥ /
Halfverse: c    tatra tatra ca yuddʰāni   rājaputrair amarṣaṇaiḥ
   tatra tatra ca yuddʰāni   rāja-putrair amarṣaṇaiḥ /208/

Verse: 209 
Halfverse: a    citrāṅgadāyāḥ putreṇa   putrikāyā dʰanaṃjayaḥ
   citra_aṅgadāyāḥ putreṇa   putrikāyā dʰanaṃjayaḥ /
Halfverse: c    saṃgrāme babʰru vāhena   saṃśayaṃ cātra darśitaḥ
   saṃgrāme babʰru vāhena   saṃśayaṃ ca_atra darśitaḥ /
Halfverse: e    aśvamedʰe mahāyajñe   nakulākʰyānam eva ca
   aśva-medʰe mahā-yajñe   nakula_ākʰyānam eva ca /209/

Verse: 210 
Halfverse: a    ity āśvamedʰikaṃ parva   proktam etan mahādbʰutam
   ity āśvamedʰikaṃ parva   proktam etan mahā_adbʰutam /
Halfverse: c    atrādʰyāya śataṃ triṃśat   trayo 'dʰyāyāś ca śabditāḥ
   atra_adʰyāya śataṃ triṃśat   trayo_adʰyāyāś ca śabditāḥ /210/

Verse: 211 
Halfverse: a    trīṇi ślokasahasrāṇi   tāvanty eva śatāni ca
   trīṇi śloka-sahasrāṇi   tāvanty eva śatāni ca /
Halfverse: c    viṃśatiś ca tatʰā ślokāḥ   saṃkʰyātās tattvadarśinā
   viṃśatiś ca tatʰā ślokāḥ   saṃkʰyātās tattva-darśinā /211/

Verse: 212 
Halfverse: a    tata āśramavāsākyaṃ   parva pañcadaśaṃ smr̥tam
   tata\ āśrama-vāsa_ākyaṃ   parva pañca-daśaṃ smr̥tam /
Halfverse: c    yatra rājyaṃ parityajya   gāndʰārī sahito nr̥paḥ
   yatra rājyaṃ parityajya   gāndʰārī sahito nr̥paḥ /
Halfverse: e    dʰr̥tarāṣṭrāśrama padaṃ   viduraś ca jagāma ha
   dʰr̥tarāṣṭra_āśrama padaṃ   viduraś ca jagāma ha /212/

Verse: 213 
Halfverse: a    yaṃ dr̥ṣṭvā prastʰitaṃ sādʰvī   pr̥tʰāpy anuyayau tadā
   yaṃ dr̥ṣṭvā prastʰitaṃ sādʰvī   pr̥tʰā_apy anuyayau tadā /
Halfverse: c    putrarājyaṃ parityajya   guruśuśrūṣaṇe ratā
   putra-rājyaṃ parityajya   guru-śuśrūṣaṇe ratā /213/

Verse: 214 
Halfverse: a    yatra rājā hatān putrān   pautrān anyāṃś ca pārtʰivān
   yatra rājā hatān putrān   pautrān anyāṃś ca pārtʰivān /
Halfverse: c    lokāntara gatān vīrān   apaśyat punarāgatān
   loka_antara gatān vīrān   apaśyat punar-āgatān /214/

Verse: 215 
Halfverse: a    r̥ṣeḥ prasādāt kr̥ṣṇasya   dr̥ṣṭvāścaryam anuttamam
   r̥ṣeḥ prasādāt kr̥ṣṇasya   dr̥ṣṭvā_āścaryam anuttamam /
Halfverse: c    tyaktvā śokaṃ sadāraś ca   siddʰiṃ paramikāṃ gataḥ
   tyaktvā śokaṃ sadāraś ca   siddʰiṃ paramikāṃ gataḥ /215/

Verse: 216 
Halfverse: a    yatra dʰarmaṃ samāśritya   viduraḥ sugatiṃ gataḥ
   yatra dʰarmaṃ samāśritya   viduraḥ sugatiṃ gataḥ /
Halfverse: c    saṃjayaś ca mahāmātro   vidvān gāvalgaṇir vaśī
   saṃjayaś ca mahā-mātro   vidvān gāvalgaṇir vaśī /216/

Verse: 217 
Halfverse: a    dadarśa nāradaṃ yatra   dʰarmarājo yudʰiṣṭʰiraḥ
   dadarśa nāradaṃ yatra   dʰarma-rājo yudʰiṣṭʰiraḥ /
Halfverse: c    nāradāc caiva śuśrāva   vr̥ṣṇīnāṃ kadanaṃ mahat
   nāradāc caiva śuśrāva   vr̥ṣṇīnāṃ kadanaṃ mahat /217/

Verse: 218 
Halfverse: a    etad āśramavāsākʰyaṃ   pūrvoktaṃ sumahādbʰutam
   etad āśrama-vāsa_ākʰyaṃ   pūrva_uktaṃ sumahā_adbʰutam /
Halfverse: c    dvicatvāriṃśad adʰyāyāḥ   parvaitad abʰisaṃkʰyayā
   dvi-catvāriṃśad adʰyāyāḥ   parva_etad abʰisaṃkʰyayā /218/

Verse: 219 
Halfverse: a    sahasram ekaṃ ślokānāṃ   pañca ślokaśatāni ca
   sahasram ekaṃ ślokānāṃ   pañca śloka-śatāni ca /
Halfverse: c    ṣaḍ eva ca tatʰā ślokāḥ   saṃkʰyātās tattvadarśinā
   ṣaḍ eva ca tatʰā ślokāḥ   saṃkʰyātās tattva-darśinā /219/

Verse: 220 
Halfverse: a    ataḥ paraṃ nibodʰedaṃ   mausalaṃ parva dāruṇam
   ataḥ paraṃ nibodʰa_idaṃ   mausalaṃ parva dāruṇam /
Halfverse: c    yatra te puruṣavyāgʰrāḥ   śastrasparśa sahā yudʰi
   yatra te puruṣa-vyāgʰrāḥ   śastra-sparśa sahā yudʰi /
Halfverse: e    brahmadaṇḍaviniṣpiṣṭāḥ   samīpe lavaṇāmbʰasaḥ
   brahma-daṇḍa-viniṣpiṣṭāḥ   samīpe lavaṇa_ambʰasaḥ /220/

Verse: 221 
Halfverse: a    āpāne pānagalitā   daivenābʰipracoditāḥ
   āpāne pāna-galitā   daivena_abʰipracoditāḥ /
Halfverse: c    erakā rūpibʰir vajrair   nijagʰnur itaretaram
   erakā rūpibʰir vajrair   nijagʰnur itaretaram /221/

Verse: 222 
Halfverse: a    yatra sarvakṣayaṃ kr̥tvā   tāv ubʰau rāma keśavau
   yatra sarva-kṣayaṃ kr̥tvā   tāv ubʰau rāma keśavau /
Halfverse: c    nāticakramatuḥ kālaṃ   prāptaṃ sarvaharaṃ samam
   na_aticakramatuḥ kālaṃ   prāptaṃ sarva-haraṃ samam /222/

Verse: 223 
Halfverse: a    yatrārjuno dvāravatīm   etya vr̥ṣṇivinākr̥tām
   yatra_arjuno dvāravatīm   etya vr̥ṣṇi-vinākr̥tām /
Halfverse: c    dr̥ṣṭvā viṣādam agamat   parāṃ cārtiṃ nararṣabʰaḥ
   dr̥ṣṭvā viṣādam agamat   parāṃ ca_ārtiṃ nara-r̥ṣabʰaḥ /223/

Verse: 224 
Halfverse: a    sa satkr̥tya yaduśreṣṭʰaṃ   mātulaṃ śaurim ātmanaḥ
   sa sat-kr̥tya yadu-śreṣṭʰaṃ   mātulaṃ śaurim ātmanaḥ /
Halfverse: c    dadarśa yaduvīrāṇām   āpane vaiśasaṃ mahat
   dadarśa yadu-vīrāṇām   āpane vaiśasaṃ mahat /224/

Verse: 225 
Halfverse: a    śarīraṃ vāsudevasya   rāmasya ca mahātmanaḥ
   śarīraṃ vāsudevasya   rāmasya ca mahātmanaḥ /
Halfverse: c    saṃskāraṃ lambʰayām āsa   vr̥ṣṇīnāṃ ca pradʰānataḥ
   saṃskāraṃ lambʰayām āsa   vr̥ṣṇīnāṃ ca pradʰānataḥ /225/

Verse: 226 
Halfverse: a    sa vr̥ddʰabālam ādāya   dvāravatyās tato janam
   sa vr̥ddʰa-bālam ādāya   dvāravatyās tato janam /
Halfverse: c    dadarśāpadi kaṣṭāyāṃ   gāṇḍīvasya parābʰavam
   dadarśa_āpadi kaṣṭāyāṃ   gāṇḍīvasya parābʰavam /226/

Verse: 227 
Halfverse: a    sarveṣāṃ caiva divyānām   astrāṇām aprasannatām
   sarveṣāṃ caiva divyānām   astrāṇām aprasannatām /
Halfverse: c    nāśaṃ vr̥ṣṇikalatrāṇāṃ   prabʰāvānām anityatām
   nāśaṃ vr̥ṣṇi-kalatrāṇāṃ   prabʰāvānām anityatām /227/

Verse: 228 
Halfverse: a    dr̥ṣṭvā nivedam āpanno   vyāsa vākyapracoditaḥ
   dr̥ṣṭvā nivedam āpanno   vyāsa vākya-pracoditaḥ /
Halfverse: c    dʰarmarājaṃ samāsādya   saṃnyāsaṃ samarocayat
   dʰarma-rājaṃ samāsādya   saṃnyāsaṃ samarocayat /228/

Verse: 229 
Halfverse: a    ity etan mausalaṃ parva   ṣoḍaśaṃ parikīrtitam
   ity etan mausalaṃ parva   ṣoḍaśaṃ parikīrtitam /
Halfverse: c    adʰyāyāṣṭau samākʰyātāḥ   ślokānāṃ ca śatatrayam
   adʰyāya_aṣṭau samākʰyātāḥ   ślokānāṃ ca śata-trayam /229/

Verse: 230 
Halfverse: a    mahāprastʰānikaṃ tasmād   ūrdʰvaṃ sapta daśaṃ smr̥tam
   mahā-prastʰānikaṃ tasmād   ūrdʰvaṃ sapta daśaṃ smr̥tam /
Halfverse: c    yatra rājyaṃ parityajya   pāṇḍavāḥ puruṣarṣabʰāḥ
   yatra rājyaṃ parityajya   pāṇḍavāḥ puruṣa-r̥ṣabʰāḥ /
Halfverse: e    draupadyā sahitā devyā   siddʰiṃ paramikāṃ gatāḥ
   draupadyā sahitā devyā   siddʰiṃ paramikāṃ gatāḥ /230/

Verse: 231 
Halfverse: a    atrādʰyāyās trayaḥ proktāḥ   ślokānāṃ ca śataṃ tatʰā
   atra_adʰyāyās trayaḥ proktāḥ   ślokānāṃ ca śataṃ tatʰā /
Halfverse: c    viṃśatiś ca tatʰā ślokāḥ   saṃkʰyātās tattvadarśinā
   viṃśatiś ca tatʰā ślokāḥ   saṃkʰyātās tattva-darśinā /231/

Verse: 232 
Halfverse: a    svargaparva tato jñeyaṃ   divyaṃ yat tad amānuṣam
   svarga-parva tato jñeyaṃ   divyaṃ yat tad amānuṣam /
Halfverse: c    adʰyāyāḥ pañca saṃkʰyātā   parvaitad abʰisaṃkʰyayā
   adʰyāyāḥ pañca saṃkʰyātā   parva_etad abʰisaṃkʰyayā /
Halfverse: e    ślokānāṃ dve śate caiva   prasaṃkʰyāte tapodʰanāḥ
   ślokānāṃ dve śate caiva   prasaṃkʰyāte tapo-dʰanāḥ /232/

Verse: 233 
Halfverse: a    aṣṭādaśaivam etāni   parvāṇy uktāny aśeṣataḥ
   aṣṭādaśa_evam etāni   parvāṇy uktāny aśeṣataḥ /
Halfverse: c    kʰileṣu harivaṃśaś ca   bʰaviṣyac ca prakīrtitam
   kʰileṣu harivaṃśaś ca   bʰaviṣyac ca prakīrtitam /233/

Verse: 234 
Halfverse: a    etad akʰilam ākʰyātaṃ   bʰārataṃ parva saṃgrahāt
   etad akʰilam ākʰyātaṃ   bʰārataṃ parva saṃgrahāt /
Halfverse: c    aṣṭādaśa samājagmur   akṣauhiṇyo yuyutsayā
   aṣṭādaśa samājagmur   akṣauhiṇyo yuyutsayā /
Halfverse: e    tan mahad dāruṇaṃ yuddʰam   ahāny aṣṭādaśābʰavat
   tan mahad dāruṇaṃ yuddʰam   ahāny aṣṭādaśa_abʰavat /234/

Verse: 235 
Halfverse: a    yo vidyāc caturo vedān   sāṅgopaniṣadān dvijaḥ
   yo vidyāc caturo vedān   sāṅga_upaniṣadān dvijaḥ /
Halfverse: c    na cākʰyānam idaṃ vidyān   naiva sa syād vicakṣaṇaḥ
   na ca_ākʰyānam idaṃ vidyān   na_eva sa syād vicakṣaṇaḥ /235/

Verse: 236 
Halfverse: a    śrutvā tv idam upākʰyānaṃ   śrāvyam anyan na rocate
   śrutvā tv idam upākʰyānaṃ   śrāvyam anyan na rocate /
Halfverse: c    puṃskokilarutaṃ śrutvā   rūkṣā dʰvāṅkṣasya vāg iva
   puṃs-kokila-rutaṃ śrutvā   rūkṣā dʰvāṅkṣasya vāg iva /236/

Verse: 237 
Halfverse: a    itihāsottamād asmāj   jāyante kavi buddʰayaḥ
   itihāsa_uttamād asmāj   jāyante kavi buddʰayaḥ /
Halfverse: c    pañcabʰya iva bʰūtebʰyo   lokasaṃvidʰayas trayaḥ
   pañcabʰya\ iva bʰūtebʰyo   loka-saṃvidʰayas trayaḥ /237/ ՙ

Verse: 238 
Halfverse: a    asyākʰyānasya viṣaye   purāṇaṃ vartate dvijāḥ
   asya_ākʰyānasya viṣaye   purāṇaṃ vartate dvijāḥ /
Halfverse: c    antarikṣasya viṣaye   prajā iva caturvidʰāḥ
   antarikṣasya viṣaye   prajā\ iva catur-vidʰāḥ /238/

Verse: 239 
Halfverse: a    kriyā guṇānāṃ sarveṣām   idam ākʰyānam āśrayaḥ
   kriyā guṇānāṃ sarveṣām   idam ākʰyānam āśrayaḥ /
Halfverse: c    indriyāṇāṃ samastānāṃ   citrā iva manaḥ kriyāḥ
   indriyāṇāṃ samastānāṃ   citrā\ iva manaḥ kriyāḥ /239/

Verse: 240 
Halfverse: a    anāśrityaitad ākʰyānaṃ   katʰā bʰuvi na vidyate
   anāśritya_etad ākʰyānaṃ   katʰā bʰuvi na vidyate /
Halfverse: c    āhāram anapāśritya   śarīrasyeva dʰāraṇam
   āhāram anapāśritya   śarīrasya_iva dʰāraṇam /240/

Verse: 241 
Halfverse: a    idaṃ sarvaiḥ kavi varair   ākʰyānam upajīvyate
   idaṃ sarvaiḥ kavi varair   ākʰyānam upajīvyate /
Halfverse: c    udayaprepsubʰir bʰr̥tyair   abʰijāta iveśvaraḥ
   udaya-prepsubʰir bʰr̥tyair   abʰijāta\ iva_īśvaraḥ /241/


Verse: 242 
Halfverse: a    dvaipāyanauṣṭʰa puṭaniḥsr̥tam aprameyaṃ; puṇyaṃ pavitram atʰa pāpaharaṃ śivaṃ ca
   dvaipāyana_oṣṭʰa puṭa-niḥsr̥tam aprameyaṃ   puṇyaṃ pavitram atʰa pāpa-haraṃ śivaṃ ca / q
Halfverse: c    yo bʰārataṃ samadʰigaccʰati vācyamānaṃ; kiṃ tasya puṣkara jalair abʰiṣecanena
   yo bʰārataṃ samadʰigaccʰati vācyamānaṃ   kiṃ tasya puṣkara jalair abʰiṣecanena /242/ q

Verse: 243 
Halfverse: a    ākʰyānaṃ tad idam anuttamaṃ mahārtʰaṃ; vinyastaṃ mahad iha parva saṃgraheṇa
   ākʰyānaṃ tad idam anuttamaṃ mahā_artʰaṃ   vinyastaṃ mahad iha parva saṃgraheṇa / q
Halfverse: c    śrutvādau bʰavati nr̥ṇāṃ sukʰāvagāhaṃ; vistīrṇaṃ lavaṇajalaṃ yatʰā plavena
   śrutva_ādau bʰavati nr̥ṇāṃ sukʰa_avagāhaṃ   vistīrṇaṃ lavaṇa-jalaṃ yatʰā plavena /243/ (E)243



Chapter: 3 
Adhyāya 3


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: A    janamejayaḥ pārikṣitaḥ saha bʰrātr̥bʰiḥ kurukṣetre dīrgʰasattram upāste
   janamejayaḥ pārikṣitaḥ saha bʰrātr̥bʰiḥ kuru-kṣetre dīrgʰa-sattram upāste / q
Halfverse: B    tasya bʰrātaras trayaḥ śrutasenograseno bʰīmasena iti
   tasya bʰrātaras trayaḥ śrutasena_ugraseno bʰīmasena\ iti /1/ q

Verse: 2 
Halfverse: A    teṣu tat satram upāsīneṣu tatra śvābʰyāgaccʰat sārameyaḥ
   teṣu tat satram upāsīneṣu tatra śvā_abʰyāgaccʰat sārameyaḥ / q
Halfverse: B    sajanamejayasya bʰrātr̥bʰir abʰihato rorūyamāṇo mātuḥ samīpam upāgaccʰat
   sa-janamejayasya bʰrātr̥bʰir abʰihato rorūyamāṇo mātuḥ samīpam upāgaccʰat /2/ q

Verse: 3 
Halfverse: A    taṃ mātā rorūyamāṇam uvāca
   taṃ mātā rorūyamāṇam uvāca /
Halfverse: B    kiṃ rodiṣi
   kiṃ rodiṣi /
Halfverse: C    kenāsy abʰihata iti
   kena_asy abʰihata\ iti /3/ q

Verse: 4 
Halfverse: A    sa evam ukto mātaraṃ pratyuvāca
   sa\ evam ukto mātaraṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    janamejayasya bʰrātr̥bʰir abʰihato 'smīti
   janamejayasya bʰrātr̥bʰir abʰihato_asmi_iti /4/ q

Verse: 5 
Halfverse: A    taṃ mātā pratyuvāca
   taṃ mātā pratyuvāca /
Halfverse: B    vyaktaṃ tvayā tatrāparāddʰaṃ yenāsy abʰihata iti
   vyaktaṃ tvayā tatra_aparāddʰaṃ yena_asy abʰihata\ iti /5/ q

Verse: 6 
Halfverse: A    sa tāṃ punar uvāca
   sa tāṃ punar uvāca /
Halfverse: B    nāparādʰyāmi kiṃ cit
   na_aparādʰyāmi kiṃcit /
Halfverse: C    nāvekṣe havīṃṣi nāvaliha iti
   na_avekṣe havīṃṣi na_avaliha iti /6/ q

Verse: 7 
Halfverse: A    tac cʰrutvā tasya mātā saramā putraśokārtā tat satram upāgaccʰad yatra sajanamejayaḥ saha bʰrātr̥bʰir dīrgʰasatram upāste
   tat śrutvā tasya mātā saramā putra-śoka_ārtā tat satram upāgaccʰad yatra sa-janamejayaḥ saha bʰrātr̥bʰir dīrgʰa-satram upāste /7/ q

Verse: 8 
Halfverse: A    sa tayā kruddʰayā tatroktaḥ
   sa tayā kruddʰayā tatra_uktaḥ /
Halfverse: B    ayaṃ me putro na kiṃ cid aparādʰyati
   ayaṃ me putro na kiṃcid aparādʰyati /
Halfverse: C    kimartʰam abʰihata iti
   kim-artʰam abʰihata\ iti /
Halfverse: D    yasmāc cāyam abʰihato 'napakārī tasmād adr̥ṣṭaṃ tvāṃ bʰayam āgamiṣyatīti
   yasmāc ca_ayam abʰihato_ _anapakārī tasmād adr̥ṣṭaṃ tvāṃ bʰayam āgamiṣyati_iti /8/ q

Verse: 9 
Halfverse: A    sajanamejaya evam ukto deva śunyā saramayā dr̥ḍʰaṃ saṃbʰrānto viṣaṇṇaś cāsīt
   sa-janamejaya\ evam ukto deva śunyā saramayā dr̥ḍʰaṃ saṃbʰrānto viṣaṇṇaś ca_āsīt /9/ q

Verse: 10 
Halfverse: A    sa tasmin satre samāpte hāstinapuraṃ pratyetya purohitam anurūpam anviccʰamānaḥ paraṃ yatnam akarod yo me pāpakr̥tyāṃ śamayed iti
   sa tasmin satre samāpte hāstinapuraṃ pratyetya purohitam anurūpam anviccʰamānaḥ paraṃ yatnam akarod yo me pāpa-kr̥tyāṃ śamayed iti /10/ q

Verse: 11 
Halfverse: A    sa kadā cin mr̥gayāṃ yātaḥ pārikṣito janamejayaḥ kasmiṃś cit svaviṣayoddeśe āśramam apaśyat
   sa kadācin mr̥gayāṃ yātaḥ pārikṣito janamejayaḥ kasmiṃścit sva-viṣaya_uddeśe\ āśramam apaśyat /11/ q

Verse: 12 
Halfverse: A    tatra kaś cid r̥ṣir āsāṃ cakre śrutaśravā nāma
   tatra kaścid r̥ṣir āsāṃ cakre śruta-śravā nāma /
Halfverse: B    tasyābʰimataḥ putra āste somaśravā nāma
   tasya_abʰimataḥ putra\ āste soma-śravā nāma /12/ q

Verse: 13 
Halfverse: A    tasya taṃ putram abʰigamya janamejayaḥ pārikṣitaḥ paurohityāya vavre
   tasya taṃ putram abʰigamya janamejayaḥ pārikṣitaḥ paurohityāya vavre /13/ q

Verse: 14 
Halfverse: A    sa namaskr̥tya tam r̥ṣim uvāca
   sa namas-kr̥tya tam r̥ṣim uvāca /
Halfverse: B    bʰagavann ayaṃ tava putro mama purohito 'stv iti
   bʰagavann ayaṃ tava putro mama purohito_astv iti /14/ q

Verse: 15 
Halfverse: A    sa evam uktaḥ pratyuvāca
   sa\ evam uktaḥ pratyuvāca / <15aՙ>
Halfverse: B    bʰo janamejaya putro 'yaṃ mama sarpyāṃ jātaḥ
   bʰo janamejaya putro_ _ayaṃ mama sarpyāṃ jātaḥ /
Halfverse: C    mahātapasvī svādʰyāyasaṃpanno mat tapo vīryasaṃbʰr̥to mac cʰukraṃ pītavatyās tasyāḥ kukṣau saṃvr̥ddʰaḥ
   mahā-tapasvī svādʰyāya-saṃpanno mat tapo vīrya-saṃbʰr̥to mat śukraṃ pītavatyās tasyāḥ kukṣau saṃvr̥ddʰaḥ /
Halfverse: D    samartʰo 'yaṃ bʰavataḥ sarvāḥ pāpakr̥tyāḥ śamayitum antareṇa mahādeva kr̥tyām
   samartʰo_ayaṃ bʰavataḥ sarvāḥ pāpa-kr̥tyāḥ śamayitum antareṇa mahā-deva kr̥tyām /
Halfverse: E    asya tv ekam upāṃśu vratam
   asya tv ekam upāṃśu vratam /
Halfverse: F    yad enaṃ kaś cid brāhmaṇaḥ kaṃ cid artʰam abʰiyācet taṃ tasmai dadyād ayam
   yad enaṃ kaścid brāhmaṇaḥ kaṃcid artʰam abʰiyācet taṃ tasmai dadyād ayam /
Halfverse: G    yady etad utsahase tato nayasvainam iti
   yady etad utsahase tato nayasva_enam iti /15/ q

Verse: 16 
Halfverse: A    tenaivam utko janamejayas taṃ pratyuvāca
   tena_evam utko janamejayas taṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    bʰagavaṃs tatʰā bʰaviṣyatīti
   bʰagavaṃs tatʰā bʰaviṣyati_iti /16/ q

Verse: 17 
Halfverse: A    sa taṃ purohitam upādāyopāvr̥tto bʰrātr̥̄n uvāca
   sa taṃ purohitam upādāya_upāvr̥tto bʰrātr̥̄n uvāca /
Halfverse: B    mayāyaṃ vr̥ta upādʰyāyaḥ
   mayā_ayaṃ vr̥ta\ upādʰyāyaḥ /
Halfverse: C    yad ayaṃ brūyāt tat kāryam avicārayadbʰir iti
   yad ayaṃ brūyāt tat kāryam avicārayadbʰir iti /17/ q

Verse: 18 
Halfverse: A    tenaivam uktā bʰrātaras tasya tatʰā cakruḥ
   tena_evam uktā bʰrātaras tasya tatʰā cakruḥ /
Halfverse: B    sa tatʰā bʰrātr̥̄n saṃdiśya takṣaśilāṃ pratyabʰipratastʰe
   sa tatʰā bʰrātr̥̄n saṃdiśya takṣaśilāṃ pratyabʰipratastʰe /
Halfverse: C    taṃ ca deśaṃ vaśe stʰāpayām āsa
   taṃ ca deśaṃ vaśe stʰāpayām āsa /18/ q

Verse: 19 
Halfverse: A    etasminn antare kaś cid r̥ṣir dʰaumyo nāmāyodaḥ
   etasminn antare kaścid r̥ṣir dʰaumyo nāma_āyodaḥ /
Halfverse: B    tasya śiṣyās trayo babʰūvur upamanyur āruṇir vedaś ceti
   tasya śiṣyās trayo babʰūvur upamanyur āruṇir vedaś ca_iti // q

Verse: 20 
Halfverse: A    sa ekaṃ śiṣyam āruṇiṃ pāñcālyaṃ preṣayām āsa
   sa\ ekaṃ śiṣyam āruṇiṃ pāñcālyaṃ preṣayām āsa /
Halfverse: B    gaccʰa kedārakʰaṇḍaṃ badʰāneti
   gaccʰa kedāra-kʰaṇḍaṃ badʰāna_iti /20/ ՙ

Verse: 21 
Halfverse: A    sa upādʰyāyena saṃdiṣṭa āruṇiḥ pāñcālyas tatra gatvā tat kedārakʰaṇḍaṃ baddʰuṃ nāśaknot
   sa\ upādʰyāyena saṃdiṣṭa āruṇiḥ pāñcālyas tatra gatvā tat kedāra-kʰaṇḍaṃ baddʰuṃ na_aśaknot /21/ ՙ

Verse: 22 
Halfverse: A    sa kliśyamāno 'paśyad upāyam {!}
   sa kliśyamāno_apaśyad upāyam / {!}
Halfverse: B    bʰavatv evaṃ kariṣyāmīti
   bʰavatv evaṃ kariṣyāmi_iti /22/ q

Verse: 23 
Halfverse: A    sa tatra saṃviveśa kedārakʰaṇḍe
   sa tatra saṃviveśa kedāra-kʰaṇḍe /
Halfverse: B    śayāne tasmiṃs tad udakaṃ tastʰau
   śayāne tasmiṃs tad udakaṃ tastʰau /23/ q

Verse: 24 
Halfverse: A    tataḥ kadā cid upādʰyāya āyodo dʰaumyaḥ śiṣyān apr̥ccʰat
   tataḥ kadācid upādʰyāya āyodo dʰaumyaḥ śiṣyān apr̥ccʰat /
Halfverse: B    kva āruṇiḥ pāñcālyo gata iti
   kva\ āruṇiḥ pāñcālyo gata iti /24/ ՙ

Verse: 25 
Halfverse: A    te pratyūcuḥ
   te pratyūcuḥ /
Halfverse: B    bʰagavataiva preṣito gaccʰa kedārakʰaṇḍaṃ badʰāneti
   bʰagavatā_eva preṣito gaccʰa kedāra-kʰaṇḍaṃ badʰāna_iti /25/ q

Verse: 26 
Halfverse: A    sa evam uktas tāñ śiṣyān pratyuvāca
   sa\ evam uktas tān śiṣyān pratyuvāca /
Halfverse: B    tasmāt sarve tatra gaccʰāmo yatra sa iti
   tasmāt sarve tatra gaccʰāmo yatra sa\ iti /26/ q

Verse: 27 
Halfverse: A    sa tatra gatvā tasyāhvānāya śabdaṃ cakāra
   sa tatra gatvā tasya_āhvānāya śabdaṃ cakāra /
Halfverse: B    bʰo āruṇe pāñcālya kvāsi
   bʰo\ āruṇe pāñcālya kva_asi /
Halfverse: C    vatsaihīti
   vatsa_ehi_iti /27/ ՙ

Verse: 28 
Halfverse: A    sa tac cʰrutvā āruṇir upādʰyāya vākyaṃ tasmāt kedārakʰaṇḍāt sahasottʰāya tam upādʰyāyam upatastʰe
   sa tat śrutvā\ āruṇir upādʰyāya vākyaṃ tasmāt kedāra-kʰaṇḍāt sahasā_uttʰāya tam upādʰyāyam upatastʰe / <28aq>
Halfverse: B    provāca cainam
   provāca ca_enam /
Halfverse: C    ayam asmy atra kedārakʰaṇḍe niḥsaramāṇam udakam avāraṇīyaṃ saṃroddʰuṃ saṃviṣṭo bʰagavac cʰabdaṃ śrutvaiva sahasā vidārya kedārakʰaṇḍaṃ bʰagavantam upastʰitaḥ
   ayam asmy atra kedāra-kʰaṇḍe niḥsaramāṇam udakam avāraṇīyaṃ saṃroddʰuṃ saṃviṣṭo bʰagavat śabdaṃ śrutvā_eva sahasā vidārya kedāra-kʰaṇḍaṃ bʰagavantam upastʰitaḥ / {28bq}
Halfverse: D    tad abʰivādaye bʰagavantam
   tad abʰivādaye bʰagavantam /
Halfverse: E    ājñāpayatu bʰavān
   ājñāpayatu bʰavān /
Halfverse: F    kiṃ karavāṇīti
   kiṃ karavāṇi_iti /28/ q

Verse: 29 
Halfverse: A    tam upādʰyāyo 'bravīt
   tam upādʰyāyo_abravīt /
Halfverse: B    yasmād bʰavān kedārakʰaṇḍam avadāryottʰitas tasmād bʰavān uddālaka eva nāmnā bʰaviṣyatīti
   yasmād bʰavān kedāra-kʰaṇḍam avadārya_uttʰitas tasmād bʰavān uddālaka\ eva nāmnā bʰaviṣyati_iti /29/ q

Verse: 30 
Halfverse: A    sa upādʰyāyenānugr̥hītaḥ
   sa\ upādʰyāyena_anugr̥hītaḥ /
Halfverse: B    yasmāt tvayā madvaco 'nuṣṭʰitaṃ tasmāc cʰreyo 'vāpsyasīti
   yasmāt tvayā mad-vaco_anuṣṭʰitaṃ tasmāt śreyo_avāpsyasi_iti /
Halfverse: C    sarve ca te vedāḥ pratibʰāsyanti sarvāṇi ca dʰarmaśāstrāṇīti
   sarve ca te vedāḥ pratibʰāsyanti sarvāṇi ca dʰarma-śāstrāṇi_iti /30/ q

Verse: 31 
Halfverse: A    sa evam ukta upādʰyāyeneṣṭaṃ deśaṃ jagāma
   sa\ evam ukta\ upādʰyāyena_iṣṭaṃ deśaṃ jagāma /31/ ՙ

Verse: 32 
Halfverse: A    atʰāparaḥ śiṣyas tasyaivāyodasya daumyasyopamanyur nāma
   atʰa_aparaḥ śiṣyas tasya_eva_āyodasya daumyasya_upamanyur nāma /32/ q

Verse: 33 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ preṣayām āsa
   tam upādʰyāyaḥ preṣayām āsa /
Halfverse: B    vatsopamanyo gā rakṣasveti
   vatsa_upamanyo gā\ rakṣasva_iti /33/ q

Verse: 34 
Halfverse: A    sa upādʰyāya vacanād arakṣad gāḥ
   sa\ upādʰyāya vacanād arakṣad gāḥ /
Halfverse: B    sa cāhani gā rakṣitvā divasakṣaye 'bʰyāgamyopādʰyāyasyāgrataḥ stʰitvā namaś cakre
   sa ca_ahani gā\ rakṣitvā divasa-kṣaye_abʰyāgamya_upādʰyāyasya_agrataḥ stʰitvā namaś cakre /34/ q

Verse: 35 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ pīvānam apaśyat
   tam upādʰyāyaḥ pīvānam apaśyat /
Halfverse: B    uvāca cainam
   uvāca ca_enam /
Halfverse: C    vatsopamanyo kena vr̥ttiṃ kalpayasi
   vatsa_upamanyo kena vr̥ttiṃ kalpayasi /
Halfverse: D    pīvān asi dr̥ḍʰam iti
   pīvān asi dr̥ḍʰam iti /35/ q

Verse: 36 
Halfverse: A    sa upādʰyāyaṃ pratyuvāca
   sa\ upādʰyāyaṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    bʰaikṣeṇa vr̥ttiṃ kalpayāmīti
   bʰaikṣeṇa vr̥ttiṃ kalpayāmi_iti /36/ q

Verse: 37 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    mamānivedya bʰaikṣaṃ nopayoktavyam iti
   mama_anivedya bʰaikṣaṃ na_upayoktavyam iti /37/ q

Verse: 38 
Halfverse: A    sa tatʰety uktvā punar arakṣad gāḥ
   sa tatʰā_ity uktvā punar arakṣad gāḥ /
Halfverse: B    rakṣitvā cāgamya tatʰaivopādʰyāyasyāgrataḥ stʰitvā namaś cakre
   rakṣitvā ca_āgamya tatʰaiva_upādʰyāyasya_agrataḥ stʰitvā namaś cakre /38/ q

Verse: 39 
Halfverse: A    tam upādʰyāyas tatʰāpi pīvānam eva dr̥ṣṭvovāca
   tam upādʰyāyas tatʰā_api pīvānam eva dr̥ṣṭvā_uvāca /
Halfverse: B    vatsopamanyo sarvam aśeṣatas te bʰaikṣaṃ gr̥hṇāmi
   vatsa_upamanyo sarvam aśeṣatas te bʰaikṣaṃ gr̥hṇāmi /
Halfverse: C    kenedānīṃ vr̥ttiṃ kalpayasīti
   kena_idānīṃ vr̥ttiṃ kalpayasi_iti /39/ q

Verse: 40 
Halfverse: A    sa evam ukta upādʰyāyena pratyuvāca
   sa\ evam ukta\ upādʰyāyena pratyuvāca /
Halfverse: B    bʰagavate nivedya pūrvam aparaṃ carāmi
   bʰagavate nivedya pūrvam aparaṃ carāmi /
Halfverse: C    tena vr̥ttiṃ kalpayāmīti
   tena vr̥ttiṃ kalpayāmi_iti /40/ q

Verse: 41 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    naiṣā nyāyyā guruvr̥ttiḥ
   na_eṣā nyāyyā guru-vr̥ttiḥ /
Halfverse: C    anyeṣām api vr̥ttyuparodʰaṃ karoṣy evaṃ vartamānaḥ
   anyeṣām api vr̥tty-uparodʰaṃ karoṣy evaṃ vartamānaḥ /
Halfverse: D    lubdʰo 'sīti
   lubdʰo_asi_iti /41/ q

Verse: 42 
Halfverse: A    sa tatʰety uktvā gā arakṣat
   sa\ tatʰā_ity uktvā gā\ arakṣat /
Halfverse: B    rakṣitvā ca punar upādʰyāya gr̥ham āgamyopādʰyāyasyāgrataḥ stʰitvā namaś cakre
   rakṣitvā\ ca punar upādʰyāya gr̥ham āgamya_upādʰyāyasya_agrataḥ stʰitvā namaś cakre /42/ ՙ

Verse: 43 
Halfverse: A    tam upādʰyāyas tatʰāpi pīvānam eva dr̥ṣṭvā punar uvāca
   tam upādʰyāyas tatʰā_api pīvānam eva dr̥ṣṭvā punar uvāca /
Halfverse: B    ahaṃ te sarvaṃ bʰaikṣaṃ gr̥hṇāmi na cānyac carasi
   ahaṃ te sarvaṃ bʰaikṣaṃ gr̥hṇāmi na ca_anyac carasi /
Halfverse: C    pīvān asi
   pīvān asi /
Halfverse: D    kena vr̥ttiṃ kalpayasīti
   kena vr̥ttiṃ kalpayasi_iti /43/ q

Verse: 44 
Halfverse: A    sa upādʰyāyaṃ pratyuvāca
   sa\ upādʰyāyaṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    bʰo etāsāṃ gavāṃ payasā vr̥ttiṃ kalpayāmīti
   bʰo\ etāsāṃ gavāṃ payasā vr̥ttiṃ kalpayāmi_iti /44/ q

Verse: 45 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    naitan nyāyyaṃ paya upayoktuṃ bʰavato mayānanujñātam iti
   na_etan nyāyyaṃ paya\ upayoktuṃ bʰavato mayā_ananujñātam iti /45/ q

Verse: 46 
Halfverse: A    sa tatʰeti pratijñāya gā rakṣitvā punar upādʰyāya gr̥hān etya puror agrataḥ stʰitvā namaś cakre
   sa tatʰā_iti pratijñāya gā rakṣitvā punar upādʰyāya gr̥hān etya puror agrataḥ stʰitvā namaś cakre /46/ q

Verse: 47 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ pīvānam evāpaśyat
   tam upādʰyāyaḥ pīvānam eva_apaśyat /
Halfverse: B    uvāca cainam
   uvāca ca_enam /
Halfverse: C    bʰaikṣaṃ nāśnāsi na cānyac carasi
   bʰaikṣaṃ na_aśnāsi na ca_anyac carasi /
Halfverse: D    payo na pibasi
   payo na pibasi /
Halfverse: E    pīvān asi
   pīvān asi /
Halfverse: F    kena vr̥ttiṃ kalpayasīti
   kena vr̥ttiṃ kalpayasi_iti /47/ q

Verse: 48 
Halfverse: A    sa evam ukta upādʰyāyaṃ pratyuvāca
   sa\ evam ukta\ upādʰyāyaṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    bʰoḥ pʰenaṃ pibāmi yam ime vatsā mātr̥̄ṇāṃ stanaṃ pibanta udgirantīti
   bʰoḥ pʰenaṃ pibāmi yam ime vatsā mātr̥̄ṇāṃ stanaṃ pibanta\ udgiranti_iti /48/ q

Verse: 49 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    ete tvad anukampayā guṇavanto vatsāḥ prabʰūtataraṃ pʰenam udgiranti
   ete tvad anukampayā guṇavanto vatsāḥ prabʰūtataraṃ pʰenam udgiranti /
Halfverse: C    tad evam api vatsānāṃ vr̥ttyuparodʰaṃ karoṣy evaṃ vartamānaḥ
   tad evam api vatsānāṃ vr̥tty-uparodʰaṃ karoṣy evaṃ vartamānaḥ /
Halfverse: D    pʰenam api bʰavān na pātum arhatīti
   pʰenam api bʰavān na pātum arhati_iti /49/ q

Verse: 50 
Halfverse: A    sa tatʰeti pratijñāya nirāhāras tā gā arakṣat
   sa tatʰā_iti pratijñāya nirāhāras tā gā\ arakṣat /
Halfverse: B    tatʰā pratiṣiddʰo bʰaikṣaṃ nāśnāti na cānyac carati
   tatʰā pratiṣiddʰo bʰaikṣaṃ na_aśnāti na ca_anyac carati /
Halfverse: C    payo na pibati
   payo na pibati /
Halfverse: D    pʰenaṃ nopayuṅkte
   pʰenaṃ na_upayuṅkte /50/ q

Verse: 51 
Halfverse: A    sa kadā cid araṇye kṣudʰārto 'rkapatrāṇy abʰakṣayat
   sa kadācid araṇye kṣudʰā_ārto_ _arka-patrāṇy abʰakṣayat /51/ q

Verse: 52 
Halfverse: A    sa tair arkapatrair bʰakṣitaiḥ kṣāra kaṭūṣṇa vipākibʰiś cakṣuṣy upahato 'ndʰo 'bʰavat
   sa tair arka-patrair bʰakṣitaiḥ kṣāra kaṭu_uṣṇa vipākibʰiś cakṣuṣy upahato_andʰo_abʰavat /
Halfverse: B    so 'ndʰo 'pi caṅkramyamāṇaḥ kūpe 'patat
   so_andʰo_api caṅkramyamāṇaḥ kūpe_apatat /52/ q

Verse: 53 
Halfverse: A    atʰa tasminn anāgaccʰaty upādʰyāyaḥ śiṣyān avocat
   atʰa tasminn anāgaccʰaty upādʰyāyaḥ śiṣyān avocat /
Halfverse: B    mayopamanyuḥ sarvataḥ pratiṣiddʰaḥ
   mayā_upamanyuḥ sarvataḥ pratiṣiddʰaḥ /
Halfverse: C    sa niyataṃ kupitaḥ
   sa niyataṃ kupitaḥ /
Halfverse: D    tato nāgaccʰati ciragataś ceti
   tato na_āgaccʰati cira-gataś ca_iti /53/ q

Verse: 54 
Halfverse: A    sa evam uktvā gatvāraṇyam upamanyor āhvānaṃ cakre
   sa\ evam uktvā gatvā_araṇyam upamanyor āhvānaṃ cakre /
Halfverse: B    bʰo upamanyo kvāsi
   bʰo\ upamanyo kva_asi /
Halfverse: C    vatsaihīti
   vatsa_ehi_iti /54/ q

Verse: 55 
Halfverse: A    sa tadāhvānam upādʰyāyāc cʰrutvā pratyuvācoccaiḥ
   sa tad-āhvānam upādʰyāyāt śrutvā pratyuvāca_uccaiḥ /
Halfverse: B    ayam asmi bʰo upādʰyāya kūpe patita iti
   ayam asmi bʰo\ upādʰyāya kūpe patita\ iti /55/ q

Verse: 56 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    katʰam asi kūpe patita iti
   katʰam asi kūpe patita iti /56/ q

Verse: 57 
Halfverse: A    sa taṃ pratyuvāca
   sa taṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    arkapatrāṇi bʰakṣayitvāndʰī bʰūto 'smi
   arka-patrāṇi bʰakṣayitvā_andʰī bʰūto_asmi /
Halfverse: C    ataḥ kūpe patita iti
   ataḥ kūpe patita\ iti /57/ q

Verse: 58 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    aśvinau stuhi
   aśvinau stuhi /
Halfverse: C    tau tvāṃ cakṣuṣmantaṃ kariṣyato deva bʰiṣajāv iti
   tau tvāṃ cakṣuṣmantaṃ kariṣyato deva bʰiṣajāv iti /58/ q

Verse: 59 
Halfverse: A    sa evam ukta upādʰyāyena stotuṃ pracakrame devāv aśvinau vāgbʰir r̥gbʰiḥ
   sa\ evam ukta\ upādʰyāyena stotuṃ pracakrame devāv aśvinau vāgbʰir r̥gbʰiḥ /59/ q


Verse: 60 
Halfverse: a    prapūrvagau pūrvajau citrabʰānū; girā vā śaṃsāmi tapanāv anantau
   pra-pūrvagau pūrvajau citra-bʰānū   girā vā śaṃsāmi tapanāv anantau / q
Halfverse: c    divyau suparṇau virajau vimānāv; adʰikṣiyantau bʰuvanāni viśvā
   divyau suparṇau virajau vimānāv   adʰikṣiyantau bʰuvanāni viśvā /60/

Verse: 61 
Halfverse: a    hiraṇmayau śakunī sāmparāyau; nāsatya dasrau sunasau vaijayantau
   hiraṇmayau śakunī sāmparāyau   nāsatya dasrau sunasau vaijayantau / q
Halfverse: c    śukraṃ vayantau tarasā suvemāv; abʰi vyayantāv asitaṃ vivasvat
   śukraṃ vayantau tarasā suvemāv   abʰi vyayantāv asitaṃ vivasvat /61/

Verse: 62 
Halfverse: a    grastāṃ suparṇasya balena vartikām; amuñcatām aśvinau saubʰagāya
   grastāṃ suparṇasya balena vartikām   amuñcatām aśvinau saubʰagāya / q
Halfverse: c    tāvat suvr̥ttāv anamanta māyayā; sattamā gā aruṇā udāvahan
   tāvat suvr̥ttāv anamanta māyayā   sattamā gā\ aruṇā\ udāvahan /62/ ՙ

Verse: 63 
Halfverse: a    ṣaṣṭiś ca gāvas triśatāś ca dʰenava; ekaṃ vatsaṃ suvate taṃ duhanti
   ṣaṣṭiś ca gāvas triśatāś ca dʰenava   ekaṃ vatsaṃ suvate taṃ duhanti /
Halfverse: c    nānā goṣṭʰā vihitā ekadohanās; tāv aśvinau duhato gʰarmam uktʰyam
   nānā goṣṭʰā vihitā\ eka-dohanās   tāv aśvinau duhato gʰarmam uktʰyam /63/ q

Verse: 64 
Halfverse: a    ekāṃ nābʰiṃ saptaśatā arāḥ śritāḥ; pradʰiṣv anyā viṃśatir arpitā arāḥ
   ekāṃ nābʰiṃ sapta-śatā\ arāḥ śritāḥ   pradʰiṣv anyā viṃśatir arpitā\ arāḥ /
Halfverse: c    anemi cakraṃ parivartate 'jaraṃ; māyāśvinau samanakti carṣaṇī
   anemi cakraṃ parivartate_ajaraṃ   māyā_aśvinau samanakti carṣaṇī /64/ q

Verse: 65 
Halfverse: a    ekaṃ cakraṃ vartate dvādaśāraṃ; pradʰi ṣaṇ ṇābʰim ekākṣam amr̥tasya dʰāraṇam {!}
   ekaṃ cakraṃ vartate dvādaśa_araṃ   pradʰi ṣaṇ ṇābʰim eka_akṣam amr̥tasya dʰāraṇam / q {!}
Halfverse: c    yasmin devā adʰi viśve viṣaktās; tāv aśvinau muñcato mā viṣīdatam
   yasmin devā\ adʰi viśve viṣaktās   tāv aśvinau muñcato mā viṣīdatam /65/ q

Verse: 66 
Halfverse: a    aśvināv indram amr̥taṃ vr̥ttabʰūyau; tirodʰattām aśvinau dāsapatnī
   aśvināv indram amr̥taṃ vr̥tta-bʰūyau   tirodʰattām aśvinau dāsa-patnī / q
Halfverse: c    bʰittvā girim aśvinau gām udācarantau; tad vr̥ṣṭam ahnā pratʰitā valasya
   bʰittvā girim aśvinau gām udācarantau   tad vr̥ṣṭam ahnā pratʰitā valasya /66/ q

Verse: 67 
Halfverse: a    yuvāṃ diśo janayatʰo daśāgre; samānaṃ mūrdʰni ratʰayā viyanti
   yuvāṃ diśo janayatʰo daśa_agre   samānaṃ mūrdʰni ratʰayā viyanti /
Halfverse: c    tāsāṃ yātam r̥ṣayo 'nuprayānti; devā manuṣyāḥ kṣitim ācaranti
   tāsāṃ yātam r̥ṣayo_anuprayānti   devā manuṣyāḥ kṣitim ācaranti /67/ ՙ

Verse: 68 
Halfverse: a    yuvāṃ varṇān vikurutʰo viśvarūpāṃs; te 'dʰikṣiyanti bʰuvanāni viśvā
   yuvāṃ varṇān vikurutʰo viśva-rūpāṃs   te_adʰikṣiyanti bʰuvanāni viśvā / q
Halfverse: c    te bʰānavo 'py anusr̥tāś caranti; devā manuṣyāḥ kṣitim ācaranti
   te bʰānavo_apy anusr̥tāś caranti   devā manuṣyāḥ kṣitim ācaranti /68/

Verse: 69 
Halfverse: a    tau nāsatyāv aśvināv āmahe vāṃ; srajaṃ ca yāṃ bibʰr̥tʰaḥ puṣkarasya
   tau nāsatyāv aśvināv āmahe vāṃ   srajaṃ ca yāṃ bibʰr̥tʰaḥ puṣkarasya /
Halfverse: c    tau nāsatyāv amr̥tāvr̥tāvr̥dʰāv; r̥te devās tat prapadena sūte
   tau nāsatyāv amr̥ta_āvr̥ta_āvr̥dʰāv   r̥te devās tat prapadena sūte /69/ q

Verse: 70 
Halfverse: a    mukʰena garbʰaṃ labʰatāṃ yuvānau; gatāsur etat prapadena sūte
   mukʰena garbʰaṃ labʰatāṃ yuvānau   gata_asur etat prapadena sūte /
Halfverse: c    sadyo jāto mātaram atti garbʰas tāv; aśvinau muñcatʰo jīvase gāḥ
   sadyo jāto mātaram atti garbʰas tāv   aśvinau muñcatʰo jīvase gāḥ /70/


Verse: 71 
Halfverse: A    evaṃ tenābʰiṣṭutāv aśvināv ājagmatuḥ
   evaṃ tena_abʰiṣṭutāv aśvināv ājagmatuḥ /
Halfverse: B    āhatuś cainam
   āhatuś ca_enam /
Halfverse: C    prītau svaḥ
   prītau svaḥ /
Halfverse: D    eṣa te 'pūpaḥ
   eṣa te_apūpaḥ /
Halfverse: E    aśānainam iti
   aśāna_enam iti /71/ q

Verse: 72 
Halfverse: A    sa evam utaḥ pratyuvāca
   sa\ evam utaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    nānr̥tam ūcatur bʰavantau
   na_anr̥tam ūcatur bʰavantau /
Halfverse: C    na tv aham etam apūpam upayoktum utsahe anivedya gurava iti
   na tv aham etam apūpam upayoktum utsahe\ anivedya gurava\ iti /72/ q

Verse: 73 
Halfverse: A    tatas tam aśvināv ūcatuḥ
   tatas tam aśvināv ūcatuḥ /
Halfverse: B    āvābʰyāṃ purastād bʰavata upādʰyāyenaivam evābʰiṣṭutābʰyām apūpaḥ prītābʰyāṃ dattaḥ
   āvābʰyāṃ purastād bʰavata upādʰyāyena_evam eva_abʰiṣṭutābʰyām apūpaḥ prītābʰyāṃ dattaḥ /
Halfverse: C    upayuktaś ca sa tenānivedya gurave
   upayuktaś ca sa tena_anivedya gurave /
Halfverse: D    tvam api tatʰaiva kuruṣva yatʰā kr̥tam upādʰyāyeneti
   tvam api tatʰaiva kuruṣva yatʰā kr̥tam upādʰyāyena_iti /73/ q

Verse: 74 
Halfverse: A    sa evam uktaḥ punar eva pratyuvācaitau
   sa\ evam uktaḥ punar eva pratyuvāca_etau /
Halfverse: B    pratyanunaye bʰavantāv aśvinau
   pratyanunaye bʰavantāv aśvinau /
Halfverse: C    notsahe 'ham anivedyopādʰyāyāyopayoktum iti
   na_utsahe_aham anivedya_upādʰyāyāya_upayoktum iti /74/ ՙ

Verse: 75 
Halfverse: A    tam aśvināv āhatuḥ
   tam aśvināv āhatuḥ /
Halfverse: B    prītau svas tavānayā guruvr̥ttyā
   prītau svas tava_anayā guru-vr̥ttyā /
Halfverse: C    upādʰyāyasya te kārṣṇāyasā dantāḥ
   upādʰyāyasya te kārṣṇāyasā dantāḥ /
Halfverse: D    bʰavato hiraṇmayā bʰaviṣyanti
   bʰavato hiraṇmayā bʰaviṣyanti /
Halfverse: E    cakṣuṣmāṃś ca bʰaviṣyasi
   cakṣuṣmāṃś ca bʰaviṣyasi /
Halfverse: F    śreyaś cāvāpsyasīti
   śreyaś ca_avāpsyasi_iti /75/ q

Verse: 76 
Halfverse: A    sa evam ukto 'śvibʰyāṃ labdʰacakṣur upādʰyāya sakāśam āgamyopādʰyāyam abʰivādyācacakṣe
   sa\ evam ukto_aśvibʰyāṃ labdʰa-cakṣur upādʰyāya sakāśam āgamya_upādʰyāyam abʰivādya_ācacakṣe /
Halfverse: B    sa cāsya prītimān abʰūt
   sa ca_asya prītimān abʰūt /76/ q

Verse: 77 
Halfverse: A    āha cainam
   āha ca_enam /
Halfverse: B    yatʰāśvināv āhatus tatʰā tvaṃ śreyo 'vāpsyasīti
   yatʰā_aśvināv āhatus tatʰā tvaṃ śreyo_avāpsyasi_iti /
Halfverse: C    sarve ca te vedāḥ pratibʰāsyantīti
   sarve ca te vedāḥ pratibʰāsyanti_iti /77/ q

Verse: 78 
Halfverse: A    eṣā tasyāpi parīkṣopamanyoḥ
   eṣā tasya_api parīkṣā_upamanyoḥ /78/ q

Verse: 79 
Halfverse: A    atʰāparaḥ śiṣyas tasyaivāyodasya dʰaumyasya vedo nāma
   atʰa_aparaḥ śiṣyas tasya_eva_āyodasya dʰaumyasya vedo nāma /79/ q

Verse: 80 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ saṃdideśa
   tam upādʰyāyaḥ saṃdideśa /
Halfverse: B    vatsa veda ihāsyatām
   vatsa veda\ iha_āsyatām /
Halfverse: C    bʰavatā madgr̥he kaṃ cit kālaṃ śuśrūṣamāṇena bʰavitavyam
   bʰavatā mad-gr̥he kaṃcit kālaṃ śuśrūṣamāṇena bʰavitavyam /
Halfverse: D    śreyas te bʰaviṣyatīti
   śreyas te bʰaviṣyati_iti /80/ q

Verse: 81 
Halfverse: A    sa tatʰety uktvā guru kule dīrgʰakālaṃ guruśuśrūṣaṇaparo 'vasat
   sa tatʰā_ity uktvā guru kule dīrgʰa-kālaṃ guru-śuśrūṣaṇa-paro_avasat /
Halfverse: B    gaur iva nityaṃ guruṣu dʰūrṣu niyujyamānaḥ śītoṣṇakṣut tr̥ṣṇā duḥkʰasahaḥ sarvatrāpratikūlaḥ
   gaur iva nityaṃ guruṣu dʰūrṣu niyujyamānaḥ śīta_uṣṇa-kṣut tr̥ṣṇā duḥkʰa-sahaḥ sarvatra_apratikūlaḥ /81/ q

Verse: 82 
Halfverse: A    tasya mahatā kālena guruḥ paritoṣaṃ jagāma
   tasya mahatā kālena guruḥ paritoṣaṃ jagāma /
Halfverse: B    tatparitoṣāc ca śreyaḥ sarvajñatāṃ cāvāpa
   tat-paritoṣāc ca śreyaḥ sarvajñatāṃ ca_avāpa /
Halfverse: C    eṣā tasyāpi parīkṣā vedasya
   eṣā tasya_api parīkṣā vedasya /82/ q

Verse: 83 
Halfverse: A    sa upādʰyāyenānujñātaḥ samāvr̥ttas tasmād guru kulavāsād gr̥hāśramaṃ pratyapadyata
   sa\ upādʰyāyena_anujñātaḥ samāvr̥ttas tasmād guru kula-vāsād gr̥ha_āśramaṃ pratyapadyata /
Halfverse: B    tasyāpi svagr̥he vasatas trayaḥ śiṣyā babʰūvuḥ
   tasya_api sva-gr̥he vasatas trayaḥ śiṣyā babʰūvuḥ /83/ q

Verse: 84 
Halfverse: A    sa śiṣyān na kiṃ cid uvāca
   sa śiṣyān na kiṃcid uvāca /
Halfverse: B    karma vā kriyatāṃ guruśuśrūṣā veti
   karma vā kriyatāṃ guru-śuśrūṣā vā_iti /
Halfverse: C    duḥkʰābʰijño hi guru kulavāsasya śiṣyān parikleśena yojayituṃ neyeṣa
   duḥkʰa_abʰijño hi guru kula-vāsasya śiṣyān parikleśena yojayituṃ na_iyeṣa /84/ q

Verse: 85 
Halfverse: A    atʰa kasya cit kālasya vedaṃ brāhmaṇaṃ janamejayaḥ pauṣyaś ca kṣatriyāv upetyopādʰyāyaṃ varayāṃ cakratuḥ
   atʰa kasyacit kālasya vedaṃ brāhmaṇaṃ janamejayaḥ pauṣyaś ca kṣatriyāv upetya_upādʰyāyaṃ varayāṃ cakratuḥ /85/ q

Verse: 86 
Halfverse: A    sa kadā cid yājya kāryeṇābʰiprastʰita uttaṅkaṃ nāma śiṣyaṃ niyojayām āsa
   sa kadācid yājya kāryeṇa_abʰiprastʰita uttaṅkaṃ nāma śiṣyaṃ niyojayām āsa / q
Halfverse: B    bʰo uttaṅka yat kiṃ cid asmad gr̥he parihīyate yad iccʰāmy aham aparihīṇaṃ bʰavatā kriyamāṇam iti
   bʰo\ uttaṅka yat kiṃcid asmad gr̥he parihīyate yad iccʰāmy aham aparihīṇaṃ bʰavatā kriyamāṇam iti /86/ q

Verse: 87 
Halfverse: A    sa evaṃ pratisamādiśyottaṅkaṃ vedaḥ pravāsaṃ jagāma
   sa\ evaṃ pratisamādiśya_uttaṅkaṃ vedaḥ pravāsaṃ jagāma /87/ q

Verse: 88 
Halfverse: A    atʰottaṅko guruśuśrūṣur guru niyogam anutiṣṭʰamānas tatra guru kule vasati sma
   atʰa_uttaṅko guru-śuśrūṣur guru niyogam anutiṣṭʰamānas tatra guru kule vasati sma /88/ q

Verse: 89 
Halfverse: A    sa vasaṃs tatropādʰyāya strībʰiḥ sahitābʰir āhūyoktaḥ
   sa vasaṃs tatra_upādʰyāya strībʰiḥ sahitābʰir āhūya_uktaḥ /
Halfverse: B    upādʰyāyinī te r̥tumatī {!}
   upādʰyāyinī te r̥tumatī / {!}
Halfverse: C    upādʰyāyaś ca proṣitaḥ
   upādʰyāyaś ca proṣitaḥ /
Halfverse: D    asyā yatʰāyam r̥tur vandʰyo na bʰavati tatʰā kriyatām
   asyā yatʰā_ayam r̥tur vandʰyo na bʰavati tatʰā kriyatām /
Halfverse: E    etad viṣīdatīti
   etad viṣīdati_iti /89/ q

Verse: 90 
Halfverse: A    sa evam uktas tāḥ striyaḥ pratyuvāca
   sa\ evam uktas tāḥ striyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    na mayā strīṇāṃ vacanād idam akāryaṃ kāryam
   na mayā strīṇāṃ vacanād idam akāryaṃ kāryam /
Halfverse: C    na hy aham upādʰyāyena saṃdiṣṭaḥ
   na hy aham upādʰyāyena saṃdiṣṭaḥ /
Halfverse: D    akāryam api tvayā kāryam iti
   akāryam api tvayā kāryam iti /90/ q

Verse: 91 
Halfverse: A    tasya punar upādʰyāyaḥ kālāntareṇa gr̥hān upajagāma tasmāt pravāsāt
   tasya punar upādʰyāyaḥ kāla_antareṇa gr̥hān upajagāma tasmāt pravāsāt /
Halfverse: B    sa tadvr̥ttaṃ tasyāśeṣam upalabʰya prītimān abʰūt
   sa tad-vr̥ttaṃ tasya_aśeṣam upalabʰya prītimān abʰūt /91/ q

Verse: 92 
Halfverse: A    uvāca cainam
   uvāca ca_enam /
Halfverse: B    vatsottaṅka kiṃ te priyaṃ karavāṇīti
   vatsa_uttaṅka kiṃ te priyaṃ karavāṇi_iti /
Halfverse: C    dʰarmato hi śuśrūṣito 'smi bʰavatā
   dʰarmato hi śuśrūṣito_ _asmi bʰavatā /
Halfverse: D    tena prītiḥ paraspareṇa nau saṃvr̥ddʰā
   tena prītiḥ paraspareṇa nau saṃvr̥ddʰā /
Halfverse: E    tad anujāne bʰavantam
   tad anujāne bʰavantam /
Halfverse: F    sarvām eva siddʰiṃ prāpsyasi
   sarvām eva siddʰiṃ prāpsyasi /
Halfverse: G    gamyatām iti
   gamyatām iti /92/ q

Verse: 93 
Halfverse: A    sa evam uktaḥ pratyuvāca
   sa\ evam uktaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    kiṃ te priyaṃ karavāṇīti
   kiṃ te priyaṃ karavāṇi_iti /
Halfverse: C    evaṃ hy āhuḥ
   evaṃ hy āhuḥ /93/ q

Verse: 94 
Halfverse: A    yaś cādʰarmeṇa vibrūyād yaś cādʰarmeṇa pr̥ccʰati
   yaś ca_adʰarmeṇa vibrūyād yaś ca_adʰarmeṇa pr̥ccʰati /

Verse: 95 
Halfverse: A    tayor anyataraḥ praiti vidveṣaṃ cādʰigaccʰati
   tayor anyataraḥ praiti vidveṣaṃ ca_adʰigaccʰati /95/
Halfverse: B    so 'ham anujñāto bʰavatā iccʰāmīṣṭaṃ te gurvartʰam upahartum iti
   so_aham anujñāto bʰavatā iccʰāmi_iṣṭaṃ te gurv-artʰam upahartum iti /95/ q

Verse: 96 
Halfverse: A    tenaivam ukta upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tena_evam ukta\ upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    vatsottaṅka uṣyatāṃ tāvad iti
   vatsa_uttaṅka\ uṣyatāṃ tāvad iti /96/ q

Verse: 97 
Halfverse: A    sa kadā cit tam upādʰyāyam āhottaṅkaḥ
   sa kadācit tam upādʰyāyam āha_uttaṅkaḥ /
Halfverse: B    ājñāpayatu bʰavān
   ājñāpayatu bʰavān /
Halfverse: C    kiṃ te priyam upaharāmi gurvartʰam iti
   kiṃ te priyam upaharāmi gurv-artʰam iti /97/ q

Verse: 98 
Halfverse: A    tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    vatsottaṅka bahuśo māṃ codayasi gurvartʰam upahareyam iti
   vatsa_uttaṅka bahuśo māṃ codayasi gurv-artʰam upahareyam iti /
Halfverse: C    tad gaccʰa
   tad gaccʰa /
Halfverse: D    enāṃ praviśyopādʰyāyanīṃ pr̥ccʰa kim upaharāmīti
   enāṃ praviśya_upādʰyāyanīṃ pr̥ccʰa kim upaharāmi_iti /
Halfverse: E    eṣā yad bravīti tad upaharasveti
   eṣā yad bravīti tad upaharasva_iti /98/ q

Verse: 99 
Halfverse: A    sa evam uktopādʰyāyenopādʰyāyinīm apr̥ccʰat
   sa\ evam ukta_upādʰyāyena_upādʰyāyinīm apr̥ccʰat /
Halfverse: B    bʰavaty upādʰyāyenāsmy anujñāto gr̥haṃ gantum
   bʰavaty upādʰyāyena_asmy anujñāto gr̥haṃ gantum /
Halfverse: C    tad iccʰāmīṣṭaṃ te gurvartʰam upahr̥tyānr̥ṇo gantum
   tad iccʰāmi_iṣṭaṃ te gurv-artʰam upahr̥tya_anr̥ṇo gantum /
Halfverse: D    tad ājñāpayatu bʰavatī
   tad ājñāpayatu bʰavatī /
Halfverse: E    kim upaharāmi gurvartʰam iti
   kim upaharāmi gurv-artʰam iti /99/ q

Verse: 100 
Halfverse: A    saivam uktopādʰyāyiny uttaṅkaṃ pratyuvāca
   sā_evam uktā_upādʰyāyiny uttaṅkaṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    gaccʰa pauṣyaṃ rājānam
   gaccʰa pauṣyaṃ rājānam /
Halfverse: C    bʰikṣasva tasya kṣatriyayā pinaddʰe kuṇḍale
   bʰikṣasva tasya kṣatriyayā pinaddʰe kuṇḍale /
Halfverse: D    te ānayasva {!!}
   te ānayasva / {!!}
Halfverse: E    itaś caturtʰe 'hani puṇyakaṃ bʰavitā
   itaś caturtʰe_ahani puṇyakaṃ bʰavitā /
Halfverse: F    tābʰyām ābaddʰābʰyāṃ brāhmaṇān pariveṣṭum iccʰāmi
   tābʰyām ābaddʰābʰyāṃ brāhmaṇān pariveṣṭum iccʰāmi /
Halfverse: G    śobʰamānā yatʰā tābʰyāṃ kuṇḍalābʰyāṃ tasminn ahani saṃpādayasva
   śobʰamānā yatʰā tābʰyāṃ kuṇḍalābʰyāṃ tasminn ahani saṃpādayasva /
Halfverse: H    śreyo hi te syāt kṣaṇaṃ kurvata iti
   śreyo hi te syāt kṣaṇaṃ kurvata iti /100/ q

Verse: 101 
Halfverse: A    sa evam ukta upādʰyāyinyā prātiṣṭʰatottaṅkaḥ
   sa\ evam ukta\ upādʰyāyinyā prātiṣṭʰata_uttaṅkaḥ /
Halfverse: B    sa patʰi gaccʰann apaśyad r̥ṣabʰam atipramāṇaṃ tam adʰirūḍʰaṃ ca puruṣam atipramāṇam eva
   sa patʰi gaccʰann apaśyad r̥ṣabʰam atipramāṇaṃ tam adʰirūḍʰaṃ ca puruṣam atipramāṇam eva /101/ q

Verse: 102 
Halfverse: A    sa puruṣa uttaṅkam abʰyabʰāṣata
   sa puruṣa\ uttaṅkam abʰyabʰāṣata /
Halfverse: B    uttaṅkaitat purīṣam asya r̥ṣabʰasya bʰakṣasveti
   uttaṅka_etat purīṣam asya r̥ṣabʰasya bʰakṣasva_iti /102/ q

Verse: 103 
Halfverse: A    sa evam ukto naiccʰati
   sa\ evam ukto na_aiccʰati /103/ q

Verse: 104 
Halfverse: A    tam āha puruṣo bʰūyaḥ
   tam āha puruṣo bʰūyaḥ /
Halfverse: B    bʰakṣayasvottaṅka
   bʰakṣayasva_uttaṅka /
Halfverse: C    mā vicāraya
   mā vicāraya /
Halfverse: D    upādʰyāyenāpi te bʰakṣitaṃ pūrvam iti
   upādʰyāyena_api te bʰakṣitaṃ pūrvam iti /104/ q

Verse: 105 
Halfverse: A    sa evam ukto bāḍʰam ity uktvā tadā tad r̥ṣabʰasya purīṣaṃ mūtraṃ ca bʰakṣayitvottaṅkaḥ pratastʰe yatra sa kṣatriyaḥ pauṣyaḥ
   sa\ evam ukto bāḍʰam ity uktvā tadā tad r̥ṣabʰasya purīṣaṃ mūtraṃ ca bʰakṣayitvā_uttaṅkaḥ pratastʰe yatra sa kṣatriyaḥ pauṣyaḥ /105/ q

Verse: 106 
Halfverse: A    tam upetyāpaśyad uttaṅka āsīnam
   tam upetya_apaśyad uttaṅka āsīnam /
Halfverse: B    sa tam upetyāśīrbʰir abʰinandyovāca
   sa tam upetya_āśīrbʰir abʰinandya_uvāca /
Halfverse: C    artʰī bʰavantam upagato 'smīti
   artʰī bʰavantam upagato_ _asmi_iti /106/ q

Verse: 107 
Halfverse: A    sa enam abʰivādyovāca
   sa\ enam abʰivādya_uvāca /
Halfverse: B    bʰagavan pauṣyaḥ kʰalv aham
   bʰagavan pauṣyaḥ kʰalv aham /
Halfverse: C    kiṃ karavāṇīti
   kiṃ karavāṇi_iti /107/ q

Verse: 108 
Halfverse: A    tam uvācottaṅkaḥ
   tam uvāca_uttaṅkaḥ /
Halfverse: B    gurvartʰe kuṇḍalābʰyām artʰy āgato 'smīti ye te kṣatriyayā pinaddʰe kuṇḍale te bʰavān dātum arhatīti
   gurv-artʰe kuṇḍalābʰyām artʰy āgato_asmi_iti ye te kṣatriyayā pinaddʰe kuṇḍale te bʰavān dātum arhati_iti /108/ q

Verse: 109 
Halfverse: A    taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca
   taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    praviśyāntaḥpuraṃ kṣatriyā yācyatām iti
   praviśya_antaḥpuraṃ kṣatriyā yācyatām iti /109/ q

Verse: 110 
Halfverse: A    sa tenaivam uktaḥ praviśyāntaḥpuraṃ kṣatriyāṃ nāpaśyat
   sa tena_evam uktaḥ praviśya_antaḥpuraṃ kṣatriyāṃ na_apaśyat /110/ q

Verse: 111 
Halfverse: A    sa pauṣyaṃ punar uvāca
   sa pauṣyaṃ punar uvāca /
Halfverse: B    na yuktaṃ bʰavatā vayam anr̥tenopacaritum
   na yuktaṃ bʰavatā vayam anr̥tena_upacaritum /
Halfverse: C    na hi te kṣatriyāntaḥpure saṃnihitā
   na hi te kṣatriyā_antaḥpure saṃnihitā /
Halfverse: D    naināṃ paśyāmīti
   na_enāṃ paśyāmi_iti /111/ q

Verse: 112 
Halfverse: A    sa evam uktaḥ pauṣyas taṃ pratyuvāca
   sa\ evam uktaḥ pauṣyas taṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    saṃprati bʰavān uccʰiṣṭaḥ
   saṃprati bʰavān uccʰiṣṭaḥ /
Halfverse: C    smara tāvat
   smara tāvat /
Halfverse: D    na hi sā kṣatriyā uccʰiṣṭenāśucinā vā śakyā draṣṭum
   na hi sā kṣatriyā\ uccʰiṣṭena_aśucinā vā śakyā draṣṭum / q
Halfverse: E    pativratātvād eṣā nāśucer darśanam upaitīti
   pativratātvād eṣā na_aśucer darśanam upaiti_iti /112/ q

Verse: 113 
Halfverse: A    atʰaivam ukta uttaṅkaḥ smr̥tvovāca
   atʰa_evam ukta\ uttaṅkaḥ smr̥tvā_uvāca /
Halfverse: B    asti kʰalu mayoccʰiṣṭenopaspr̥ṣṭaṃ śīgʰraṃ gaccʰatā ceti
   asti kʰalu mayā_uccʰiṣṭena_upaspr̥ṣṭaṃ śīgʰraṃ gaccʰatā ca_iti /113/ q

Verse: 114 
Halfverse: A    taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca
   taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    etat tad evaṃ hi
   etat tad evaṃ hi /
Halfverse: C    na gaccʰatopaspr̥ṣṭaṃ bʰavati na stʰiteneti
   na gaccʰatā_upaspr̥ṣṭaṃ bʰavati na stʰitena_iti /114/ q

Verse: 115 
Halfverse: A    atʰottaṅkas tatʰety uktvā prāṅmukʰa upaviśya suprakṣālita pāṇipādavadano 'śabdābʰir hr̥dayaṃgamābʰir adbʰir upaspr̥śya triḥ pītvā dviḥ pramr̥jya kʰāny adbʰir upaspr̥śyāntaḥpuraṃ praviśya tāṃ kṣatriyām apaśyat
   atʰa_uttaṅkas tatʰā_ity uktvā prāṅ-mukʰa\ upaviśya suprakṣālita pāṇi-pāda-vadano_aśabdābʰir hr̥dayaṃ-gamābʰir adbʰir upaspr̥śya triḥ pītvā dviḥ pramr̥jya kʰāny adbʰir upaspr̥śya_antaḥpuraṃ praviśya tāṃ kṣatriyām apaśyat /115/ q

Verse: 116 
Halfverse: A    sā ca dr̥ṣṭvaivottaṅkam abʰyuttʰāyābʰivādyovāca
   sā ca dr̥ṣṭvā_eva_uttaṅkam abʰyuttʰāya_abʰivādya_uvāca /
Halfverse: B    svāgataṃ te bʰagavan
   svāgataṃ te bʰagavan /
Halfverse: C    ājñāpaya kiṃ karavāṇīti
   ājñāpaya kiṃ karavāṇi_iti /116/ q

Verse: 117 
Halfverse: A    sa tām uvāca
   sa tām uvāca /
Halfverse: B    ete kuṇḍale gurvartʰaṃ me bʰikṣite dātum arhasīti
   ete kuṇḍale gurv-artʰaṃ me bʰikṣite dātum arhasi_iti /117/ q

Verse: 118 
Halfverse: A    sā prītā tena tasya sadbʰāvena pātram ayam anatikramaṇīyaś ceti matvā te kuṇḍale avamucyāsmai prāyaccʰat
   sā prītā tena tasya sad-bʰāvena pātram ayam anatikramaṇīyaś ca_iti matvā te kuṇḍale\ avamucya_asmai prāyaccʰat /118/ q

Verse: 119 
Halfverse: A    āha cainam
   āha ca_enam /
Halfverse: B    ete kuṇḍale takṣako nāgarājaḥ prārtʰayati
   ete kuṇḍale takṣako nāga-rājaḥ prārtʰayati /
Halfverse: C    apramatto netum arhasīti
   apramatto netum arhasi_iti /119/ q

Verse: 120 
Halfverse: A    sa evam uktas tāṃ kṣatriyāṃ pratyuvāca
   sa\ evam uktas tāṃ kṣatriyāṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    bʰavati sunirvr̥ttā bʰava
   bʰavati sunirvr̥ttā bʰava /
Halfverse: C    na māṃ śaktas takṣako nāgarājo dʰarṣayitum iti
   na māṃ śaktas takṣako nāga-rājo dʰarṣayitum iti /120/ q

Verse: 121 
Halfverse: A    sa evam uktvā tāṃ kṣatriyām āmantrya pauṣya sakāśam āgaccʰat
   sa\ evam uktvā tāṃ kṣatriyām āmantrya pauṣya sakāśam āgaccʰat /121/ q

Verse: 122 
Halfverse: A    sa taṃ dr̥ṣṭvovāca
   sa taṃ dr̥ṣṭvā_uvāca /
Halfverse: B    bʰoḥ pauṣya prīto 'smīti
   bʰoḥ pauṣya prīto_asmi_iti /122/ q

Verse: 123 
Halfverse: A    taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca
   taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    bʰagavaṃś cirasya pātram āsādyate
   bʰagavaṃś cirasya pātram āsādyate /
Halfverse: C    bʰavāṃś ca guṇavān atitʰiḥ
   bʰavāṃś ca guṇavān atitʰiḥ /
Halfverse: D    tat kariye śrāddʰam
   tat kariye śrāddʰam /
Halfverse: E    kṣaṇaḥ kriyatām iti
   kṣaṇaḥ kriyatām iti /123/ q

Verse: 124 
Halfverse: A    tam uttaṅkaḥ pratyuvāca
   tam uttaṅkaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    kr̥takṣaṇa evāsmi
   kr̥ta-kṣaṇa\ eva_asmi /
Halfverse: C    śīgʰram iccʰāmi yatʰopapannam annam upahr̥taṃ bʰavateti
   śīgʰram iccʰāmi yatʰā_upapannam annam upahr̥taṃ bʰavatā_iti /124/ q

Verse: 125 
Halfverse: A    sa tatʰety uktvā yatʰopapannenānnenainaṃ bʰojayām āsa
   sa tatʰā_ity uktvā yatʰā_upapannena_annena_enaṃ bʰojayām āsa /125/ q

Verse: 126 
Halfverse: A    atʰottaṅkaḥ śītam annaṃ sakeśaṃ dr̥ṣṭvāśucy etad iti matvā pauṣyam uvāca
   atʰa_uttaṅkaḥ śītam annaṃ sakeśaṃ dr̥ṣṭvā_aśucy etad iti matvā pauṣyam uvāca /
Halfverse: B    yasmān me aśucy annaṃ dadāsi tasmad andʰo bʰaviṣyasīti
   yasmān me\ aśucy annaṃ dadāsi tasmad andʰo bʰaviṣyasi_iti /126/ q

Verse: 127 
Halfverse: A    taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca
   taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    yasmāt tvam apy aduṣṭam annaṃ dūṣayasi tasmād anapatyo bʰaviṣyasīti
   yasmāt tvam apy aduṣṭam annaṃ dūṣayasi tasmād anapatyo bʰaviṣyasi_iti /127/ q

Verse: 128 
Halfverse: A    so 'tʰa pauṣyas tasyāśuci bʰāvam annasyāgamayām āsa
   so_atʰa pauṣyas tasya_aśuci bʰāvam annasya_āgamayām āsa /128/ q

Verse: 129 
Halfverse: A    atʰa tadannaṃ muktakeśyā striyopahr̥taṃ sakeśam aśuci matvottaṅkaṃ prasādayām āsa
   atʰa tad-annaṃ mukta-keśyā striyā_upahr̥taṃ sakeśam aśuci matvā_uttaṅkaṃ prasādayām āsa /
Halfverse: B    bʰagavann ajñānād etad annaṃ sakeśam upahr̥taṃ śītaṃ ca
   bʰagavann ajñānād etad annaṃ sakeśam upahr̥taṃ śītaṃ ca /
Halfverse: C    tat kṣāmaye bʰavantam
   tat kṣāmaye bʰavantam /
Halfverse: D    na bʰaveyam andʰa iti
   na bʰaveyam andʰa\ iti /129/ q

Verse: 130 
Halfverse: A    tam uttaṅkaḥ pratyuvāca
   tam uttaṅkaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    na mr̥ṣā bravīmi
   na mr̥ṣā bravīmi /
Halfverse: C    bʰūtvā tvam andʰo nacirād anandʰo bʰaviṣyasīti
   bʰūtvā tvam andʰo nacirād anandʰo bʰaviṣyasi_iti /
Halfverse: D    mamāpi śāpo na bʰaved bʰavatā datta iti
   mama_api śāpo na bʰaved bʰavatā datta\ iti /130/ q

Verse: 131 
Halfverse: A    taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca
   taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    nāhaṃ śaktaḥ śāpaṃ pratyādātum
   na_ahaṃ śaktaḥ śāpaṃ pratyādātum /
Halfverse: C    na hi me manyur adyāpy upaśamaṃ gaccʰati
   na hi me manyur adya_apy upaśamaṃ gaccʰati /
Halfverse: D    kiṃ caitad bʰavatā na jñāyate yatʰā
   kiṃ ca_etad bʰavatā na jñāyate yatʰā /131/ q


Verse: 132 
Halfverse: a    nāvanītaṃ hr̥dayaṃ brāhmaṇasya; vāci kṣuro nihitas tīkṣṇadʰāraḥ
   nāvanītaṃ hr̥dayaṃ brāhmaṇasya   vāci kṣuro nihitas tīkṣṇa-dʰāraḥ /
Halfverse: c    viparītam etad ubʰayaṃ kṣatriyasya; vān nāvanītī hr̥dayaṃ tīkṣṇadʰāram
   viparītam etad ubʰayaṃ kṣatriyasya   vān nāvanītī hr̥dayaṃ tīkṣṇa-dʰāram /132/ q


Verse: 133 
Halfverse: A    iti
   iti /
Halfverse: B    tad evaṃgate na śakto 'haṃ tīkṣṇahr̥dayatvāt taṃ śāpam anyatʰā kartum
   tad evaṃ-gate na śakto_ _ahaṃ tīkṣṇa-hr̥dayatvāt taṃ śāpam anyatʰā kartum /
Halfverse: C    gamyatām iti
   gamyatām iti /133/ q

Verse: 134 
Halfverse: A    tam uttaṅkaḥ pratyuvāca
   tam uttaṅkaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    bʰavatāham annasyāśuci bʰāvam āgamayya pratyanunītaḥ
   bʰavatā_aham annasya_aśuci bʰāvam āgamayya pratyanunītaḥ /
Halfverse: C    prāk ca te 'bʰihitam
   prāk ca te_abʰihitam /
Halfverse: D    yasmād aduṣṭam annaṃ dūṣayasi tasmād anapatyo bʰaviṣyasīti
   yasmād aduṣṭam annaṃ dūṣayasi tasmād anapatyo bʰaviṣyasi_iti /
Halfverse: E    duṣṭe cānne naiṣa mama śāpo bʰaviṣyatīti
   duṣṭe ca_anne na_eṣa mama śāpo bʰaviṣyati_iti /134/ q

Verse: 135 
Halfverse: A    sādʰayāmas tāvad ity uktvā prātiṣṭʰatottaṅkas te kuṇḍale gr̥hītvā
   sādʰayāmas tāvad ity uktvā prātiṣṭʰata_uttaṅkas te kuṇḍale gr̥hītvā /135/ q

Verse: 136 
Halfverse: A    so 'paśyat patʰi nagnaṃ śramaṇam āgaccʰantaṃ muhur muhur dr̥śyamānam adr̥śyamānaṃ ca
   so_apaśyat patʰi nagnaṃ śramaṇam āgaccʰantaṃ muhur muhur dr̥śyamānam adr̥śyamānaṃ ca /
Halfverse: B    atʰottaṅkas te kuṇḍale bʰūmau nikṣipyodakārtʰaṃ pracakrame
   atʰa_uttaṅkas te kuṇḍale bʰūmau nikṣipya_udaka_artʰaṃ pracakrame /136/ q

Verse: 137 
Halfverse: A    etasminn antare sa śramaṇas tvaramāṇa upasr̥tya te kuṇḍale gr̥hītvā prādravat
   etasminn antare sa śramaṇas tvaramāṇa\ upasr̥tya te kuṇḍale gr̥hītvā prādravat /
Halfverse: B    tam uttaṅko 'bʰisr̥tya jagrāha
   tam uttaṅko_abʰisr̥tya jagrāha /
Halfverse: C    sa tad rūpaṃ vihāya takṣaka rūpaṃ kr̥tvā sahasā dʰaraṇyāṃ vivr̥taṃ mahābilaṃ viveśa
   sa tad rūpaṃ vihāya takṣaka rūpaṃ kr̥tvā sahasā dʰaraṇyāṃ vivr̥taṃ mahā-bilaṃ viveśa /137/ q

Verse: 138 
Halfverse: A    praviśya ca nāgalokaṃ svabʰavanam agaccʰat
   praviśya ca nāga-lokaṃ sva-bʰavanam agaccʰat /
Halfverse: B    tam uttaṅko 'nvāviveśa tenaiva bilena
   tam uttaṅko_anvāviveśa tena_eva bilena /
Halfverse: C    praviśya ca nāgān astuvad ebʰiḥ ślokaiḥ
   praviśya ca nāgān astuvad ebʰiḥ ślokaiḥ /138/ q


Verse: 139 
Halfverse: a    ya airāvata rājānaḥ   sarpāḥ samitiśobʰanāḥ
   ya\ airāvata rājānaḥ   sarpāḥ samiti-śobʰanāḥ /
Halfverse: c    varṣanta iva jīmūtāḥ   savidyutpavaneritāḥ
   varṣanta\ iva jīmūtāḥ   savidyut-pavana_īritāḥ /139/

Verse: 140 
Halfverse: a    surūpāś ca virūpāś ca   tatʰā kalmāṣakuṇḍalāḥ
   surūpāś ca virūpāś ca   tatʰā kalmāṣa-kuṇḍalāḥ /
Halfverse: c    ādityavan nākapr̥ṣṭʰe   rejur airāvatodbʰavāḥ
   ādityavan nāka-pr̥ṣṭʰe   rejur airāvata_udbʰavāḥ /140/

Verse: 141 
Halfverse: a    bahūni nāgavartmāni   gaṅgāyās tīra uttare
   bahūni nāga-vartmāni   gaṅgāyās tīra\ uttare / ՙ
Halfverse: c    iccʰet ko 'rkāṃśu senāyāṃ   cartum airāvataṃ vinā
   iccʰet ko_arka_aṃśu senāyāṃ   cartum airāvataṃ vinā /141/

Verse: 142 
Halfverse: a    śatāny aśītir aṣṭau ca   sahasrāṇi ca viṃśatiḥ
   śatāny aśītir aṣṭau ca   sahasrāṇi ca viṃśatiḥ /
Halfverse: c    sarpāṇāṃ pragrahā yānti   dʰr̥tarāṣṭro yad ejati
   sarpāṇāṃ pragrahā yānti   dʰr̥tarāṣṭro yad ejati /142/

Verse: 143 
Halfverse: a    ye cainam upasarpanti   ye ca dūraṃ paraṃ gatāḥ
   ye ca_enam upasarpanti   ye ca dūraṃ paraṃ gatāḥ /
Halfverse: c    aham airāvata jyeṣṭʰabʰrātr̥bʰyo   'karavaṃ namaḥ
   aham airāvata jyeṣṭʰa-bʰrātr̥bʰyo_   _akaravaṃ namaḥ /143/

Verse: 144 
Halfverse: a    yasya vāsaḥ kurukṣetre   kʰāṇḍave cābʰavat sadā
   yasya vāsaḥ kuru-kṣetre   kʰāṇḍave ca_abʰavat sadā /
Halfverse: c    taṃ kādraveyam astauṣaṃ   kuṇḍalārtʰāya takṣakam
   taṃ kādraveyam astauṣaṃ   kuṇḍala_artʰāya takṣakam /144/

Verse: 145 
Halfverse: a    takṣakaś cāśvasenaś ca   nityaṃ sahacarāv ubʰau
   takṣakaś ca_aśvasenaś ca   nityaṃ saha-carāv ubʰau /
Halfverse: c    kurukṣetre nivasatāṃ   nadīm ikṣumatīm anu
   kuru-kṣetre nivasatāṃ   nadīm ikṣumatīm anu /145/

Verse: 146 
Halfverse: a    jagʰanyajas takṣakasya   śrutaseneti yaḥ śrutaḥ
   jagʰanyajas takṣakasya   śrutasena_iti yaḥ śrutaḥ /
Halfverse: c    avasadyo mahad dyumni   prārtʰayan nāgamukʰyatām
   avasadyo mahad dyumni   prārtʰayan nāga-mukʰyatām /
Halfverse: e    karavāṇi sadā cāhaṃ   namas tasmai mahātmane
   karavāṇi sadā ca_ahaṃ   namas tasmai mahātmane /146/


Verse: 147 
Halfverse: A    evaṃ stuvann api nāgān yadā te kuṇḍale nālabʰad atʰāpaśyat striyau tantre adʰiropya paṭaṃ vayantyau
   evaṃ stuvann api nāgān yadā te kuṇḍale na_ālabʰad atʰa_apaśyat striyau tantre\ adʰiropya paṭaṃ vayantyau /147/ ՙ

Verse: 148 
Halfverse: A    tasmiṃś ca tantre kr̥ṣṇāḥ sitāś ca tantavaḥ
   tasmiṃś ca tantre kr̥ṣṇāḥ sitāś ca tantavaḥ /
Halfverse: B    cakraṃ cāpaśyat ṣaḍbʰiḥ kumāraiḥ parivartyamānam
   cakraṃ ca_apaśyat ṣaḍbʰiḥ kumāraiḥ parivartyamānam /
Halfverse: C    puruṣaṃ cāpaśyad darśanīyam
   puruṣaṃ ca_apaśyad darśanīyam /148/ q

Verse: 149 
Halfverse: A    sa tān sarvās tuṣṭāvaibʰir mantravādaślokaiḥ
   sa tān sarvās tuṣṭāva_ebʰir mantra-vāda-ślokaiḥ /149/ q


Verse: 150 
Halfverse: a    trīṇy arpitāny atra śatāni madʰye; ṣaṣṭiś ca nityaṃ carati dʰruve 'smin
   trīṇy arpitāny atra śatāni madʰye   ṣaṣṭiś ca nityaṃ carati dʰruve_asmin /
Halfverse: c    cakre caturviṃśatiparva yoge ṣaḍ; yat kumārāḥ parivartayanti
   cakre caturviṃśati-parva yoge ṣaḍ   yat kumārāḥ parivartayanti /150/

Verse: 151 
Halfverse: a    tantraṃ cedaṃ viśvarūpaṃ yuvatyau; vayatas tantūn satataṃ vartayantyau
   tantraṃ ca_idaṃ viśva-rūpaṃ yuvatyau   vayatas tantūn satataṃ vartayantyau / q
Halfverse: c    kr̥ṣṇān sitāṃś caiva vivartayantyau; bʰūtāny ajasraṃ bʰuvanāni caiva
   kr̥ṣṇān sitāṃś caiva vivartayantyau   bʰūtāny ajasraṃ bʰuvanāni caiva /151/

Verse: 152 
Halfverse: a    vajrasya bʰartā bʰuvanasya goptā; vr̥trasya hantā namucer nihantā
   vajrasya bʰartā bʰuvanasya goptā   vr̥trasya hantā namucer nihantā /
Halfverse: c    kr̥ṣṇe vasāno vasane mahātmā; satyānr̥te yo vivinakti loke
   kr̥ṣṇe vasāno vasane mahātmā   satya_anr̥te yo vivinakti loke /152/

Verse: 153 
Halfverse: a    yo vājinaṃ garbʰam apāṃ purāṇaṃ; vaiśvānaraṃ vāhanam abʰyupetaḥ
   yo vājinaṃ garbʰam apāṃ purāṇaṃ   vaiśvānaraṃ vāhanam abʰyupetaḥ /
Halfverse: c    namaḥ sadāsmai jagad īśvarāya; lokatrayeśāya puraṃdarāya
   namaḥ sadā_asmai jagad īśvarāya   loka-traya_īśāya puraṃdarāya /153/


Verse: 154 
Halfverse: A    tataḥ sa enaṃ puruṣaḥ prāha
   tataḥ sa\ enaṃ puruṣaḥ prāha /
Halfverse: B    prīto 'smi te 'ham anena stotreṇa
   prīto_asmi te_aham anena stotreṇa /
Halfverse: C    kiṃ te priyaṃ karavāṇīti
   kiṃ te priyaṃ karavāṇi_iti /154/ q

Verse: 155 
Halfverse: A    sa tam uvāca
   sa tam uvāca /
Halfverse: B    nāgā me vaśam īyur iti
   nāgā me vaśam īyur iti /155/ q

Verse: 156 
Halfverse: A    sa enaṃ puruṣaḥ punar uvāca
   sa\ enaṃ puruṣaḥ punar uvāca /
Halfverse: B    etam aśvam apāne dʰamasveti
   etam aśvam apāne dʰamasva_iti /156/ q

Verse: 157 
Halfverse: A    sa tam aśvam apāne 'dʰamat
   sa tam aśvam apāne_adʰamat /
Halfverse: B    atʰāśvād dʰamyamānāt sarvasrotobʰyaḥ sadʰūmā arciṣo 'gner niṣpetuḥ
   atʰa_aśvād dʰamyamānāt sarva-srotobʰyaḥ sadʰūmā\ arciṣo_agner niṣpetuḥ /157/ q

Verse: 158 
Halfverse: A    tābʰir nāgaloko dʰūpitaḥ
   tābʰir nāga-loko dʰūpitaḥ /158/ q

Verse: 159 
Halfverse: A    atʰa sasaṃbʰramas takṣako 'gnitejo bʰayaviṣaṇṇas te kuṇḍale gr̥hītvā sahasā svabʰavanān niṣkramyottaṅkam uvāca
   atʰa sasaṃbʰramas takṣako_ _agni-tejo bʰaya-viṣaṇṇas te kuṇḍale gr̥hītvā sahasā sva-bʰavanān niṣkramya_uttaṅkam uvāca /
Halfverse: B    ete kuṇḍale pratigr̥hṇātu bʰavān iti
   ete kuṇḍale pratigr̥hṇātu bʰavān iti /159/

Verse: 160 
Halfverse: A    sa te pratijagrāhottaṅkaḥ
   sa te pratijagrāha_uttaṅkaḥ /
Halfverse: B    kuṇḍale pratigr̥hyācintayat
   kuṇḍale pratigr̥hya_acintayat /
Halfverse: C    adya tat puṇyakam upādʰyāyinyāḥ
   adya tat puṇyakam upādʰyāyinyāḥ /
Halfverse: D    dūraṃ cāham abʰyāgataḥ
   dūraṃ ca_aham abʰyāgataḥ /
Halfverse: E    katʰaṃ nu kʰalu saṃbʰāvayeyam iti
   katʰaṃ nu kʰalu saṃbʰāvayeyam iti /160/ q

Verse: 161 
Halfverse: A    tata enaṃ cintayānam eva sa puruṣa uvāca
   tata\ enaṃ cintayānam eva sa puruṣa\ uvāca /
Halfverse: B    uttaṅka enam aśvam adʰiroha
   uttaṅka\ enam aśvam adʰiroha /
Halfverse: C    eṣa tvāṃ kṣaṇād evopādʰyāya kulaṃ prāpayiṣyatīti
   eṣa tvāṃ kṣaṇād eva_upādʰyāya kulaṃ prāpayiṣyati_iti /161/ q

Verse: 162 
Halfverse: A    sa tatʰety uktvā tam aśvam adʰiruhya pratyājagāmopādʰyāya kulam
   sa tatʰā_ity uktvā tam aśvam adʰiruhya pratyājagāma_upādʰyāya kulam / q
Halfverse: B    upādʰyāyinī ca snātā keśān āvapayanty upaviṣṭottaṅko nāgaccʰatīti śāpāyāsya mano dadʰe
   upādʰyāyinī ca snātā keśān āvapayanty upaviṣṭā_uttaṅko na_āgaccʰati_iti śāpāya_asya mano dadʰe /162/ q

Verse: 163 
Halfverse: A    atʰottaṅkaḥ praviśyopādʰyāyinīm abʰyavādayat
   atʰa_uttaṅkaḥ praviśya_upādʰyāyinīm abʰyavādayat /
Halfverse: B    te cāsyai kuṇḍale prāyaccʰat
   te ca_asyai kuṇḍale prāyaccʰat /163/

Verse: 164 
Halfverse: A    sā cainaṃ pratyuvāca
   sā ca_enaṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    uttaṅka deśe kāle 'bʰyāgataḥ
   uttaṅka deśe kāle_abʰyāgataḥ /
Halfverse: C    svāgataṃ te vatsa
   svāgataṃ te vatsa /
Halfverse: D    manāg asi mayā na śaptaḥ
   manāg asi mayā na śaptaḥ /
Halfverse: E    śreyas tavopastʰitam
   śreyas tava_upastʰitam /
Halfverse: F    siddʰam āpnuhīti
   siddʰam āpnuhi_iti /164/ q

Verse: 165 
Halfverse: A    atʰottaṅka upādʰyāyam abʰyavādayat
   atʰa_uttaṅka\ upādʰyāyam abʰyavādayat /
Halfverse: B    tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tam upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: C    vatsottaṅka svāgataṃ te
   vatsa_uttaṅka svāgataṃ te /
Halfverse: D    kiṃ ciraṃ kr̥tam iti
   kiṃ ciraṃ kr̥tam iti /165/ ՙ

Verse: 166 
Halfverse: A    tam uttaṅka upādʰyāyaṃ pratyuvāca
   tam uttaṅka\ upādʰyāyaṃ pratyuvāca /
Halfverse: B    bʰos takṣakeṇa nāgarājena vigʰnaḥ kr̥to 'smin karmaṇi
   bʰos takṣakeṇa nāga-rājena vigʰnaḥ kr̥to_asmin karmaṇi /
Halfverse: C    tenāsmi nāgalokaṃ nītaḥ
   tena_asmi nāga-lokaṃ nītaḥ /166/ q

Verse: 167 
Halfverse: A    tatra ca mayā dr̥ṣṭe striyau tantre 'dʰiropya paṭaṃ vayantyau
   tatra ca mayā dr̥ṣṭe striyau tantre_adʰiropya paṭaṃ vayantyau /
Halfverse: B    tasmiṃś ca tantre kr̥ṣṇāḥ sitāś ca tantavaḥ
   tasmiṃś ca tantre kr̥ṣṇāḥ sitāś ca tantavaḥ /
Halfverse: C    kiṃ tat
   kiṃ tat /167/ q

Verse: 168 
Halfverse: A    tatra ca mayā cakraṃ dr̥ṣṭaṃ dvādaśāram
   tatra ca mayā cakraṃ dr̥ṣṭaṃ dvādaśa_aram /
Halfverse: B    ṣaṭ cainaṃ kumārāḥ parivartayanti
   ṣaṭ ca_enaṃ kumārāḥ parivartayanti /
Halfverse: C    tad api kim
   tad api kim /168/ q

Verse: 169 
Halfverse: A    puruṣaś cāpi mayā dr̥ṣṭaḥ
   puruṣaś ca_api mayā dr̥ṣṭaḥ /
Halfverse: B    sa punaḥ kaḥ
   sa punaḥ kaḥ /169/ q

Verse: 170 
Halfverse: A    aśvaś cātipramāṇa yuktaḥ
   aśvaś ca_atipramāṇa yuktaḥ /
Halfverse: B    sa cāpi kaḥ
   sa ca_api kaḥ /170/ q

Verse: 171 
Halfverse: A    patʰi gaccʰatā mayarṣabʰo dr̥ṣṭaḥ
   patʰi gaccʰatā mayā-r̥ṣabʰo dr̥ṣṭaḥ /
Halfverse: B    taṃ ca puruṣo 'dʰirūḍʰaḥ
   taṃ ca puruṣo_adʰirūḍʰaḥ /
Halfverse: C    tenāsmi sopacāram uktaḥ
   tena_asmi sa_upacāram uktaḥ /
Halfverse: D    uttaṅkāsyarṣabʰasya purīṣaṃ bʰakṣaya
   uttaṅka_asya-r̥ṣabʰasya purīṣaṃ bʰakṣaya /
Halfverse: E    upādʰyāyenāpi te bʰakṣitam iti
   upādʰyāyena_api te bʰakṣitam iti /
Halfverse: F    tatas tad vacanān mayā tad r̥ṣabʰasya purīṣam upayuktam
   tatas tad vacanān mayā tad r̥ṣabʰasya purīṣam upayuktam /
Halfverse: G    tad iccʰāmi bʰavatopadiṣṭaṃ kiṃ tad iti
   tad iccʰāmi bʰavatā_upadiṣṭaṃ kiṃ tad iti /171/ q

Verse: 172 
Halfverse: A    tenaivam ukta upādʰyāyaḥ pratyuvāca
   tena_evam ukta\ upādʰyāyaḥ pratyuvāca /
Halfverse: B    ye te striyau dʰātā vidʰātā ca
   ye te striyau dʰātā vidʰātā ca /
Halfverse: C    ye ca te kr̥ṣṇāḥ sitāś ca tantavas te rātryahanī
   ye ca te kr̥ṣṇāḥ sitāś ca tantavas te rātry-ahanī /172/ q

Verse: 173 
Halfverse: A    yad api tac cakraṃ dvādaśāraṃ ṣaṭ kumārāḥ parivartayanti te r̥tavaḥ ṣaṭ saṃvatsaraś cakram {!}
   yad api tac cakraṃ dvādaśa_araṃ ṣaṭ kumārāḥ parivartayanti te r̥tavaḥ ṣaṭ saṃvatsaraś cakram / {!}
Halfverse: B    yaḥ puruṣaḥ sa parjanyaḥ
   yaḥ puruṣaḥ sa parjanyaḥ /
Halfverse: C    yo 'śvaḥ so 'gniḥ
   yo_aśvaḥ so_agniḥ /173/ q

Verse: 174 
Halfverse: A    ya r̥ṣabʰas tvayā patʰi gaccʰatā dr̥ṣṭaḥ sa airāvato nāgarājaḥ
   ya\ r̥ṣabʰas tvayā patʰi gaccʰatā dr̥ṣṭaḥ sa\ airāvato nāga-rājaḥ /
Halfverse: B    yaś cainam adʰirūḍʰaḥ sendraḥ
   yaś ca_enam adʰirūḍʰaḥ sa_indraḥ /
Halfverse: C    yad api te purīṣaṃ bʰakṣitaṃ tasya r̥ṣabʰasya tad amr̥tam
   yad api te purīṣaṃ bʰakṣitaṃ tasya\ r̥ṣabʰasya tad amr̥tam /174/ ՙ

Verse: 175 
Halfverse: A    tena kʰalv asi na vyāpannas tasmin nāgabʰavane
   tena kʰalv asi na vyāpannas tasmin nāga-bʰavane /
Halfverse: B    sa cāpi mama sakʰā indraḥ
   sa ca_api mama sakʰā\ indraḥ /175/ q

Verse: 176 
Halfverse: A    tad anugrahāt kuṇḍale gr̥hītvā punar abʰyāgato 'si
   tad anugrahāt kuṇḍale gr̥hītvā punar abʰyāgato_asi /
Halfverse: B    tat saumya gamyatām
   tat saumya gamyatām /
Halfverse: C    anujāne bʰavantam
   anujāne bʰavantam /
Halfverse: D    śreyo 'vāpsyasīti
   śreyo_avāpsyasi_iti /176/ q

Verse: 177 
Halfverse: A    sa upādʰyāyenānujñāta uttaṅkaḥ kruddʰas takṣakasya praticikīrṣamāṇo hāstinapuraṃ pratastʰe
   sa\ upādʰyāyena_anujñāta uttaṅkaḥ kruddʰas takṣakasya praticikīrṣamāṇo hāstina-puraṃ pratastʰe /177/ q


Verse: 178 
Halfverse: a    sa hāstinapuraṃ prāpya   nacirād dvijasattamaḥ
   sa hāstina-puraṃ prāpya   nacirād dvijasattamaḥ /
Halfverse: c    samāgaccʰata rājānam   uttaṅko janamejayam
   samāgaccʰata rājānam   uttaṅko janamejayam /178/

Verse: 179 
Halfverse: a    purā takṣaśilātas taṃ   nivr̥ttam aparājitam
   purā takṣaśilātas taṃ   nivr̥ttam aparājitam /
Halfverse: c    samyag vijayinaṃ dr̥ṣṭvā   samantān mantribʰir vr̥tam
   samyag vijayinaṃ dr̥ṣṭvā   samantān mantribʰir vr̥tam /179/

Verse: 180 
Halfverse: a    tasmai jayāśiṣaḥ pūrvaṃ   yatʰānyāyaṃ prayujya saḥ
   tasmai jaya_āśiṣaḥ pūrvaṃ   yatʰā-nyāyaṃ prayujya saḥ /
Halfverse: c    uvācainaṃ vacaḥ kāle   śabdasaṃpannayā girā
   uvāca_enaṃ vacaḥ kāle   śabda-saṃpannayā girā /180/

Verse: 181 
Halfverse: a    anyasmin karaṇīye tvaṃ   kārye pārtʰiva sattama
   anyasmin karaṇīye tvaṃ   kārye pārtʰiva sattama /
Halfverse: c    bālyād ivānyad eva tvaṃ   kuruṣe nr̥pasattama
   bālyād iva_anyad eva tvaṃ   kuruṣe nr̥pa-sattama /181/

Verse: 182 
Halfverse: a    evam uktas tu vipreṇa   sa rājā pratyuvāca ha
   evam uktas tu vipreṇa   sa rājā pratyuvāca ha /
Halfverse: c    janamejayaḥ prasannātmā   samyak saṃpūjya taṃ munim
   janamejayaḥ prasanna_ātmā   samyak saṃpūjya taṃ munim /182/ q


Verse: 183 
Halfverse: a    āsāṃ prajānāṃ paripālanena; svaṃ kṣatradʰarmaṃ paripālayāmi
   āsāṃ prajānāṃ paripālanena   svaṃ kṣatra-dʰarmaṃ paripālayāmi /
Halfverse: c    prabrūhi vā kiṃ kriyatāṃ dvijendra; śuśrūṣur asmy adya vacas tvadīyam
   prabrūhi vā kiṃ kriyatāṃ dvija_indra   śuśrūṣur asmy adya vacas tvadīyam /183/

Verse: 184 
Halfverse: a    sa evam uktas tu nr̥pottamena; dvijottamaḥ puṇyakr̥tāṃ variṣṭʰaḥ
   sa\ evam uktas tu nr̥pa_uttamena   dvija_uttamaḥ puṇya-kr̥tāṃ variṣṭʰaḥ /
Halfverse: c    uvāca rājānam adīnasattvaṃ; svam eva kāryaṃ nr̥pateś ca yat tat
   uvāca rājānam adīna-sattvaṃ   svam eva kāryaṃ nr̥pateś ca yat tat /184/


Verse: 185 
Halfverse: a    takṣakeṇa narendrendra   yena te hiṃsitaḥ pitā
   takṣakeṇa nara_indra_indra   yena te hiṃsitaḥ pitā /
Halfverse: c    tasmai pratikuruṣva tvaṃ   pannagāya durātmane
   tasmai pratikuruṣva tvaṃ   pannagāya durātmane /185/

Verse: 186 
Halfverse: a    kāryakālaṃ ca manye 'haṃ   vidʰidr̥ṣṭasya karmaṇaḥ
   kārya-kālaṃ ca manye_ahaṃ   vidʰi-dr̥ṣṭasya karmaṇaḥ /
Halfverse: c    tad gaccʰāpacitiṃ rājan   pitus tasya mahātmanaḥ
   tad gaccʰa_apacitiṃ rājan   pitus tasya mahātmanaḥ /186/

Verse: 187 
Halfverse: a    tena hy anaparādʰī sa   daṣṭo duṣṭāntar ātmanā
   tena hy anaparādʰī sa   daṣṭo duṣṭa_antar ātmanā /
Halfverse: c    pañcatvam agamad rājā   varjāhata iva drumaḥ
   pañcatvam agamad rājā   varja_āhata\ iva drumaḥ /187/

Verse: 188 
Halfverse: a    baladarpa samutsiktas   takṣakaḥ pannagādʰamaḥ
   bala-darpa samutsiktas   takṣakaḥ pannaga_adʰamaḥ /
Halfverse: c    akāryaṃ kr̥tavān pāpo   yo 'daśat pitaraṃ tava
   akāryaṃ kr̥tavān pāpo   yo_adaśat pitaraṃ tava /188/

Verse: 189 
Halfverse: a    rājarṣir vaṃśagoptāram   amara pratimaṃ nr̥pam
   rāja-r̥ṣir vaṃśa-goptāram   amara pratimaṃ nr̥pam /
Halfverse: c    jagʰāna kāśyapaṃ caiva   nyavartayata pāpakr̥t
   jagʰāna kāśyapaṃ caiva   nyavartayata pāpa-kr̥t /189/

Verse: 190 
Halfverse: a    dagdʰum arhasi taṃ pāpaṃ   jvalite havyavāhane
   dagdʰum arhasi taṃ pāpaṃ   jvalite havya-vāhane /
Halfverse: c    sarvasatre mahārāja   tvayi tad dʰi vidʰīyate
   sarva-satre mahā-rāja   tvayi tadd^hi vidʰīyate /190/

Verse: 191 
Halfverse: a    evaṃ pituś cāpacitiṃ   gatavāṃs tvaṃ bʰaviṣyasi
   evaṃ pituś ca_apacitiṃ   gatavāṃs tvaṃ bʰaviṣyasi /
Halfverse: c    mama priyaṃ ca sumahat   kr̥taṃ rājan bʰaviṣyati
   mama priyaṃ ca sumahat   kr̥taṃ rājan bʰaviṣyati /191/

Verse: 192 
Halfverse: a    karmaṇaḥ pr̥tʰivīpāla   mama yena durātmanā
   karmaṇaḥ pr̥tʰivī-pāla   mama yena durātmanā /
Halfverse: c    vigʰnaḥ kr̥to mahārāja   gurvartʰaṃ carato 'nagʰa
   vigʰnaḥ kr̥to mahā-rāja   gurv-artʰaṃ carato_anagʰa /192/

Verse: 193 
Halfverse: a    etac cʰrutvā tu nr̥patis   takṣakasya cukopa ha
   etat śrutvā tu nr̥patis   takṣakasya cukopa ha /
Halfverse: c    uttaṅka vākyahaviṣā   dīpto 'gnir haviṣā yatʰā
   uttaṅka vākya-haviṣā   dīpto_agnir haviṣā yatʰā /193/

Verse: 194 
Halfverse: a    apr̥ccʰac ca tadā rājā   mantriṇaḥ svān suduḥkʰitaḥ
   apr̥ccʰac ca tadā rājā   mantriṇaḥ svān suduḥkʰitaḥ /
Halfverse: c    uttaṅkasyaiva sāṃnidʰye   pituḥ svargagatiṃ prati
   uttaṅkasya_eva sāṃnidʰye   pituḥ svarga-gatiṃ prati /194/

Verse: 195 
Halfverse: a    tadaiva hi sa rājendro   duḥkʰaśokāpluto 'bʰavat
   tadā_eva hi sa rāja_indro   duḥkʰa-śoka_āpluto_abʰavat /
Halfverse: c    yadaiva pitaraṃ vr̥ttam   uttaṅkād aśr̥ṇot tadā
   yadā_eva pitaraṃ vr̥ttam   uttaṅkād aśr̥ṇot tadā /195/ (E)195



Chapter: 4 
Adhyāya 4


Verse: 1 
Halfverse: A    lomaharṣaṇa putra ugraśravāḥ sūtaḥ paurāṇiko naimiṣāraṇye śaunakasya kulapater dvādaśa vārṣike satre r̥ṣīn abʰyāgatān upatastʰe
   loma-harṣaṇa putra\ ugra-śravāḥ sūtaḥ paurāṇiko naimiṣa_araṇye śaunakasya kula-pater dvādaśa vārṣike satre\ r̥ṣīn abʰyāgatān upatastʰe /1/ q

Verse: 2 
Halfverse: A    paurāṇikaḥ purāṇe kr̥taśramaḥ sa tān kr̥tāñjalir uvāca
   paurāṇikaḥ purāṇe kr̥ta-śramaḥ sa tān kr̥ta_añjalir uvāca /
Halfverse: B    kiṃ bʰavantaḥ śrotum iccʰanti
   kiṃ bʰavantaḥ śrotum iccʰanti /
Halfverse: C    kim ahaṃ bruvāṇīti
   kim ahaṃ bruvāṇi_iti /2/ q

Verse: 3 
Halfverse: A    tam r̥ṣaya ūcuḥ
   tam r̥ṣaya\ ūcuḥ /
Halfverse: B    paramaṃ lomaharṣaṇe prakṣyāmas tvāṃ vakṣyasi ca naḥ śuśrūṣatāṃ katʰā yogam
   paramaṃ loma-harṣaṇe prakṣyāmas tvāṃ vakṣyasi ca naḥ śuśrūṣatāṃ katʰā yogam /
Halfverse: C    tad bʰagavāṃs tu tāvac cʰaunako 'gniśaraṇam adʰyāste
   tad bʰagavāṃs tu tāvat śaunako_ _agni-śaraṇam adʰyāste /3/ q


Verse: 4 
Halfverse: a    yo 'sau divyāḥ katʰā veda   devatāsurasaṃkatʰāḥ
   yo_asau divyāḥ katʰā veda   devatā_asura-saṃkatʰāḥ /
Halfverse: c    manuṣyoragagandʰarvakatʰā   veda sa sarvaśaḥ
   manuṣya_uraga-gandʰarva-katʰā   veda sa sarvaśaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    sa cāpy asmin makʰe saute   vidvān kulapatir dvijaḥ
   sa ca_apy asmin makʰe saute   vidvān kula-patir dvijaḥ /
Halfverse: c    dakṣo dʰr̥tavrato dʰīmāñ   śāstre cāraṇyake guruḥ
   dakṣo dʰr̥ta-vrato dʰīmān   śāstre ca_āraṇyake guruḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    satyavādī śama paras   tapasvī niyatavrataḥ
   satya-vādī śama paras   tapasvī niyata-vrataḥ /
Halfverse: c    sarveṣām eva no mānyaḥ   sa tāvat pratipālyatām
   sarveṣām eva no mānyaḥ   sa tāvat pratipālyatām /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    tasminn adʰyāsati gurāv   āsanaṃ paramārcitam
   tasminn adʰyāsati gurāv   āsanaṃ parama_arcitam /
Halfverse: c    tato vakṣyasi yat tvāṃ sa   prakṣyati dvijasattamaḥ
   tato vakṣyasi yat tvāṃ sa   prakṣyati dvija-sattamaḥ /7/

Verse: 8  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evam astu gurau tasminn   upaviṣṭe mahātmani
   evam astu gurau tasminn   upaviṣṭe mahātmani /
Halfverse: c    tena pr̥ṣṭaḥ katʰāḥ puṇyā   vakṣyāmi vividʰāśrayāḥ
   tena pr̥ṣṭaḥ katʰāḥ puṇyā   vakṣyāmi vividʰa_āśrayāḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    so 'tʰa viprarṣabʰaḥ kāryaṃ   kr̥tvā sarvaṃ yatʰākramam
   so_atʰa vipra-r̥ṣabʰaḥ kāryaṃ   kr̥tvā sarvaṃ yatʰā-kramam /
Halfverse: c    devān vāgbʰiḥ pitr̥̄n adbʰis   tarpayitvājagāma ha
   devān vāgbʰiḥ pitr̥̄n adbʰis   tarpayitvā_ājagāma ha /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    yatra brahmarṣayaḥ siddʰās   ta āsīnā yatavratāḥ
   yatra brahma-r̥ṣayaḥ siddʰās   ta\ āsīnā yata-vratāḥ /
Halfverse: c    yajñāyatanam āśritya   sūtaputra puraḥsarāḥ
   yajña_āyatanam āśritya   sūta-putra puraḥsarāḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    r̥tvikṣv atʰa sadasyeṣu   sa vai gr̥hapatis tataḥ
   r̥tvikṣv atʰa sadasyeṣu   sa vai gr̥ha-patis tataḥ /
Halfverse: c    upaviṣṭeṣūpaviṣṭaḥ   śaunako 'tʰābravīd idam
   upaviṣṭeṣu_upaviṣṭaḥ   śaunako_atʰa_abravīd idam /11/ (E)11




Chapter: 5 
Adhyāya 5


Verse: 1  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    purāṇam akʰilaṃ tāta   pitā te 'dʰītavān purā
   purāṇam akʰilaṃ tāta   pitā te_adʰītavān purā /
Halfverse: c    kac cit tvam api tat sarvam   adʰīṣe lomaharṣaṇe
   kaccit tvam api tat sarvam   adʰīṣe loma-harṣaṇe /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    purāṇe hi katʰā divyā   ādivaṃśāś ca dʰīmatām
   purāṇe hi katʰā divyā ādi-vaṃśāś ca dʰīmatām /
Halfverse: c    katʰyante tāḥ purāsmābʰiḥ   śrutāḥ pūrvaṃ pitus tava
   katʰyante tāḥ purā_asmābʰiḥ   śrutāḥ pūrvaṃ pitus tava /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    tatra vaṃśam ahaṃ pūrvaṃ   śrotum iccʰāmi bʰārgavam
   tatra vaṃśam ahaṃ pūrvaṃ   śrotum iccʰāmi bʰārgavam /
Halfverse: c    katʰayasva katʰām etāṃ   kalyāḥ sma śravaṇe tava
   katʰayasva katʰām etāṃ   kalyāḥ sma śravaṇe tava /3/

Verse: 4  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    yad adʰītaṃ purā samyag   dvijaśreṣṭʰa mahātmabʰiḥ
   yad adʰītaṃ purā samyag   dvija-śreṣṭʰa mahātmabʰiḥ /
Halfverse: c    vaiśampāyana viprādyais   taiś cāpi katʰitaṃ purā
   vaiśampāyana vipra_ādyais   taiś ca_api katʰitaṃ purā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    yad adʰītaṃ ca pitrā me   samyak caiva tato mayā
   yad adʰītaṃ ca pitrā me   samyak caiva tato mayā /
Halfverse: c    tat tāvac cʰr̥ṇu yo devaiḥ   sendraiḥ sāgnimarud gaṇaiḥ
   tat tāvat śr̥ṇu yo devaiḥ   sa_indraiḥ sāgni-marud gaṇaiḥ /
Halfverse: e    pūjitaḥ pravaro vaṃśo   bʰr̥gūṇāṃ bʰr̥gunandana
   pūjitaḥ pravaro vaṃśo   bʰr̥gūṇāṃ bʰr̥gu-nandana /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    imaṃ vaṃśam ahaṃ brahman   bʰārgavaṃ te mahāmune
   imaṃ vaṃśam ahaṃ brahman   bʰārgavaṃ te mahā-mune /
Halfverse: c    nigadāmi katʰā yuktaṃ   purāṇāśraya saṃyutam
   nigadāmi katʰā yuktaṃ   purāṇa_āśraya saṃyutam /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    bʰr̥goḥ sudayitaḥ putraś   cyavano nāma bʰārgavaḥ
   bʰr̥goḥ sudayitaḥ putraś   cyavano nāma bʰārgavaḥ /
Halfverse: c    cyavanasyāpi dāyādaḥ   pramatir nāma dʰārmikaḥ
   cyavanasya_api dāyādaḥ   pramatir nāma dʰārmikaḥ /
Halfverse: e    pramater apy abʰūt putro   gʰr̥tācyāṃ rurur ity uta
   pramater apy abʰūt putro   gʰr̥tācyāṃ rurur ity uta /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    ruror api suto jajñe   śunako vedapāragaḥ
   ruror api suto jajñe   śunako veda-pāragaḥ /
Halfverse: c    pramadvarāyāṃ dʰarmātmā   tava pūrvapitāmahāt
   pramadvarāyāṃ dʰarma_ātmā   tava pūrva-pitāmahāt /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tapasvī ca yaśasvī ca   śrutavān brahmavittamaḥ
   tapasvī ca yaśasvī ca   śrutavān brahmavittamaḥ /
Halfverse: c    dʰarmiṣṭʰaḥ satyavādī ca   niyato niyatendriyaḥ
   dʰarmiṣṭʰaḥ satya-vādī ca   niyato niyata_indriyaḥ /9/

Verse: 10  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    sūtaputra yatʰā tasya   bʰārgavasya mahātmanaḥ
   sūta-putra yatʰā tasya   bʰārgavasya mahātmanaḥ /
Halfverse: c    cyavanatvaṃ parikʰyātaṃ   tan mamācakṣva pr̥ccʰataḥ
   cyavanatvaṃ parikʰyātaṃ   tan mama_ācakṣva pr̥ccʰataḥ /10/

Verse: 11  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    bʰr̥goḥ sudayitā bʰāryā   pulomety abʰiviśrutā
   bʰr̥goḥ sudayitā bʰāryā   pulomā_ity abʰiviśrutā /
Halfverse: c    tasyāṃ garbʰaḥ samabʰavad   bʰr̥gor vīryasamudbʰavaḥ
   tasyāṃ garbʰaḥ samabʰavad   bʰr̥gor vīrya-samudbʰavaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    tasmin garbʰe saṃbʰr̥te 'tʰa   pulomāyāṃ bʰr̥gūdvaha
   tasmin garbʰe saṃbʰr̥te_atʰa   pulomāyāṃ bʰr̥gu_udvaha /
Halfverse: c    samaye samaśīlinyāṃ   dʰarmapatnyāṃ yaśasvinaḥ
   samaye sama-śīlinyāṃ   dʰarma-patnyāṃ yaśasvinaḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    abʰiṣekāya niṣkrānte   bʰr̥gau dʰarmabʰr̥tāṃ vare
   abʰiṣekāya niṣkrānte   bʰr̥gau dʰarma-bʰr̥tāṃ vare /
Halfverse: c    āśramaṃ tasya rakṣo 'tʰa   pulomābʰyājagāma ha
   āśramaṃ tasya rakṣo_atʰa   pulomā_abʰyājagāma ha /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    taṃ praviśyāśramaṃ dr̥ṣṭvā   bʰr̥gor bʰāryām aninditām
   taṃ praviśya_āśramaṃ dr̥ṣṭvā   bʰr̥gor bʰāryām aninditām /
Halfverse: c    hr̥ccʰayena samāviṣṭo   vicetāḥ samapadyata
   hr̥ccʰayena samāviṣṭo   vicetāḥ samapadyata /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    abʰyāgataṃ tu tad rakṣaḥ   pulomā cārudarśanā
   abʰyāgataṃ tu tad rakṣaḥ   pulomā cāru-darśanā /
Halfverse: c    nyamantrayata vanyena   pʰalamūlādinā tadā
   nyamantrayata vanyena   pʰala-mūla_ādinā tadā /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tāṃ tu rakṣas tato brahman   hr̥ccʰayenābʰipīḍitam
   tāṃ tu rakṣas tato brahman   hr̥ccʰayena_abʰipīḍitam /
Halfverse: c    dr̥ṣṭvā hr̥ṣṭam abʰūt tatra   jihīrṣus tām aninditām
   dr̥ṣṭvā hr̥ṣṭam abʰūt tatra   jihīrṣus tām aninditām /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    atʰāgniśaraṇe 'paśyaj   jvalitaṃ jātavedasam
   atʰa_agni-śaraṇe_apaśyaj   jvalitaṃ jāta-vedasam /
Halfverse: c    tam apr̥ccʰat tato rakṣaḥ   pāvakaṃ jvalitaṃ tadā
   tam apr̥ccʰat tato rakṣaḥ   pāvakaṃ jvalitaṃ tadā /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    śaṃsa me kasya bʰāryeyam   agne pr̥ṣṭa r̥tena vai
   śaṃsa me kasya bʰāryā_iyam   agne pr̥ṣṭa\ r̥tena vai /
Halfverse: c    satyas tvam asi satyaṃ me   vada pāvakapr̥ccʰate
   satyas tvam asi satyaṃ me   vada pāvaka-pr̥ccʰate /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    mayā hīyaṃ pūrvavr̥tā   bʰāryārtʰe varavarṇinī
   mayā hi_iyaṃ pūrva-vr̥tā   bʰāryā_artʰe vara-varṇinī /
Halfverse: c    paścāt tv imāṃ pitā prādād   bʰr̥gave 'nr̥takāriṇe
   paścāt tv imāṃ pitā prādād   bʰr̥gave_anr̥ta-kāriṇe /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    seyaṃ yadi varārohā   bʰr̥gor bʰāryā rahogatā
   sā_iyaṃ yadi vara_ārohā   bʰr̥gor bʰāryā raho-gatā /
Halfverse: c    tatʰā satyaṃ samākʰyāhi   jihīrṣāmy āśramād imām
   tatʰā satyaṃ samākʰyāhi   jihīrṣāmy āśramād imām /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    manyur hi hr̥dayaṃ me 'dya   pradahann iva tiṣṭʰati
   manyur hi hr̥dayaṃ me_adya   pradahann iva tiṣṭʰati /
Halfverse: c    mat purva bʰāryāṃ yad imāṃ   bʰr̥guḥ prāpa sumadʰyamām
   mat purva bʰāryāṃ yad imāṃ   bʰr̥guḥ prāpa sumadʰyamām /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    tad rakṣa evam āmantrya   jvalitaṃ jātavedasam
   tad rakṣa\ evam āmantrya   jvalitaṃ jāta-vedasam /
Halfverse: c    śaṅkamāno bʰr̥gor bʰāryāṃ   punaḥ punar apr̥ccʰata
   śaṅkamāno bʰr̥gor bʰāryāṃ   punaḥ punar apr̥ccʰata /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    tvam agne sarvabʰūtānām   antaś carasi nityadā
   tvam agne sarva-bʰūtānām   antaś carasi nityadā /
Halfverse: c    sākṣivat puṇyapāpeṣu   satyaṃ brūhi kave vacaḥ
   sākṣivat puṇya-pāpeṣu   satyaṃ brūhi kave vacaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    mat pūrvabʰāryāpahr̥tā   bʰr̥guṇānr̥ta kāriṇā
   mat pūrva-bʰāryā_apahr̥tā   bʰr̥guṇā_anr̥ta kāriṇā /
Halfverse: c    seyaṃ yadi tatʰā me tvaṃ   satyam ākʰyātum arhasi
   sā_iyaṃ yadi tatʰā me tvaṃ   satyam ākʰyātum arhasi /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    śrutvā tvatto bʰr̥gor bʰāryāṃ   hariṣyāmy aham āśramāt
   śrutvā tvatto bʰr̥gor bʰāryāṃ   hariṣyāmy aham āśramāt /
Halfverse: c    jātavedaḥ paśyatas te   vada satyāṃ giraṃ mama
   jāta-vedaḥ paśyatas te   vada satyāṃ giraṃ mama /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    tasya tad vacanaṃ śrutvā   saptārcir duḥkʰito bʰr̥śam
   tasya tad vacanaṃ śrutvā   sapta_arcir duḥkʰito bʰr̥śam /
Halfverse: c    bʰīto 'nr̥tāc ca śāpāc ca   bʰr̥gor ity abravīc cʰanaiḥ
   bʰīto_anr̥tāc ca śāpāc ca   bʰr̥gor ity abravīt śanaiḥ /26/ (E)26



Chapter: 6 
Adhyāya 6


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    agner atʰa vacaḥ śrutvā   tad rakṣaḥ prajahāra tām
   agner atʰa vacaḥ śrutvā   tad rakṣaḥ prajahāra tām / q
Halfverse: c    brahman varāharūpeṇa   manomārutaraṃhasā
   brahman varāha-rūpeṇa   mano-māruta-raṃhasā /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    tataḥ sa garbʰo nivasan   kukṣau bʰr̥gukulodvaha
   tataḥ sa garbʰo nivasan   kukṣau bʰr̥gu-kula_udvaha /
Halfverse: c    roṣān mātuś cyutaḥ kukṣeś   cyavanas tena so 'bʰavat
   roṣān mātuś cyutaḥ kukṣeś   cyavanas tena so_abʰavat /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    taṃ dr̥ṣṭvā mātur udarāc   cyutam ādityavarcasam
   taṃ dr̥ṣṭvā mātur udarāc   cyutam āditya-varcasam /
Halfverse: c    tad rakṣo bʰasmasād bʰūtaṃ   papāta parimucya tām
   tad rakṣo bʰasmasād bʰūtaṃ   papāta parimucya tām /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    sā tam ādāya suśroṇī   sasāra bʰr̥gunandanam
   sā tam ādāya suśroṇī   sasāra bʰr̥gu-nandanam /
Halfverse: c    cyavanaṃ bʰārgavaṃ brahman   pulomā duḥkʰamūrccʰitā
   cyavanaṃ bʰārgavaṃ brahman   pulomā duḥkʰa-mūrccʰitā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tāṃ dadarśa svayaṃ brahmā   sarvalokapitāmahaḥ
   tāṃ dadarśa svayaṃ brahmā   sarva-loka-pitāmahaḥ /
Halfverse: c    rudatīṃ bāṣpapūrṇākṣīṃ   bʰr̥gor bʰāryām aninditām
   rudatīṃ bāṣpa-pūrṇa_akṣīṃ   bʰr̥gor bʰāryām aninditām /
Halfverse: e    sāntvayām āsa bʰagavān   vadʰūṃ brahmā pitāmahaḥ
   sāntvayām āsa bʰagavān   vadʰūṃ brahmā pitāmahaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    aśrubindūdbʰavā tasyāḥ   prāvartata mahānadī
   aśru-bindu_udbʰavā tasyāḥ   prāvartata mahā-nadī /
Halfverse: c    anuvartatī sr̥tiṃ tasyā   bʰr̥goḥ patnyā yaśasvinaḥ
   anuvartatī sr̥tiṃ tasyā   bʰr̥goḥ patnyā yaśasvinaḥ /6/ q

Verse: 7 
Halfverse: a    tasyā mārgaṃ sr̥tavatīṃ   dr̥ṣṭvā tu saritaṃ tadā
   tasyā mārgaṃ sr̥tavatīṃ   dr̥ṣṭvā tu saritaṃ tadā /
Halfverse: c    nāma tasyās tadā nadyāś   cakre lokapitāmahaḥ
   nāma tasyās tadā nadyāś   cakre loka-pitāmahaḥ /
Halfverse: e    vadʰū sareti bʰagavāṃś   cyavanasyāśramaṃ prati
   vadʰū sarā_iti bʰagavāṃś   cyavanasya_āśramaṃ prati /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    sa evaṃ cyavano jajñe   bʰr̥goḥ putraḥ pratāpavān
   sa\ evaṃ cyavano jajñe   bʰr̥goḥ putraḥ pratāpavān /
Halfverse: c    taṃ dadarśa pitā tatra   cyavanaṃ tāṃ ca bʰāminīm
   taṃ dadarśa pitā tatra   cyavanaṃ tāṃ ca bʰāminīm /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    sa pulomāṃ tato bʰāryāṃ   papraccʰa kupito bʰr̥guḥ
   sa pulomāṃ tato bʰāryāṃ   papraccʰa kupito bʰr̥guḥ /
Halfverse: c    kenāsi rakṣase tasmai   katʰiteha jihīrṣave
   kena_asi rakṣase tasmai   katʰitā_iha jihīrṣave /
Halfverse: e    na hi tvāṃ veda tad rakṣo   mad bʰāryāṃ cāruhāsinīm
   na hi tvāṃ veda tad rakṣo   mad bʰāryāṃ cāru-hāsinīm /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tattvam ākʰyāhi taṃ hy adya   śaptum iccʰāmy ahaṃ ruṣā
   tattvam ākʰyāhi taṃ hy adya   śaptum iccʰāmy ahaṃ ruṣā /
Halfverse: c    bibʰeti ko na śāpān me   kasya cāyaṃ vyatikramaḥ
   bibʰeti ko na śāpān me   kasya ca_ayaṃ vyatikramaḥ /10/

Verse: 11  {Pulomovāca}
Halfverse: a    agninā bʰagavāṃs tasmai   rakṣase 'haṃ niveditā
   agninā bʰagavāṃs tasmai   rakṣase_ahaṃ niveditā /
Halfverse: c    tato mām anayad rakṣaḥ   krośantīṃ kurarīm iva
   tato mām anayad rakṣaḥ   krośantīṃ kurarīm iva /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    sāhaṃ tava sutasyāsya   tejasā parimokṣitā
   sā_ahaṃ tava sutasya_asya   tejasā parimokṣitā /
Halfverse: c    bʰasmībʰūtaṃ ca tad rakṣo   mām utsr̥jya papāta vai
   bʰasmī-bʰūtaṃ ca tad rakṣo   mām utsr̥jya papāta vai /12/

Verse: 13  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    iti śrutvā pulomāyā   bʰr̥guḥ paramamanyumān
   iti śrutvā pulomāyā   bʰr̥guḥ parama-manyumān /
Halfverse: c    śaśāpāgnim abʰikruddʰaḥ   sarvabʰakṣo bʰaviṣyasi
   śaśāpa_agnim abʰikruddʰaḥ   sarva-bʰakṣo bʰaviṣyasi /13/ (E)13



Chapter: 7 
Adhyāya 7


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    śaptas tu bʰr̥guṇā vahniḥ   kruddʰo vākyam atʰābravīt
   śaptas tu bʰr̥guṇā vahniḥ   kruddʰo vākyam atʰa_abravīt /
Halfverse: c    kim idaṃ sāhasaṃ brahman   kr̥tavān asi sāṃpratam
   kim idaṃ sāhasaṃ brahman   kr̥tavān asi sāṃpratam /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    dʰarme prayatamānasya   satyaṃ ca vadataḥ samam
   dʰarme prayatamānasya   satyaṃ ca vadataḥ samam /
Halfverse: c    pr̥ṣṭo yad abruvaṃ satyaṃ   vyabʰicāro 'tra ko mama
   pr̥ṣṭo yad abruvaṃ satyaṃ   vyabʰicāro_atra ko mama /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    pr̥ṣṭo hi sākṣī yaḥ sākṣyaṃ   jānamāno 'nyatʰā vadet
   pr̥ṣṭo hi sākṣī yaḥ sākṣyaṃ   jānamāno_anyatʰā vadet /
Halfverse: c    sa pūrvān ātmanaḥ sapta   kule hanyāt tatʰā parān
   sa pūrvān ātmanaḥ sapta   kule hanyāt tatʰā parān /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    yaś ca kāryārtʰatattvajño   jānamāno na bʰāṣate
   yaś ca kārya_artʰa-tattvajño   jānamāno na bʰāṣate /
Halfverse: c    so 'pi tenaiva pāpena   lipyate nātra saṃśayaḥ
   so_api tena_eva pāpena   lipyate na_atra saṃśayaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    śakto 'ham api śaptuṃ tvāṃ   mānyās tu brāhmaṇā mama
   śakto_aham api śaptuṃ tvāṃ   mānyās tu brāhmaṇā mama /
Halfverse: c    jānato 'pi ca te vyaktaṃ   katʰayiṣye nibodʰa tat
   jānato_api ca te vyaktaṃ   katʰayiṣye nibodʰa tat /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    yogena bahudʰātmānaṃ   kr̥tvā tiṣṭʰāmi mūrtiṣu
   yogena bahudʰā_ātmānaṃ   kr̥tvā tiṣṭʰāmi mūrtiṣu /
Halfverse: c    agnihotreṣu satreṣu   kriyāsv atʰa makʰeṣu ca
   agni-hotreṣu satreṣu   kriyāsv atʰa makʰeṣu ca /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    vedoktena vidʰānena   mayi yad dʰūyate haviḥ
   veda_uktena vidʰānena   mayi yadd^hūyate haviḥ /
Halfverse: c    devatāḥ pitaraś caiva   tena tr̥ptā bʰavanti vai
   devatāḥ pitaraś caiva   tena tr̥ptā bʰavanti vai /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    āpo devagaṇāḥ sarve   āpaḥ pitr̥gaṇās tatʰā
   āpo deva-gaṇāḥ sarve āpaḥ pitr̥-gaṇās tatʰā /
Halfverse: c    darśaś ca paurṇamāsaś ca   devānāṃ pitr̥bʰiḥ saha
   darśaś ca paurṇamāsaś ca   devānāṃ pitr̥bʰiḥ saha /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    devatāḥ pitaras tasmāt   pitaraś cāpi devatāḥ
   devatāḥ pitaras tasmāt   pitaraś ca_api devatāḥ /
Halfverse: c    ekībʰūtāś ca pūjyante   pr̥tʰaktvena ca parvasu
   ekī-bʰūtāś ca pūjyante   pr̥tʰaktvena ca parvasu /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    devatāḥ pitaraś caiva   juhvate mayi yat sadā
   devatāḥ pitaraś caiva   juhvate mayi yat sadā /
Halfverse: c    tridaśānāṃ pitr̥̄ṇāṃ ca   mukʰam evam ahaṃ smr̥taḥ
   tridaśānāṃ pitr̥̄ṇāṃ ca   mukʰam evam ahaṃ smr̥taḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    amāvāsyāṃ ca pitaraḥ   paurṇamāsyāṃ ca devatāḥ
   amāvāsyāṃ ca pitaraḥ   paurṇamāsyāṃ ca devatāḥ /
Halfverse: c    man mukʰenaiva hūyante   bʰuñjate ca hutaṃ haviḥ
   man mukʰena_eva hūyante   bʰuñjate ca hutaṃ haviḥ /
Halfverse: e    sarvabʰakṣaḥ katʰaṃ teṣāṃ   bʰaviṣyāmi mukʰaṃ tv aham
   sarva-bʰakṣaḥ katʰaṃ teṣāṃ   bʰaviṣyāmi mukʰaṃ tv aham /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    cintayitvā tato vahniś   cakre saṃhāram ātmanaḥ
   cintayitvā tato vahniś   cakre saṃhāram ātmanaḥ /
Halfverse: c    dvijānām agnihotreṣu   yajñasatra kriyāsu ca
   dvijānām agni-hotreṣu   yajña-satra kriyāsu ca /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    niroṃ kāravaṣaṭkārāḥ   svadʰā svāhā vivarjitāḥ
   niroṃ kāra-vaṣaṭ-kārāḥ   svadʰā svāhā vivarjitāḥ /
Halfverse: c    vināṅginā prajāḥ sarvās   tata āsan suduḥkʰitāḥ
   vinā_aṅginā prajāḥ sarvās   tata\ āsan suduḥkʰitāḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    atʰarṣayaḥ samudvignā   devān gatvābruvan vacaḥ
   atʰa-r̥ṣayaḥ samudvignā   devān gatvā_abruvan vacaḥ /
Halfverse: c    agnināśāt kriyā bʰraṃśād   bʰrāntā lokās trayo 'nagʰāḥ
   agni-nāśāt kriyā bʰraṃśād   bʰrāntā lokās trayo_anagʰāḥ /
Halfverse: e    vidʰadʰvam atra yat kāryaṃ   na syāt kālātyayo yatʰā
   vidʰadʰvam atra yat kāryaṃ   na syāt kāla_atyayo yatʰā /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    atʰarṣayaś ca devāś ca   brāhmaṇam upagamya tu
   atʰa-r̥ṣayaś ca devāś ca   brāhmaṇam upagamya tu /
Halfverse: c    agner āvedayañ śāpaṃ   kriyā saṃhāram eva ca
   agner āvedayan śāpaṃ   kriyā saṃhāram eva ca /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    bʰr̥guṇā vai mahābʰāga   śapto 'gniḥ kāraṇāntare
   bʰr̥guṇā vai mahā-bʰāga   śapto_agniḥ kāraṇa_antare /
Halfverse: c    katʰaṃ deva mukʰo bʰūtvā   yajñabʰāgāgra bʰuk tatʰā
   katʰaṃ deva mukʰo bʰūtvā   yajña-bʰāga_agra bʰuk tatʰā /
Halfverse: e    hutabʰuk sarvalokeṣu   sarvabʰakṣatvam eṣyati
   huta-bʰuk sarva-lokeṣu   sarva-bʰakṣatvam eṣyati /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    śrutvā tu tad vacas teṣām   agnim āhūya lokakr̥t
   śrutvā tu tad vacas teṣām   agnim āhūya loka-kr̥t /
Halfverse: c    uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ   bʰūtabʰāvanam avyayam
   uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ   bʰūta-bʰāvanam avyayam /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    lokānām iha sarveṣāṃ   tvaṃ kartā cānta eva ca
   lokānām iha sarveṣāṃ   tvaṃ kartā ca_anta\ eva ca /
Halfverse: c    tvaṃ dʰārayasi lokāṃs trīn   kriyāṇāṃ ca pravartakaḥ
   tvaṃ dʰārayasi lokāṃs trīn   kriyāṇāṃ ca pravartakaḥ /
Halfverse: e    sa tatʰā kuru lokeśa   noccʰidyeran kriyā yatʰā
   sa tatʰā kuru loka_īśa   na_uccʰidyeran kriyā yatʰā /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    kasmād evaṃ vimūḍʰas tvam   īśvaraḥ san hutāśanaḥ
   kasmād evaṃ vimūḍʰas tvam   īśvaraḥ san huta_aśanaḥ /
Halfverse: c    tvaṃ pavitraṃ yadā loke   sarvabʰūtagataś ca ha
   tvaṃ pavitraṃ yadā loke   sarva-bʰūta-gataś ca ha /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    na tvaṃ sarvaśarīreṇa   sarvabʰakṣatvam eṣyasi
   na tvaṃ sarva-śarīreṇa   sarva-bʰakṣatvam eṣyasi /
Halfverse: c    upādāne 'rciṣo yās te   sarvaṃ dʰakṣyanti tāḥ śikʰin
   upādāne_arciṣo yās te   sarvaṃ dʰakṣyanti tāḥ śikʰin /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    yatʰā sūryāṃśubʰiḥ spr̥ṣṭaṃ   sarvaṃ śuci vibʰāvyate
   yatʰā sūrya_aṃśubʰiḥ spr̥ṣṭaṃ   sarvaṃ śuci vibʰāvyate /
Halfverse: c    tatʰā tvad arcir nirdagdʰaṃ   sarvaṃ śuci bʰaviṣyati
   tatʰā tvad arcir nirdagdʰaṃ   sarvaṃ śuci bʰaviṣyati /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    tad agne tvaṃ mahat tejaḥ   svaprabʰāvād vinirgatam
   tad agne tvaṃ mahat tejaḥ   sva-prabʰāvād vinirgatam /
Halfverse: c    svatejasaiva taṃ śāpaṃ   kuru satyam r̥ṣer vibʰo
   sva-tejasā_eva taṃ śāpaṃ   kuru satyam r̥ṣer vibʰo /
Halfverse: e    devānāṃ cātmano bʰāgaṃ   gr̥hāṇa tvaṃ mukʰe hutam
   devānāṃ ca_ātmano bʰāgaṃ   gr̥hāṇa tvaṃ mukʰe hutam /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    evam astv iti taṃ vahniḥ   pratyuvāca pitāmaham
   evam astv iti taṃ vahniḥ   pratyuvāca pitāmaham /
Halfverse: c    jagāma śāsanaṃ kartuṃ   devasya parameṣṭʰinaḥ
   jagāma śāsanaṃ kartuṃ   devasya parameṣṭʰinaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    devarṣayaś ca muditās   tato jagmaur yatʰāgatam
   deva-r̥ṣayaś ca muditās   tato jagmaur yatʰā_āgatam /
Halfverse: c    r̥ṣayaś ca yatʰā pūrvaṃ   kriyāḥ sarvāḥ pracakrire
   r̥ṣayaś ca yatʰā pūrvaṃ   kriyāḥ sarvāḥ pracakrire /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    divi devā mumudire   bʰūtasaṃgʰāś ca laukikāḥ
   divi devā mumudire   bʰūta-saṃgʰāś ca laukikāḥ /
Halfverse: c    agniś ca paramāṃ prītim   avāpa hatakalmaṣaḥ
   agniś ca paramāṃ prītim   avāpa hata-kalmaṣaḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    evam eṣa purāvr̥tta   itihāso 'gniśāpajaḥ
   evam eṣa purā-vr̥tta itihāso_agni-śāpajaḥ /
Halfverse: c    pulomasya vināśaś ca   cyavanasya ca saṃbʰavaḥ
   pulomasya vināśaś ca   cyavanasya ca saṃbʰavaḥ /26/ (E)26



Chapter: 8 
Adhyāya 8


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    sa cāpi cyavano brahman   bʰārgavo 'janayat sutam
   sa ca_api cyavano brahman   bʰārgavo_ajanayat sutam /
Halfverse: c    sukanyāyāṃ mahātmānaṃ   pramatiṃ dīptatejasam
   sukanyāyāṃ mahātmānaṃ   pramatiṃ dīpta-tejasam /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    pramatis tu ruruṃ nāma   gʰr̥tācyāṃ samajījanat
   pramatis tu ruruṃ nāma   gʰr̥tācyāṃ samajījanat /
Halfverse: c    ruruḥ pramadvarāyāṃ tu   śunakaṃ samajījanat
   ruruḥ pramadvarāyāṃ tu   śunakaṃ samajījanat /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    tasya brahman ruroḥ sarvaṃ   caritaṃ bʰūri tejasaḥ
   tasya brahman ruroḥ sarvaṃ   caritaṃ bʰūri tejasaḥ /
Halfverse: c    vistareṇa pravakṣyāmi   tac cʰr̥ṇu tvam aśeṣataḥ
   vistareṇa pravakṣyāmi   tat śr̥ṇu tvam aśeṣataḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    r̥ṣir āsīn mahān pūrvaṃ   tapo vidyā samanvitaḥ
   r̥ṣir āsīn mahān pūrvaṃ   tapo vidyā samanvitaḥ /
Halfverse: c    stʰūlakeśa iti kʰyātaḥ   sarvabʰūtahite rataḥ
   stʰūla-keśa\ iti kʰyātaḥ   sarva-bʰūta-hite rataḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    etasminn eva kāle tu   menakāyāṃ prajajñivān
   etasminn eva kāle tu   menakāyāṃ prajajñivān /
Halfverse: c    gandʰarvarājo viprarṣe   viśvāvasur iti śrutaḥ
   gandʰarva-rājo viprarṣe   viśvāvasur iti śrutaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    atʰāpsarā menakā sā   taṃ garbʰaṃ bʰr̥gunandana
   atʰa_apsarā menakā sā   taṃ garbʰaṃ bʰr̥gu-nandana /
Halfverse: c    utsasarja yatʰākālaṃ   stʰūlakeśāśramaṃ prati
   utsasarja yatʰā-kālaṃ   stʰūla-keśa_āśramaṃ prati /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    utsr̥jya caiva taṃ garbʰaṃ   nadyās tīre jagāma ha
   utsr̥jya ca_eva taṃ garbʰaṃ   nadyās tīre jagāma ha /
Halfverse: c    kanyām amara garbʰābʰāṃ   jvalantīm iva ca śriyā
   kanyām amara garbʰa_ābʰāṃ   jvalantīm iva ca śriyā /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tāṃ dadarśa samutsr̥ṣṭāṃ   nadītīre mahān r̥ṣiḥ
   tāṃ dadarśa samutsr̥ṣṭāṃ   nadī-tīre mahān r̥ṣiḥ /
Halfverse: c    stʰūlakeśaḥ sa tejasvī   vijane bandʰuvarjitām
   stʰūla-keśaḥ sa tejasvī   vijane bandʰu-varjitām /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    sa tāṃ dr̥ṣṭvā tadā kanyāṃ   stʰūlakeśo dvijottamaḥ
   sa tāṃ dr̥ṣṭvā tadā kanyāṃ   stʰūla-keśo dvija_uttamaḥ /
Halfverse: c    jagrāhātʰa muniśreṣṭʰaḥ   kr̥pāviṣṭaḥ pupoṣa ca
   jagrāha_atʰa muni-śreṣṭʰaḥ   kr̥pā_āviṣṭaḥ pupoṣa ca /
Halfverse: e    vavr̥dʰe sā varārohā   tasyāśramapade śubʰā
   vavr̥dʰe sā vara_ārohā   tasya_āśrama-pade śubʰā /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    pramadābʰyo varā sā tu   sarvarūpaguṇānvitā
   pramadābʰyo varā sā tu   sarva-rūpa-guṇa_anvitā /
Halfverse: c    tataḥ pramadvarety asyā   nāma cakre mahān r̥ṣiḥ
   tataḥ pramadvarā_ity asyā   nāma cakre mahān r̥ṣiḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    tām āśramapade tasya   rurur dr̥ṣṭvā pramadvarām
   tām āśrama-pade tasya   rurur dr̥ṣṭvā pramadvarām /
Halfverse: c    babʰūva kila dʰarmātmā   madanānugatātmavān
   babʰūva kila dʰarma_ātmā   madana_anugata_ātmavān /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    pitaraṃ sakʰibʰiḥ so 'tʰa   vācayām āsa bʰārgavaḥ
   pitaraṃ sakʰibʰiḥ so_atʰa   vācayām āsa bʰārgavaḥ /
Halfverse: c    pramatiś cābʰyayāc cʰrutvā   stʰūlakeśaṃ yaśasvinam
   pramatiś ca_abʰyayāt śrutvā   stʰūla-keśaṃ yaśasvinam /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    tataḥ prādāt pitā kanyāṃ   rurave tāṃ pramadvarām
   tataḥ prādāt pitā kanyāṃ   rurave tāṃ pramadvarām /
Halfverse: c    vivāhaṃ stʰāpayitvāgre   nakṣatre bʰagadaivate {!}
   vivāhaṃ stʰāpayitvā_agre   nakṣatre bʰaga-daivate /13/ {!}

Verse: 14 
Halfverse: a    tataḥ kati payāhasya   vivāhe samupastʰite
   tataḥ kati paya_ahasya   vivāhe samupastʰite /
Halfverse: c    sakʰībʰiḥ krīḍatī sārdʰaṃ   sā kanyā varavarṇinī
   sakʰībʰiḥ krīḍatī sārdʰaṃ   sā kanyā vara-varṇinī /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    nāpaśyata prasuptaṃ vai   bʰujagaṃ tiryag āyatam
   na_apaśyata prasuptaṃ vai   bʰujagaṃ tiryag āyatam /
Halfverse: c    padā cainaṃ samākrāman   mumūrṣuḥ kālacoditā
   padā ca_enaṃ samākrāman   mumūrṣuḥ kāla-coditā /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    sa tasyāḥ saṃpramattāyāś   coditaḥ kāladʰarmaṇā
   sa tasyāḥ saṃpramattāyāś   coditaḥ kāla-dʰarmaṇā /
Halfverse: c    viṣopaliptān daśanān   bʰr̥śam aṅge nyapātayat
   viṣa_upaliptān daśanān   bʰr̥śam aṅge nyapātayat /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    sā daṣṭā sahasā bʰūmau   patitā gatacetanā
   sā daṣṭā sahasā bʰūmau   patitā gata-cetanā /
Halfverse: c    vyasur aprekṣaṇīyāpi   prekṣaṇīyatamākr̥tiḥ
   vyasur aprekṣaṇīyā_api   prekṣaṇīyatama_ākr̥tiḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    prasuptevābʰavac cāpi   bʰuvi sarpaviṣārditā
   prasuptā_iva_abʰavac ca_api   bʰuvi sarpa-viṣa_arditā /
Halfverse: c    bʰūyo manoharatarā   babʰūva tanumadʰyamā
   bʰūyo mano-haratarā   babʰūva tanu-madʰyamā /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    dadarśa tāṃ pitā caiva   te caivānye tapasvinaḥ
   dadarśa tāṃ pitā caiva   te caiva_anye tapasvinaḥ /
Halfverse: c    viceṣṭamānāṃ patitāṃ   bʰūtale padmavarcasam
   viceṣṭamānāṃ patitāṃ   bʰū-tale padma-varcasam /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tataḥ sarve dvija varāḥ   samājagmuḥ kr̥pānvitāḥ
   tataḥ sarve dvija varāḥ   samājagmuḥ kr̥pā_anvitāḥ /
Halfverse: c    svasty ātreyo mahājānuḥ   kuśikaḥ śaṅkʰamekʰalaḥ
   svasty ātreyo mahā-jānuḥ   kuśikaḥ śaṅkʰa-mekʰalaḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    bʰāradvājaḥ kauṇakutsa   ārṣṭiṣeṇo 'tʰa gautamaḥ
   bʰāradvājaḥ kauṇakutsa ārṣṭiṣeṇo_atʰa gautamaḥ /
Halfverse: c    pramatiḥ saha putreṇa   tatʰānye vanavāsinaḥ
   pramatiḥ saha putreṇa   tatʰā_anye vana-vāsinaḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    tāṃ te kanyāṃ vyasuṃ dr̥ṣṭvā   bʰujagasya viṣārditām
   tāṃ te kanyāṃ vyasuṃ dr̥ṣṭvā   bʰujagasya viṣa_arditām /
Halfverse: c    ruruduḥ kr̥payāviṣṭā   rurus tv ārto bahir yayau
   ruruduḥ kr̥payā_āviṣṭā   rurus tv ārto bahir yayau /22/ (E)22



Chapter: 9 
Adhyāya 9


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    teṣu tatropaviṣṭeṣu   brāhmaṇeṣu samantataḥ
   teṣu tatra_upaviṣṭeṣu   brāhmaṇeṣu samantataḥ /
Halfverse: c    ruruś cukrośa gahanaṃ   vanaṃ gatvā suduḥkʰitaḥ
   ruruś cukrośa gahanaṃ   vanaṃ gatvā suduḥkʰitaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    śokenābʰihataḥ so 'tʰa   vilapan karuṇaṃ bahu
   śokena_abʰihataḥ so_atʰa   vilapan karuṇaṃ bahu /
Halfverse: c    abravīd vacanaṃ śocan   priyāṃ cintya pramadvarām
   abravīd vacanaṃ śocan   priyāṃ cintya pramadvarām /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    śete sā bʰuvi tanv aṅgī   mama śokavivardʰinī
   śete sā bʰuvi tanv aṅgī   mama śoka-vivardʰinī /
Halfverse: c    bāndʰavānāṃ ca sarveṣāṃ   kiṃ nu duḥkʰam ataḥ param
   bāndʰavānāṃ ca sarveṣāṃ   kiṃ nu duḥkʰam ataḥ param /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    yadi dattaṃ tapas taptaṃ   guravo vā mayā yadi
   yadi dattaṃ tapas taptaṃ   guravo vā mayā yadi /
Halfverse: c    samyag ārādʰitās tena   saṃjīvatu mama priyā
   samyag ārādʰitās tena   saṃjīvatu mama priyā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    yatʰā janmaprabʰr̥ti vai   yatātmāhaṃ dʰr̥tavrataḥ
   yatʰā janma-prabʰr̥ti vai   yata_ātmā_ahaṃ dʰr̥ta-vrataḥ /
Halfverse: c    pramadvarā tatʰādyaiva   samuttiṣṭʰatu bʰāminī
   pramadvarā tatʰā_adya_eva   samuttiṣṭʰatu bʰāminī /5/

Verse: 6  {Devadūta uvāca}
Halfverse: a    abʰidʰatse ha yad vācā   ruro duḥkʰena tan mr̥ṣā
   abʰidʰatse ha yad vācā   ruro duḥkʰena tan mr̥ṣā /
Halfverse: c    na tu martyasya dʰarmātmann   āyur asti gatāyuṣaḥ
   na tu martyasya dʰarma_ātmann   āyur asti gata_āyuṣaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    gatāyur eṣā kr̥paṇā   gandʰarvāpsarasoḥ sutā
   gata_āyur eṣā kr̥paṇā   gandʰarva_apsarasoḥ sutā /
Halfverse: c    tasmāc cʰoke manas tāta   mā kr̥tʰās tvaṃ katʰaṃ cana
   tasmāt śoke manas tāta   mā kr̥tʰās tvaṃ katʰaṃcana /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    upāyaś cātra vihitaḥ   pūrvaṃ devair mahātmabʰiḥ
   upāyaś ca_atra vihitaḥ   pūrvaṃ devair mahātmabʰiḥ /
Halfverse: c    taṃ yadīccʰasi kartuṃ tvaṃ   prāpsyasīmāṃ pramadvarām
   taṃ yadi_iccʰasi kartuṃ tvaṃ   prāpsyasi_imāṃ pramadvarām /8/

Verse: 9  {Rurur uvāca}
Halfverse: a    ka upāyaḥ kr̥to devair   brūhi tattvena kʰecara
   ka\ upāyaḥ kr̥to devair   brūhi tattvena kʰe-cara /
Halfverse: c    kariṣye taṃ tatʰā śrutvā   trātum arhati māṃ bʰavān
   kariṣye taṃ tatʰā śrutvā   trātum arhati māṃ bʰavān /9/

Verse: 10  {Devadūta uvāca}
Halfverse: a    āyuṣo 'rdʰaṃ prayaccʰasva   kanyāyai bʰr̥gunandana
   āyuṣo_ardʰaṃ prayaccʰasva   kanyāyai bʰr̥gu-nandana /
Halfverse: c    evam uttʰāsyati ruro   tava bʰāryā pramadvarā
   evam uttʰāsyati ruro   tava bʰāryā pramadvarā /10/

Verse: 11  {Rurur uvāca}
Halfverse: a    āyuṣo 'rdʰaṃ prayaccʰāmi   kanyāyai kʰecarottama
   āyuṣo_ardʰaṃ prayaccʰāmi   kanyāyai kʰe-cara_uttama /
Halfverse: c    śr̥ṅgārarūpābʰaraṇā   uttiṣṭʰatu mama priyā
   śr̥ṅgāra-rūpa_ābʰaraṇā uttiṣṭʰatu mama priyā /11/

Verse: 12  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tato gandʰarvarājaś ca   devadūtaś ca sattamau
   tato gandʰarva-rājaś ca   deva-dūtaś ca sattamau /
Halfverse: c    dʰarmarājam upetyedaṃ   vacanaṃ pratyabʰāṣatām
   dʰarma-rājam upetya_idaṃ   vacanaṃ pratyabʰāṣatām /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    dʰarmarājāyuṣo 'rdʰena   ruror bʰāryā pramadvarā
   dʰarma-rāja_āyuṣo_ardʰena   ruror bʰāryā pramadvarā /
Halfverse: c    samuttiṣṭʰatu kalyāṇī   mr̥taiva yadi manyase
   samuttiṣṭʰatu kalyāṇī   mr̥tā_eva yadi manyase /13/

Verse: 14  {Dʰarmarāja uvāca}
Halfverse: a    pramadvarā ruror bʰāryā   devadūta yadīccʰasi
   pramadvarā ruror bʰāryā   deva-dūta yadi_iccʰasi /
Halfverse: c    uttiṣṭʰatv āyuṣo 'rdʰena   ruror eva samanvitā
   uttiṣṭʰatv āyuṣo_ardʰena   ruror eva samanvitā /14/

Verse: 15  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evam ukte tataḥ kanyā   sodatiṣṭʰat pramadvarā
   evam ukte tataḥ kanyā   sā_udatiṣṭʰat pramadvarā /
Halfverse: c    ruros tasyāyuṣo 'rdʰena   supteva varavarṇinī
   ruros tasya_āyuṣo_ardʰena   suptā_iva vara-varṇinī /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    etad dr̥ṣṭaṃ bʰaviṣye hi   ruror uttamatejasaḥ
   etad dr̥ṣṭaṃ bʰaviṣye hi   ruror uttama-tejasaḥ /
Halfverse: c    āyuṣo 'tipravr̥ddʰasya   bʰāryārtʰe 'rdʰaṃ hrasatv iti
   āyuṣo_atipravr̥ddʰasya   bʰāryā_artʰe_ardʰaṃ hrasatv iti /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    tata iṣṭe 'hani tayoḥ   pitarau cakratur mudā
   tata\ iṣṭe_ahani tayoḥ   pitarau cakratur mudā /
Halfverse: c    vivāhaṃ tau ca remāte   parasparahitaiṣiṇau
   vivāhaṃ tau ca remāte   paraspara-hita_eṣiṇau /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    sa labdʰvā durlabʰāṃ bʰāryāṃ   padmakiñjalka saprabʰām
   sa labdʰvā durlabʰāṃ bʰāryāṃ   padma-kiñjalka saprabʰām /
Halfverse: c    vrataṃ cakre vināśāya   jihmagānāṃ dʰr̥tavrataḥ
   vrataṃ cakre vināśāya   jihmagānāṃ dʰr̥ta-vrataḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    sa dr̥ṣṭvā jihmagān sarvāṃs   tīvrakopasamanvitaḥ
   sa dr̥ṣṭvā jihmagān sarvāṃs   tīvra-kopa-samanvitaḥ /
Halfverse: c    abʰihanti yatʰāsannaṃ   gr̥hya praharaṇaṃ sadā
   abʰihanti yatʰāsannaṃ   gr̥hya praharaṇaṃ sadā /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    sa kadā cid vanaṃ vipro   rurur abʰyāgaman mahat
   sa kadācid vanaṃ vipro   rurur abʰyāgaman mahat /
Halfverse: c    śayānaṃ tatra cāpaśyaḍ   ḍuṇḍubʰaṃ vayasānvitam
   śayānaṃ tatra ca_apaśyaḍ   ḍuṇḍubʰaṃ vayasā_anvitam /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    tata udyamya daṇḍaṃ sa   kāladaṇḍopamaṃ tadā
   tata\ udyamya daṇḍaṃ sa   kāla-daṇḍa_upamaṃ tadā /
Halfverse: c    abʰyagʰnad ruṣito vipras   tam uvācātʰa ḍuṇḍubʰaḥ
   abʰyagʰnad ruṣito vipras   tam uvāca_atʰa ḍuṇḍubʰaḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    nāparādʰyāmi te kiṃ cid   aham adya tapodʰana
   na_aparādʰyāmi te kiṃcid   aham adya tapo-dʰana /
Halfverse: c    saṃrambʰāt tat kimartʰaṃ mām   abʰihaṃsi ruṣānvitaḥ
   saṃrambʰāt tat kim-artʰaṃ mām   abʰihaṃsi ruṣā_anvitaḥ /22/ (E)22



Chapter: 10 
Adhyāya 10


Verse: 1  {Rurur uvāca}
Halfverse: a    mama prāṇasamā bʰāryā   daṣṭāsīd bʰujagena ha {!}
   mama prāṇa-samā bʰāryā   daṣṭā_āsīd bʰujagena ha / q {!}
Halfverse: c    tatra me samayo gʰora   ātmanoraga vai kr̥taḥ
   tatra me samayo gʰora ātmanā_uraga vai kr̥taḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    hanyāṃ sadaiva bʰujagaṃ   yaṃ yaṃ paśyeyam ity uta
   hanyāṃ sadā_eva bʰujagaṃ   yaṃ yaṃ paśyeyam ity uta /
Halfverse: c    tato 'haṃ tvāṃ jigʰāṃsāmi   jīvitena vimokṣyase
   tato_ahaṃ tvāṃ jigʰāṃsāmi   jīvitena vimokṣyase /2/

Verse: 3  {Ḍuṇḍubʰa uvāca}
Halfverse: a    anye te bʰujagā vipra   ye daśantīha mānavān
   anye te bʰujagā vipra   ye daśanti_iha mānavān / q
Halfverse: c    ḍuṇḍubʰān ahi gandʰena   na tvaṃ hiṃsitum arhasi
   ḍuṇḍubʰān ahi gandʰena   na tvaṃ hiṃsitum arhasi /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    ekān artʰān pr̥tʰag artʰān   ekaduḥkʰān pr̥tʰak sukʰān
   ekān artʰān pr̥tʰag artʰān   eka-duḥkʰān pr̥tʰak sukʰān /
Halfverse: c    ḍuṇḍubʰān dʰarmavid bʰūtvā   na tvaṃ hiṃsitum arhasi
   ḍuṇḍubʰān dʰarmavid bʰūtvā   na tvaṃ hiṃsitum arhasi /4/

Verse: 5  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    iti śrutvā vacas tasya   bʰujagasya rurus tadā
   iti śrutvā vacas tasya   bʰujagasya rurus tadā /
Halfverse: c    nāvadīd bʰayasaṃvigna   r̥ṣiṃ matvātʰa ḍuṇḍubʰam
   na_avadīd bʰaya-saṃvigna r̥ṣiṃ matvā_atʰa ḍuṇḍubʰam /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    uvāca cainaṃ bʰagavān   ruruḥ saṃśamayann iva
   uvāca ca_enaṃ bʰagavān   ruruḥ saṃśamayann iva /
Halfverse: c    kāmayā bʰujaga brūhi   ko 'sīmāṃ vikriyāṃ gataḥ
   kāmayā bʰujaga brūhi   ko_asi_imāṃ vikriyāṃ gataḥ /6/

Verse: 7  {Ḍuṇḍubʰa uvāca}
Halfverse: a    ahaṃ purā ruro nāmnā   r̥ṣir āsaṃ sahasrapāt
   ahaṃ purā ruro nāmnā r̥ṣir āsaṃ sahasra-pāt / ՙ
Halfverse: c    so 'haṃ śāpena viprasya   bʰujagatvam upāgataḥ
   so_ahaṃ śāpena viprasya   bʰujagatvam upāgataḥ /7/

Verse: 8  {Rurur uvāca}
Halfverse: a    kimartʰaṃ śaptavān kruddʰo   dvijas tvāṃ bʰujagottama
   kim-artʰaṃ śaptavān kruddʰo   dvijas tvāṃ bʰujaga_uttama /
Halfverse: c    kiyantaṃ caiva kālaṃ te   vapur etad bʰaviṣyati
   kiyantaṃ caiva kālaṃ te   vapur etad bʰaviṣyati /8/ (E)8



Chapter: 11 
Adhyāya 11


Verse: 1  {Ḍuṇḍubʰa uvāca}
Halfverse: a    sakʰā babʰūva me pūrvaṃ   kʰagamo nāma vai dvijaḥ
   sakʰā babʰūva me pūrvaṃ   kʰagamo nāma vai dvijaḥ /
Halfverse: c    bʰr̥śaṃ saṃśitavāk tāta   tapobalasamanvitaḥ
   bʰr̥śaṃ saṃśita-vāk tāta   tapo-bala-samanvitaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    sa mayā krīḍatā bālye   kr̥tvā tārṇam atʰoragam
   sa mayā krīḍatā bālye   kr̥tvā tārṇam atʰa_uragam /
Halfverse: c    agnihotre prasaktaḥ san   bʰīṣitaḥ pramumoha vai
   agni-hotre prasaktaḥ san   bʰīṣitaḥ pramumoha vai /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    labdʰvā ca sa punaḥ saṃjñāṃ   mām uvāca tapodʰanaḥ
   labdʰvā ca sa punaḥ saṃjñāṃ   mām uvāca tapo-dʰanaḥ /
Halfverse: c    nirdahann iva kopena   satyavāk saṃśitavrataḥ
   nirdahann iva kopena   satya-vāk saṃśita-vrataḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    yatʰā vīryas tvayā sarpaḥ   kr̥to 'yaṃ mad vibʰīṣayā
   yatʰā vīryas tvayā sarpaḥ   kr̥to_ayaṃ mad vibʰīṣayā /
Halfverse: c    tatʰā vīryo bʰujaṃgas tvaṃ   mama kopād bʰaviṣyasi
   tatʰā vīryo bʰujaṃgas tvaṃ   mama kopād bʰaviṣyasi /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tasyāhaṃ tapaso vīryaṃ   jānamānas tapodʰana
   tasya_ahaṃ tapaso vīryaṃ   jānamānas tapo-dʰana /
Halfverse: c    bʰr̥śam udvignahr̥dayas   tam avocaṃ vanaukasam
   bʰr̥śam udvigna-hr̥dayas   tam avocaṃ vana_okasam /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    prayataḥ saṃbʰramāc caiva   prāñjaliḥ praṇataḥ stʰitaḥ
   prayataḥ saṃbʰramāc caiva   prāñjaliḥ praṇataḥ stʰitaḥ /
Halfverse: c    sakʰeti hasatedaṃ te   narmārtʰaṃ vai kr̥taṃ mayā
   sakʰā_iti hasatā_idaṃ te   narma_artʰaṃ vai kr̥taṃ mayā /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    kṣantum arhasi me brahmañ   śāpo 'yaṃ vinivartyatām
   kṣantum arhasi me brahman   śāpo_ayaṃ vinivartyatām /
Halfverse: c    so 'tʰa mām abravīd dr̥ṣṭvā   bʰr̥śam udvignacetasam
   so_atʰa mām abravīd dr̥ṣṭvā   bʰr̥śam udvigna-cetasam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    muhur uṣṇaṃ viniḥśvasya   susaṃbʰrāntas tapodʰanaḥ
   muhur uṣṇaṃ viniḥśvasya   susaṃbʰrāntas tapo-dʰanaḥ /
Halfverse: c    nānr̥taṃ vai mayā proktaṃ   bʰavitedaṃ katʰaṃ cana
   na_anr̥taṃ vai mayā proktaṃ   bʰavitā_idaṃ katʰaṃcana /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    yat tu vakṣyāmi te vākyaṃ   śr̥ṇu tan me dʰr̥tavrata
   yat tu vakṣyāmi te vākyaṃ   śr̥ṇu tan me dʰr̥ta-vrata /
Halfverse: c    śrutvā ca hr̥di te vākyam   idam astu tapodʰana
   śrutvā ca hr̥di te vākyam   idam astu tapo-dʰana /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    utpatsyati rurur nāma   pramater ātmajaḥ śuciḥ
   utpatsyati rurur nāma   pramater ātmajaḥ śuciḥ /
Halfverse: c    taṃ dr̥ṣṭvā śāpamokṣas te   bʰavitā nacirād iva
   taṃ dr̥ṣṭvā śāpa-mokṣas te   bʰavitā nacirād iva /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    sa tvaṃ rurur iti kʰyātaḥ   pramater ātmajaḥ śuciḥ
   sa tvaṃ rurur iti kʰyātaḥ   pramater ātmajaḥ śuciḥ /
Halfverse: c    svarūpaṃ pratilabʰyāham   adya vakṣyāmi te hitam
   svarūpaṃ pratilabʰya_aham   adya vakṣyāmi te hitam /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    ahiṃsā paramo dʰarmaḥ   sarvaprāṇabʰr̥tāṃ smr̥taḥ
   ahiṃsā paramo dʰarmaḥ   sarva-prāṇa-bʰr̥tāṃ smr̥taḥ /
Halfverse: c    tasmāt prāṇabʰr̥taḥ sarvān   na hiṃsyād brāhmaṇaḥ kva cit
   tasmāt prāṇa-bʰr̥taḥ sarvān   na hiṃsyād brāhmaṇaḥ kvacit /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    brāhmaṇaḥ saumya eveha   jāyateti parā śrutiḥ
   brāhmaṇaḥ saumya\ eva_iha   jāyata_iti parā śrutiḥ /
Halfverse: c    vedavedāṅgavit tāta   sarvabʰūtābʰaya pradaḥ
   veda-veda_aṅga-vit tāta   sarva-bʰūta_abʰaya pradaḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    ahiṃsā satyavacanaṃ   kṣamā ceti viniścitam
   ahiṃsā satya-vacanaṃ   kṣamā ca_iti viniścitam /
Halfverse: c    brāhmaṇasya paro dʰarmo   vedānāṃ dʰaraṇād api
   brāhmaṇasya paro dʰarmo   vedānāṃ dʰaraṇād api /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    kṣatriyasya tu yo dʰarmaḥ   sa neheṣyati vai tava
   kṣatriyasya tu yo dʰarmaḥ   sa na_iha_iṣyati vai tava /
Halfverse: c    daṇḍadʰāraṇam ugratvaṃ   prajānāṃ paripālanam
   daṇḍa-dʰāraṇam ugratvaṃ   prajānāṃ paripālanam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tad idaṃ kṣatriyasyāsīt   karma vai śr̥ṇu me ruro
   tad idaṃ kṣatriyasya_āsīt   karma vai śr̥ṇu me ruro /
Halfverse: c    janamejayasya dʰarmātman   sarpāṇāṃ hiṃsanaṃ purā
   janamejayasya dʰarma_ātman   sarpāṇāṃ hiṃsanaṃ purā /16/ q

Verse: 17 
Halfverse: a    paritrāṇaṃ ca bʰītānāṃ   sarpāṇāṃ brāhmaṇād api
   paritrāṇaṃ ca bʰītānāṃ   sarpāṇāṃ brāhmaṇād api /
Halfverse: c    tapo vīryabalopetād   vedavedāṅgapāragāt
   tapo vīrya-bala_upetād   veda-veda_aṅga-pāragāt /
Halfverse: e    āstīkād dvijamukʰyād vai   sarpasattre dvijottama
   āstīkād dvija-mukʰyād vai   sarpa-sattre dvija_uttama /17/ (E)17



Chapter: 12 
Adhyāya 12


Verse: 1  {Rurur uvāca}
Halfverse: a    katʰaṃ hiṃsitavān sarpān   kṣatriyo janamejayaḥ
   katʰaṃ hiṃsitavān sarpān   kṣatriyo janamejayaḥ /
Halfverse: c    sarpā vā hiṃsitās tāta   kimartʰaṃ dvijasattama
   sarpā vā hiṃsitās tāta   kim-artʰaṃ dvija-sattama /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    kimartʰaṃ mokṣitāś caiva   pannagās tena śaṃsa me
   kim-artʰaṃ mokṣitāś caiva   pannagās tena śaṃsa me /
Halfverse: c    āstīkena tad ācakṣva   śrotum iccʰāmy aśeṣataḥ
   āstīkena tad ācakṣva   śrotum iccʰāmy aśeṣataḥ /2/

Verse: 3  {R̥ṣir uvāca}
Halfverse: a    śroṣyasi tvaṃ ruro sarvam   āstīka caritaṃ mahat
   śroṣyasi tvaṃ ruro sarvam   āstīka caritaṃ mahat /
Halfverse: c    brāhmaṇānāṃ katʰayatām   ity uktvāntaradʰīyata
   brāhmaṇānāṃ katʰayatām   ity uktvā_antar-adʰīyata /3/

Verse: 4  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    ruruś cāpi vanaṃ sarvaṃ   paryadʰāvat samantataḥ
   ruruś ca_api vanaṃ sarvaṃ   paryadʰāvat samantataḥ /
Halfverse: c    tam r̥ṣiṃ draṣṭum anviccʰan   saṃśrānto nyapatad bʰuvi
   tam r̥ṣiṃ draṣṭum anviccʰan   saṃśrānto nyapatad bʰuvi /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    labdʰasaṃjño ruruś cāyāt   tac cācakʰyau pitus tadā
   labdʰa-saṃjño ruruś ca_āyāt   tac ca_ācakʰyau pitus tadā /
Halfverse: c    pitā cāsya tad ākʰyānaṃ   pr̥ṣṭaḥ sarvaṃ nyavedayat
   pitā ca_asya tad ākʰyānaṃ   pr̥ṣṭaḥ sarvaṃ nyavedayat /5/ (E)5



Chapter: 13 
Adhyāya 13


Verse: 1 
Halfverse: a    kimartʰaṃ rājaśārdūla   sa rājā janamejayaḥ
   kim-artʰaṃ rāja-śārdūla   sa rājā janamejayaḥ /
Halfverse: c    sarpasatreṇa sarpāṇāṃ   gato 'ntaṃ tad vadasva me
   sarpa-satreṇa sarpāṇāṃ   gato_antaṃ tad vadasva me /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    āstīkaś ca dvijaśreṣṭʰaḥ   kimartʰaṃ japatāṃ varaḥ
   āstīkaś ca dvija-śreṣṭʰaḥ   kim-artʰaṃ japatāṃ varaḥ /
Halfverse: c    mokṣayām āsa bʰujagān   dīptāt tasmād dʰutāśanāt
   mokṣayām āsa bʰujagān   dīptāt tasmādd^huta_aśanāt /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    kasya putraḥ sa rājāsīt   sarpasatraṃ ya āharat
   kasya putraḥ sa rājā_āsīt   sarpa-satraṃ ya\ āharat /
Halfverse: c    sa ca dvijātipravaraḥ   kasya putro vadasva me
   sa ca dvijāti-pravaraḥ   kasya putro vadasva me /3/

Verse: 4  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    mahad ākʰyānam āstīkaṃ   yatraitat procyate dvija
   mahad ākʰyānam āstīkaṃ   yatra_etat procyate dvija /
Halfverse: c    sarvam etad aśeṣeṇa   śr̥ṇu me vadatāṃ vara
   sarvam etad aśeṣeṇa   śr̥ṇu me vadatāṃ vara /4/

Verse: 5  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    śrotum iccʰāmy aśeṣeṇa   katʰām etāṃ manoramām
   śrotum iccʰāmy aśeṣeṇa   katʰām etāṃ manoramām /
Halfverse: c    āstīkasya purāṇasya   brāhmaṇasya yaśasvinaḥ
   āstīkasya purāṇasya   brāhmaṇasya yaśasvinaḥ /5/

Verse: 6  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    itihāsam imaṃ vr̥ddʰāḥ   purāṇaṃ paricakṣate
   itihāsam imaṃ vr̥ddʰāḥ   purāṇaṃ paricakṣate /
Halfverse: c    kr̥ṣṇadvaipāyana proktaṃ   naimiṣāraṇyavāsinaḥ
   kr̥ṣṇa-dvaipāyana proktaṃ   naimiṣa_araṇya-vāsinaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    pūrvaṃ pracoditaḥ sūtaḥ   pitā me lomaharṣaṇaḥ
   pūrvaṃ pracoditaḥ sūtaḥ   pitā me loma-harṣaṇaḥ /
Halfverse: c    śiṣyo vyāsasya medʰāvī   brāhmaṇair idam uktavān
   śiṣyo vyāsasya medʰāvī   brāhmaṇair idam uktavān /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tasmād aham upaśrutya   pravakṣyāmi yatʰātatʰam
   tasmād aham upaśrutya   pravakṣyāmi yatʰā-tatʰam /
Halfverse: c    idam āstīkam ākʰyānaṃ   tubʰyaṃ śaunaka pr̥ccʰate
   idam āstīkam ākʰyānaṃ   tubʰyaṃ śaunaka pr̥ccʰate /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    āstīkasya pitā hy āsīt   prajāpatisamaḥ prabʰuḥ
   āstīkasya pitā hy āsīt   prajāpati-samaḥ prabʰuḥ /
Halfverse: c    brahma cārī yatāhāras   tapasy ugre rataḥ sadā
   brahma cārī yata_āhāras   tapasy ugre rataḥ sadā /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    jaratkārur iti kʰyāta   ūrdʰvaretā mahān r̥ṣiḥ
   jaratkārur iti kʰyāta ūrdʰva-retā mahān r̥ṣiḥ / ՙ
Halfverse: c    yāyāvarāṇāṃ dʰarmajñaḥ   pravaraḥ saṃśitavrataḥ
   yāyāvarāṇāṃ dʰarmajñaḥ   pravaraḥ saṃśita-vrataḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    aṭamānaḥ kadā cit sa   svān dadarśa pitāmahān
   aṭamānaḥ kadācit sa   svān dadarśa pitāmahān /
Halfverse: c    lambamānān mahāgarte   pādair ūrdʰvair adʰomukʰān
   lambamānān mahā-garte   pādair ūrdʰvair adʰo-mukʰān /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    tān abravīt sa dr̥ṣṭvaiva   jaratkāruḥ pitāmahān
   tān abravīt sa dr̥ṣṭvā_eva   jaratkāruḥ pitāmahān /
Halfverse: c    ke bʰavanto 'valambante   garte 'smin vā adʰomukʰāḥ
   ke bʰavanto_avalambante   garte_asmin vā\ adʰo-mukʰāḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    vīraṇastambake lagnāḥ   sarvataḥ paribʰakṣite
   vīraṇa-stambake lagnāḥ   sarvataḥ paribʰakṣite /
Halfverse: c    mūṣakena nigūḍʰena   garte 'smin nityavāsinā {!}
   mūṣakena nigūḍʰena   garte_asmin nitya-vāsinā /13/ {!}

Verse: 14  {Pitaraḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    yāyāvarā nāma vayam   r̥ṣayaḥ saṃśitavratāḥ
   yāyāvarā nāma vayam   r̥ṣayaḥ saṃśita-vratāḥ /
Halfverse: c    saṃtānaprakṣayād brahmann   adʰo gaccʰāma medinīm
   saṃtāna-prakṣayād brahmann   adʰo gaccʰāma medinīm /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    asmākaṃ saṃtatis tv eko   jaratkārur iti śrutaḥ
   asmākaṃ saṃtatis tv eko   jaratkārur iti śrutaḥ /
Halfverse: c    mandabʰāgyo 'lpabʰāgyānāṃ   tapa eva samāstʰitaḥ
   manda-bʰāgyo_alpa-bʰāgyānāṃ   tapa\ eva samāstʰitaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    na saputrāñ janayituṃ   dārān mūḍʰaś cikīrṣati
   na sa-putrān janayituṃ   dārān mūḍʰaś cikīrṣati /
Halfverse: c    tena lambāmahe garte   saṃtānaprakṣayād iha
   tena lambāmahe garte   saṃtāna-prakṣayād iha /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    anātʰās tena nātʰena   yatʰā duṣkr̥tinas tatʰā
   anātʰās tena nātʰena   yatʰā duṣkr̥tinas tatʰā /
Halfverse: c    kas tvaṃ bandʰur ivāsmākam   anuśocasi sattama
   kas tvaṃ bandʰur iva_asmākam   anuśocasi sattama /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    jñātum iccʰāmahe brahman   ko bʰavān iha dʰiṣṭʰitaḥ
   jñātum iccʰāmahe brahman   ko bʰavān iha dʰiṣṭʰitaḥ /
Halfverse: c    kimartʰaṃ caiva naḥ śocyān   anukampitum arhasi
   kim-artʰaṃ caiva naḥ śocyān   anukampitum arhasi /18/

Verse: 19  {Jaratkārur uvāca}
Halfverse: a    mama pūrve bʰavanto vai   pitaraḥ sapitāmahāḥ
   mama pūrve bʰavanto vai   pitaraḥ sapitāmahāḥ /
Halfverse: c    brūta kiṃ karavāṇy adya   jaratkārur ahaṃ svayam
   brūta kiṃ karavāṇy adya   jaratkārur ahaṃ svayam /19/

Verse: 20  {Pitaraḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    yatasva yatnavāṃs tāta   saṃtānāya kulasya naḥ
   yatasva yatnavāṃs tāta   saṃtānāya kulasya naḥ /
Halfverse: c    ātmano 'rtʰe 'smadartʰe ca   dʰarma ity eva cābʰibʰo
   ātmano_artʰe_asmad-artʰe ca   dʰarma\ ity eva ca_abʰibʰo /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    na hi dʰarmapʰalais tāta   na tapobʰiḥ susaṃcitaiḥ
   na hi dʰarma-pʰalais tāta   na tapobʰiḥ susaṃcitaiḥ /
Halfverse: c    tāṃ gatiṃ prāpnuvantīha   putriṇo yāṃ vrajanti ha
   tāṃ gatiṃ prāpnuvanti_iha   putriṇo yāṃ vrajanti ha /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    tad dāragrahaṇe yatnaṃ   saṃtatyāṃ ca manaḥ kuru
   tad dāra-grahaṇe yatnaṃ   saṃtatyāṃ ca manaḥ kuru /
Halfverse: c    putrakāsman niyogāt tvam   etan naḥ paramaṃ hitam
   putraka_asman niyogāt tvam   etan naḥ paramaṃ hitam /22/

Verse: 23  {Jaratkārur uvāca}
Halfverse: a    na dārān vai kariṣyāmi   sadā me bʰāvitaṃ manaḥ
   na dārān vai kariṣyāmi   sadā me bʰāvitaṃ manaḥ /
Halfverse: c    bʰavatāṃ tu hitārtʰāya   kariṣye dārasaṃgraham
   bʰavatāṃ tu hita_artʰāya   kariṣye dāra-saṃgraham /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    samayena ca kartāham   anena vidʰipūrvakam
   samayena ca kartā_aham   anena vidʰi-pūrvakam /
Halfverse: c    tatʰā yady upalapsyāmi   kariṣye nānyatʰā tv aham
   tatʰā yady upalapsyāmi   kariṣye na_anyatʰā tv aham /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    sanāmnī yā bʰavitrī me   ditsitā caiva bandʰubʰiḥ
   sanāmnī yā bʰavitrī me   ditsitā caiva bandʰubʰiḥ /
Halfverse: c    bʰaikṣavat tām ahaṃ kanyām   upayaṃsye vidʰānataḥ
   bʰaikṣavat tām ahaṃ kanyām   upayaṃsye vidʰānataḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    daridrāya hi me bʰāryāṃ   ko dāsyati viśeṣataḥ
   daridrāya hi me bʰāryāṃ   ko dāsyati viśeṣataḥ /
Halfverse: c    pratigrahīṣye bʰikṣāṃ tu   yadi kaś cit pradāsyati
   pratigrahīṣye bʰikṣāṃ tu   yadi kaścit pradāsyati /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    evaṃ dārakriyā hetoḥ   prayatiṣye pitāmahāḥ
   evaṃ dāra-kriyā hetoḥ   prayatiṣye pitāmahāḥ /
Halfverse: c    anena vidʰinā śaśvan   na kariṣye 'ham anyatʰā
   anena vidʰinā śaśvan   na kariṣye_aham anyatʰā /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    tatra cotpatsyate jantur   bʰavatāṃ tāraṇāya vai
   tatra ca_utpatsyate jantur   bʰavatāṃ tāraṇāya vai /
Halfverse: c    śāśvataṃ stʰānam āsādya   modantāṃ pitaro mama
   śāśvataṃ stʰānam āsādya   modantāṃ pitaro mama /28/

Verse: 29  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tato niveśāya tadā   sa vipraḥ saṃśitavrataḥ
   tato niveśāya tadā   sa vipraḥ saṃśita-vrataḥ /
Halfverse: c    mahīṃ cacāra dārārtʰī   na ca dārān avindata
   mahīṃ cacāra dāra_artʰī   na ca dārān avindata /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    sa kadā cid vanaṃ gatvā   vipraḥ pitr̥vacaḥ smaran
   sa kadācid vanaṃ gatvā   vipraḥ pitr̥-vacaḥ smaran /
Halfverse: c    cukrośa kanyā bʰikṣārtʰī   tisro vācaḥ śanair iva
   cukrośa kanyā bʰikṣā_artʰī   tisro vācaḥ śanair iva /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    taṃ vāsukiḥ pratyagr̥hṇād   udyamya bʰaginīṃ tadā
   taṃ vāsukiḥ pratyagr̥hṇād   udyamya bʰaginīṃ tadā /
Halfverse: c    na sa tāṃ pratijagrāha   na sanāmnīti cintayan
   na sa tāṃ pratijagrāha   na sanāmnī_iti cintayan /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    sanāmnīm udyatāṃ bʰāryāṃ   gr̥hṇīyām iti tasya hi
   sanāmnīm udyatāṃ bʰāryāṃ   gr̥hṇīyām iti tasya hi /
Halfverse: c    mano niviṣṭam abʰavaj   jaratkāror mahātmanaḥ
   mano niviṣṭam abʰavaj   jaratkāror mahātmanaḥ /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    tam uvāca mahāprājño   jaratkārur mahātapāḥ
   tam uvāca mahā-prājño   jaratkārur mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    kiṃnāmnī bʰaginīyaṃ te   brūhi satyaṃ bʰujaṃgama
   kiṃ-nāmnī bʰaginī_iyaṃ te   brūhi satyaṃ bʰujaṃgama /33/

Verse: 34  {Vāsukir uvāca}
Halfverse: a    jaratkāro jaratkāruḥ   svaseyam anujā mama
   jaratkāro jaratkāruḥ   svasā_iyam anujā mama /
Halfverse: c    tvadartʰaṃ rakṣitā pūrvaṃ   pratīccʰemāṃ dvijottama
   tvad-artʰaṃ rakṣitā pūrvaṃ   pratīccʰa_imāṃ dvija_uttama /34/

Verse: 35  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    mātrā hi bʰujagāḥ śaptāḥ   pūrvaṃ brahma vidāṃ vara
   mātrā hi bʰujagāḥ śaptāḥ   pūrvaṃ brahma vidāṃ vara /
Halfverse: c    janamejayasya vo yajñe   dʰakṣyaty anilasāratʰiḥ
   janamejayasya vo yajñe   dʰakṣyaty anila-sāratʰiḥ /35/ q

Verse: 36 
Halfverse: a    tasya śāpasya śānty artʰaṃ   pradadau pannagottamaḥ
   tasya śāpasya śānty artʰaṃ   pradadau pannaga_uttamaḥ /
Halfverse: c    svasāram r̥ṣaye tasmai   suvratāya tapasvine
   svasāram r̥ṣaye tasmai   suvratāya tapasvine /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    sa ca tāṃ pratijagrāha   vidʰidr̥ṣṭena karmaṇā
   sa ca tāṃ pratijagrāha   vidʰi-dr̥ṣṭena karmaṇā /
Halfverse: c    āstīko nāma putraś ca   tasyāṃ jajñe mahātmanaḥ {!}
   āstīko nāma putraś ca   tasyāṃ jajñe mahātmanaḥ /37/ {!}

Verse: 38 
Halfverse: a    tapasvī ca mahātmā ca   vedavedāṅgapāragaḥ
   tapasvī ca mahātmā ca   veda-veda_aṅga-pāragaḥ /
Halfverse: c    samaḥ sarvasya lokasya   pitr̥mātr̥bʰayāpahaḥ
   samaḥ sarvasya lokasya   pitr̥-mātr̥-bʰaya_apahaḥ /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    atʰa kālasya mahataḥ   pāṇḍaveyo narādʰipaḥ
   atʰa kālasya mahataḥ   pāṇḍaveyo nara_adʰipaḥ /
Halfverse: c    ājahāra mahāyajñaṃ   sarpasatram iti śrutiḥ
   ājahāra mahā-yajñaṃ   sarpa-satram iti śrutiḥ /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    tasmin pravr̥tte satre tu   sarpāṇām antakāya vai
   tasmin pravr̥tte satre tu   sarpāṇām antakāya vai /
Halfverse: c    mocayām āsa taṃ śāpam   āstīkaḥ sumahāyaśāḥ
   mocayām āsa taṃ śāpam   āstīkaḥ sumahā-yaśāḥ /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    nāgāṃś ca mātulāṃś caiva   tatʰā cānyān sa bāndʰavān
   nāgāṃś ca mātulāṃś caiva   tatʰā ca_anyān sa bāndʰavān /
Halfverse: c    pitr̥̄ṃś ca tārayām āsa   saṃtatyā tapasā tatʰā
   pitr̥̄ṃś ca tārayām āsa   saṃtatyā tapasā tatʰā /
Halfverse: e    vrataiś ca vividʰair brahma   svādʰyāyaiś cānr̥ṇo 'bʰavat
   vrataiś ca vividʰair brahma   svādʰyāyaiś ca_anr̥ṇo_abʰavat /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    devāṃś ca tarpayām āsa   yajñair vividʰadakṣiṇaiḥ
   devāṃś ca tarpayām āsa   yajñair vividʰa-dakṣiṇaiḥ /
Halfverse: c    r̥ṣīṃś ca brahmacaryeṇa   saṃtatyā ca pitāmahān
   r̥ṣīṃś ca brahmacaryeṇa   saṃtatyā ca pitāmahān /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    apahr̥tya guruṃ bʰāraṃ   pitr̥̄ṇāṃ saṃśitavrataḥ
   apahr̥tya guruṃ bʰāraṃ   pitr̥̄ṇāṃ saṃśita-vrataḥ /
Halfverse: c    jaratkārur gataḥ svargaṃ   sahitaḥ svaiḥ pitāmahaiḥ
   jaratkārur gataḥ svargaṃ   sahitaḥ svaiḥ pitāmahaiḥ /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    āstīkaṃ ca sutaṃ prāpya   dʰarmaṃ cānuttamaṃ muniḥ
   āstīkaṃ ca sutaṃ prāpya   dʰarmaṃ ca_anuttamaṃ muniḥ /
Halfverse: c    jaratkāruḥ sumahatā   kālena svargam īyivān
   jaratkāruḥ sumahatā   kālena svargam īyivān /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    etad ākʰyānam āstīkaṃ   yatʰāvat kīrtitaṃ mayā
   etad ākʰyānam āstīkaṃ   yatʰāvat kīrtitaṃ mayā /
Halfverse: c    prabrūhi bʰr̥guśārdūla   kiṃ bʰūyaḥ katʰyatām iti
   prabrūhi bʰr̥gu-śārdūla   kiṃ bʰūyaḥ katʰyatām iti /45/ (E)45



Chapter: 14 
Adhyāya 14


Verse: 1  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    saute katʰaya tām etāṃ   vistareṇa katʰāṃ punaḥ
   saute katʰaya tām etāṃ   vistareṇa katʰāṃ punaḥ /
Halfverse: c    āstīkasya kaveḥ sādʰoḥ   śuśrūṣā paramā hi naḥ
   āstīkasya kaveḥ sādʰoḥ   śuśrūṣā paramā hi naḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    madʰuraṃ katʰyate saumya   ślakṣṇākṣara padaṃ tvayā
   madʰuraṃ katʰyate saumya   ślakṣṇa_akṣara padaṃ tvayā /
Halfverse: c    prīyāmahe bʰr̥śaṃ tāta   pitevedaṃ prabʰāṣase
   prīyāmahe bʰr̥śaṃ tāta   pitā_iva_idaṃ prabʰāṣase /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    asmac cʰuśrūṣaṇe nityaṃ   pitā hi niratas tava
   asmat śuśrūṣaṇe nityaṃ   pitā hi niratas tava /
Halfverse: c    ācaṣṭaitad yatʰākʰyānaṃ   pitā te tvaṃ tatʰā vada
   ācaṣṭa_etad yatʰā_ākʰyānaṃ   pitā te tvaṃ tatʰā vada /3/

Verse: 4  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    āyusyam idam ākʰyānam   āstīkaṃ katʰayāmi te
   āyusyam idam ākʰyānam   āstīkaṃ katʰayāmi te /
Halfverse: c    yatʰā śrutaṃ katʰayataḥ   sakāśād vai pitur mayā
   yatʰā śrutaṃ katʰayataḥ   sakāśād vai pitur mayā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    purā devayuge brahman   prajāpatisute śubʰe
   purā deva-yuge brahman   prajāpati-sute śubʰe /
Halfverse: c    āstāṃ bʰaginyau rūpeṇa   samupete 'dbʰute 'nagʰe
   āstāṃ bʰaginyau rūpeṇa   samupete_adbʰute_anagʰe /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    te bʰārye kaśyapasyāstāṃ   kadrūś ca vinatā ca ha
   te bʰārye kaśyapasya_āstāṃ   kadrūś ca vinatā ca ha /
Halfverse: c    prādāt tābʰyāṃ varaṃ prītaḥ   prajāpatisamaḥ patiḥ
   prādāt tābʰyāṃ varaṃ prītaḥ   prajāpati-samaḥ patiḥ /
Halfverse: e    kaśyapo dʰarmapatnībʰyāṃ   mudā paramayā yutaḥ
   kaśyapo dʰarma-patnībʰyāṃ   mudā paramayā yutaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    varātisarvaṃ śrutvaiva   kaśyapād uttamaṃ ca te
   vara_atisarvaṃ śrutvā_eva   kaśyapād uttamaṃ ca te /
Halfverse: c    harṣād apratimāṃ prītiṃ   prāpatuḥ sma varastriyau
   harṣād apratimāṃ prītiṃ   prāpatuḥ sma vara-striyau /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    vavre kadrūḥ sutān nāgān   sahasraṃ tulyatejasaḥ
   vavre kadrūḥ sutān nāgān   sahasraṃ tulya-tejasaḥ /
Halfverse: c    dvau putrau vinatā vavre   kadrū putrādʰikau bale
   dvau putrau vinatā vavre   kadrū putra_adʰikau bale /
Halfverse: e    ojasā tejasā caiva   vikrameṇādʰikau sutau
   ojasā tejasā caiva   vikrameṇa_adʰikau sutau /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tasyai bʰartā varaṃ prādād   adʰyartʰaṃ putram īpsitam
   tasyai bʰartā varaṃ prādād   adʰyartʰaṃ putram īpsitam /
Halfverse: c    evam astv iti taṃ cāha   kaśyapaṃ vinatā tadā
   evam astv iti taṃ ca_āha   kaśyapaṃ vinatā tadā /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    kr̥takr̥tyā tu vinatā   labdʰvā vīryādʰikau sutau
   kr̥ta-kr̥tyā tu vinatā   labdʰvā vīrya_adʰikau sutau /
Halfverse: c    kadrūś ca labdʰvā putrāṇāṃ   sahasraṃ tulyatejasām
   kadrūś ca labdʰvā putrāṇāṃ   sahasraṃ tulya-tejasām /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    dʰāryau prayatnato garbʰāv   ity uktvā sa mahātapāḥ
   dʰāryau prayatnato garbʰāv   ity uktvā sa mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    te bʰārye varasaṃhr̥ṣṭe   kaśyapo vanam āviśat
   te bʰārye vara-saṃhr̥ṣṭe   kaśyapo vanam āviśat /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    kālena mahatā kadrūr   aṇḍānāṃ daśatīr daśa
   kālena mahatā kadrūr   aṇḍānāṃ daśatīr daśa /
Halfverse: c    janayām āsa viprendra   dve aṇḍe vinatā tadā
   janayām āsa vipra_indra   dve\ aṇḍe vinatā tadā /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    tayor aṇḍāni nidadʰuḥ   prahr̥ṣṭāḥ paricārikāḥ
   tayor aṇḍāni nidadʰuḥ   prahr̥ṣṭāḥ paricārikāḥ /
Halfverse: c    sopasvedeṣu bʰāṇḍeṣu   pañcavarṣaśatāni ca
   sa_upasvedeṣu bʰāṇḍeṣu   pañca-varṣa-śatāni ca /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    tataḥ pañcaśate kāle   kadrū putrā niviḥsr̥tāḥ
   tataḥ pañca-śate kāle   kadrū putrā niviḥsr̥tāḥ /
Halfverse: c    aṇḍābʰyāṃ vinatāyās tu   mitʰunaṃ na vyadr̥śyata
   aṇḍābʰyāṃ vinatāyās tu   mitʰunaṃ na vyadr̥śyata /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    tataḥ putrārtʰiṇī devī   vrīḍitā sā tapasvinī
   tataḥ putra_artʰiṇī devī   vrīḍitā sā tapasvinī /
Halfverse: c    aṇḍaṃ bibʰeda vinatā   tatra putram adr̥kṣata
   aṇḍaṃ bibʰeda vinatā   tatra putram adr̥kṣata /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    pūrvārdʰa kāyasaṃpannam   itareṇāprakāśatā
   pūrva_ardʰa kāya-saṃpannam   itareṇa_aprakāśatā /
Halfverse: c    saputro roṣasaṃpannaḥ   śaśāpainām iti śrutiḥ
   sa-putro roṣa-saṃpannaḥ   śaśāpa_enām iti śrutiḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    yo 'ham evaṃ kr̥to mātas   tvayā lobʰaparītayā
   yo_aham evaṃ kr̥to mātas   tvayā lobʰa-parītayā /
Halfverse: c    śarīreṇāsamagro 'dya   tasmād dāsī bʰaviṣyasi
   śarīreṇa_asamagro_adya   tasmād dāsī bʰaviṣyasi /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    pañcavarṣaśatāny asyā   yayā vispardʰase saha
   pañca-varṣa-śatāny asyā   yayā vispardʰase saha /
Halfverse: c    eṣa ca tvāṃ suto mātar   dāsyatvān mokṣayiṣyati
   eṣa ca tvāṃ suto mātar   dāsyatvān mokṣayiṣyati /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    yady enam api mātas tvaṃ   mām ivāṇḍa vibʰedanāt
   yady enam api mātas tvaṃ   mām iva_aṇḍa vibʰedanāt /
Halfverse: c    na kariṣyasy adehaṃ vā   vyaṅgaṃ vāpi tapasvinam
   na kariṣyasy adehaṃ vā   vyaṅgaṃ vā_api tapasvinam /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    pratipālayitavyas te   janma kālo 'sya dʰīrayā
   pratipālayitavyas te   janma kālo_asya dʰīrayā /
Halfverse: c    viśiṣṭa balam īpsantyā   pañcavarṣaśatāt paraḥ
   viśiṣṭa balam īpsantyā   pañca-varṣa-śatāt paraḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    evaṃ śaptvā tataḥ putro   vinatām antarikṣagaḥ
   evaṃ śaptvā tataḥ putro   vinatām antarikṣagaḥ /
Halfverse: c    aruṇo dr̥ṣyate brahman   prabʰātasamaye sadā
   aruṇo dr̥ṣyate brahman   prabʰāta-samaye sadā /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    garuḍo 'pi yatʰākālaṃ   jajñe pannagasūdanaḥ
   garuḍo_api yatʰā-kālaṃ   jajñe pannaga-sūdanaḥ /
Halfverse: c    sa jātamātro vinatāṃ   parityajya kʰam āviśat
   sa jāta-mātro vinatāṃ   parityajya kʰam āviśat /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    ādāsyann ātmano bʰojyam   annaṃ vihitam asya yat
   ādāsyann ātmano bʰojyam   annaṃ vihitam asya yat /
Halfverse: c    vidʰātrā bʰr̥guśārdūla   kṣudʰitasya bubʰukṣataḥ
   vidʰātrā bʰr̥gu-śārdūla   kṣudʰitasya bubʰukṣataḥ /23/ (E)23



Chapter: 15 
Adhyāya 15


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    etasminn eva kāle tu   bʰaginyau te tapodʰana
   etasminn eva kāle tu   bʰaginyau te tapo-dʰana /
Halfverse: c    apaśyatāṃ samāyāntam   uccaiḥśravasam antikāt
   apaśyatāṃ samāyāntam   uccaiḥ-śravasam antikāt /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    yaṃ taṃ devagaṇāḥ sarve   hr̥ṣṭarūpā apūjayan
   yaṃ taṃ deva-gaṇāḥ sarve   hr̥ṣṭa-rūpā\ apūjayan /
Halfverse: c    matʰyamāne 'mr̥te jātam   aśvaratnam anuttamam
   matʰyamāne_amr̥te jātam   aśva-ratnam anuttamam /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    mahaugʰabalam aśvānām   uttamaṃ javatāṃ varam
   mahā_ogʰa-balam aśvānām   uttamaṃ javatāṃ varam /
Halfverse: c    śrīmantam ajaraṃ divyaṃ   sarvalakṣaṇalakṣitam
   śrīmantam ajaraṃ divyaṃ   sarva-lakṣaṇa-lakṣitam /3/

Verse: 4  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    katʰaṃ tad amr̥taṃ devair   matʰitaṃ kva ca śaṃsa me
   katʰaṃ tad amr̥taṃ devair   matʰitaṃ kva ca śaṃsa me /
Halfverse: c    yatra jajñe mahāvīryaḥ   so 'śvarājo mahādyutiḥ
   yatra jajñe mahā-vīryaḥ   so_aśva-rājo mahā-dyutiḥ /4/

Verse: 5  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    jvalantam acalaṃ meruṃ   tejorāśim anuttamam
   jvalantam acalaṃ meruṃ   tejo-rāśim anuttamam /
Halfverse: c    ākṣipantaṃ prabʰāṃ bʰānoḥ   svaśr̥ṅgaiḥ kāñcanojjvalaiḥ
   ākṣipantaṃ prabʰāṃ bʰānoḥ   sva-śr̥ṅgaiḥ kāñcana_ujjvalaiḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    kāñcanābʰaraṇaṃ citraṃ   devagandʰarvasevitam
   kāñcana_ābʰaraṇaṃ citraṃ   deva-gandʰarva-sevitam /
Halfverse: c    aprameyam anādʰr̥ṣyam   adʰarmabahulair janaiḥ
   aprameyam anādʰr̥ṣyam   adʰarma-bahulair janaiḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    vyālair ācaritaṃ gʰorair   divyauṣadʰividīpitam
   vyālair ācaritaṃ gʰorair   divya_oṣadʰi-vidīpitam /
Halfverse: c    nākam āvr̥tya tiṣṭʰantam   uccʰrayeṇa mahāgirim
   nākam āvr̥tya tiṣṭʰantam   uccʰrayeṇa mahā-girim /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    agamyaṃ manasāpy anyair   nadī vr̥kṣasamanvitam
   agamyaṃ manasā_apy anyair   nadī vr̥kṣa-samanvitam /
Halfverse: c    nānā patagasaṃgʰaiś ca   nāditaṃ sumanoharaiḥ
   nānā pataga-saṃgʰaiś ca   nāditaṃ sumano-haraiḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tasya pr̥ṣṭʰam upāruhya   bahuratnācitaṃ śubʰam
   tasya pr̥ṣṭʰam upāruhya   bahu-ratna_ācitaṃ śubʰam /
Halfverse: c    ananta kalpam udviddʰaṃ   surāḥ sarve mahaujasaḥ
   ananta kalpam udviddʰaṃ   surāḥ sarve mahā_ojasaḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    te mantrayitum ārabdʰās   tatrāsīnā divaukasaḥ
   te mantrayitum ārabdʰās   tatra_āsīnā diva_okasaḥ /
Halfverse: c    amr̥tārtʰe samāgamya   tapo niyamasaṃstʰitāḥ
   amr̥ta_artʰe samāgamya   tapo niyama-saṃstʰitāḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    tatra nārāyaṇo devo   brāhmaṇam idam abravīt
   tatra nārāyaṇo devo   brāhmaṇam idam abravīt /
Halfverse: c    cintayatsu sureṣv evaṃ   mantrayatsu ca sarvaśaḥ
   cintayatsu sureṣv evaṃ   mantrayatsu ca sarvaśaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    devair asurasaṃgʰaiś ca   matʰyatāṃ kalaśodadʰiḥ
   devair asura-saṃgʰaiś ca   matʰyatāṃ kalaśa_udadʰiḥ /
Halfverse: c    bʰaviṣyaty amr̥taṃ tatra   matʰyamāne mahodadʰau
   bʰaviṣyaty amr̥taṃ tatra   matʰyamāne mahā_udadʰau /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    sarvauṣadʰīḥ samāvāpya   sarvaratnāni caiva hi
   sarva_oṣadʰīḥ samāvāpya   sarva-ratnāni caiva hi /
Halfverse: c    mantʰadʰvam udadʰiṃ devā   vetsyadʰvam amr̥taṃ tataḥ
   mantʰadʰvam udadʰiṃ devā   vetsyadʰvam amr̥taṃ tataḥ /13/ (E)13



Chapter: 16 
Adhyāya 16


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tato 'bʰraśikʰarākārair   giriśr̥ṅgair alaṃkr̥tam
   tato_abʰra-śikʰara_ākārair   giri-śr̥ṅgair alaṃkr̥tam /
Halfverse: c    mandaraṃ parvata varaṃ   latā jālasamāvr̥tam
   mandaraṃ parvata varaṃ   latā jāla-samāvr̥tam /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    nānāvihagasaṃgʰuṣṭaṃ   nānā daṃṣṭri samākulam
   nānā-vihaga-saṃgʰuṣṭaṃ   nānā daṃṣṭri samākulam /
Halfverse: c    kiṃnarair apsarobʰiś ca   devair api ca sevitam
   kiṃnarair apsarobʰiś ca   devair api ca sevitam /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    ekādaśa sahasrāṇi   yojanānāṃ samuccʰritam
   ekādaśa sahasrāṇi   yojanānāṃ samuccʰritam /
Halfverse: c    adʰo bʰūmeḥ sahasreṣu   tāvatsv eva pratiṣṭʰitam
   adʰo bʰūmeḥ sahasreṣu   tāvatsv eva pratiṣṭʰitam /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    tam uddʰartuṃ na śaktā vai   sarve devagaṇās tadā
   tam uddʰartuṃ na śaktā vai   sarve deva-gaṇās tadā /
Halfverse: c    viṣṇum āsīnam abʰyetya   brahmāṇaṃ cedam abruvan
   viṣṇum āsīnam abʰyetya   brahmāṇaṃ ca_idam abruvan /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    bʰavantāv atra kurutāṃ   buddʰiṃ naiḥśreyasīṃ parām
   bʰavantāv atra kurutāṃ   buddʰiṃ naiḥśreyasīṃ parām /
Halfverse: c    mandaroddʰaraṇe yatnaḥ   kriyatāṃ ca hitāya naḥ
   mandara_uddʰaraṇe yatnaḥ   kriyatāṃ ca hitāya naḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    tatʰeti cābravīd viṣṇur   brahmaṇā saha bʰārgava
   tatʰā_iti ca_abravīd viṣṇur   brahmaṇā saha bʰārgava /
Halfverse: c    tato 'nantaḥ samuttʰāya   brahmaṇā paricoditaḥ
   tato_anantaḥ samuttʰāya   brahmaṇā paricoditaḥ /
Halfverse: e    nārāyaṇena cāpy uktas   tasmin karmaṇi vīryavān
   nārāyaṇena ca_apy uktas   tasmin karmaṇi vīryavān /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    atʰa parvatarājānaṃ   tam ananto mahābalaḥ
   atʰa parvata-rājānaṃ   tam ananto mahā-balaḥ /
Halfverse: c    ujjahāra balād brahman   savanaṃ savanaukasam
   ujjahāra balād brahman   savanaṃ savana_okasam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tatas tena surāḥ sārdʰaṃ   samudram upatastʰire
   tatas tena surāḥ sārdʰaṃ   samudram upatastʰire /
Halfverse: c    tam ūcur amr̥tārtʰāya   nirmatʰiṣyāmahe jalam
   tam ūcur amr̥ta_artʰāya   nirmatʰiṣyāmahe jalam /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    apāṃ patir atʰovāca   mamāpy aṃśo bʰavet tataḥ
   apāṃ patir atʰa_uvāca   mama_apy aṃśo bʰavet tataḥ /
Halfverse: c    soḍʰāsmi vipulaṃ mardaṃ   mandarabʰramaṇād iti
   soḍʰā_asmi vipulaṃ mardaṃ   mandara-bʰramaṇād iti /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    ūcuś ca kūrmarājānam   akūpāraṃ surāsurāḥ
   ūcuś ca kūrma-rājānam   akūpāraṃ sura_asurāḥ /
Halfverse: c    girer adʰiṣṭʰānam asya   bʰavān bʰavitum arhati
   girer adʰiṣṭʰānam asya   bʰavān bʰavitum arhati /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    kūrmeṇa tu tatʰety uktvā   pr̥ṣṭʰam asya samarpitam
   kūrmeṇa tu tatʰā_ity uktvā   pr̥ṣṭʰam asya samarpitam /
Halfverse: c    tasya śailasya cāgraṃ vai   yantreṇendro 'bʰyapīḍayat
   tasya śailasya ca_agraṃ vai   yantreṇa_indro_abʰyapīḍayat /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    mantʰānaṃ mandaraṃ kr̥tvā   tatʰā netraṃ ca vāsukim
   mantʰānaṃ mandaraṃ kr̥tvā   tatʰā netraṃ ca vāsukim /
Halfverse: c    devā matʰitum ārabdʰāḥ   samudraṃ nidʰim ambʰasām
   devā matʰitum ārabdʰāḥ   samudraṃ nidʰim ambʰasām /
Halfverse: e    amr̥tārtʰinas tato brahman   sahitā daityadānavāḥ
   amr̥ta_artʰinas tato brahman   sahitā daitya-dānavāḥ /12/ q

Verse: 13 
Halfverse: a    ekam antam upāśliṣṭā   nāgarājño mahāsurāḥ
   ekam antam upāśliṣṭā   nāga-rājño mahā_asurāḥ /
Halfverse: c    vibudʰāḥ sahitāḥ sarve   yataḥ puccʰaṃ tataḥ stʰitāḥ
   vibudʰāḥ sahitāḥ sarve   yataḥ puccʰaṃ tataḥ stʰitāḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    ananto bʰagavān devo   yato nārāyaṇas tataḥ
   ananto bʰagavān devo   yato nārāyaṇas tataḥ /
Halfverse: c    śira udyamya nāgasya   punaḥ punar avākṣipat
   śira\ udyamya nāgasya   punaḥ punar avākṣipat /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    vāsuker atʰa nāgasya   sahasākṣipyataḥ suraiḥ
   vāsuker atʰa nāgasya   sahasā_ākṣipyataḥ suraiḥ /
Halfverse: c    sadʰūmāḥ sārciṣo vātā   niṣpetur asakr̥n mukʰāt
   sadʰūmāḥ sārciṣo vātā   niṣpetur asakr̥n mukʰāt /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    te dʰūmasaṃgʰāḥ saṃbʰūtā   megʰasaṃgʰāḥ savidyutaḥ
   te dʰūma-saṃgʰāḥ saṃbʰūtā   megʰa-saṃgʰāḥ savidyutaḥ /
Halfverse: c    abʰyavarṣan suragaṇāñ   śramasaṃtāpa karśitān
   abʰyavarṣan sura-gaṇān   śrama-saṃtāpa karśitān /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    tasmāc ca girikūṭāgrāt   pracyutāḥ puṣpavr̥ṣṭayaḥ
   tasmāc ca giri-kūṭa_agrāt   pracyutāḥ puṣpa-vr̥ṣṭayaḥ /
Halfverse: c    surāsuragaṇān mālyaiḥ   sarvataḥ samavākiran
   sura_asura-gaṇān mālyaiḥ   sarvataḥ samavākiran /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    babʰūvātra mahāgʰoṣo   mahāmegʰaravopamaḥ
   babʰūva_atra mahā-gʰoṣo   mahā-megʰa-rava_upamaḥ /
Halfverse: c    udadʰer matʰyamānasya   mandareṇa surāsuraiḥ
   udadʰer matʰyamānasya   mandareṇa sura_asuraiḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    tatra nānā jalacarā   viniṣpiṣṭā mahādriṇā
   tatra nānā jala-carā   viniṣpiṣṭā mahā_adriṇā /
Halfverse: c    vilayaṃ samupājagmuḥ   śataśo lavaṇāmbʰasi
   vilayaṃ samupājagmuḥ   śataśo lavaṇa_ambʰasi /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    vāruṇāni ca bʰūtāni   vividʰāni mahīdʰaraḥ
   vāruṇāni ca bʰūtāni   vividʰāni mahī-dʰaraḥ /
Halfverse: c    pātālatalavāsīni   vilayaṃ samupānayat
   pātāla-tala-vāsīni   vilayaṃ samupānayat /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    tasmiṃś ca bʰrāmyamāṇe 'drau   saṃgʰr̥ṣyantaḥ parasparam
   tasmiṃś ca bʰrāmyamāṇe_adrau   saṃgʰr̥ṣyantaḥ parasparam /
Halfverse: c    nyapatan patagopetāḥ   parvatāgrān mahādrumāḥ
   nyapatan pataga_upetāḥ   parvata_agrān mahā-drumāḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    teṣāṃ saṃgʰarṣajaś cāgnir   arcirbʰiḥ prajvalan muhuḥ
   teṣāṃ saṃgʰarṣajaś ca_agnir   arcirbʰiḥ prajvalan muhuḥ /
Halfverse: c    vidyudbʰir iva nīlābʰram   āvr̥ṇon mandaraṃ girim
   vidyudbʰir iva nīla_abʰram   āvr̥ṇon mandaraṃ girim /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    dadāha kuñjarāṃś caiva   siṃhāṃś caiva viniḥsr̥tān
   dadāha kuñjarāṃś caiva   siṃhāṃś caiva viniḥsr̥tān /
Halfverse: c    vigatāsūni sarvāṇi   sattvāni vividʰāni ca
   vigata_asūni sarvāṇi   sattvāni vividʰāni ca /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    tam agnim amara śreṣṭʰaḥ   pradahantaṃ tatas tataḥ
   tam agnim amara śreṣṭʰaḥ   pradahantaṃ tatas tataḥ /
Halfverse: c    vāriṇā megʰajenendraḥ   śamayām āsa sarvataḥ
   vāriṇā megʰajena_indraḥ   śamayām āsa sarvataḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    tato nānāvidʰās tatra   susruvuḥ sāgarāmbʰasi
   tato nānā-vidʰās tatra   susruvuḥ sāgara_ambʰasi /
Halfverse: c    mahādrumāṇāṃ niryāsā   bahavaś cauṣadʰī rasāḥ
   mahā-drumāṇāṃ niryāsā   bahavaś ca_oṣadʰī rasāḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    teṣām amr̥tavīryāṇāṃ   rasānāṃ payasaiva ca
   teṣām amr̥ta-vīryāṇāṃ   rasānāṃ payasā_eva ca /
Halfverse: c    amaratvaṃ surā jagmuḥ   kāñcanasya ca niḥsravāt
   amaratvaṃ surā jagmuḥ   kāñcanasya ca niḥsravāt /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    atʰa tasya samudrasya   taj jātam udakaṃ payaḥ
   atʰa tasya samudrasya   taj jātam udakaṃ payaḥ /
Halfverse: c    rasottamair vimiśraṃ ca   tataḥ kṣīrād abʰūd gʰr̥tam
   rasa_uttamair vimiśraṃ ca   tataḥ kṣīrād abʰūd gʰr̥tam /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    tato brahmāṇam āsīnaṃ   devā varadam abruvan
   tato brahmāṇam āsīnaṃ   devā varadam abruvan /
Halfverse: c    śrāntāḥ sma subʰr̥śaṃ brahman   nodbʰavaty amr̥taṃ ca tat
   śrāntāḥ sma subʰr̥śaṃ brahman   na_udbʰavaty amr̥taṃ ca tat /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    r̥te nārāyaṇaṃ devaṃ   daityā nāgottamās tatʰā
   r̥te nārāyaṇaṃ devaṃ   daityā nāga_uttamās tatʰā /
Halfverse: c    cirārabdʰam idaṃ cāpi   sāgarasyāpi mantʰanam
   cira_ārabdʰam idaṃ ca_api   sāgarasya_api mantʰanam /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    tato nārāyaṇaṃ devaṃ   brahmā vacanam abravīt
   tato nārāyaṇaṃ devaṃ   brahmā vacanam abravīt /
Halfverse: c    vidʰatsvaiṣāṃ balaṃ viṣṇo   bʰavān atra parāyaṇam
   vidʰatsva_eṣāṃ balaṃ viṣṇo   bʰavān atra parāyaṇam /30/

Verse: 31  {Viṣṇur uvāca}
Halfverse: a    balaṃ dadāmi sarveṣāṃ   karmaitad ye samāstʰitāḥ
   balaṃ dadāmi sarveṣāṃ   karma_etad ye samāstʰitāḥ /
Halfverse: c    kṣobʰyatāṃ kalaśaḥ sarvair   mandaraḥ parivartyatām
   kṣobʰyatāṃ kalaśaḥ sarvair   mandaraḥ parivartyatām /31/

Verse: 32  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    nārāyaṇa vacaḥ śrutvā   balinas te mahodadʰeḥ
   nārāyaṇa vacaḥ śrutvā   balinas te mahā_udadʰeḥ /
Halfverse: c    tat payaḥ sahitā bʰūyaś   cakrire bʰr̥śam ākulam
   tat payaḥ sahitā bʰūyaś   cakrire bʰr̥śam ākulam /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    tataḥ śatasahasrāṃśuḥ   samāna iva sāgarāt
   tataḥ śata-sahasra_aṃśuḥ   samāna\ iva sāgarāt /
Halfverse: c    prasannabʰāḥ samutpannaḥ   somaḥ śītāṃśur ujjvalaḥ
   prasanna-bʰāḥ samutpannaḥ   somaḥ śīta_aṃśur ujjvalaḥ /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    śrīr anantaram utpannā   gʰr̥tāt pāṇḍuravāsinī
   śrīr anantaram utpannā   gʰr̥tāt pāṇḍura-vāsinī /
Halfverse: c    surā devī samutpannā   turagaḥ pāṇḍuras tatʰā
   surā devī samutpannā   turagaḥ pāṇḍuras tatʰā /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    kaustubʰaś ca maṇir divya   utpanno 'mr̥tasaṃbʰavaḥ
   kaustubʰaś ca maṇir divya utpanno_amr̥ta-saṃbʰavaḥ /
Halfverse: c    marīcivikacaḥ śrīmān   nārāyaṇa urogataḥ
   marīci-vikacaḥ śrīmān   nārāyaṇa\ uro-gataḥ /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    śrīḥ surā caiva somaś ca   turagaś ca manojavaḥ
   śrīḥ surā caiva somaś ca   turagaś ca mano-javaḥ /
Halfverse: c    yato devās tato jagmur   ādityapatʰam āśritāḥ
   yato devās tato jagmur   āditya-patʰam āśritāḥ /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    dʰanvantaris tato devo   vapuṣmān udatiṣṭʰata
   dʰanvantaris tato devo   vapuṣmān udatiṣṭʰata /
Halfverse: c    śvetaṃ kamaṇḍaluṃ bibʰrad   amr̥taṃ yatra tiṣṭʰati
   śvetaṃ kamaṇḍaluṃ bibʰrad   amr̥taṃ yatra tiṣṭʰati /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    etad atyadbʰutaṃ dr̥ṣṭvā   dānavānāṃ samuttʰitaḥ
   etad atyadbʰutaṃ dr̥ṣṭvā   dānavānāṃ samuttʰitaḥ /
Halfverse: c    amr̥tārtʰe mahān nādo   mamedam iti jalpatām
   amr̥ta_artʰe mahān nādo   mama_idam iti jalpatām /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    tato nārāyaṇo māyām   āstʰito mohinīṃ prabʰuḥ
   tato nārāyaṇo māyām   āstʰito mohinīṃ prabʰuḥ /
Halfverse: c    strī rūpam adbʰutaṃ kr̥tvā   dānavān abʰisaṃśritaḥ
   strī rūpam adbʰutaṃ kr̥tvā   dānavān abʰisaṃśritaḥ /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    tatas tad amr̥taṃ tasyai   dadus te mūḍʰacetasaḥ
   tatas tad amr̥taṃ tasyai   dadus te mūḍʰa-cetasaḥ /
Halfverse: c    striyai dānava daiteyāḥ   sarve tadgatamānasāḥ
   striyai dānava daiteyāḥ   sarve tad-gata-mānasāḥ /40/ (E)40



Chapter: 17 
Adhyāya 17


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    atʰāvaraṇa mukʰyāni   nānāpraharaṇāni ca
   atʰa_āvaraṇa mukʰyāni   nānā-praharaṇāni ca /
Halfverse: c    pragr̥hyābʰyadravan devān   sahitā daityadānavāḥ
   pragr̥hya_abʰyadravan devān   sahitā daitya-dānavāḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    tatas tad amr̥taṃ devo   viṣṇur ādāya vīryavān
   tatas tad amr̥taṃ devo   viṣṇur ādāya vīryavān /
Halfverse: c    jahāra dānavendrebʰyo   nareṇa sahitaḥ prabʰuḥ
   jahāra dānava_indrebʰyo   nareṇa sahitaḥ prabʰuḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    tato devagaṇāḥ sarve   papus tad amr̥taṃ tadā
   tato deva-gaṇāḥ sarve   papus tad amr̥taṃ tadā /
Halfverse: c    viṣṇoḥ sakāśāt saṃprāpya   saṃbʰrame tumule sati
   viṣṇoḥ sakāśāt saṃprāpya   saṃbʰrame tumule sati /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    tataḥ pibatsu tat kālaṃ   deveṣv amr̥tam īpsitam
   tataḥ pibatsu tat kālaṃ   deveṣv amr̥tam īpsitam /
Halfverse: c    rāhur vibudʰarūpeṇa   dānavaḥ prāpibat tadā
   rāhur vibudʰa-rūpeṇa   dānavaḥ prāpibat tadā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tasya kaṇṭʰam anuprāpte   dānavasyāmr̥te tadā
   tasya kaṇṭʰam anuprāpte   dānavasya_amr̥te tadā /
Halfverse: c    ākʰyātaṃ candrasūryābʰyāṃ   surāṇāṃ hitakāmyayā
   ākʰyātaṃ candra-sūryābʰyāṃ   surāṇāṃ hita-kāmyayā /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    tato bʰagavatā tasya   śiraś cʰinnam alaṃkr̥tam
   tato bʰagavatā tasya   śiraś cʰinnam alaṃkr̥tam /
Halfverse: c    cakrāyudʰena cakreṇa   pibato 'mr̥tam ojasā
   cakra_āyudʰena cakreṇa   pibato_amr̥tam ojasā /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    tac cʰailaśr̥ṅgapratimaṃ   dānavasya śiromahat
   tat śaila-śr̥ṅga-pratimaṃ   dānavasya śiro-mahat /
Halfverse: c    cakreṇotkr̥ttam apatac   cālayad vasudʰātalam
   cakreṇa_utkr̥ttam apatac   cālayad vasudʰā-talam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tato vairavinirbandʰaḥ   kr̥to rāhumukʰena vai
   tato vaira-vinirbandʰaḥ   kr̥to rāhu-mukʰena vai /
Halfverse: c    śāśvataś candrasūryābʰyāṃ   grasaty adyāpi caiva tau
   śāśvataś candra-sūryābʰyāṃ   grasaty adya_api caiva tau /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    vihāya bʰagavāṃś cāpi   strī rūpam atulaṃ hariḥ
   vihāya bʰagavāṃś ca_api   strī rūpam atulaṃ hariḥ /
Halfverse: c    nānāpraharaṇair bʰīmair   dānavān samakampayat
   nānā-praharaṇair bʰīmair   dānavān samakampayat /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tataḥ pravr̥ttaḥ saṃgrāmaḥ   samīpe lavaṇāmbʰasaḥ
   tataḥ pravr̥ttaḥ saṃgrāmaḥ   samīpe lavaṇa_ambʰasaḥ /
Halfverse: c    surāṇām asurāṇāṃ ca   sarvagʰorataro mahān
   surāṇām asurāṇāṃ ca   sarva-gʰorataro mahān /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    prāsāḥ suvipulās tīkṣṇā   nyapatanta sahasraśaḥ
   prāsāḥ suvipulās tīkṣṇā   nyapatanta sahasraśaḥ /
Halfverse: c    tomarāś ca sutīkṣṇāgrāḥ   śastrāṇi vividʰāni ca
   tomarāś ca sutīkṣṇa_agrāḥ   śastrāṇi vividʰāni ca /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    tato 'surāś cakrabʰinnā   vamanto rudʰiraṃ bahu
   tato_asurāś cakra-bʰinnā   vamanto rudʰiraṃ bahu /
Halfverse: c    asi śaktigadā rugṇā   nipetur dʰaraṇītale
   asi śakti-gadā rugṇā   nipetur dʰaraṇī-tale /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    cʰinnāni paṭṭiśaiś cāpi   śirāṃsi yudʰi dāruṇe
   cʰinnāni paṭṭiśaiś ca_api   śirāṃsi yudʰi dāruṇe /
Halfverse: c    taptakāñcanajālāni   nipetur aniśaṃ tadā
   tapta-kāñcana-jālāni   nipetur aniśaṃ tadā /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    rudʰireṇāvaliptāṅgā   nihatāś ca mahāsurāḥ
   rudʰireṇa_avalipta_aṅgā   nihatāś ca mahā_asurāḥ /
Halfverse: c    adrīṇām iva kūṭāni   dʰāturaktāni śerate
   adrīṇām iva kūṭāni   dʰātu-raktāni śerate /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    hāhākāraḥ samabʰavat   tatra tatra sahasraśaḥ
   hāhā-kāraḥ samabʰavat   tatra tatra sahasraśaḥ /
Halfverse: c    anyonyaṃ cʰindatāṃ śastrair   āditye lohitāyati
   anyonyaṃ cʰindatāṃ śastrair   āditye lohitāyati /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    parigʰaiś cāyasaiḥ pītaiḥ   saṃnikarṣe ca muṣṭibʰiḥ
   parigʰaiś ca_āyasaiḥ pītaiḥ   saṃnikarṣe ca muṣṭibʰiḥ /
Halfverse: c    nigʰnatāṃ samare 'nyonyaṃ   śabdo divam ivāspr̥śat
   nigʰnatāṃ samare_anyonyaṃ   śabdo divam iva_aspr̥śat /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    cʰindʰi bʰindʰi pradʰāvadʰvaṃ   pātayābʰisareti ca
   cʰindʰi bʰindʰi pradʰāvadʰvaṃ   pātaya_abʰisara_iti ca /
Halfverse: c    vyaśrūyanta mahāgʰorāḥ   śabdās tatra samantataḥ
   vyaśrūyanta mahā-gʰorāḥ   śabdās tatra samantataḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    evaṃ sutumule yuddʰe   vartamāne bʰayāvahe
   evaṃ sutumule yuddʰe   vartamāne bʰaya_āvahe /
Halfverse: c    naranārāyaṇau devau   samājagmatur āhavam
   nara-nārāyaṇau devau   samājagmatur āhavam /18/ ՙ

Verse: 19 
Halfverse: a    tatra divyaṃ dʰanur dr̥ṣṭvā   narasya bʰagavān api
   tatra divyaṃ dʰanur dr̥ṣṭvā   narasya bʰagavān api /
Halfverse: c    cintayām āsa vai cakraṃ   viṣṇur dānava sūdanam
   cintayām āsa vai cakraṃ   viṣṇur dānava sūdanam /19/


Verse: 20 
Halfverse: a    tato 'mbarāc cintita mātram āgataṃ; mahāprabʰaṃ cakram amitratāpanam
   tato_ambarāc cintita mātram āgataṃ   mahā-prabʰaṃ cakram amitra-tāpanam /
Halfverse: c    vibʰāvasos tulyam akuṇṭʰamaṇḍalaṃ; sudarśanaṃ bʰīmam ajayyam uttamam
   vibʰāvasos tulyam akuṇṭʰa-maṇḍalaṃ   sudarśanaṃ bʰīmam ajayyam uttamam /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    tad āgataṃ jvalitahutāśanaprabʰaṃ; bʰayaṃkaraṃ karikarabāhur acyutaḥ
   tad āgataṃ jvalita-huta_aśana-prabʰaṃ   bʰayaṃ-karaṃ kari-kara-bāhur acyutaḥ / q
Halfverse: c    mumoca vai capalam udagravegavan; mahāprabʰaṃ paranagarāvadāraṇam
   mumoca vai capalam udagra-vegavan   mahā-prabʰaṃ para-nagara_avadāraṇam /21/ q

Verse: 22 
Halfverse: a    tad antakajvalanasamānavarcasaṃ; punaḥ punar nyapatata vegavat tadā
   tad antaka-jvalana-samāna-varcasaṃ   punaḥ punar nyapatata vegavat tadā / q
Halfverse: c    vidārayad ditidanujān sahasraśaḥ; kareritaṃ puruṣavareṇa saṃyuge
   vidārayad diti-danujān sahasraśaḥ   kara_īritaṃ puruṣa-vareṇa saṃyuge /22/ q

Verse: 23 
Halfverse: a    dahat kva cij jvalana ivāvalelihat; prasahya tān asuragaṇān nyakr̥ntata
   dahat kvacij jvalana\ iva_avalelihat   prasahya tān asura-gaṇān nyakr̥ntata / q
Halfverse: c    praveritaṃ viyati muhuḥ kṣitau tadā; papau raṇe rudʰiram atʰo piśācavat
   praveritaṃ viyati muhuḥ kṣitau tadā   papau raṇe rudʰiram atʰo piśācavat /23/ q

Verse: 24 
Halfverse: a    atʰāsurā giribʰir adīnacetaso; muhur muhuḥ suragaṇam ardayaṃs tadā
   atʰa_asurā giribʰir adīna-cetaso   muhur muhuḥ sura-gaṇam ardayaṃs tadā / q
Halfverse: c    mahābalā vigalitamegʰavarcasaḥ; sahasraśo gaganam abʰiprapadya ha
   mahā-balā vigalita-megʰa-varcasaḥ   sahasraśo gaganam abʰiprapadya ha /24/ q

Verse: 25 
Halfverse: a    atʰāmbarād bʰayajananāḥ prapedire; sapādapā bahuvidʰa megʰarūpiṇaḥ
   atʰa_ambarād bʰaya-jananāḥ prapedire   sapādapā bahu-vidʰa megʰa-rūpiṇaḥ / q
Halfverse: c    mahādrayaḥ pravigalitāgra sānavaḥ; parasparaṃ drutam abʰihatya sasvanāḥ
   mahā_adrayaḥ pravigalita_agra sānavaḥ   parasparaṃ drutam abʰihatya sasvanāḥ /25/ q

Verse: 26 
Halfverse: a    tato mahī pravicalitā sakānanā; mahādripātābʰihatā samantataḥ
   tato mahī pravicalitā sakānanā   mahā_adri-pāta_abʰihatā samantataḥ / q
Halfverse: c    parasparaṃ bʰr̥śam abʰigarjatāṃ muhū; raṇājire bʰr̥śam abʰisaṃpravartite
   parasparaṃ bʰr̥śam abʰigarjatāṃ muhū   raṇa_ajire bʰr̥śam abʰisaṃpravartite /26/ q

Verse: 27 
Halfverse: a    naras tato varakanakāgra bʰūṣaṇair; maheṣubʰir gaganapatʰaṃ samāvr̥ṇot
   naras tato vara-kanaka_agra bʰūṣaṇair   mahā_iṣubʰir gagana-patʰaṃ samāvr̥ṇot / q
Halfverse: c    vidārayan giriśikʰarāṇi patribʰir; mahābʰaye 'sura gaṇavigrahe tadā
   vidārayan giri-śikʰarāṇi patribʰir   mahā-bʰaye_asura gaṇa-vigrahe tadā /27/ q

Verse: 28 
Halfverse: a    tato mahīṃ lavaṇajalaṃ ca sāgaraṃ; mahāsurāḥ praviviśur arditāḥ suraiḥ
   tato mahīṃ lavaṇa-jalaṃ ca sāgaraṃ   mahā_asurāḥ praviviśur arditāḥ suraiḥ / q
Halfverse: c    viyad gataṃ jvalitahutāśanaprabʰaṃ; sudarśanaṃ parikupitaṃ niśāmya ca
   viyad gataṃ jvalita-huta_aśana-prabʰaṃ   sudarśanaṃ parikupitaṃ niśāmya ca /28/ q

Verse: 29 
Halfverse: a    tataḥ surair vijayam avāpya mandaraḥ; svam eva deśaṃ gamitaḥ supūjitaḥ
   tataḥ surair vijayam avāpya mandaraḥ   svam eva deśaṃ gamitaḥ supūjitaḥ / q
Halfverse: c    vinādya kʰaṃ divam api caiva sarvaśas; tato gatāḥ saliladʰarā yatʰāgatam
   vinādya kʰaṃ divam api caiva sarvaśas   tato gatāḥ salila-dʰarā yatʰā_āgatam /29/ q

Verse: 30 
Halfverse: a    tato 'mr̥taṃ sunihitam eva cakrire; surāḥ parāṃ mudam abʰigamya puṣkalām
   tato_amr̥taṃ sunihitam eva cakrire   surāḥ parāṃ mudam abʰigamya puṣkalām / q
Halfverse: c    dadau ca taṃ nidʰim amr̥tasya rakṣituṃ; kirīṭine balabʰid atʰāmaraiḥ saha
   dadau ca taṃ nidʰim amr̥tasya rakṣituṃ   kirīṭine balabʰid atʰa_amaraiḥ saha /30/ (E)30q




Chapter: 18 
Adhyāya 18


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    etat te sarvam ākʰyātam   amr̥taṃ matʰitaṃ yatʰā
   etat te sarvam ākʰyātam   amr̥taṃ matʰitaṃ yatʰā /
Halfverse: c    yatra so 'śvaḥ samutpannaḥ   śrīmān atulavikramaḥ
   yatra so_aśvaḥ samutpannaḥ   śrīmān atula-vikramaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    yaṃ niśāmya tadā kadrūr   vinatām idam abravīt
   yaṃ niśāmya tadā kadrūr   vinatām idam abravīt /
Halfverse: c    uccaiḥśravā nu kiṃ varṇo   bʰadre jānīhi māciram
   uccaiḥ-śravā nu kiṃ varṇo   bʰadre jānīhi māciram /2/

Verse: 3  {Vinatovāca}
Halfverse: a    śveta evāśvarājo 'yaṃ   kiṃ vā tvaṃ manyase śubʰe
   śveta\ eva_aśva-rājo_ayaṃ   kiṃ vā tvaṃ manyase śubʰe /
Halfverse: c    brūhi varṇaṃ tvam apy asya   tato 'tra vipaṇāvahe
   brūhi varṇaṃ tvam apy asya   tato_atra vipaṇāvahe /3/

Verse: 4  {Kadrūr uvāca}
Halfverse: a    kr̥ṣṇa vālam ahaṃ manye   hayam enaṃ śucismite
   kr̥ṣṇa vālam ahaṃ manye   hayam enaṃ śuci-smite /
Halfverse: c    ehi sārdʰaṃ mayā dīvya   dāsī bʰāvāya bʰāmini
   ehi sārdʰaṃ mayā dīvya   dāsī bʰāvāya bʰāmini /4/

Verse: 5  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evaṃ te samayaṃ kr̥tvā   dāsī bʰāvāya vai mitʰaḥ
   evaṃ te samayaṃ kr̥tvā   dāsī bʰāvāya vai mitʰaḥ /
Halfverse: c    jagmatuḥ svagr̥hān eva   śvo drakṣyāva iti sma ha
   jagmatuḥ sva-gr̥hān eva   śvo drakṣyāva\ iti sma ha /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    tataḥ putrasahasraṃ tu   kadrūr jihmaṃ cikīrṣatī
   tataḥ putra-sahasraṃ tu   kadrūr jihmaṃ cikīrṣatī /
Halfverse: c    ājñāpayām āsa tadā   vālā bʰūtvāñjana prabʰāḥ
   ājñāpayām āsa tadā   vālā bʰūtvā_añjana prabʰāḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    āviśadʰvaṃ hayaṃ kṣipraṃ   dāsī na syām ahaṃ yatʰā
   āviśadʰvaṃ hayaṃ kṣipraṃ   dāsī na syām ahaṃ yatʰā /
Halfverse: c    tad vākyaṃ nānvapadyanta   tāñ śaśāpa bʰujaṃgamān
   tad vākyaṃ na_anvapadyanta   tān śaśāpa bʰujaṃgamān /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    sarpasatre vartamāne   pāvako vaḥ pradʰakṣyati
   sarpa-satre vartamāne   pāvako vaḥ pradʰakṣyati /
Halfverse: c    janamejayasya rājarṣeḥ   pāṇḍaveyasya dʰīmataḥ
   janamejayasya rājarṣeḥ   pāṇḍaveyasya dʰīmataḥ /8/ q

Verse: 9 
Halfverse: a    śāpam enaṃ tu śuśrāva   svayam eva pitāmahaḥ
   śāpam enaṃ tu śuśrāva   svayam eva pitāmahaḥ / ՙ
Halfverse: c    atikrūraṃ samuddiṣṭaṃ   kadrvā daivād atīva hi
   atikrūraṃ samuddiṣṭaṃ   kadrvā daivād atīva hi /9/ ՙ

Verse: 10 
Halfverse: a    sārdʰaṃ devagaṇaiḥ sarvair   vācaṃ tām anvamodata
   sārdʰaṃ deva-gaṇaiḥ sarvair   vācaṃ tām anvamodata /
Halfverse: c    bahutvaṃ prekṣya sarpāṇāṃ   prajānāṃ hitakāmyayā
   bahutvaṃ prekṣya sarpāṇāṃ   prajānāṃ hita-kāmyayā /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    tigmavīryaviṣā hy ete   danda śūkā mahābalāḥ
   tigma-vīrya-viṣā hy ete   danda śūkā mahā-balāḥ /
Halfverse: c    teṣāṃ tīkṣṇaviṣatvād dʰi   prajānāṃ ca hitāya vai
   teṣāṃ tīkṣṇa-viṣatvādd^hi   prajānāṃ ca hitāya vai /
Halfverse: e    prādād viṣahaṇīṃ vidyāṃ   kāśyapāya mahātmane
   prādād viṣahaṇīṃ vidyāṃ   kāśyapāya mahātmane /11/ (E)11



Chapter: 19 
Adhyāya 19


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tato rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ   prabʰāta udite ravau
   tato rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ   prabʰāta\ udite ravau /
Halfverse: c    kadrūś ca vinatā caiva   bʰaginyau te tapodʰana
   kadrūś ca vinatā caiva   bʰaginyau te tapo-dʰana /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    amarṣite susaṃrabdʰe   dāsye kr̥tapaṇe tadā
   amarṣite susaṃrabdʰe   dāsye kr̥ta-paṇe tadā /
Halfverse: c    jagmatus turagaṃ draṣṭum   uccʰaiḥ śravasam antikāt
   jagmatus turagaṃ draṣṭum   uccʰaiḥ śravasam antikāt /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    dadr̥śāte tadā tatra   samudraṃ nidʰim ambʰasām
   dadr̥śāte tadā tatra   samudraṃ nidʰim ambʰasām /
Halfverse: c    timiṃgilajʰaṣākīrṇaṃ   makarair āvr̥taṃ tatʰā
   timiṃgila-jʰaṣa_ākīrṇaṃ   makarair āvr̥taṃ tatʰā /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    sattvaiś ca bahusāhasrair   nānārūpaiḥ samāvr̥tam
   sattvaiś ca bahu-sāhasrair   nānā-rūpaiḥ samāvr̥tam /
Halfverse: c    ugrair nityam anādʰr̥ṣyaṃ   kūrmagrāhasamākulam
   ugrair nityam anādʰr̥ṣyaṃ   kūrma-grāha-samākulam /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    ākaraṃ sarvaratnānām   ālayaṃ varuṇasya ca
   ākaraṃ sarva-ratnānām   ālayaṃ varuṇasya ca /
Halfverse: c    nāgānām ālayaṃ ramyam   uttamaṃ saritāṃ patim
   nāgānām ālayaṃ ramyam   uttamaṃ saritāṃ patim /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    pātālajvalanāvāsam   asurāṇāṃ ca bandʰanam
   pātāla-jvalana_āvāsam   asurāṇāṃ ca bandʰanam /
Halfverse: c    bʰayaṃkaraṃ ca sattvānāṃ   payasāṃ nidʰim arṇavam
   bʰayaṃ-karaṃ ca sattvānāṃ   payasāṃ nidʰim arṇavam /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    śubʰaṃ divyam amartyānām   amr̥tasyākaraṃ param
   śubʰaṃ divyam amartyānām   amr̥tasya_ākaraṃ param /
Halfverse: c    aprameyam acintyaṃ ca   supuṇya jalam adbʰutam
   aprameyam acintyaṃ ca   supuṇya jalam adbʰutam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    gʰoraṃ jalacarārāva   raudraṃ bʰairavanisvanam
   gʰoraṃ jala-cara_ārāva   raudraṃ bʰairava-nisvanam /
Halfverse: c    gambʰīrāvarta kalilaṃ   sarvabʰūtabʰayaṃkaram
   gambʰīra_āvarta kalilaṃ   sarva-bʰūta-bʰayaṃ-karam /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    velādolānila calaṃ   kṣobʰodvega samuttʰitam
   velādola_anila calaṃ   kṣobʰa_udvega samuttʰitam /
Halfverse: c    vīcīhastaiḥ pracalitair   nr̥tyantam iva sarvaśaḥ
   vīcī-hastaiḥ pracalitair   nr̥tyantam iva sarvaśaḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    candra vr̥ddʰikṣayavaśād   udvr̥ttormi durāsadam
   candra vr̥ddʰi-kṣaya-vaśād   udvr̥tta_ūrmi durāsadam /
Halfverse: c    pāñcajanyasya jananaṃ   ratnākaram anuttamam
   pāñcajanyasya jananaṃ   ratna_ākaram anuttamam /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    gāṃ vindatā bʰagavatā   govindenāmitaujasā
   gāṃ vindatā bʰagavatā   govindena_amita_ojasā /
Halfverse: c    varāharūpiṇā cāntar   vikṣobʰita jalāvilam
   varāha-rūpiṇā ca_antar   vikṣobʰita jala_āvilam /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    brahmarṣiṇā ca tapatā   varṣāṇāṃ śatam atriṇā
   brahma-r̥ṣiṇā ca tapatā   varṣāṇāṃ śatam atriṇā /
Halfverse: c    anāsādita gādʰaṃ ca   pātālatalam avyayam
   anāsādita gādʰaṃ ca   pātāla-talam avyayam /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    adʰyātmayoganidrāṃ ca   padmanābʰasya sevataḥ
   adʰyātma-yoga-nidrāṃ ca   padma-nābʰasya sevataḥ /
Halfverse: c    yugādi kālaśayanaṃ   viṣṇor amitatejasaḥ
   yuga_ādi kāla-śayanaṃ   viṣṇor amita-tejasaḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    vaḍavāmukʰadīptāgnes   toyahavyapradaṃ śubʰam
   vaḍavā-mukʰa-dīpta_agnes   toya-havya-pradaṃ śubʰam /
Halfverse: c    agādʰa pāraṃ vistīrṇam   aprameyaṃ saritpatim
   agādʰa pāraṃ vistīrṇam   aprameyaṃ sarit-patim /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    mahānadībʰir bahvībʰiḥ   spardʰayeva sahasraśaḥ
   mahā-nadībʰir bahvībʰiḥ   spardʰayā_iva sahasraśaḥ /
Halfverse: c    abʰisāryamāṇam aniśaṃ   dadr̥śāte mahārṇavam
   abʰisāryamāṇam aniśaṃ   dadr̥śāte mahā_arṇavam /15/ q


Verse: 16 
Halfverse: a    gambʰīraṃ timimakarogra saṃkulaṃ taṃ; garjantaṃ jalacara rāva raudranādaiḥ
   gambʰīraṃ timi-makara_ugra saṃkulaṃ taṃ   garjantaṃ jala-cara rāva raudra-nādaiḥ / q
Halfverse: c    vistīrṇaṃ dadr̥śatur ambaraprakāśaṃ; te 'gādʰaṃ nidʰim urum ambʰasām anantam
   vistīrṇaṃ dadr̥śatur ambara-prakāśaṃ   te_agādʰaṃ nidʰim urum ambʰasām anantam /16/ q

Verse: 17 
Halfverse: a    ity evaṃ jʰaṣamakarormi saṃkulaṃ taṃ; gambʰīraṃ vikasitam ambaraprakāśam
   ity evaṃ jʰaṣa-makara_ūrmi saṃkulaṃ taṃ   gambʰīraṃ vikasitam ambara-prakāśam / q
Halfverse: c    pātālajvalanaśikʰā vidīpitaṃ taṃ; paśyantyau drutam abʰipetatus tadānīm
   pātāla-jvalana-śikʰā vidīpitaṃ taṃ   paśyantyau drutam abʰipetatus tadānīm /17/ (E)17q



Chapter: 20 
Adhyāya 20


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    taṃ samudram atikramya   kadrūr vinatayā saha
   taṃ samudram atikramya   kadrūr vinatayā saha /
Halfverse: c    nyapatat turagābʰyāśe   nacirād iva śīgʰragā
   nyapatat turaga_abʰyāśe   nacirād iva śīgʰragā /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    niśāmya ca bahūn vālān   kr̥ṣṇān puccʰaṃ samāśritān
   niśāmya ca bahūn vālān   kr̥ṣṇān puccʰaṃ samāśritān /
Halfverse: c    vinatāṃ viṣaṇṇavadanāṃ   kadrūr dāsye nyayojayat
   vinatāṃ viṣaṇṇa-vadanāṃ   kadrūr dāsye nyayojayat /2/ q

Verse: 3 
Halfverse: a    tataḥ sā vinatā tasmin   paṇitena parājitā
   tataḥ sā vinatā tasmin   paṇitena parājitā /
Halfverse: c    abʰavad duḥkʰasaṃtaptā   dāsī bʰāvaṃ samāstʰitā
   abʰavad duḥkʰa-saṃtaptā   dāsī bʰāvaṃ samāstʰitā /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    etasminn antare caiva   garuḍaḥ kāla āgate
   etasminn antare caiva   garuḍaḥ kāla\ āgate /
Halfverse: c    vinā mātrā mahātejā   vidāryāṇḍam ajāyata
   vinā mātrā mahā-tejā   vidārya_aṇḍam ajāyata /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    agnirāśir ivodbʰāsan   samiddʰo 'ti bʰayaṃkaraḥ
   agni-rāśir iva_udbʰāsan   samiddʰo_ati bʰayaṃ-karaḥ /
Halfverse: c    pravr̥ddʰaḥ sahasā pakṣī   mahākāyo nabʰogataḥ
   pravr̥ddʰaḥ sahasā pakṣī   mahā-kāyo nabʰo-gataḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    taṃ dr̥ṣṭvā śaraṇaṃ jagmuḥ   prajāḥ sarvā vibʰāvasum
   taṃ dr̥ṣṭvā śaraṇaṃ jagmuḥ   prajāḥ sarvā vibʰāvasum /
Halfverse: c    praṇipatyābruvaṃś cainam   āsīnaṃ viśvarūpiṇam
   praṇipatya_abruvaṃś ca_enam   āsīnaṃ viśva-rūpiṇam /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    agne mā tvaṃ pravardʰiṣṭʰāḥ   kac cin no na didʰakṣasi
   agne mā tvaṃ pravardʰiṣṭʰāḥ   kaccin no na didʰakṣasi /
Halfverse: c    asau hi rāśiḥ sumahān   samiddʰas tava sarpati
   asau hi rāśiḥ sumahān   samiddʰas tava sarpati /7/

Verse: 8  {Agnir uvāca}
Halfverse: a    naitad evaṃ yatʰā yūyaṃ   manyadʰvam asurārdanāḥ
   na_etad evaṃ yatʰā yūyaṃ   manyadʰvam asura_ardanāḥ /
Halfverse: c    garuḍo balavān eṣa   mama tulyaḥ svatejasā
   garuḍo balavān eṣa   mama tulyaḥ sva-tejasā /8/

Verse: 9  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evam uktās tago gatvā   garuḍaṃ vāgbʰir astuvan
   evam uktās tago gatvā   garuḍaṃ vāgbʰis astuvan /
Halfverse: c    adūrād abʰyupetyainaṃ   devāḥ sarṣigaṇās tadā
   adūrād abʰyupetya_enaṃ   devāḥ sa_r̥ṣi-gaṇās tadā /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tvam r̥ṣis tvaṃ mahābʰāgas   tvaṃ devaḥ patageśvaraḥ
   tvam r̥ṣis tvaṃ mahā-bʰāgas   tvaṃ devaḥ pataga_īśvaraḥ /
Halfverse: c    tvaṃ prabʰus tapana prakʰyas   tvaṃ nas trāṇam anuttamam
   tvaṃ prabʰus tapana prakʰyas   tvaṃ nas trāṇam anuttamam /10/ q


Verse: 11 
Halfverse: a    balormimān sādʰur adīnasattvaḥ; samr̥ddʰimān duṣprasahas tvam eva
   bala_ūrmimān sādʰur adīna-sattvaḥ   samr̥ddʰimān duṣprasahas tvam eva /
Halfverse: c    tapaḥ śrutaṃ sarvam ahīna kīrte; anāgataṃ copagataṃ ca sarvam
   tapaḥ śrutaṃ sarvam ahīna kīrte   anāgataṃ ca_upagataṃ ca sarvam /11/ q

Verse: 12 
Halfverse: a    tvam uttamaḥ sarvam idaṃ carācaraṃ; gabʰastibʰir bʰānur ivāvabʰāsase
   tvam uttamaḥ sarvam idaṃ cara_acaraṃ   gabʰastibʰir bʰānur iva_avabʰāsase /
Halfverse: c    samākṣipan bʰānumataḥ prabʰāṃ muhus; tvam antakaḥ sarvam idaṃ dʰruvādʰruvam
   samākṣipan bʰānumataḥ prabʰāṃ muhus   tvam antakaḥ sarvam idaṃ dʰruva_adʰruvam /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    divākaraḥ parikupito yatʰā dahet; prajās tatʰā dahasi hutāśanaprabʰa
   divā-karaḥ parikupito yatʰā dahet   prajās tatʰā dahasi huta_aśana-prabʰa / q
Halfverse: c    bʰayaṃkaraḥ pralaya ivāgnir uttʰito; vināśayan yugaparivartanānta kr̥t
   bʰayaṃ-karaḥ pralaya\ iva_agnir uttʰito   vināśayan yuga-parivartana_anta kr̥t /13/ q

Verse: 14 
Halfverse: a    svageśvaraṃ śaraṇam upastʰitā vayaṃ; mahaujasaṃ vitimiram abʰragocaram
   svaga_īśvaraṃ śaraṇam upastʰitā vayaṃ   mahā_ojasaṃ vitimiram abʰra-gocaram / q
Halfverse: c    mahābalaṃ garuḍam upetya kʰecaraṃ; parāvaraṃ varadam ajayya vikramam
   mahā-balaṃ garuḍam upetya kʰe-caraṃ   para_avaraṃ varadam ajayya vikramam /14/ q


Verse: 15 
Halfverse: a    evaṃ stutaḥ suparṇas tu   devaiḥ sarṣigaṇais tadā
   evaṃ stutaḥ suparṇas tu   devaiḥ sa_r̥ṣi-gaṇais tadā /
Halfverse: c    tejasaḥ pratisaṃhāram   ātmanaḥ sa cakāra ha
   tejasaḥ pratisaṃhāram   ātmanaḥ sa cakāra ha /15/ (E)15



Chapter: 21 
Adhyāya 21


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tataḥ kāmagamaḥ pakṣī   mahāvīryo mahābalaḥ
   tataḥ kāma-gamaḥ pakṣī   mahā-vīryo mahā-balaḥ /
Halfverse: c    mātur antikam āgaccʰat   paraṃ tīraṃ mahodadʰeḥ
   mātur antikam āgaccʰat   paraṃ tīraṃ mahā_udadʰeḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    yatra sā vinatā tasmin   paṇitena parājitā
   yatra sā vinatā tasmin   paṇitena parājitā /
Halfverse: c    atīva duḥkʰasaṃtaptā   dāsī bʰāvam upāgatā
   atīva duḥkʰa-saṃtaptā   dāsī bʰāvam upāgatā /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    tataḥ kadā cid vinatāṃ   pravaṇāṃ putra saṃnidʰau
   tataḥ kadācid vinatāṃ   pravaṇāṃ putra saṃnidʰau /
Halfverse: c    kāla āhūya vacanaṃ   kadrūr idam abʰāṣata
   kāla\ āhūya vacanaṃ   kadrūr idam abʰāṣata /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    nāgānām ālayaṃ bʰadre   suramyaṃ ramaṇīyakam
   nāgānām ālayaṃ bʰadre   suramyaṃ ramaṇīyakam /
Halfverse: c    samudrakukṣāv ekānte   tatra māṃ vinate vaha
   samudra-kukṣāv ekānte   tatra māṃ vinate vaha /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tataḥ suparṇamātā tām   avahat sarpamātaram
   tataḥ suparṇa-mātā tām   avahat sarpa-mātaram /
Halfverse: c    pannagān garuḍaś cāpi   mātur vacanacoditaḥ
   pannagān garuḍaś ca_api   mātur vacana-coditaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    sa sūryasyābʰito yāti   vainateyo vihaṃgamaḥ
   sa sūryasya_abʰito yāti   vainateyo vihaṃgamaḥ /
Halfverse: c    sūryaraśmi parītāś ca   mūrccʰitāḥ pannagābʰavan
   sūrya-raśmi parītāś ca   mūrccʰitāḥ pannagā_abʰavan /
Halfverse: e    tadavastʰān sutān dr̥ṣṭvā   kadrūḥ śakram atʰāstuvat
   tad-avastʰān sutān dr̥ṣṭvā   kadrūḥ śakram atʰa_astuvat /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    namas te devadeveśa   namas te balasūdana
   namas te deva-deva_īśa   namas te bala-sūdana /
Halfverse: c    namucigʰna namas te 'stu   sahasrākṣa śacīpate
   namucigʰna namas te_astu   sahasra_akṣa śacī-pate /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    sarpāṇāṃ sūryataptānāṃ   vāriṇā tvaṃ plavo bʰava
   sarpāṇāṃ sūrya-taptānāṃ   vāriṇā tvaṃ plavo bʰava /
Halfverse: c    tvam eva paramaṃ trāṇam   asmākam amarottama
   tvam eva paramaṃ trāṇam   asmākam amara_uttama /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    īśo hy asi payaḥ sraṣṭuṃ   tvam analpaṃ puraṃdara
   īśo hy asi payaḥ sraṣṭuṃ   tvam analpaṃ puraṃdara /
Halfverse: c    tvam eva megʰas tvaṃ vāyus   tvam agnir vaidyuto 'mbare
   tvam eva megʰas tvaṃ vāyus   tvam agnir vaidyuto_ambare /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tvam abʰragʰanavikṣeptā   tvām evāhur punar gʰanam
   tvam abʰra-gʰana-vikṣeptā   tvām eva_āhur punar gʰanam /
Halfverse: c    tvaṃ vajram atulaṃ gʰoraṃ   gʰoṣavāṃs tvaṃ balāhakaḥ
   tvaṃ vajram atulaṃ gʰoraṃ   gʰoṣavāṃs tvaṃ balāhakaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    sraṣṭā tvam eva lokānāṃ   saṃhartā cāparājitaḥ
   sraṣṭā tvam eva lokānāṃ   saṃhartā ca_aparājitaḥ /
Halfverse: c    tvaṃ jyotiḥ sarvabʰūtānāṃ   tvam ādityo vibʰāvasuḥ
   tvaṃ jyotiḥ sarva-bʰūtānāṃ   tvam ādityo vibʰāvasuḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    tvaṃ mahad bʰūtam āścaryaṃ   tvaṃ rājā tvaṃ surottamaḥ
   tvaṃ mahad bʰūtam āścaryaṃ   tvaṃ rājā tvaṃ sura_uttamaḥ /
Halfverse: c    tvaṃ viṣṇus tvaṃ sahasrākṣas   tvaṃ devas tvaṃ parāyaṇam
   tvaṃ viṣṇus tvaṃ sahasra_akṣas   tvaṃ devas tvaṃ parāyaṇam /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    tvaṃ sarvam amr̥taṃ deva   tvaṃ somaḥ paramārcitaḥ
   tvaṃ sarvam amr̥taṃ deva   tvaṃ somaḥ parama_arcitaḥ /
Halfverse: c    tvaṃ muhūrtas titʰiś ca tvaṃ   lavas tvaṃ vai punaḥ kṣaṇa
   tvaṃ muhūrtas titʰiś ca tvaṃ   lavas tvaṃ vai punaḥ kṣaṇa /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    śuklas tvaṃ bahulaś caiva   kalā kāṣṭʰā truṭis tatʰā
   śuklas tvaṃ bahulaś caiva   kalā kāṣṭʰā truṭis tatʰā /
Halfverse: c    saṃvatsararṣavo māsā   rajanyaś ca dināni ca
   saṃvatsara-r̥ṣavo māsā   rajanyaś ca dināni ca /14/


Verse: 15 
Halfverse: a    tvam uttamā sagiri vanā vasuṃdʰarā; sabʰāskaraṃ vitimiram ambaraṃ tatʰā
   tvam uttamā sagiri vanā vasuṃ-dʰarā   sabʰāskaraṃ vitimiram ambaraṃ tatʰā / q
Halfverse: c    mahodadʰiḥ satimi timiṃgilas tatʰā; mahormimān bahu makaro jʰaṣālayaḥ
   mahā_udadʰiḥ satimi timiṃgilas tatʰā   mahā_ūrmimān bahu makaro jʰaṣa_ālayaḥ /15/ q

Verse: 16 
Halfverse: a    mahad yaśas tvam iti sadābʰipūjyase; manīṣibʰir muditamanā maharṣibʰiḥ
   mahad yaśas tvam iti sadā_abʰipūjyase   manīṣibʰir mudita-manā maharṣibʰiḥ / q
Halfverse: c    abʰiṣṭutaḥ pibasi ca somam adʰvare; vaṣaṭ kr̥tāny api ca havīṃṣi bʰūtaye
   abʰiṣṭutaḥ pibasi ca somam adʰvare   vaṣaṭ kr̥tāny api ca havīṃṣi bʰūtaye /16/ q

Verse: 17 
Halfverse: a    tvaṃ vipraiḥ satatam ihejyase pʰalārtʰaṃ; vedāṅgeṣv atulabalaugʰa gīyase ca
   tvaṃ vipraiḥ satatam iha_ijyase pʰala_artʰaṃ   veda_aṅgeṣv atula-bala_ogʰa\ gīyase ca / q
Halfverse: c    tvad dʰetor yajana parāyaṇā dvijendrā; vedāṅgāny abʰigamayanti sarvavedaiḥ
   tvadd^hetor yajana parāyaṇā dvija_indrā   veda_aṅgāny abʰigamayanti sarva-vedaiḥ /17/ (E)17q



Chapter: 22 
Adhyāya 22


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evaṃ stutas tadā kadrvā   bʰagavān harivāhanaḥ
   evaṃ stutas tadā kadrvā   bʰagavān hari-vāhanaḥ /
Halfverse: c    nīlajīmūtasaṃgʰātair   vyoma sarvaṃ samāvr̥ṇot
   nīla-jīmūta-saṃgʰātair   vyoma sarvaṃ samāvr̥ṇot /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    te megʰā mumucus toyaṃ   prabʰūtaṃ vidyud ujjvalāḥ
   te megʰā mumucus toyaṃ   prabʰūtaṃ vidyud ujjvalāḥ /
Halfverse: c    parasparam ivātyartʰaṃ   garjantaḥ satataṃ divi
   parasparam iva_atyartʰaṃ   garjantaḥ satataṃ divi /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    saṃgʰātitam ivākāśaṃ   jaladaiḥ sumahādbʰutaiḥ
   saṃgʰātitam iva_ākāśaṃ   jaladaiḥ sumahā_adbʰutaiḥ / ՙ
Halfverse: c    sr̥jadbʰir atulaṃ toyam   ajasraṃ sumahāravaiḥ
   sr̥jadbʰir atulaṃ toyam   ajasraṃ sumahā-ravaiḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    saṃpranr̥ttam ivākāśaṃ   dʰārormibʰir anekaśaḥ
   saṃpranr̥ttam iva_ākāśaṃ   dʰārā_ūrmibʰir anekaśaḥ /
Halfverse: c    megʰastanita nirgʰoṣam   ambaraṃ samapadyata
   megʰa-stanita nirgʰoṣam   ambaraṃ samapadyata /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    nāgānām uttamo harśas   tadā varṣati vāsave
   nāgānām uttamo harśas   tadā varṣati vāsave /
Halfverse: c    āpūryata mahī cāpi   salilena samantataḥ
   āpūryata mahī ca_api   salilena samantataḥ /5/ (E)5



Chapter: 23 
Adhyāya 23


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    suparṇenohyamānās te   jagmus taṃ deśam āśu vai
   suparṇena_uhyamānās te   jagmus taṃ deśam āśu vai /
Halfverse: c    sāgarāmbuparikṣiptaṃ   pakṣisaṃgʰa nināditam
   sāgara_ambu-parikṣiptaṃ   pakṣi-saṃgʰa nināditam /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    vicitrapʰalapuṣpābʰir   vanarājibʰir āvr̥tam
   vicitra-pʰala-puṣpābʰir   vana-rājibʰir āvr̥tam /
Halfverse: c    bʰavanair āvr̥taṃ ramyais   tatʰā padmākarair api
   bʰavanair āvr̥taṃ ramyais   tatʰā padma_ākarair api /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    prasannasalilaiś cāpi   hradaiś citrair vibʰūṣitam
   prasanna-salilaiś ca_api   hradaiś citrair vibʰūṣitam /
Halfverse: c    divyagandʰavahaiḥ puṇyair   mārutair upavījitam
   divya-gandʰa-vahaiḥ puṇyair   mārutair upavījitam /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    upajigʰradbʰir ākāśaṃ   vr̥kṣair malayajair api
   upajigʰradbʰir ākāśaṃ   vr̥kṣair malayajair api /
Halfverse: c    śobʰitaṃ puṣpavarṣāṇi   muñcadbʰir mārutoddʰutaiḥ
   śobʰitaṃ puṣpa-varṣāṇi   muñcadbʰir māruta_uddʰutaiḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    kiradbʰir iva tatrastʰān   nāgān puṣpāmbuvr̥ṣṭibʰiḥ
   kiradbʰir iva tatrastʰān   nāgān puṣpa_ambu-vr̥ṣṭibʰiḥ /
Halfverse: c    manaḥ saṃharṣaṇaṃ puṇyaṃ   gandʰarvāpsarasāṃ priyam
   manaḥ saṃharṣaṇaṃ puṇyaṃ   gandʰarva_apsarasāṃ priyam /
Halfverse: e    nānāpakṣirutaṃ ramyaṃ   kadrū putra praharṣaṇam
   nānā-pakṣi-rutaṃ ramyaṃ   kadrū putra praharṣaṇam /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    tat te vanaṃ samāsādya   vijahruḥ pannagā mudā
   tat te vanaṃ samāsādya   vijahruḥ pannagā mudā /
Halfverse: c    abruvaṃś ca mahāvīryaṃ   suparṇaṃ patagottamam
   abruvaṃś ca mahā-vīryaṃ   suparṇaṃ pataga_uttamam /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    vahāsmān aparaṃ dvīpaṃ   suramyaṃ vipulodakam
   vaha_asmān aparaṃ dvīpaṃ   suramyaṃ vipula_udakam / q
Halfverse: c    tvaṃ hi deśān bahūn ramyān   patan paśyasi kʰecara
   tvaṃ hi deśān bahūn ramyān   patan paśyasi kʰe-cara /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    sa vicintyābravīt pakṣī   mātaraṃ vinatāṃ tadā
   sa vicintya_abravīt pakṣī   mātaraṃ vinatāṃ tadā /
Halfverse: c    kiṃ kāraṇaṃ mayā mātaḥ   kartavyaṃ sarpabʰāṣitam
   kiṃ kāraṇaṃ mayā mātaḥ   kartavyaṃ sarpa-bʰāṣitam /8/

Verse: 9  {Vinatovāca}
Halfverse: a    dāsī bʰūtāsmy anāryāyā   bʰaginyāḥ patagottama
   dāsī bʰūtā_asmy anāryāyā   bʰaginyāḥ pataga_uttama /
Halfverse: c    paṇaṃ vitatʰam āstʰāya   sarpair upadʰinā kr̥tam
   paṇaṃ vitatʰam āstʰāya   sarpair upadʰinā kr̥tam /9/

Verse: 10  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tasmiṃs tu katʰite mātrā   kāraṇe gagane caraḥ
   tasmiṃs tu katʰite mātrā   kāraṇe gagane caraḥ /
Halfverse: c    uvāca vacanaṃ sarpāṃs   tena duḥkʰena duḥkʰitaḥ
   uvāca vacanaṃ sarpāṃs   tena duḥkʰena duḥkʰitaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    kim āhr̥tya viditvā vā   kiṃ vā kr̥tveha pauruṣam
   kim āhr̥tya viditvā vā   kiṃ vā kr̥tvā_iha pauruṣam /
Halfverse: c    dāsyād vo vipramucyeyaṃ   satyaṃ śaṃsata lelihāḥ
   dāsyād vo vipramucyeyaṃ   satyaṃ śaṃsata lelihāḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    śrutvā tam abruvan sarpā   āharāmr̥tam ojasā
   śrutvā tam abruvan sarpā āhara_amr̥tam ojasā /
Halfverse: c    tato dāsyād vipramokṣo   bʰavitā tava kʰecara
   tato dāsyād vipramokṣo   bʰavitā tava kʰe-cara /12/ (E)12



Chapter: 24 
Adhyāya 24


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    ity ukto garuḍaḥ sarpair   tato mātaram abravīt
   ity ukto garuḍaḥ sarpair   tato mātaram abravīt /
Halfverse: c    gaccʰāmy amr̥tam āhartuṃ   bʰakṣyam iccʰāmi veditum
   gaccʰāmy amr̥tam āhartuṃ   bʰakṣyam iccʰāmi veditum /1/

Verse: 2  {Vinatovāca}
Halfverse: a    samudrakukṣāv ekānte   niṣādālayam uttamam
   samudra-kukṣāv ekānte   niṣāda_ālayam uttamam /
Halfverse: c    sahasrāṇām anekānāṃ   tān bʰuktvāmr̥tam ānaya
   sahasrāṇām anekānāṃ   tān bʰuktvā_amr̥tam ānaya /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    na tu te brāhmaṇaṃ hantuṃ   kāryā buddʰiḥ kadā cana
   na tu te brāhmaṇaṃ hantuṃ   kāryā buddʰiḥ kadācana /
Halfverse: c    avadʰyasarvabʰūtānāṃ   brāhmaṇo hy analopamaḥ
   avadʰya-sarva-bʰūtānāṃ   brāhmaṇo hy anala_upamaḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    agnir arko viṣaṃ śastraṃ   vipro bʰavati kopitaḥ
   agnir arko viṣaṃ śastraṃ   vipro bʰavati kopitaḥ /
Halfverse: c    bʰūtānām agrabʰug vipro   varṇaśreṣṭʰaḥ pitā guruḥ {!}
   bʰūtānām agrabʰug vipro   varṇa-śreṣṭʰaḥ pitā guruḥ /4/ {!}

Verse: 5  {Garuḍa uvāca}
Halfverse: a    yatʰāham abʰijānīyāṃ   brāhmaṇaṃ lakṣaṇaiḥ śubʰaiḥ
   yatʰā_aham abʰijānīyāṃ   brāhmaṇaṃ lakṣaṇaiḥ śubʰaiḥ /
Halfverse: c    tan me kāraṇato mātaḥ   pr̥ccʰato vaktum arhasi
   tan me kāraṇato mātaḥ   pr̥ccʰato vaktum arhasi /5/ ՙ

Verse: 6  {Vinatovāca}
Halfverse: a    yas te kaṇṭʰam anuprāpto   nigīrṇaṃ baḍiśaṃ yatʰā
   yas te kaṇṭʰam anuprāpto   nigīrṇaṃ baḍiśaṃ yatʰā /
Halfverse: c    dahed aṅgāravat putra   taṃ vidyād bāhmaṇarṣabʰam
   dahed aṅgāravat putra   taṃ vidyād bāhmaṇa-r̥ṣabʰam /6/

Verse: 7  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    provāca cainaṃ vinatā   putrahārdād idaṃ vacaḥ
   provāca ca_enaṃ vinatā   putra-hārdād idaṃ vacaḥ /
Halfverse: c    jānanty apy atulaṃ vīryam   āśīrvādasamanvitam
   jānanty apy atulaṃ vīryam   āśīr-vāda-samanvitam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    pakṣau te mārutaḥ pātu   candraḥ pr̥ṣṭʰaṃ tu putraka
   pakṣau te mārutaḥ pātu   candraḥ pr̥ṣṭʰaṃ tu putraka /
Halfverse: c    śiras tu pātu te vahnir   bʰāskaraḥ sarvam eva tu
   śiras tu pātu te vahnir   bʰāskaraḥ sarvam eva tu /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    ahaṃ ca te sadā putra   śānti svasti parāyaṇā
   ahaṃ ca te sadā putra   śānti svasti parāyaṇā /
Halfverse: c    ariṣṭaṃ vraja pantʰānaṃ   vatsa kāryārtʰasiddʰaye
   ariṣṭaṃ vraja pantʰānaṃ   vatsa kārya_artʰa-siddʰaye /9/


Verse: 10 
Halfverse: a    tataḥ sa mātur vacanaṃ niśamya; vitatya pakṣau nabʰa utpapāta
   tataḥ sa mātur vacanaṃ niśamya   vitatya pakṣau nabʰa\ utpapāta /
Halfverse: c    tato niṣādān balavān upāgamad; bubʰukṣitaḥ kāla ivāntako mahān
   tato niṣādān balavān upāgamad   bubʰukṣitaḥ kāla\ iva_antako mahān /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    sa tān niṣādān upasaṃharaṃs tadā; rajaḥ samuddʰūya nabʰaḥspr̥śaṃ mahat
   sa tān niṣādān upasaṃharaṃs tadā   rajaḥ samuddʰūya nabʰaḥ-spr̥śaṃ mahat /
Halfverse: c    samudrakukṣau ca viśoṣayan payaḥ; samīpagān bʰūmidʰarān vicālayan
   samudra-kukṣau ca viśoṣayan payaḥ   samīpagān bʰūmi-dʰarān vicālayan /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    tataḥ sa cakre mahad ānanaṃ tadā; niṣādamārgaṃ pratirudʰya pakṣirāṭ
   tataḥ sa cakre mahad ānanaṃ tadā   niṣāda-mārgaṃ pratirudʰya pakṣi-rāṭ /
Halfverse: c    tato niṣādās tvaritāḥ pravavrajur; yato mukʰaṃ tasya bʰujaṃgabʰojitaḥ
   tato niṣādās tvaritāḥ pravavrajur   yato mukʰaṃ tasya bʰujaṃga-bʰojitaḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    tad ānanaṃ vivr̥tam atipramāṇavat; samabʰyayur gaganam ivārditāḥ kʰagāḥ
   tad ānanaṃ vivr̥tam atipramāṇavat   samabʰyayur gaganam iva_arditāḥ kʰagāḥ / q
Halfverse: c    sahasraśaḥ pavanarajo 'bʰramohitā; mahānila pracalita pādape vane
   sahasraśaḥ pavana-rajo_abʰra-mohitā   mahā_anila pracalita pādape vane /13/ q

Verse: 14 
Halfverse: a    tataḥ kʰago vadanam amitratāpanaḥ; samāharat paricapalo mahābalaḥ
   tataḥ kʰago vadanam amitra-tāpanaḥ   samāharat paricapalo mahā-balaḥ / q
Halfverse: c    niṣūdayan bahuvidʰa matsyabʰakṣiṇo; bubʰukṣito gaganacareśvaras tadā
   niṣūdayan bahu-vidʰa matsya-bʰakṣiṇo   bubʰukṣito gagana-cara_īśvaras tadā /14/ (E)14q



Chapter: 25 
Adhyāya 25


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tasya kaṇṭʰam anuprāpto   brāhmaṇaḥ saha bʰāryayā
   tasya kaṇṭʰam anuprāpto   brāhmaṇaḥ saha bʰāryayā /
Halfverse: c    dahan dīpta ivāṅgāras   tam uvācāntarikṣagaḥ
   dahan dīpta\ iva_aṅgāras   tam uvāca_antarikṣagaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    dvijottama vinirgaccʰa   tūrṇam āsyād apāvr̥tān
   dvija_uttama vinirgaccʰa   tūrṇam āsyād apāvr̥tān /
Halfverse: c    na hi me brāhmaṇo vadʰyaḥ   pāpeṣv api rataḥ sadā
   na hi me brāhmaṇo vadʰyaḥ   pāpeṣv api rataḥ sadā /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    bruvāṇam evaṃ garuḍaṃ   brāhmaṇaḥ samabʰāṣata
   bruvāṇam evaṃ garuḍaṃ   brāhmaṇaḥ samabʰāṣata /
Halfverse: c    niṣādī mama bʰāryeyaṃ   nirgaccʰatu mayā saha
   niṣādī mama bʰāryā_iyaṃ   nirgaccʰatu mayā saha /3/

Verse: 4  {Garuḍa uvāca}
Halfverse: a    etām api niṣādīṃ tvaṃ   parigr̥hyāśu niṣpata
   etām api niṣādīṃ tvaṃ   parigr̥hya_āśu niṣpata /
Halfverse: c    tūrṇaṃ saṃbʰāvayātmānam   ajīrṇaṃ mama tejasā
   tūrṇaṃ saṃbʰāvaya_ātmānam   ajīrṇaṃ mama tejasā /4/

Verse: 5  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tataḥ sa vipro niṣkrānto   niṣādī sahitas tadā
   tataḥ sa vipro niṣkrānto   niṣādī sahitas tadā /
Halfverse: c    vardʰayitvā ca garuḍam   iṣṭaṃ deśaṃ jagāma ha
   vardʰayitvā ca garuḍam   iṣṭaṃ deśaṃ jagāma ha /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    sahabʰārye viniṣkrānte   tasmin vipre sa pakṣirāṭ
   sahabʰārye viniṣkrānte   tasmin vipre sa pakṣi-rāṭ /
Halfverse: c    vitatya pakṣāv ākāśam   utpapāta manojavaḥ
   vitatya pakṣāv ākāśam   utpapāta mano-javaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    tato 'paśyat sa pitaraṃ   pr̥ṣṭʰaś cākʰyātavān pituḥ
   tato_apaśyat sa pitaraṃ   pr̥ṣṭʰaś ca_ākʰyātavān pituḥ /
Halfverse: c    ahaṃ hi sarpaiḥ prahitaḥ   somam āhartum udyataḥ
   ahaṃ hi sarpaiḥ prahitaḥ   somam āhartum udyataḥ /
Halfverse: e    mātur dāsya vimokṣārtʰam   āhariṣye tam adya vai
   mātur dāsya vimokṣa_artʰam   āhariṣye tam adya vai /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    mātrā cāsmi samādiṣṭo   niṣādān bʰakṣayeti vai
   mātrā ca_asmi samādiṣṭo   niṣādān bʰakṣaya_iti vai /
Halfverse: c    na ca me tr̥ptir abʰavad   bʰakṣayitvā sahasraśaḥ
   na ca me tr̥ptir abʰavad   bʰakṣayitvā sahasraśaḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tasmād bʰoktavyam aparaṃ   bʰagavan pradiśasva me
   tasmād bʰoktavyam aparaṃ   bʰagavan pradiśasva me /
Halfverse: c    yad bʰuktvāmr̥tam āhartuṃ   samartʰaḥ syām ahaṃ prabʰo
   yad bʰuktvā_amr̥tam āhartuṃ   samartʰaḥ syām ahaṃ prabʰo /9/

Verse: 10  {Kaśyapa uvāca}
Halfverse: a    āsīd vibʰāvasur nāma   maharṣiḥ kopano bʰr̥śam
   āsīd vibʰāvasur nāma   maharṣiḥ kopano bʰr̥śam /
Halfverse: c    bʰrātā tasyānujaś cāsīt   supratīko mahātapāḥ
   bʰrātā tasya_anujaś ca_āsīt   supratīko mahā-tapāḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    sa neccʰati dʰanaṃ bʰrātrā   sahaikastʰaṃ mahāmuniḥ
   sa na_iccʰati dʰanaṃ bʰrātrā   saha_ekastʰaṃ mahā-muniḥ /
Halfverse: c    vibʰāgaṃ kīrtayaty eva   supratīko 'tʰa nityaśaḥ
   vibʰāgaṃ kīrtayaty eva   supratīko_atʰa nityaśaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    atʰābravīc ca taṃ bʰrātā   supratīkaṃ vibʰāvasuḥ
   atʰa_abravīc ca taṃ bʰrātā   supratīkaṃ vibʰāvasuḥ /
Halfverse: c    vibʰāgaṃ bahavo mohāt   kartum iccʰanti nityadā
   vibʰāgaṃ bahavo mohāt   kartum iccʰanti nityadā /
Halfverse: e    tato vibʰaktā anyonyaṃ   nādriyante 'rtʰamohitāḥ
   tato vibʰaktā\ anyonyaṃ   na_ādriyante_artʰa-mohitāḥ /12/ ՙ

Verse: 13 
Halfverse: a    tataḥ svārtʰaparān mūḍʰān   pr̥tʰag bʰūtān svakair dʰanaiḥ
   tataḥ sva_artʰa-parān mūḍʰān   pr̥tʰag bʰūtān svakair dʰanaiḥ /
Halfverse: c    viditvā bʰedayanty etān   amitrā mitrarūpiṇaḥ
   viditvā bʰedayanty etān   amitrā mitra-rūpiṇaḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    viditvā cāpare bʰinnān   antareṣu patanty atʰa
   viditvā ca_apare bʰinnān   antareṣu patanty atʰa /
Halfverse: c    bʰinnānām atulo nāśaḥ   kṣipram eva pravartate
   bʰinnānām atulo nāśaḥ   kṣipram eva pravartate /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    tasmāc caiva vibʰāgārtʰaṃ   na praśaṃsanti paṇḍitāḥ
   tasmāc caiva vibʰāga_artʰaṃ   na praśaṃsanti paṇḍitāḥ /
Halfverse: c    guru śāstre nibaddʰānām   anyonyam abʰiśaṅkinām
   guru śāstre nibaddʰānām   anyonyam abʰiśaṅkinām /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    niyantuṃ na hi śakyas tvaṃ   bʰedano dʰanam iccʰasi
   niyantuṃ na hi śakyas tvaṃ   bʰedano dʰanam iccʰasi /
Halfverse: c    yasmāt tasmāt supratīka   hastitvaṃ samavāpsyasi
   yasmāt tasmāt supratīka   hastitvaṃ samavāpsyasi /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    śaptas tv evaṃ supratīko   vibʰāvasum atʰābravīt
   śaptas tv evaṃ supratīko   vibʰāvasum atʰa_abravīt /
Halfverse: c    tvam apy antarjalacaraḥ   kaccʰapaḥ saṃbʰaviṣyasi
   tvam apy antar-jala-caraḥ   kaccʰapaḥ saṃbʰaviṣyasi /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    evam anyonyaśāpāt tau   supratīka vibʰāvasū
   evam anyonya-śāpāt tau   supratīka vibʰāvasū /
Halfverse: c    gajakaccʰapatāṃ prāptāv   artʰārtʰaṃ mūḍʰacetasau
   gaja-kaccʰapatāṃ prāptāv   artʰa_artʰaṃ mūḍʰa-cetasau /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    roṣadoṣānuṣaṅgeṇa   tiryagyonigatāv api
   roṣa-doṣa_anuṣaṅgeṇa   tiryag-yoni-gatāv api /
Halfverse: c    parasparadveṣaratau   pramāṇa baladarpitau
   paraspara-dveṣa-ratau   pramāṇa bala-darpitau /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    sarasy asmin mahākāyau   pūrvavairānusāriṇau
   sarasy asmin mahā-kāyau   pūrva-vaira_anusāriṇau /
Halfverse: c    tayor ekataraḥ śrīmān   samupaiti mahāgajaḥ
   tayor ekataraḥ śrīmān   samupaiti mahā-gajaḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    tasya br̥ṃhita śabdena   kūrmo 'py antarjale śayaḥ
   tasya br̥ṃhita śabdena   kūrmo_apy antar-jale śayaḥ /
Halfverse: c    uttʰito 'sau mahākāyaḥ   kr̥tsnaṃ saṃkṣobʰayan saraḥ
   uttʰito_asau mahā-kāyaḥ   kr̥tsnaṃ saṃkṣobʰayan saraḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    taṃ dr̥ṣṭvāveṣṭita karaḥ   pataty eṣa gajo jalam
   taṃ dr̥ṣṭvā_āveṣṭita karaḥ   pataty eṣa gajo jalam /
Halfverse: c    dantahastāgra lāṅgūlapādavegena   vīryavān
   danta-hasta_agra lāṅgūla-pāda-vegena   vīryavān /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    taṃ vikṣobʰayamāṇaṃ tu   saro bahu jʰaṣākulam
   taṃ vikṣobʰayamāṇaṃ tu   saro bahu jʰaṣa_ākulam /
Halfverse: c    kūrmo 'py abʰyudyata śirā   yuddʰāyābʰyeti vīryavān
   kūrmo_apy abʰyudyata śirā   yuddʰāya_abʰyeti vīryavān /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    ṣaḍ uccʰrito yojanāni   gajas tad dviguṇāyataḥ
   ṣaḍ uccʰrito yojanāni   gajas tad dviguṇa_āyataḥ /
Halfverse: c    kūrmas triyojanotsedʰo   daśayojanamaṇḍalaḥ
   kūrmas tri-yojana_utsedʰo   daśa-yojana-maṇḍalaḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    tāv etau yuddʰasaṃmattau   parasparajayaiṣiṇau
   tāv etau yuddʰa-saṃmattau   paraspara-jaya_eṣiṇau /
Halfverse: c    upayujyāśu karmedaṃ   sādʰayepsitam ātmanaḥ
   upayujya_āśu karma_idaṃ   sādʰaya_īpsitam ātmanaḥ /25/

Verse: 26  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    sa tac cʰrutvā pitur vākyaṃ   bʰīmavego 'ntarikṣagaḥ
   sa tat śrutvā pitur vākyaṃ   bʰīma-vego_antarikṣagaḥ /
Halfverse: c    nakʰena jagam ekena   kūrmam ekena cākṣipat
   nakʰena jagam ekena   kūrmam ekena ca_ākṣipat /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    samutpapāta cākāśaṃ   tata uccair vihaṃgamaḥ
   samutpapāta ca_ākāśaṃ   tata\ uccair vihaṃgamaḥ /
Halfverse: c    so 'lamba tīrtʰam āsādya   deva vr̥kṣān upāgamat
   so_alamba tīrtʰam āsādya   deva vr̥kṣān upāgamat /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    te bʰītāḥ samakampanta   tasya pakṣānilāhatāḥ
   te bʰītāḥ samakampanta   tasya pakṣa_anila_āhatāḥ /
Halfverse: c    na no bʰañjyād iti tadā   divyāḥ kanakaśākʰinaḥ
   na no bʰañjyād iti tadā   divyāḥ kanaka-śākʰinaḥ /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    pracalāṅgān sa tān dr̥ṣṭvā   manoratʰapʰalāṅkurān
   pracala_aṅgān sa tān dr̥ṣṭvā   mano-ratʰa-pʰala_aṅkurān /
Halfverse: c    anyān atularūpāṅgān   upacakrāma kʰecaraḥ
   anyān atula-rūpa_aṅgān   upacakrāma kʰe-caraḥ /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    kāñcanai rājataiś caiva   pʰalair vaiḍūrya śākʰinaḥ
   kāñcanai rājataiś caiva   pʰalair vaiḍūrya śākʰinaḥ /
Halfverse: c    sāgarāmbuparikṣiptān   bʰrājamānān mahādrumān
   sāgara_ambu-parikṣiptān   bʰrājamānān mahā-drumān /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    tam uvāca kʰaga śreṣṭʰaṃ   tatra rohiṇa pādapaḥ
   tam uvāca kʰaga śreṣṭʰaṃ   tatra rohiṇa pādapaḥ /
Halfverse: c    atipravr̥ddʰaḥ sumahān   āpatantaṃ manojavam
   atipravr̥ddʰaḥ sumahān   āpatantaṃ mano-javam /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    yaiṣā mama mahāśākʰā   śatayojanam āyatā
   yā_eṣā mama mahā-śākʰā   śata-yojanam āyatā /
Halfverse: c    etām āstʰāya śākʰāṃ tvaṃ   kʰādemau gajakaccʰapau
   etām āstʰāya śākʰāṃ tvaṃ   kʰāda_imau gaja-kaccʰapau /32/


Verse: 33 
Halfverse: a    tato drumaṃ patagasahasrasevitaṃ; mahīdʰara pratimavapuḥ prakampayan
   tato drumaṃ pataga-sahasra-sevitaṃ   mahī-dʰara pratima-vapuḥ prakampayan / q
Halfverse: c    kʰagottamo drutam abʰipatya vegavān; babʰañja tām avirala patrasaṃvr̥tām
   kʰaga_uttamo drutam abʰipatya vegavān   babʰañja tām avirala patra-saṃvr̥tām /33/ (E)33q



Chapter: 26 
Adhyāya 26


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    spr̥ṣṭamātrā tu padbʰyāṃ sa   garuḍena balīyasā
   spr̥ṣṭa-mātrā tu padbʰyāṃ sa   garuḍena balīyasā /
Halfverse: c    abʰajyata taroḥ śākʰā   bʰagnāṃ cainām adʰārayat
   abʰajyata taroḥ śākʰā   bʰagnāṃ ca_enām adʰārayat /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    tāṃ bʰagnāṃ sa mahāśākʰāṃ   smayan samavalokayan
   tāṃ bʰagnāṃ sa mahā-śākʰāṃ   smayan samavalokayan /
Halfverse: c    atʰātra lambato 'paśyad   vālakʰilyān adʰomukʰān
   atʰa_atra lambato_apaśyad   vālakʰilyān adʰo-mukʰān /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sa tadvināśasaṃtrāsād   anupatya kʰagādʰipaḥ
   sa tad-vināśa-saṃtrāsād   anupatya kʰaga_adʰipaḥ /
Halfverse: c    śākʰām āsyena jagrāha   teṣām evānvavekṣayā
   śākʰām āsyena jagrāha   teṣām eva_anvavekṣayā /
Halfverse: e    śanaiḥ paryapatat pakṣī   parvatān praviśātayan
   śanaiḥ paryapatat pakṣī   parvatān praviśātayan /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    evaṃ so 'bʰyapatad deśān   bahūn sagaja kaccʰapaḥ
   evaṃ so_abʰyapatad deśān   bahūn sagaja kaccʰapaḥ /
Halfverse: c    dayārtʰaṃ vālakʰilyānāṃ   na ca stʰānam avindata
   dayā_artʰaṃ vālakʰilyānāṃ   na ca stʰānam avindata /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    sa gatvā parvataśreṣṭʰaṃ   gandʰamādanam avyayam
   sa gatvā parvata-śreṣṭʰaṃ   gandʰa-mādanam avyayam /
Halfverse: c    dadarśa kaśyapaṃ tatra   pitaraṃ tapasi stʰitam
   dadarśa kaśyapaṃ tatra   pitaraṃ tapasi stʰitam /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    dadarśa taṃ pitā cāpi   divyarūpaṃ vihaṃgamam
   dadarśa taṃ pitā ca_api   divya-rūpaṃ vihaṃgamam /
Halfverse: c    tejo vīryabalopetaṃ   manomārutaraṃhasam
   tejo vīrya-bala_upetaṃ   mano-māruta-raṃhasam /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    śailaśr̥ṅgapratīkāśaṃ   brahmadaṇḍam ivodyatam
   śaila-śr̥ṅga-pratīkāśaṃ   brahma-daṇḍam iva_udyatam /
Halfverse: c    acintyam anabʰijñeyaṃ   sarvabʰūtabʰayaṃkaram
   acintyam anabʰijñeyaṃ   sarva-bʰūta-bʰayaṃ-karam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    māyāvīryadʰaraṃ sākṣād   agnim iddʰam ivodyatam
   māyā-vīrya-dʰaraṃ sākṣād   agnim iddʰam iva_udyatam /
Halfverse: c    apradʰr̥ṣyam ajeyaṃ ca   devadānavarākṣasaiḥ
   apradʰr̥ṣyam ajeyaṃ ca   deva-dānava-rākṣasaiḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    bʰettāraṃ giriśr̥ṅgāṇāṃ   nadī jalaviśoṣaṇam
   bʰettāraṃ giri-śr̥ṅgāṇāṃ   nadī jala-viśoṣaṇam /
Halfverse: c    lokasaṃloḍanaṃ gʰoraṃ   kr̥tāntasamadarśanam
   loka-saṃloḍanaṃ gʰoraṃ   kr̥ta_anta-sama-darśanam /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tam āgatam abʰiprekṣya   bʰagavān kaśyapas tadā
   tam āgatam abʰiprekṣya   bʰagavān kaśyapas tadā /
Halfverse: c    viditvā cāsya saṃkalpam   idaṃ vacanam abravīt
   viditvā ca_asya saṃkalpam   idaṃ vacanam abravīt /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    putra mā sāhasaṃ kārṣīr   mā sadyo lapsyase vyatʰām
   putra mā sāhasaṃ kārṣīr   mā sadyo lapsyase vyatʰām /
Halfverse: c    mā tvā daheyuḥ saṃkruddʰā   vālakʰilyā marīcipāḥ
   mā tvā daheyuḥ saṃkruddʰā   vālakʰilyā marīcipāḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    prasādayām āsa sa tān   kaśyapaḥ putrakāraṇāt
   prasādayām āsa sa tān   kaśyapaḥ putra-kāraṇāt /
Halfverse: c    vālakʰilyāṃs tapaḥsiddʰān   idam uddiśya kāraṇam
   vālakʰilyāṃs tapaḥ-siddʰān   idam uddiśya kāraṇam /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    prajāhitārtʰam ārambʰo   garuḍasya tapodʰanāḥ
   prajā-hita_artʰam ārambʰo   garuḍasya tapo-dʰanāḥ /
Halfverse: c    cikīrṣati mahat karma   tadanujñātum arhatʰa
   cikīrṣati mahat karma   tad-anujñātum arhatʰa /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    evam uktā bʰagavatā   munayas te samabʰyayuḥ
   evam uktā bʰagavatā   munayas te samabʰyayuḥ /
Halfverse: c    muktvā śākʰāṃ giriṃ puṇyaṃ   himavantaṃ tapo 'rtʰinaḥ
   muktvā śākʰāṃ giriṃ puṇyaṃ   himavantaṃ tapo_artʰinaḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    tatas teṣv apayāteṣu   pitaraṃ vinatātmajaḥ
   tatas teṣv apayāteṣu   pitaraṃ vinatā_ātmajaḥ /
Halfverse: c    śākʰā vyākṣiptavadanaḥ   paryapr̥ccʰata kaśyapam
   śākʰā vyākṣipta-vadanaḥ   paryapr̥ccʰata kaśyapam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    bʰagavan kva vimuñcāmi   taruśākʰām imām aham
   bʰagavan kva vimuñcāmi   taru-śākʰām imām aham /
Halfverse: c    varjitaṃ brāhmaṇair deśam   ākʰyātu bʰagavān mama
   varjitaṃ brāhmaṇair deśam   ākʰyātu bʰagavān mama /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    tato niṣpuruṣaṃ śailaṃ   himasaṃruddʰa kandaram
   tato niṣpuruṣaṃ śailaṃ   hima-saṃruddʰa kandaram /
Halfverse: c    agamyaṃ manasāpy anyais   tasyācakʰyau sa kaśyapaḥ
   agamyaṃ manasā_apy anyais   tasya_ācakʰyau sa kaśyapaḥ /17/ q

Verse: 18 
Halfverse: a    taṃ parvata mahākukṣim   āviśya manasā kʰagāḥ
   taṃ parvata mahā-kukṣim   āviśya manasā kʰagāḥ /
Halfverse: c    javenābʰyapatat tārkṣyaḥ   saśākʰā gajakaccʰapaḥ
   javena_abʰyapatat tārkṣyaḥ   saśākʰā gaja-kaccʰapaḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    na tāṃ vadʰraḥ pariṇahec   cʰatacarmā mahān aṇuḥ
   na tāṃ vadʰraḥ pariṇahet   śata-carmā mahān aṇuḥ /
Halfverse: c    śākʰino mahatīṃ śākʰāṃ   yāṃ pragr̥hya yayau kʰagaḥ
   śākʰino mahatīṃ śākʰāṃ   yāṃ pragr̥hya yayau kʰagaḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tataḥ sa śatasāhasraṃ   yojanāntaram āgataḥ
   tataḥ sa śata-sāhasraṃ   yojana_antaram āgataḥ /
Halfverse: c    kālena nātimahatā   garuḍaḥ patatāṃ varaḥ
   kālena nātimahatā   garuḍaḥ patatāṃ varaḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    sa taṃ gatvā kṣaṇenaiva   parvataṃ vacanāt pituḥ
   sa taṃ gatvā kṣaṇena_eva   parvataṃ vacanāt pituḥ /
Halfverse: c    amuñcan mahatīṃ śākʰāṃ   sasvanāṃ tatra kʰecaraḥ
   amuñcan mahatīṃ śākʰāṃ   sasvanāṃ tatra kʰe-caraḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    pakṣānilahataś cāsya   prākampata sa śailarāṭ
   pakṣa_anila-hataś ca_asya   prākampata sa śaila-rāṭ /
Halfverse: c    mumoca puṣpavarṣaṃ ca   samāgalita pādapaḥ
   mumoca puṣpa-varṣaṃ ca   samāgalita pādapaḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    śr̥ṅgāṇi ca vyaśīryanta   gires tasya samantataḥ
   śr̥ṅgāṇi ca vyaśīryanta   gires tasya samantataḥ /
Halfverse: c    maṇikāñcanacitrāṇi   śobʰayanti mahāgirim
   maṇi-kāñcana-citrāṇi   śobʰayanti mahā-girim /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    śākʰino bahavaś cāpi   śākʰayābʰihatās tayā
   śākʰino bahavaś ca_api   śākʰayā_abʰihatās tayā /
Halfverse: c    kāñcanaiḥ kusumair bʰānti   vidyutvanta ivāmbudāḥ
   kāñcanaiḥ kusumair bʰānti   vidyutvanta\ iva_ambudāḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    te hemavikacā bʰūyo   yuktāḥ parvatadʰātubʰiḥ
   te hema-vikacā bʰūyo   yuktāḥ parvata-dʰātubʰiḥ /
Halfverse: c    vyarājañ śākʰinas tatra   sūryāṃśupratirañjitāḥ
   vyarājan śākʰinas tatra   sūrya_aṃśu-pratirañjitāḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    tatas tasya gireḥ śr̥ṅgam   āstʰāya sa kʰagottamaḥ
   tatas tasya gireḥ śr̥ṅgam   āstʰāya sa kʰaga_uttamaḥ /
Halfverse: c    bʰakṣayām āsa garuḍas   tāv ubʰau gajakaccʰapau
   bʰakṣayām āsa garuḍas   tāv ubʰau gaja-kaccʰapau /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    tataḥ parvatakūṭāgrād   utpapāta manojavaḥ
   tataḥ parvata-kūṭa_agrād   utpapāta mano-javaḥ /
Halfverse: c    prāvartantātʰa devānām   utpātā bʰayavedinaḥ
   prāvartanta_atʰa devānām   utpātā bʰaya-vedinaḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    indrasya varjaṃ dayitaṃ   prajajvāla vyatʰānvitam
   indrasya varjaṃ dayitaṃ   prajajvāla vyatʰā_anvitam /
Halfverse: c    sadʰūmā cāpatat sārcir   divolkā nabʰasaś cyutā
   sadʰūmā ca_apatat sārcir   diva_ulkā nabʰasaś cyutā /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    tatʰā vasūnāṃ rudrāṇām   ādityānāṃ ca sarvaśaḥ
   tatʰā vasūnāṃ rudrāṇām   ādityānāṃ ca sarvaśaḥ /
Halfverse: c    sādʰyānāṃ marutāṃ caiva   ye cānye devatā gaṇāḥ
   sādʰyānāṃ marutāṃ caiva   ye ca_anye devatā gaṇāḥ /
Halfverse: e    svaṃ svaṃ praharaṇaṃ teṣāṃ   parasparam upādravat
   svaṃ svaṃ praharaṇaṃ teṣāṃ   parasparam upādravat /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    abʰūtapūrvaṃ saṃgrāme   tadā devāsure 'pi ca
   abʰūta-pūrvaṃ saṃgrāme   tadā deva_asure_api ca /
Halfverse: c    vavur vātāḥ sanirgʰātāḥ   petur ulkāḥ samantataḥ
   vavur vātāḥ sanirgʰātāḥ   petur ulkāḥ samantataḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    nirabʰram api cākāśaṃ   prajagarja mahāsvanam
   nirabʰram api ca_ākāśaṃ   prajagarja mahā-svanam /
Halfverse: c    devānām api yo devaḥ   so 'py avarṣad asr̥k tadā
   devānām api yo devaḥ   so_apy avarṣad asr̥k tadā /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    mamlur mālyāni devānāṃ   śemus tejāṃsi caiva hi
   mamlur mālyāni devānāṃ   śemus tejāṃsi caiva hi /
Halfverse: c    utpātamegʰā raudrāś ca   vavarṣuḥ śoṇitaṃ bahu
   utpāta-megʰā raudrāś ca   vavarṣuḥ śoṇitaṃ bahu /
Halfverse: e    rajāṃsi mukuṭāny eṣām   uttʰitāni vyadʰarṣayan
   rajāṃsi mukuṭāny eṣām   uttʰitāni vyadʰarṣayan /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    tatas trāsasamudvignaḥ   sahadevaiḥ śatakratuḥ
   tatas trāsa-samudvignaḥ   saha-devaiḥ śata-kratuḥ /
Halfverse: c    utpātān dāruṇān paśyann   ity uvāca br̥haspatim
   utpātān dāruṇān paśyann   ity uvāca br̥haspatim /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    kimartʰaṃ bʰagavan gʰorā   mahotpātāḥ samuttʰitāḥ
   kim-artʰaṃ bʰagavan gʰorā   mahā_utpātāḥ samuttʰitāḥ /
Halfverse: c    na ca śatruṃ prapaśyāmi   yudʰi yo naḥ pradʰarṣayet
   na ca śatruṃ prapaśyāmi   yudʰi yo naḥ pradʰarṣayet /34/

Verse: 35  {Br̥haspatir uvāca}
Halfverse: a    tavāparādʰād devendra   pramādāc ca śatakrato
   tava_aparādʰād deva_indra   pramādāc ca śata-krato /
Halfverse: c    tapasā vālakʰilyānāṃ   bʰūtam utpannam adbʰutam
   tapasā vālakʰilyānāṃ   bʰūtam utpannam adbʰutam /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    kaśyapasya muneḥ putro   vinatāyāś ca kʰecaraḥ
   kaśyapasya muneḥ putro   vinatāyāś ca kʰe-caraḥ /
Halfverse: c    hartuṃ somam anuprāpto   balavān kāmarūpavān
   hartuṃ somam anuprāpto   balavān kāma-rūpavān /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    samartʰo balināṃ śreṣṭʰo   hartuṃ somaṃ vihaṃgamaḥ
   samartʰo balināṃ śreṣṭʰo   hartuṃ somaṃ vihaṃgamaḥ /
Halfverse: c    sarvaṃ saṃbʰāvayāmy asminn   asādʰyam api sādʰayet
   sarvaṃ saṃbʰāvayāmy asminn   asādʰyam api sādʰayet /37/

Verse: 38  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    śrutvaitad vacanaṃ śakraḥ   provācāmr̥ta rakṣiṇaḥ
   śrutvā_etad vacanaṃ śakraḥ   provāca_amr̥ta rakṣiṇaḥ /
Halfverse: c    mahāvīryabalaḥ pakṣī   hartuṃ somam ihodyataḥ
   mahā-vīrya-balaḥ pakṣī   hartuṃ somam iha_udyataḥ /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    yuṣmān saṃbodʰayāmy eṣa   yatʰā sa na hared balāt
   yuṣmān saṃbodʰayāmy eṣa   yatʰā sa na hared balāt /
Halfverse: c    atulaṃ hi balaṃ tasya   br̥haspatir uvāca me
   atulaṃ hi balaṃ tasya   br̥haspatir uvāca me /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    tac cʰrutvā vibudʰā vākyaṃ   vismitā yatnam āstʰitāḥ
   tat śrutvā vibudʰā vākyaṃ   vismitā yatnam āstʰitāḥ /
Halfverse: c    parivāryāmr̥taṃ tastʰur   vajrī cendraḥ śatakratuḥ
   parivārya_amr̥taṃ tastʰur   vajrī ca_indraḥ śata-kratuḥ /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    dʰārayanto mahārhāṇi   kavacāni manasvinaḥ
   dʰārayanto mahā_arhāṇi   kavacāni manasvinaḥ /
Halfverse: c    kāñcanāni vicitrāṇi   vaiḍūrya vikr̥tāni ca
   kāñcanāni vicitrāṇi   vaiḍūrya vikr̥tāni ca /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    vividʰāni ca śastrāṇi   gʰorarūpāṇy anekaśaḥ
   vividʰāni ca śastrāṇi   gʰora-rūpāṇy anekaśaḥ /
Halfverse: c    śitatīkṣṇāgra dʰārāṇi   samudyamya sahasraśaḥ
   śita-tīkṣṇa_agra dʰārāṇi   samudyamya sahasraśaḥ /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    savispʰuliṅgajvālāni   sadʰūmāni ca sarvaśaḥ
   savispʰuliṅga-jvālāni   sadʰūmāni ca sarvaśaḥ /
Halfverse: c    cakrāṇi parigʰāṃś caiva   triśūlāni paraśvadʰān
   cakrāṇi parigʰāṃś caiva   tri-śūlāni paraśvadʰān /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    śaktīś ca vividʰās tīkṣṇāḥ   karavālāṃś ca nirmalān
   śaktīś ca vividʰās tīkṣṇāḥ   kara-vālāṃś ca nirmalān /
Halfverse: c    svadeharūpāṇy ādāya   gadāś cograpradarśanāḥ
   sva-deha-rūpāṇy ādāya   gadāś ca_ugra-pradarśanāḥ /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    taiḥ śastrair bʰānumadbʰis te   divyābʰaraṇabʰūṣitāḥ
   taiḥ śastrair bʰānumadbʰis te   divya_ābʰaraṇa-bʰūṣitāḥ /
Halfverse: c    bʰānumantaḥ suragaṇās   tastʰur vigatakalmaṣāḥ
   bʰānumantaḥ sura-gaṇās   tastʰur vigata-kalmaṣāḥ /45/


Verse: 46 
Halfverse: a    anupama balavīryatejaso; dʰr̥tamanasaḥ parirakṣaṇe 'mr̥tasya
   anupama bala-vīrya-tejaso   dʰr̥ta-manasaḥ parirakṣaṇe_amr̥tasya / q
Halfverse: c    asurapuravidāraṇāḥ surā; jvalanasamiddʰa vapuḥ prakāśinaḥ
   asura-pura-vidāraṇāḥ surā   jvalana-samiddʰa vapuḥ prakāśinaḥ /46/ q

Verse: 47 
Halfverse: a    iti samaravaraṃ surāstʰitaṃ; parigʰasahasraśataiḥ samākulam
   iti samara-varaṃ sura_āstʰitaṃ   parigʰa-sahasra-śataiḥ samākulam / q
Halfverse: c    vigalitam iva cāmbarāntare; tapana marīcivibʰāsitaṃ babʰau
   vigalitam iva ca_ambara_antare   tapana marīci-vibʰāsitaṃ babʰau /47/ (E)47q



Chapter: 27 
Adhyāya 27


Verse: 1  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    ko 'parādʰo mahendrasya   kaḥ pramādaś ca sūtaja
   ko_aparādʰo mahā_indrasya   kaḥ pramādaś ca sūtaja /
Halfverse: c    tapasā vālakʰilyānāṃ   saṃbʰūto garuḍaḥ katʰam
   tapasā vālakʰilyānāṃ   saṃbʰūto garuḍaḥ katʰam /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    kaśyapasya dvijāteś ca   katʰaṃ vai pakṣirāṭ sutaḥ
   kaśyapasya dvijāteś ca   katʰaṃ vai pakṣi-rāṭ sutaḥ /
Halfverse: c    adʰr̥ṣyaḥ sarvabʰūtānām   avadʰyaś cābʰavat katʰam
   adʰr̥ṣyaḥ sarva-bʰūtānām   avadʰyaś ca_abʰavat katʰam /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    katʰaṃ ca kāmacārī sa   kāmavīryaś ca kʰecaraḥ
   katʰaṃ ca kāma-cārī sa   kāma-vīryaś ca kʰe-caraḥ /
Halfverse: c    etad iccʰāmy ahaṃ śrotuṃ   purāṇe yadi paṭʰyate
   etad iccʰāmy ahaṃ śrotuṃ   purāṇe yadi paṭʰyate /3/

Verse: 4  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    viṣayo 'yaṃ purāṇasya   yan māṃ tvaṃ paripr̥ccʰasi
   viṣayo_ayaṃ purāṇasya   yan māṃ tvaṃ paripr̥ccʰasi /
Halfverse: c    śr̥ṇu me vadataḥ sarvam   etat saṃkṣepato dvija
   śr̥ṇu me vadataḥ sarvam   etat saṃkṣepato dvija /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    yajataḥ putra kāmasya   kaśyapasya prajāpateḥ
   yajataḥ putra kāmasya   kaśyapasya prajāpateḥ /
Halfverse: c    sāhāyyam r̥ṣayo devā   gandʰarvāś ca daduḥ kila
   sāhāyyam r̥ṣayo devā   gandʰarvāś ca daduḥ kila /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    tatredʰmānayane śakro   niyuktaḥ kaśyapena ha
   tatra_idʰma_ānayane śakro   niyuktaḥ kaśyapena ha /
Halfverse: c    munayo vālakʰilyāś ca   ye cānye devatā gaṇāḥ
   munayo vālakʰilyāś ca   ye ca_anye devatā gaṇāḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    śakras tu vīryasadr̥śam   idʰma bʰāraṃ giriprabʰam
   śakras tu vīrya-sadr̥śam   idʰma bʰāraṃ giri-prabʰam /
Halfverse: c    samudyamyānayām āsa   nātikr̥ccʰrād iva prabʰuḥ
   samudyamya_ānayām āsa   nātikr̥ccʰrād iva prabʰuḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    atʰāpaśyad r̥ṣīn hrasvān   aṅguṣṭʰodara parvaṇaḥ
   atʰa_apaśyad r̥ṣīn hrasvān   aṅguṣṭʰa_udara parvaṇaḥ /
Halfverse: c    palāśavr̥ntikām ekāṃ   sahitān vahataḥ patʰi
   palāśa-vr̥ntikām ekāṃ   sahitān vahataḥ patʰi /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    pralīnān sveṣv ivāṅgeṣu   nirāhārāṃs tapodʰanān
   pralīnān sveṣv iva_aṅgeṣu   nirāhārāṃs tapo-dʰanān /
Halfverse: c    kliśyamānān mandabalān   goṣpade saṃplutodake
   kliśyamānān manda-balān   goṣpade saṃpluta_udake /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tāṃś ca sarvān smayāviṣṭo   vīryonmattaḥ puraṃdaraḥ
   tāṃś ca sarvān smaya_āviṣṭo   vīrya_unmattaḥ puraṃdaraḥ /
Halfverse: c    avahasyātyagāc cʰīgʰraṃ   laṅgʰayitvāvamanya ca
   avahasya_atyagāt śīgʰraṃ   laṅgʰayitvā_avamanya ca /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    te 'tʰa roṣasamāviṣṭāḥ   subʰr̥śaṃ jātamanyavaḥ
   te_atʰa roṣa-samāviṣṭāḥ   subʰr̥śaṃ jāta-manyavaḥ /
Halfverse: c    ārebʰire mahat karma   tadā śakra bʰayaṃkaram
   ārebʰire mahat karma   tadā śakra bʰayaṃ-karam /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    juhuvus te sutapaso   vidʰivaj jātavedasam
   juhuvus te sutapaso   vidʰivaj jāta-vedasam /
Halfverse: c    mantrair uccāvacair viprā   yena kāmena tac cʰr̥ṇu
   mantrair ucca_avacair viprā   yena kāmena tat śr̥ṇu /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    kāmavīryaḥ kāmagamo   devarājabʰayapradaḥ
   kāma-vīryaḥ kāma-gamo   deva-rāja-bʰaya-pradaḥ /
Halfverse: c    indro 'nyaḥ sarvadevānāṃ   bʰaved iti yatavratāḥ
   indro_anyaḥ sarva-devānāṃ   bʰaved iti yata-vratāḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    indrāc cʰataguṇaḥ śaurye   vīrye caiva manojavaḥ
   indrāt śata-guṇaḥ śaurye   vīrye caiva mano-javaḥ /
Halfverse: c    tapaso naḥ pʰalenādya   dāruṇaḥ saṃbʰavatv iti
   tapaso naḥ pʰalena_adya   dāruṇaḥ saṃbʰavatv iti /14/ ՙ

Verse: 15 
Halfverse: a    tad buddʰvā bʰr̥śasaṃtapto   devarājaḥ śatakratuḥ
   tad buddʰvā bʰr̥śa-saṃtapto   deva-rājaḥ śata-kratuḥ /
Halfverse: c    jagāma śaraṇaṃ tatra   kaśyapaṃ saṃśitavratam
   jagāma śaraṇaṃ tatra   kaśyapaṃ saṃśita-vratam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tac cʰrutvā devarājasya   kaśyapo 'tʰa prajāpatiḥ
   tat śrutvā deva-rājasya   kaśyapo_atʰa prajāpatiḥ /
Halfverse: c    vālakʰilyān upāgamya   karmasiddʰim apr̥ccʰata
   vālakʰilyān upāgamya   karma-siddʰim apr̥ccʰata /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    evam astv iti taṃ cāpi   pratyūcuḥ satyavādinaḥ
   evam astv iti taṃ ca_api   pratyūcuḥ satya-vādinaḥ /
Halfverse: c    tān kaśyapa uvācedaṃ   sāntvapūrvaṃ prajāpatiḥ
   tān kaśyapa\ uvāca_idaṃ   sāntva-pūrvaṃ prajā-patiḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    ayam indras tribʰuvane   niyogād brahmaṇaḥ kr̥taḥ
   ayam indras tri-bʰuvane   niyogād brahmaṇaḥ kr̥taḥ /
Halfverse: c    indrārtʰaṃ ca bʰavanto 'pi   yatnavantas tapodʰanāḥ
   indra_artʰaṃ ca bʰavanto_api   yatnavantas tapo-dʰanāḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    na mitʰyā brahmaṇo vākyaṃ   kartum arhatʰa sattamāḥ
   na mitʰyā brahmaṇo vākyaṃ   kartum arhatʰa sattamāḥ /
Halfverse: c    bʰavatāṃ ca na mitʰyāyaṃ   saṃkalpo me cikīrṣitaḥ {!}
   bʰavatāṃ ca na mitʰyāyaṃ   saṃkalpo me cikīrṣitaḥ /19/ ՙ {!}

Verse: 20 
Halfverse: a    bʰavatv eṣa patatrīṇām   indro 'tibalasattvavān
   bʰavatv eṣa patatrīṇām   indro_atibala-sattvavān /
Halfverse: c    prasādaḥ kriyatāṃ caiva   devarājasya yācataḥ
   prasādaḥ kriyatāṃ caiva   deva-rājasya yācataḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    evam uktāḥ kaśyapena   vālakʰilyās tapodʰanāḥ
   evam uktāḥ kaśyapena   vālakʰilyās tapo-dʰanāḥ /
Halfverse: c    pratyūcur abʰisaṃpūjya   muniśreṣṭʰaṃ prajāpatim
   pratyūcur abʰisaṃpūjya   muni-śreṣṭʰaṃ prajāpatim /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    indrārtʰo 'yaṃ samārambʰaḥ   sarveṣāṃ naḥ prajāpate
   indra_artʰo_ayaṃ samārambʰaḥ   sarveṣāṃ naḥ prajā-pate /
Halfverse: c    apatyārtʰaṃ samārambʰo   bʰavataś cāyam īpsitaḥ
   apatya_artʰaṃ samārambʰo   bʰavataś ca_ayam īpsitaḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    tad idaṃ sapʰalaṃ karma   tvayā vai pratigr̥hyatām
   tad idaṃ sapʰalaṃ karma   tvayā vai pratigr̥hyatām /
Halfverse: c    tatʰā caiva vidʰatsvātra   yatʰā śreyo 'nupaśyasi
   tatʰā caiva vidʰatsva_atra   yatʰā śreyo_anupaśyasi /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    etasminn eva kāle tu   devī dākṣāyaṇī śubʰā
   etasminn eva kāle tu   devī dākṣāyaṇī śubʰā /
Halfverse: c    vinatā nāma kalyāṇī   putra kāmā yaśasvinī
   vinatā nāma kalyāṇī   putra kāmā yaśasvinī /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    tapas taptvā vrataparā   snātā puṃsavane śuciḥ
   tapas taptvā vrata-parā   snātā puṃ-savane śuciḥ /
Halfverse: c    upacakrāma bʰartāraṃ   tām uvācātʰa kaśyapaḥ
   upacakrāma bʰartāraṃ   tām uvāca_atʰa kaśyapaḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    ārambʰaḥ sapʰalo devi   bʰavitāyaṃ tavepsitaḥ
   ārambʰaḥ sapʰalo devi   bʰavitā_ayaṃ tava_īpsitaḥ /
Halfverse: c    janayiṣyasi putrau dvau   vīrau tribʰuvaneśvarau
   janayiṣyasi putrau dvau   vīrau tri-bʰuvana_īśvarau /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    tapasā vālakʰilyānāṃ   mama saṃkalpajau tatʰā
   tapasā vālakʰilyānāṃ   mama saṃkalpajau tatʰā /
Halfverse: c    bʰaviṣyato mahābʰāgau   putrau te lokapūjitau
   bʰaviṣyato mahā-bʰāgau   putrau te loka-pūjitau /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    uvāca caināṃ bʰagavān   mārīcaḥ punar eva ha
   uvāca ca_enāṃ bʰagavān   mārīcaḥ punar eva ha /
Halfverse: c    dʰāryatām apramādena   garbʰo 'yaṃ sumahodayaḥ
   dʰāryatām apramādena   garbʰo_ayaṃ sumahā_udayaḥ /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    ekaḥ sarvapatatrīṇām   indratvaṃ kārayiṣyati
   ekaḥ sarva-patatrīṇām   indratvaṃ kārayiṣyati /
Halfverse: c    lokasaṃbʰāvito vīraḥ   kāmavīryo vihaṃgamaḥ
   loka-saṃbʰāvito vīraḥ   kāma-vīryo vihaṃgamaḥ /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    śatakratum atʰovāca   prīyamāṇaḥ prajāpatiḥ
   śata-kratum atʰa_uvāca   prīyamāṇaḥ prajāpatiḥ /
Halfverse: c    tvatsahāyau kʰagāv etau   bʰrātarau te bʰaviṣyataḥ
   tvat-sahāyau kʰagāv etau   bʰrātarau te bʰaviṣyataḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    naitābʰyāṃ bʰavitā doṣaḥ   sakāśāt te puraṃdara
   na_etābʰyāṃ bʰavitā doṣaḥ   sakāśāt te puraṃdara /
Halfverse: c    vyetu te śakra saṃtāpas   tvam evendro bʰaviṣyasi
   vyetu te śakra saṃtāpas   tvam eva_indro bʰaviṣyasi /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    na cāpy evaṃ tvayā bʰūyaḥ   kṣeptayā brahmavādinaḥ
   na ca_apy evaṃ tvayā bʰūyaḥ   kṣeptayā brahma-vādinaḥ /
Halfverse: c    na cāvamānyā darpāt te   vāg viṣā bʰr̥śakopanāḥ
   na ca_avamānyā darpāt te   vāg viṣā bʰr̥śa-kopanāḥ /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    evam ukto jagāmendro   nirviśaṅkas triviṣṭapam
   evam ukto jagāma_indro   nirviśaṅkas tri-viṣṭapam /
Halfverse: c    vinatā cāpi siddʰārtʰā   babʰūva muditā tadā
   vinatā ca_api siddʰa_artʰā   babʰūva muditā tadā /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    janayām āsa putrau dvāv   aruṇaṃ garuḍaṃ tatʰā
   janayām āsa putrau dvāv   aruṇaṃ garuḍaṃ tatʰā /
Halfverse: c    aruṇas tayos tu vikala   ādityasya puraḥsaraḥ
   aruṇas tayos tu vikala ādityasya puraḥ-saraḥ /34/ q

Verse: 35 
Halfverse: a    patatrīṇāṃ tu garuḍa   indratvenābʰyaṣicyata
   patatrīṇāṃ tu garuḍa indratvena_abʰyaṣicyata /
Halfverse: c    tasyaitat karma sumahac   cʰrūyatāṃ bʰr̥gunandana
   tasya_etat karma sumahat   śrūyatāṃ bʰr̥gu-nandana /35/ (E)35



Chapter: 28 
Adhyāya 28


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tatas tamin dvijaśreṣṭʰa   samudīrṇe tatʰāvidʰe
   tatas tamin dvija-śreṣṭʰa   samudīrṇe tatʰā-vidʰe /
Halfverse: c    garutmān pakṣirāṭ tūrṇaṃ   saṃprāpto vibudʰān prati
   garutmān pakṣi-rāṭ tūrṇaṃ   saṃprāpto vibudʰān prati /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    taṃ dr̥ṣṭvātibalaṃ caiva   prākampanta samantataḥ
   taṃ dr̥ṣṭvā_atibalaṃ caiva   prākampanta samantataḥ /
Halfverse: c    parasparaṃ ca pratyagʰnan   sarvapraharaṇāny api
   parasparaṃ ca pratyagʰnan   sarva-praharaṇāny api /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    tatra cāsīd ameyātmā   vidyud agnisamaprabʰaḥ
   tatra ca_āsīd ameya_ātmā   vidyud agni-sama-prabʰaḥ /
Halfverse: c    bʰauvanaḥ sumahāvīryaḥ   somasya parirakṣitā
   bʰauvanaḥ sumahā-vīryaḥ   somasya parirakṣitā /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    sa tena patagendreṇa   pakṣatuṇḍa nakʰaiḥ kṣataḥ
   sa tena pataga_indreṇa   pakṣa-tuṇḍa nakʰaiḥ kṣataḥ /
Halfverse: c    muhūrtam atulaṃ yuddʰaṃ   kr̥tvā vinihato yudʰi
   muhūrtam atulaṃ yuddʰaṃ   kr̥tvā vinihato yudʰi /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    rajaś coddʰūya sumahat   pakṣavātena kʰecaraḥ
   rajaś ca_uddʰūya sumahat   pakṣa-vātena kʰe-caraḥ /
Halfverse: c    kr̥tvā lokān nirālokāṃs   tena devān avākirat
   kr̥tvā lokān nirālokāṃs   tena devān avākirat /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    tenāvakīrṇā rajasā   devā moham upāgaman
   tena_avakīrṇā rajasā   devā moham upāgaman /
Halfverse: c    na cainaṃ dadr̥śuś cʰannā   rajasāmr̥ta rakṣiṇaḥ
   na ca_enaṃ dadr̥śuś cʰannā   rajasā_amr̥ta rakṣiṇaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    evaṃ saṃloḍayām āsa   garuḍas tridivālayam
   evaṃ saṃloḍayām āsa   garuḍas tri-diva_ālayam /
Halfverse: c    pakṣatuṇḍa prahāraiś ca   devān sa vidadāra ha
   pakṣa-tuṇḍa prahāraiś ca   devān sa vidadāra ha /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tato devaḥ sahasrākṣas   tūrṇaṃ vāyum acodayat
   tato devaḥ sahasra_akṣas   tūrṇaṃ vāyum acodayat /
Halfverse: c    vikṣipemāṃ rajo vr̥ṣṭiṃ   tavaitat karma māruta
   vikṣipa_imāṃ rajo vr̥ṣṭiṃ   tava_etat karma māruta /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    atʰa vāyur apovāha   tad rajas tarasā balī
   atʰa vāyur apovāha   tad rajas tarasā balī /
Halfverse: c    tato vitimire jāte   devāḥ śakunim ārdayan
   tato vitimire jāte   devāḥ śakunim ārdayan /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    nanāda coccair balavān   mahāmegʰaravaḥ kʰagaḥ
   nanāda ca_uccair balavān   mahā-megʰa-ravaḥ kʰagaḥ /
Halfverse: c    vadʰyamānaḥ suragaṇaiḥ   sarvabʰūtāni bʰīṣayan
   vadʰyamānaḥ sura-gaṇaiḥ   sarva-bʰūtāni bʰīṣayan /
Halfverse: e    utpapāta mahāvīryaḥ   pakṣirāṭ paravīrahā
   utpapāta mahā-vīryaḥ   pakṣi-rāṭ para-vīrahā /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    tam utpatyāntarikṣastʰaṃ   devānām upari stʰitam
   tam utpatya_antarikṣastʰaṃ   devānām upari stʰitam /
Halfverse: c    varmiṇo vibudʰāḥ sarve   nānāśastrair avākiran
   varmiṇo vibudʰāḥ sarve   nānā-śastrair avākiran /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    paṭṭiśaiḥ parigʰaiḥ śūlair   gadābʰiś ca savāsavāḥ
   paṭṭiśaiḥ parigʰaiḥ śūlair   gadābʰiś ca savāsavāḥ /
Halfverse: c    kṣurāntair jvalitaiś cāpi   cakrair ādityarūpibʰiḥ
   kṣura_antair jvalitaiś ca_api   cakrair āditya-rūpibʰiḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    nānāśastravisargaiś ca   vadʰyamānaḥ samantataḥ
   nānā-śastra-visargaiś ca   vadʰyamānaḥ samantataḥ /
Halfverse: c    kurvan sutumulaṃ yuddʰaṃ   pakṣirāṇ na vyakampata {!}
   kurvan sutumulaṃ yuddʰaṃ   pakṣi-rāṇ na vyakampata /13/ {!}

Verse: 14 
Halfverse: a    vinardann iva cākāśe   vainateyaḥ pratāpavān
   vinardann iva ca_ākāśe   vainateyaḥ pratāpavān /
Halfverse: c    pakṣābʰyām urasā caiva   samantād vyākṣipat surān
   pakṣābʰyām urasā caiva   samantād vyākṣipat surān /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    te vikṣiptās tato devāḥ   prajagmur garuḍārditāḥ
   te vikṣiptās tato devāḥ   prajagmur garuḍa_arditāḥ /
Halfverse: c    nakʰatuṇḍa kṣatāś caiva   susruvuḥ śoṇitaṃ bahu
   nakʰa-tuṇḍa kṣatāś caiva   susruvuḥ śoṇitaṃ bahu /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    sādʰyāḥ prācīṃ sagandʰarvā   vasavo dakṣiṇāṃ diśam
   sādʰyāḥ prācīṃ sagandʰarvā   vasavo dakṣiṇāṃ diśam /
Halfverse: c    prajagmuḥ sahitā rudraiḥ   patagendra pradʰarṣitāḥ
   prajagmuḥ sahitā rudraiḥ   pataga_indra pradʰarṣitāḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    diśaṃ pratīcīm ādityā   nāsatyā uttarāṃ diśam
   diśaṃ pratīcīm ādityā   nāsatyā\ uttarāṃ diśam / ՙ
Halfverse: c    muhur muhuḥ prekṣamāṇā   yudʰyamānā mahaujasam
   muhur muhuḥ prekṣamāṇā   yudʰyamānā mahā_ojasam /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    aśvakrandena vīreṇa   reṇukena ca pakṣiṇā
   aśva-krandena vīreṇa   reṇukena ca pakṣiṇā /
Halfverse: c    kratʰanena ca śūreṇa   tapanena ca kʰecaraḥ
   kratʰanena ca śūreṇa   tapanena ca kʰe-caraḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    ulūkaś vasanābʰyāṃ ca   nimeṣeṇa ca pakṣiṇā
   ulūkaś vasanābʰyāṃ ca   nimeṣeṇa ca pakṣiṇā /
Halfverse: c    prarujena ca saṃyuddʰaṃ   cakāra pralihena ca
   prarujena ca saṃyuddʰaṃ   cakāra pralihena ca /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tān pakṣanakʰatuṇḍāgrair   abʰinad vinatāsutaḥ
   tān pakṣa-nakʰa-tuṇḍa_agrair   abʰinad vinatā-sutaḥ /
Halfverse: c    yugāntakāle saṃkruddʰaḥ   pinākīva mahābalaḥ
   yuga_anta-kāle saṃkruddʰaḥ   pinākī_iva mahā-balaḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    mahāvīryā mahotsāhās   tena te bahudʰā kṣatāḥ
   mahā-vīryā mahā_utsāhās   tena te bahudʰā kṣatāḥ /
Halfverse: c    rejur abʰragʰanaprakʰyā   rudʰiraugʰapravarṣiṇaḥ
   rejur abʰra-gʰana-prakʰyā   rudʰira_ogʰa-pravarṣiṇaḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    tān kr̥tvā patagaśreṣṭʰaḥ   sarvān utkrānta jīvitān
   tān kr̥tvā pataga-śreṣṭʰaḥ   sarvān utkrānta jīvitān /
Halfverse: c    atikrānto 'mr̥tasyārtʰe   sarvato 'gnim apaśyata
   atikrānto_amr̥tasya_artʰe   sarvato_agnim apaśyata /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    āvr̥ṇvānaṃ mahājvālam   arcirbʰiḥ sarvato 'mbaram
   āvr̥ṇvānaṃ mahā-jvālam   arcirbʰiḥ sarvato_ambaram /
Halfverse: c    dahantam iva tīkṣṇāṃśuṃ   gʰoraṃ vāyusamīritam
   dahantam iva tīkṣṇa_aṃśuṃ   gʰoraṃ vāyu-samīritam /23/


Verse: 24 
Halfverse: a    tato navatyā navatīr mukʰānāṃ; kr̥tvā tarasvī garuḍo mahātmā
   tato navatyā navatīr mukʰānāṃ   kr̥tvā tarasvī garuḍo mahātmā /
Halfverse: c    nadīḥ samāpīya mukʰais tatas taiḥ; suśīgʰram āgamya punar javena
   nadīḥ samāpīya mukʰais tatas taiḥ   suśīgʰram āgamya punar javena /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    jvalantam agniṃ tam amitratāpanaḥ; samāstarat patraratʰo nadībʰiḥ
   jvalantam agniṃ tam amitra-tāpanaḥ   samāstarat patra-ratʰo nadībʰiḥ / q
Halfverse: c    tataḥ pracakre vapur anyad alpaṃ; praveṣṭu kāmo 'gnim abʰipraśāmya
   tataḥ pracakre vapur anyad alpaṃ   praveṣṭu kāmo_agnim abʰipraśāmya /25/ (E)25



Chapter: 29 
Adhyāya 29


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    jāmbūnadamayo bʰūtvā   marīcivikacojjvalaḥ
   jāmbū-nada-mayo bʰūtvā   marīci-vikaca_ujjvalaḥ /
Halfverse: c    praviveśa balāt pakṣī   vārivega ivārṇavam
   praviveśa balāt pakṣī   vāri-vega\ iva_arṇavam /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    sa cakraṃ kṣura paryantam   apaśyad amr̥tāntike
   sa cakraṃ kṣura paryantam   apaśyad amr̥ta_antike /
Halfverse: c    paribʰramantam aniśaṃ   tīkṣṇadʰāram ayasmayam
   paribʰramantam aniśaṃ   tīkṣṇa-dʰāram ayasmayam /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    jvalanārkaprabʰaṃ gʰoraṃ   cʰedanaṃ somahāriṇām
   jvalana_arka-prabʰaṃ gʰoraṃ   cʰedanaṃ soma-hāriṇām /
Halfverse: c    gʰorarūpaṃ tad atyartʰaṃ   yantraṃ devaiḥ sunirmitam
   gʰora-rūpaṃ tad atyartʰaṃ   yantraṃ devaiḥ sunirmitam /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    tasyāntaraṃ sa dr̥ṣṭvaiva   paryavartata kʰecaraḥ
   tasya_antaraṃ sa dr̥ṣṭvā_eva   paryavartata kʰe-caraḥ /
Halfverse: c    arāntareṇābʰyapatat   saṃkṣipyāṅgaṃ kṣaṇena ha
   ara_antareṇa_abʰyapatat   saṃkṣipya_aṅgaṃ kṣaṇena ha /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    adʰaś cakrasya caivātra   dīptānalasamadyutī
   adʰaś cakrasya caiva_atra   dīpta_anala-sama-dyutī /
Halfverse: c    vidyujjihvau mahāgʰorau   dīptāsyau dīptalocanau
   vidyuj-jihvau mahā-gʰorau   dīpta_āsyau dīpta-locanau /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    cakṣur viṣau mahāvīryau   nityakruddʰau tarasvinau
   cakṣur viṣau mahā-vīryau   nitya-kruddʰau tarasvinau /
Halfverse: c    rakṣārtʰam evāmr̥tasya   dadarśa bʰujagottamau
   rakṣā_artʰam eva_amr̥tasya   dadarśa bʰujaga_uttamau /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    sadā saṃrabdʰa nayanau   sadā cānimiṣekṣaṇau
   sadā saṃrabdʰa nayanau   sadā ca_animiṣa_īkṣaṇau /
Halfverse: c    tayor eko 'pi yaṃ paśyet   sa tūrṇaṃ bʰasmasād bʰavet
   tayor eko_api yaṃ paśyet   sa tūrṇaṃ bʰasmasād bʰavet /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tayoś cakṣūṃṣi rajasā   suparṇas tūrṇam āvr̥ṇot
   tayoś cakṣūṃṣi rajasā   suparṇas tūrṇam āvr̥ṇot /
Halfverse: c    adr̥ṣṭarūpas tau cāpi   sarvataḥ paryakālayat
   adr̥ṣṭa-rūpas tau ca_api   sarvataḥ paryakālayat /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tayor aṅge samākramya   vainateyo 'ntarikṣagaḥ
   tayor aṅge samākramya   vainateyo_antarikṣagaḥ /
Halfverse: c    ācʰinat tarasā madʰye   somam abʰyadravat tataḥ
   ācʰinat tarasā madʰye   somam abʰyadravat tataḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    samutpāṭyāmr̥taṃ tat tu   vainateyas tato balī
   samutpāṭya_amr̥taṃ tat tu   vainateyas tato balī /
Halfverse: c    utpapāta javenaiva   yantram unmatʰya vīryavān
   utpapāta javena_eva   yantram unmatʰya vīryavān /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    apītvaivāmr̥taṃ pakṣī   parigr̥hyāśu vīryavān
   apītvā_eva_amr̥taṃ pakṣī   parigr̥hya_āśu vīryavān /
Halfverse: c    agaccʰad apariśrānta   āvāryārka prabʰāṃ kʰagaḥ
   agaccʰad apariśrānta āvārya_arka prabʰāṃ kʰagaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    viṣṇunā tu tadākāśe   vainateyaḥ sameyivān
   viṣṇunā tu tadā_ākāśe   vainateyaḥ sameyivān /
Halfverse: c    tasya nārāyaṇas tuṣṭas   tenālaulyena karmaṇā
   tasya nārāyaṇas tuṣṭas   tena_alaulyena karmaṇā /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    tam uvācāvyayo devo   varado 'smīti kʰecaram
   tam uvāca_avyayo devo   varado_asmi_iti kʰe-caram /
Halfverse: c    sa vavre tava tiṣṭʰeyam   uparīty antarikṣagaḥ
   sa vavre tava tiṣṭʰeyam   upari_ity antarikṣagaḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    uvāca cainaṃ bʰūyo 'pi   nārāyaṇam idaṃ vacaḥ
   uvāca ca_enaṃ bʰūyo_api   nārāyaṇam idaṃ vacaḥ /
Halfverse: c    ajaraś cāmaraś ca syām   amr̥tena vināpy aham
   ajaraś ca_amaraś ca syām   amr̥tena vinā_apy aham /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    pratigr̥hya varau tau ca   garuḍo viṣṇum abravīt
   pratigr̥hya varau tau ca   garuḍo viṣṇum abravīt /
Halfverse: c    bʰavate 'pi varaṃ dadmi   vr̥ṇītāṃ bʰagavān api
   bʰavate_api varaṃ dadmi   vr̥ṇītāṃ bʰagavān api /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    taṃ vavre vāhanaṃ kr̥ṣṇo   garutmantaṃ mahābalam
   taṃ vavre vāhanaṃ kr̥ṣṇo   garutmantaṃ mahā-balam /
Halfverse: c    dʰvajaṃ ca cakre bʰagavān   upari stʰāsyasīti tam
   dʰvajaṃ ca cakre bʰagavān   upari stʰāsyasi_iti tam /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    anupatya kʰagaṃ tv indro   vajreṇāṅge 'bʰyatāḍayat
   anupatya kʰagaṃ tv indro   vajreṇa_aṅge_abʰyatāḍayat /
Halfverse: c    vihaṃgamaṃ surāmitraṃ   harantam amr̥taṃ balāt
   vihaṃgamaṃ sura_amitraṃ   harantam amr̥taṃ balāt /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    tam uvācendram ākrande   garuḍaḥ patatāṃ varaḥ
   tam uvāca_indram ākrande   garuḍaḥ patatāṃ varaḥ /
Halfverse: c    prahasañ ślakṣṇayā vācā   tatʰā vajrasamāhataḥ
   prahasan ślakṣṇayā vācā   tatʰā vajra-samāhataḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    r̥ṣer mānaṃ kariṣyāmi   vajraṃ yasyāstʰi saṃbʰavam
   r̥ṣer mānaṃ kariṣyāmi   vajraṃ yasya_astʰi saṃbʰavam /
Halfverse: c    vajrasya ca kariṣyāmi   tava caiva śatakrato
   vajrasya ca kariṣyāmi   tava ca_eva śata-krato /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    eṣa patraṃ tyajāmy ekaṃ   yasyāntaṃ nopalapsyase
   eṣa patraṃ tyajāmy ekaṃ   yasya_antaṃ na_upalapsyase /
Halfverse: c    na hi vajranipātena   rujā me 'sti kadā cana
   na hi vajra-nipātena   rujā me_asti kadācana /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    tatra taṃ sarvabʰūtāni   vismitāny abruvaṃs tadā
   tatra taṃ sarva-bʰūtāni   vismitāny abruvaṃs tadā /
Halfverse: c    surūpaṃ patram ālakṣya   suparṇo 'yaṃ bʰavatv iti
   surūpaṃ patram ālakṣya   suparṇo_ayaṃ bʰavatv iti /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    dr̥ṣṭvā tad adbʰutaṃ cāpi   sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ
   dr̥ṣṭvā tad adbʰutaṃ ca_api   sahasra_akṣaḥ puraṃdaraḥ /
Halfverse: c    kʰago mahad idaṃ bʰūtam   iti matvābʰyabʰāṣata
   kʰago mahad idaṃ bʰūtam   iti matvā_abʰyabʰāṣata /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    balaṃ vijñātum iccʰāmi   yat te param anuttamam
   balaṃ vijñātum iccʰāmi   yat te param anuttamam /
Halfverse: c    sakʰyaṃ cānantam iccʰāmi   tvayā saha kʰagottama
   sakʰyaṃ ca_anantam iccʰāmi   tvayā saha kʰaga_uttama /23/ (E)23



Chapter: 30 
Adhyāya 30


Verse: 1  {Garuḍa uvāca}
Halfverse: a    sakʰyaṃ me 'stu tvayā deva   yatʰeccʰasi puraṃdara
   sakʰyaṃ me_astu tvayā deva   yatʰā_iccʰasi puraṃdara /
Halfverse: c    balaṃ tu mama jānīhi   mahac cāsahyam eva ca
   balaṃ tu mama jānīhi   mahac ca_asahyam eva ca /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    kāmaṃ naitat praśaṃsanti   santaḥ svabalasaṃstavam
   kāmaṃ na_etat praśaṃsanti   santaḥ sva-bala-saṃstavam /
Halfverse: c    guṇasaṃkīrtanaṃ cāpi   svayam eva śatakrato
   guṇa-saṃkīrtanaṃ ca_api   svayam eva śata-krato /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sakʰeti kr̥tvā tu sakʰe   pr̥ṣṭo vakṣyāmy ahaṃ tvayā
   sakʰā_iti kr̥tvā tu sakʰe   pr̥ṣṭo vakṣyāmy ahaṃ tvayā /
Halfverse: c    na hy ātmastava saṃyuktaṃ   vaktavyam animittataḥ
   na hy ātma-stava saṃyuktaṃ   vaktavyam animittataḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    saparvatavanām urvīṃ   sasāgaravanām imām
   saparvata-vanām urvīṃ   sasāgara-vanām imām /
Halfverse: c    pakṣanāḍyaikayā śakra   tvāṃ caivātrāvalambinam
   pakṣa-nāḍyā_ekayā śakra   tvāṃ ca_eva_atra_avalambinam /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    sarvān saṃpiṇḍitān vāpi   lokān sastʰāṇu jaṅgamān
   sarvān saṃpiṇḍitān vā_api   lokān sastʰāṇu jaṅgamān /
Halfverse: c    vaheyam apariśrānto   viddʰīdaṃ me mahad balam
   vaheyam apariśrānto   viddʰi_idaṃ me mahad balam /5/

Verse: 6  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    ity uktavacanaṃ vīraṃ   kirīṭī śrīmatāṃ varaḥ
   ity ukta-vacanaṃ vīraṃ   kirīṭī śrīmatāṃ varaḥ /
Halfverse: c    āha śaunaka devendraḥ   sarvabʰūtahitaḥ prabʰuḥ
   āha śaunaka deva_indraḥ   sarva-bʰūta-hitaḥ prabʰuḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    pratigr̥hyatām idānīṃ   me sakʰyam ānantyam uttamam
   pratigr̥hyatām idānīṃ   me sakʰyam ānantyam uttamam / q
Halfverse: c    na kāryaṃ tava somena   mama somaḥ pradīyatām
   na kāryaṃ tava somena   mama somaḥ pradīyatām /
Halfverse: e    asmāṃs te hi prabādʰeyur   yebʰyo dadyād bʰavān imam
   asmāṃs te hi prabādʰeyur   yebʰyo dadyād bʰavān imam /7/

Verse: 8  {Garuḍa uvāca}
Halfverse: a    kiṃ cit kāraṇam uddiśya   somo 'yaṃ nīyate mayā
   kiṃcit kāraṇam uddiśya   somo_ayaṃ nīyate mayā /
Halfverse: c    na dāsyāmi samādātuṃ   somaṃ kasmai cid apy aham
   na dāsyāmi samādātuṃ   somaṃ kasmaicid apy aham /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    yatremaṃ tu sahasrākṣa   nikṣipeyam ahaṃ svayam
   yatra_imaṃ tu sahasra_akṣa   nikṣipeyam ahaṃ svayam /
Halfverse: c    tvam ādāya tatas tūrṇaṃ   haretʰās tridaśeśvara
   tvam ādāya tatas tūrṇaṃ   haretʰās tridaśa_īśvara /9/

Verse: 10  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    vākyenānena tuṣṭo 'haṃ   yat tvayoktam ihāṇḍaja
   vākyena_anena tuṣṭo_ahaṃ   yat tvayā_uktam iha_aṇḍaja /
Halfverse: c    yad iccʰasi varaṃ mattas   tadgr̥hāṇa kʰagottama
   yad iccʰasi varaṃ mattas   tad-gr̥hāṇa kʰaga_uttama /10/

Verse: 11  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    ity uktaḥ pratyuvācedaṃ   kadrū putrān anusmaran
   ity uktaḥ pratyuvāca_idaṃ   kadrū putrān anusmaran /
Halfverse: c    smr̥tvā caivopadʰi kr̥taṃ   mātur dāsya nimittataḥ
   smr̥tvā caiva_upadʰi kr̥taṃ   mātur dāsya nimittataḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    īśo 'ham api sarvasya   kariṣyāmi tu te 'rtʰitām
   īśo_aham api sarvasya   kariṣyāmi tu te_artʰitām /
Halfverse: c    bʰaveyur bʰujagāḥ śakra   mama bʰakṣyā mahābalāḥ
   bʰaveyur bʰujagāḥ śakra   mama bʰakṣyā mahā-balāḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    tatʰety uktvānvagaccʰat taṃ   tato dānava sūdanaḥ
   tatʰā_ity uktvā_anvagaccʰat taṃ   tato dānava sūdanaḥ /
Halfverse: c    hariṣyāmi vinikṣiptaṃ   somam ity anubʰāṣya tam
   hariṣyāmi vinikṣiptaṃ   somam ity anubʰāṣya tam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    ājagāma tatas tūrṇaṃ   suparṇo mātur antikam
   ājagāma tatas tūrṇaṃ   suparṇo mātur antikam /
Halfverse: c    atʰa sarpān uvācedaṃ   sarvān paramahr̥ṣṭavat
   atʰa sarpān uvāca_idaṃ   sarvān parama-hr̥ṣṭavat /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    idam ānītam amr̥taṃ   nikṣepsyāmi kuśeṣu vaḥ
   idam ānītam amr̥taṃ   nikṣepsyāmi kuśeṣu vaḥ /
Halfverse: c    snātā maṅgalasaṃyuktās   tataḥ prāśnīta pannagāḥ
   snātā maṅgala-saṃyuktās   tataḥ prāśnīta pannagāḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    adāsī caiva māteyam   adya prabʰr̥ti cāstu me
   adāsī caiva mātā_iyam   adya prabʰr̥ti ca_astu me /
Halfverse: c    yatʰoktaṃ bʰavatām etad   vaco me pratipāditam
   yatʰā_uktaṃ bʰavatām etad   vaco me pratipāditam /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    tataḥ snātuṃ gatāḥ sarpāḥ   pratyuktvā taṃ tatʰety uta
   tataḥ snātuṃ gatāḥ sarpāḥ   pratyuktvā taṃ tatʰā_ity uta /
Halfverse: c    śakro 'py amr̥tam ākṣipya   jagāma tridivaṃ punaḥ
   śakro_apy amr̥tam ākṣipya   jagāma tridivaṃ punaḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    atʰāgatās tam uddeśaṃ   sarpāḥ somārtʰinas tadā
   atʰa_āgatās tam uddeśaṃ   sarpāḥ soma_artʰinas tadā / ՙ
Halfverse: c    snātāś ca kr̥tajapyāś ca   prahr̥ṣṭāḥ kr̥tamaṅgalāḥ
   snātāś ca kr̥ta-japyāś ca   prahr̥ṣṭāḥ kr̥ta-maṅgalāḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    tad vijñāya hr̥taṃ sarpāḥ   pratimāyā kr̥taṃ ca tat
   tad vijñāya hr̥taṃ sarpāḥ   pratimāyā kr̥taṃ ca tat /
Halfverse: c    somastʰānam idaṃ ceti   darbʰāṃs te lilihus tadā
   soma-stʰānam idaṃ ca_iti   darbʰāṃs te lilihus tadā /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tato dvaidʰī kr̥tā jihvā   sarpāṇāṃ tena karmaṇā
   tato dvaidʰī kr̥tā jihvā   sarpāṇāṃ tena karmaṇā /
Halfverse: c    abʰavaṃś cāmr̥tasparśād   dʰarbʰās te 'tʰa pavitriṇaḥ
   abʰavaṃś ca_amr̥ta-sparśād   dʰarbʰās te_atʰa pavitriṇaḥ /20/


Verse: 21 
Halfverse: a    tataḥ suparṇaḥ paramaprahr̥ṣṭavān; vihr̥tya mātrā saha tatra kānane
   tataḥ suparṇaḥ parama-prahr̥ṣṭavān   vihr̥tya mātrā saha tatra kānane /
Halfverse: c    bʰujaṃgabʰakṣaḥ paramārcitaḥ kʰagair; ahīna kīrtir vinatām anandayat
   bʰujaṃga-bʰakṣaḥ parama_arcitaḥ kʰagair   ahīna kīrtir vinatām anandayat /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    imāṃ katʰāṃ yaḥ śr̥ṇuyān naraḥ sadā; paṭʰeta vā dvija janamukʰyasaṃsadi
   imāṃ katʰāṃ yaḥ śr̥ṇuyān naraḥ sadā   paṭʰeta vā dvija jana-mukʰya-saṃsadi / q
Halfverse: c    asaṃśayaṃ tridivam iyāt sa puṇyabʰān; mahātmanaḥ patagapateḥ prakīrtanāt
   asaṃśayaṃ tri-divam iyāt sa puṇyabʰān   mahātmanaḥ pataga-pateḥ prakīrtanāt /22/ (E)22q



Chapter: 31 
Adhyāya 31


Verse: 1  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    bʰujaṃgamānāṃ śāpasya   mātrā caiva sutena ca
   bʰujaṃgamānāṃ śāpasya   mātrā caiva sutena ca /
Halfverse: c    vinatāyās tvayā proktaṃ   kāraṇaṃ sūtanandana
   vinatāyās tvayā proktaṃ   kāraṇaṃ sūta-nandana /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    varapradānaṃ bʰartrā ca   kradrū vinatayos tatʰā
   vara-pradānaṃ bʰartrā ca   kradrū vinatayos tatʰā /
Halfverse: c    nāmanī caiva te prokte   pakṣiṇor vainateyayoḥ
   nāmanī caiva te prokte   pakṣiṇor vainateyayoḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    pannagānāṃ tu nāmāni   na kīrtayasi sūtaja
   pannagānāṃ tu nāmāni   na kīrtayasi sūtaja /
Halfverse: c    prādʰānyenāpi nāmāni   śrotum iccʰāmahe vayam
   prādʰānyena_api nāmāni   śrotum iccʰāmahe vayam /3/

Verse: 4  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    bahutvān nāmadʰeyāni   bʰujagānāṃ tapodʰana
   bahutvān nāmadʰeyāni   bʰujagānāṃ tapo-dʰana /
Halfverse: c    na kīrtayiṣye sarveṣāṃ   prādʰānyena tu me śr̥ṇu
   na kīrtayiṣye sarveṣāṃ   prādʰānyena tu me śr̥ṇu /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    śeṣaḥ pratʰamato jāto   vāsukis tadanantaram
   śeṣaḥ pratʰamato jāto   vāsukis tad-anantaram /
Halfverse: c    airāvatas takṣakaś ca   karkoṭaka dʰanaṃjayau
   airāvatas takṣakaś ca   karkoṭaka dʰanaṃjayau /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    kāliyo maṇināgaś ca   nāgaś cāpūraṇas tatʰā
   kāliyo maṇi-nāgaś ca   nāgaś ca_apūraṇas tatʰā /
Halfverse: c    nāgas tatʰā piñjaraka   elā patro 'tʰa vāmanaḥ
   nāgas tatʰā piñjaraka elā patro_atʰa vāmanaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    nīlānīlau tatʰā nāgau   kalmāṣaśabalau tatʰā
   nīla_anīlau tatʰā nāgau   kalmāṣa-śabalau tatʰā /
Halfverse: c    āryakaś cādikaś caiva   nāgaś ca śala potakaḥ
   āryakaś ca_ādikaś caiva   nāgaś ca śala potakaḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    sumanomukʰo dadʰimukʰas   tatʰā vimalapiṇḍakaḥ
   sumano-mukʰo dadʰi-mukʰas   tatʰā vimala-piṇḍakaḥ / q
Halfverse: c    āptaḥ koṭanakaś caiva   śaṅkʰo vālaśikʰas tatʰā
   āptaḥ koṭanakaś caiva   śaṅkʰo vāla-śikʰas tatʰā /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    niṣṭʰyūnako hemaguho   nahuṣaḥ piṅgalas tatʰā
   niṣṭʰyūnako hema-guho   nahuṣaḥ piṅgalas tatʰā /
Halfverse: c    bāhyakarṇo hastipadas   tatʰā mudgarapiṇḍakaḥ
   bāhya-karṇo hasti-padas   tatʰā mudgara-piṇḍakaḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    kambalāśvatarau cāpi   nāgaḥ kālīyakas tatʰā
   kambala_aśvatarau ca_api   nāgaḥ kālīyakas tatʰā /
Halfverse: c    vr̥ttasaṃvartakau nāgau   dvau ca padmāv iti śrutau
   vr̥tta-saṃvartakau nāgau   dvau ca padmāv iti śrutau /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    nāgaḥ śaṅkʰanakaś caiva   tatʰā ca spʰaṇḍako 'paraḥ
   nāgaḥ śaṅkʰanakaś caiva   tatʰā ca spʰaṇḍako_aparaḥ /
Halfverse: c    kṣemakaś ca mahānāgo   nāgaḥ piṇḍārakas tatʰā
   kṣemakaś ca mahā-nāgo   nāgaḥ piṇḍārakas tatʰā /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    karavīraḥ puṣpadaṃṣṭra   eḷako bilvapāṇḍukaḥ
   kara-vīraḥ puṣpa-daṃṣṭra   eḷako bilva-pāṇḍukaḥ /
Halfverse: c    mūṣakādaḥ śaṅkʰaśirāḥ   pūrṇadaṃṣṭro haridrakaḥ
   mūṣaka_adaḥ śaṅkʰa-śirāḥ   pūrṇa-daṃṣṭro haridrakaḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    aparājito jyotikaś   ca pannagaḥ śrīvahas tatʰā
   aparājito jyotikaś   ca pannagaḥ śrī-vahas tatʰā / q
Halfverse: c    kauravyo dʰr̥tarāṣṭraś ca   puṣkaraḥ śalyakas tatʰā
   kauravyo dʰr̥tarāṣṭraś ca   puṣkaraḥ śalyakas tatʰā /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    virajāś ca subāhuś ca   śālipiṇḍaś ca vīryavān
   virajāś ca subāhuś ca   śāli-piṇḍaś ca vīryavān /
Halfverse: c    hastibʰadraḥ piṭʰarako   mukʰaraḥ koṇa vāsanaḥ
   hasti-bʰadraḥ piṭʰarako   mukʰaraḥ koṇa vāsanaḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    kuñjaraḥ kuraraś caiva   tatʰā nāgaḥ prabʰā karaḥ
   kuñjaraḥ kuraraś caiva   tatʰā nāgaḥ prabʰā karaḥ /
Halfverse: c    kumudaḥ kumudākṣaś ca   tittirir halikas tatʰā
   kumudaḥ kumuda_akṣaś ca   tittirir halikas tatʰā /
Halfverse: e    karkarākarkarau cobʰau   kuṇḍodara mahodarau
   karkara_akarkarau ca_ubʰau   kuṇḍa_udara mahā_udarau /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    ete prādʰānyato nāgāḥ   kīrtitā dvijasattama
   ete prādʰānyato nāgāḥ   kīrtitā dvija-sattama /
Halfverse: c    bahutvān nāmadʰeyānām   itare na prakīrtitāḥ
   bahutvān nāmadʰeyānām   itare na prakīrtitāḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    eteṣāṃ prasavo yaś ca   prasavasya ca saṃtatiḥ
   eteṣāṃ prasavo yaś ca   prasavasya ca saṃtatiḥ /
Halfverse: c    asaṃkʰyeyeti matvā tān   na bravīmi dvijottama
   asaṃkʰyeyā_iti matvā tān   na bravīmi dvija_uttama /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    bahūnīha sahasrāṇi   prayutāny arbudāni ca
   bahūni_iha sahasrāṇi   prayutāny arbudāni ca /
Halfverse: c    aśakyāny eva saṃkʰyātuṃ   bʰujagānāṃ tapodʰana
   aśakyāny eva saṃkʰyātuṃ   bʰujagānāṃ tapo-dʰana /18/ (E)18



Chapter: 32 
Adhyāya 32


Verse: 1  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    jātā vai bʰujagās tāta   vīryavanto durāsadāḥ
   jātā vai bʰujagās tāta   vīryavanto durāsadāḥ /
Halfverse: c    śāpaṃ taṃ tv atʰa vijñāya   kr̥tavanto nu kiṃ param
   śāpaṃ taṃ tv atʰa vijñāya   kr̥tavanto nu kiṃ param /1/

Verse: 2  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    teṣāṃ tu bʰagavāñ śeṣas   tyaktvā kadrūṃ mahāyaśāḥ
   teṣāṃ tu bʰagavān śeṣas   tyaktvā kadrūṃ mahā-yaśāḥ /
Halfverse: c    tapo vipulam ātastʰe   vāyubʰakṣo yatavrataḥ
   tapo vipulam ātastʰe   vāyu-bʰakṣo yata-vrataḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    gandʰamādanam āsādya   badaryāṃ ca tapo rataḥ
   gandʰa-mādanam āsādya   badaryāṃ ca tapo rataḥ /
Halfverse: c    gokarṇe puṣkarāraṇye   tatʰā himavatas taṭe
   go-karṇe puṣkara_araṇye   tatʰā himavatas taṭe /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    teṣu teṣu ca puṇyeṣu   tīrtʰeṣv āyataneṣu ca
   teṣu teṣu ca puṇyeṣu   tīrtʰeṣv āyataneṣu ca /
Halfverse: c    ekāntaśīlī niyataḥ   satataṃ vijitendriyaḥ
   ekānta-śīlī niyataḥ   satataṃ vijita_indriyaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tapyamānaṃ tapo gʰoraṃ   taṃ dadarśa pitāmahaḥ
   tapyamānaṃ tapo gʰoraṃ   taṃ dadarśa pitāmahaḥ /
Halfverse: c    pariśuṣkamāṃsatvak snāyuṃ   jaṭācīradʰaraṃ prabʰum
   pariśuṣka-māṃsa-tvak snāyuṃ   jaṭā-cīra-dʰaraṃ prabʰum /5/ q

Verse: 6 
Halfverse: a    tam abravīt satyadʰr̥tiṃ   tapyamānaṃ pitāmahaḥ
   tam abravīt satya-dʰr̥tiṃ   tapyamānaṃ pitāmahaḥ /
Halfverse: c    kim idaṃ kuruṣe śeṣaprajānāṃ   svasti vai kuru
   kim idaṃ kuruṣe śeṣa-prajānāṃ   svasti vai kuru /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    tvaṃ hi tīvreṇa tapasā   prajās tāpayase 'nagʰa
   tvaṃ hi tīvreṇa tapasā   prajās tāpayase_anagʰa /
Halfverse: c    brūhi kāmaṃ ca me śeṣayat   te hr̥di ciraṃ stʰitam
   brūhi kāmaṃ ca me śeṣa-yat   te hr̥di ciraṃ stʰitam /7/

Verse: 8  {Śeṣa uvāca}
Halfverse: a    sodaryā mama sarve hi   bʰrātaro mandacetasaḥ
   sodaryā mama sarve hi   bʰrātaro manda-cetasaḥ /
Halfverse: c    saha tair notsahe vastuṃ   tad bʰavān anumanyatām
   saha tair na_utsahe vastuṃ   tad bʰavān anumanyatām /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    abʰyasūyanti satataṃ   parasparam amitravat
   abʰyasūyanti satataṃ   parasparam amitravat /
Halfverse: c    tato 'haṃ tapa ātiṣṭʰe   naitān paśyeyam ity uta
   tato_ahaṃ tapa\ ātiṣṭʰe   na_etān paśyeyam ity uta /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    na marṣayanti satataṃ   vinatāṃ sasutāṃ ca te
   na marṣayanti satataṃ   vinatāṃ sasutāṃ ca te /
Halfverse: c    asmākaṃ cāparo bʰrātā   vainateyaḥ pitāmaha
   asmākaṃ ca_aparo bʰrātā   vainateyaḥ pitāmaha /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    taṃ ca dviṣanti te 'tyartʰaṃ   sa cāpi sumahābalaḥ
   taṃ ca dviṣanti te_atyartʰaṃ   sa ca_api sumahā-balaḥ /
Halfverse: c    varapradānāt sa pituḥ   kaśyapasya mahātmanaḥ
   vara-pradānāt sa pituḥ   kaśyapasya mahātmanaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    so 'haṃ tapaḥ samāstʰāya   mokṣyāmīdaṃ kalevaram
   so_ahaṃ tapaḥ samāstʰāya   mokṣyāmi_idaṃ kalevaram /
Halfverse: c    katʰaṃ me pretya bʰāve 'pi   na taiḥ syāt saha saṃgamaḥ
   katʰaṃ me pretya bʰāve_api   na taiḥ syāt saha saṃgamaḥ /12/

Verse: 13  {Brahmovāca}
Halfverse: a    jānāmi śeṣasarveṣāṃ   bʰrātr̥̄ṇāṃ te viceṣṭitam
   jānāmi śeṣa-sarveṣāṃ   bʰrātr̥̄ṇāṃ te viceṣṭitam /
Halfverse: c    mātuś cāpy aparādʰād vai   bʰrātr̥̄ṇāṃ te mahad bʰayam
   mātuś ca_apy aparādʰād vai   bʰrātr̥̄ṇāṃ te mahad bʰayam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    kr̥to 'tra parihāraś ca   pūrvam eva bʰujaṃgama
   kr̥to_atra parihāraś ca   pūrvam eva bʰujaṃgama /
Halfverse: c    bʰrātr̥̄ṇāṃ tava sarveṣāṃ   na śokaṃ kartum arhasi
   bʰrātr̥̄ṇāṃ tava sarveṣāṃ   na śokaṃ kartum arhasi /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    vr̥ṇīṣva ca varaṃ mattaḥ   śeṣayat te 'bʰikāṅkṣitam
   vr̥ṇīṣva ca varaṃ mattaḥ   śeṣa-yat te_abʰikāṅkṣitam /
Halfverse: c    ditsāmi hi varaṃ te 'dya   prītir me paramā tvayi
   ditsāmi hi varaṃ te_adya   prītir me paramā tvayi /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    diṣṭyā ca buddʰir dʰarme te   niviṣṭā pannagottama
   diṣṭyā ca buddʰir dʰarme te   niviṣṭā pannaga_uttama /
Halfverse: c    ato bʰūyaś ca te buddʰir   dʰarme bʰavatu sustʰirā
   ato bʰūyaś ca te buddʰir   dʰarme bʰavatu sustʰirā /16/

Verse: 17  {Śeṣa uvāca}
Halfverse: a    eṣa eva varo me 'dya   kāṅkṣitaḥ prapitāmaha
   eṣa\ eva varo me_adya   kāṅkṣitaḥ prapitāmaha /
Halfverse: c    dʰarme me ramatāṃ buddʰiḥ   śame tapasi ceśvara
   dʰarme me ramatāṃ buddʰiḥ   śame tapasi ca_īśvara /17/

Verse: 18  {Brahmovāca}
Halfverse: a    prīto 'smy anena te śeṣadamena   praśamena ca
   prīto_asmy anena te śeṣa-damena   praśamena ca /
Halfverse: c    tvayā tv idaṃ vacaḥ kāryaṃ   manniyogāt prajāhitam
   tvayā tv idaṃ vacaḥ kāryaṃ   man-niyogāt prajā-hitam /18/


Verse: 19 
Halfverse: a    imāṃ mahīṃ śailavanopapannāṃ; sasāgarāṃ sākara pattanāṃ ca
   imāṃ mahīṃ śaila-vana_upapannāṃ   sasāgarāṃ sākara pattanāṃ ca /
Halfverse: c    tvaṃ śeṣasamyak calitāṃ yatʰāvat; saṃgr̥hya tiṣṭʰasva yatʰācalā syāt
   tvaṃ śeṣa-samyak calitāṃ yatʰāvat   saṃgr̥hya tiṣṭʰasva yatʰā_acalā syāt /19/

Verse: 20  {Śeṣa uvāca}
Halfverse: a    yatʰāha devo varadaḥ prajāpatir; mahīpatir bʰūtapatir jagatpatiḥ
   yatʰā_āha devo varadaḥ prajāpatir   mahī-patir bʰūta-patir jagat-patiḥ /
Halfverse: c    tatʰā mahīṃ dʰārayitāsmi niścalāṃ; prayaccʰa tāṃ me śirasi prajāpate
   tatʰā mahīṃ dʰārayitā_asmi niścalāṃ   prayaccʰa tāṃ me śirasi prajāpate /20/

Verse: 21  {Brahmovāca}
Halfverse: a    adʰo mahīṃ gaccʰa bʰujaṃgamottama; svayaṃ tavaiṣā vivaraṃ pradāsyati
   adʰo mahīṃ gaccʰa bʰujaṃgama_uttama   svayaṃ tava_eṣā vivaraṃ pradāsyati /
Halfverse: c    imāṃ dʰarāṃ dʰārayatā tvayā hi me; mahat priyaṃ śeṣakr̥taṃ bʰaviṣyati
   imāṃ dʰarāṃ dʰārayatā tvayā hi me   mahat priyaṃ śeṣa-kr̥taṃ bʰaviṣyati /21/

Verse: 22  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tatʰeti kr̥tvā vivaraṃ praviśya sa; prabʰur bʰuvo bʰujaga varāgrajaḥ stʰitaḥ
   tatʰā_iti kr̥tvā vivaraṃ praviśya sa   prabʰur bʰuvo bʰujaga vara_agrajaḥ stʰitaḥ / q
Halfverse: c    bibʰarti devīṃ śirasā mahīm imāṃ; samudranemiṃ parigr̥hya sarvataḥ
   bibʰarti devīṃ śirasā mahīm imāṃ   samudra-nemiṃ parigr̥hya sarvataḥ /22/

Verse: 23  {Brahmovāca}
Halfverse: a    śeṣo 'si nāgottama dʰarmadevo; mahīm imāṃ dʰārayase yad ekaḥ
   śeṣo_asi nāga_uttama dʰarma-devo   mahīm imāṃ dʰārayase yad ekaḥ / q
Halfverse: c    ananta bʰogaḥ parigr̥hya sarvāṃ; yatʰāham evaṃ balabʰid yatʰā vā
   ananta bʰogaḥ parigr̥hya sarvāṃ   yatʰā_aham evaṃ balabʰid yatʰā vā /23/


Verse: 24  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    adʰo bʰūmer vasaty evaṃ   nāgo 'nantaḥ pratāpavān
   adʰo bʰūmer vasaty evaṃ   nāgo_anantaḥ pratāpavān /
Halfverse: c    dʰārayan vasudʰām ekaḥ   śāsanād brahmaṇo vibʰuḥ
   dʰārayan vasudʰām ekaḥ   śāsanād brahmaṇo vibʰuḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    suparṇaṃ ca sakʰāyaṃ vai   bʰagavān amarottamaḥ
   suparṇaṃ ca sakʰāyaṃ vai   bʰagavān amara_uttamaḥ /
Halfverse: c    prādād anantāya tadā   vainateyaṃ pitāmahaḥ
   prādād anantāya tadā   vainateyaṃ pitāmahaḥ /25/ (E)25



Chapter: 33 
Adhyāya 33


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    mātuḥ sakāśāt taṃ śāpaṃ   śrutvā pannagasattamaḥ
   mātuḥ sakāśāt taṃ śāpaṃ   śrutvā pannaga-sattamaḥ /
Halfverse: c    vāsukiś cintayām āsa   śāpo 'yaṃ na bʰavet katʰam
   vāsukiś cintayām āsa   śāpo_ayaṃ na bʰavet katʰam /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    tataḥ sa mantrayām āsa   bʰrātr̥bʰiḥ saha sarvaśaḥ
   tataḥ sa mantrayām āsa   bʰrātr̥bʰiḥ saha sarvaśaḥ /
Halfverse: c    airāvataprabʰr̥tibʰir   ye sma dʰarmaparāyaṇāḥ
   airāvata-prabʰr̥tibʰir   ye sma dʰarma-parāyaṇāḥ /2/

Verse: 3  {Vāsukir uvāca}
Halfverse: a    ayaṃ śāpo yatʰoddʰiṣṭo   viditaṃ vas tatʰānagʰāḥ
   ayaṃ śāpo yatʰā_uddʰiṣṭo   viditaṃ vas tatʰā_anagʰāḥ /
Halfverse: c    tasya śāpasya mokṣārtʰaṃ   mantrayitvā yatāmahe
   tasya śāpasya mokṣa_artʰaṃ   mantrayitvā yatāmahe /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    sarveṣām eva śāpānāṃ   pratigʰāto hi vidyate
   sarveṣām eva śāpānāṃ   pratigʰāto hi vidyate /
Halfverse: c    na tu mātrābʰiśaptānāṃ   mokṣo vidyeta pannagāḥ
   na tu mātrā_abʰiśaptānāṃ   mokṣo vidyeta pannagāḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    avyayasyāprameyasya   satyasya ca tatʰāgrataḥ
   avyayasya_aprameyasya   satyasya ca tatʰā_agrataḥ /
Halfverse: c    śaptā ity eva me śrutvā   jāyate hr̥di vepatʰuḥ
   śaptā\ ity eva me śrutvā   jāyate hr̥di vepatʰuḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    nūnaṃ sarvavināśo 'yam   asmākaṃ samudāhr̥taḥ
   nūnaṃ sarva-vināśo_ayam   asmākaṃ samudāhr̥taḥ /
Halfverse: c    na hy enāṃ so 'vyayo devaḥ   śapantīṃ pratyaṣedʰayat
   na hy enāṃ so_avyayo devaḥ   śapantīṃ pratyaṣedʰayat /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    tasmāt saṃmantrayāmo 'tra   bʰujagānām anāmayam
   tasmāt saṃmantrayāmo_atra   bʰujagānām anāmayam /
Halfverse: c    yatʰā bʰaveta sarveṣāṃ   mā naḥ kālo 'tyagād ayam
   yatʰā bʰaveta sarveṣāṃ   mā naḥ kālo_atyagād ayam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    api mantrayamāṇā hi   hetuṃ paśyāma mokṣaṇe
   api mantrayamāṇā hi   hetuṃ paśyāma mokṣaṇe /
Halfverse: c    yatʰā naṣṭaṃ purā devā   gūḍʰam agniṃ guhā gatam
   yatʰā naṣṭaṃ purā devā   gūḍʰam agniṃ guhā gatam /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    yatʰā sa yajño na bʰaved   yatʰā vāpi parābʰavet
   yatʰā sa yajño na bʰaved   yatʰā vā_api parābʰavet /
Halfverse: c    janamejayasya sarpāṇāṃ   vināśakaraṇāya hi
   janamejayasya sarpāṇāṃ   vināśa-karaṇāya hi /9/ q

Verse: 10  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tatʰety uktvā tu te sarve   kādraveyāḥ samāgatāḥ
   tatʰā_ity uktvā tu te sarve   kādraveyāḥ samāgatāḥ /
Halfverse: c    samayaṃ cakrire tatra   mantrabuddʰiviśāradāḥ
   samayaṃ cakrire tatra   mantra-buddʰi-viśāradāḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    eke tatrābruvan nāgā   vayaṃ bʰūtvā dvijarṣabʰāḥ
   eke tatra_abruvan nāgā   vayaṃ bʰūtvā dvija-r̥ṣabʰāḥ /
Halfverse: c    janamejayaṃ taṃ bʰikṣāmo   yajñas te na bʰaved iti
   janamejayaṃ taṃ bʰikṣāmo   yajñas te na bʰaved iti /11/ q

Verse: 12 
Halfverse: a    apare tv abruvan nāgās   tatra paṇḍitamāninaḥ
   apare tv abruvan nāgās   tatra paṇḍita-māninaḥ /
Halfverse: c    mantriṇo 'sya vayaṃ sarve   bʰaviṣyāmaḥ susaṃmatāḥ
   mantriṇo_asya vayaṃ sarve   bʰaviṣyāmaḥ susaṃmatāḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    sa naḥ prakṣyati sarveṣu   kāryeṣv artʰaviniścayam
   sa naḥ prakṣyati sarveṣu   kāryeṣv artʰa-viniścayam /
Halfverse: c    tatra buddʰiṃ pravakṣyāmo   yatʰā yajño nivartate
   tatra buddʰiṃ pravakṣyāmo   yatʰā yajño nivartate /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    sa no bahumatān rājā   buddʰvā buddʰimatāṃ varaḥ
   sa no bahu-matān rājā   buddʰvā buddʰimatāṃ varaḥ /
Halfverse: c    yajñārtʰaṃ prakṣyati vyaktaṃ   neti vakṣyāmahe vayam
   yajña_artʰaṃ prakṣyati vyaktaṃ   na_iti vakṣyāmahe vayam /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    darśayanto bahūn doṣān   pretya ceha ca dāruṇān
   darśayanto bahūn doṣān   pretya ca_iha ca dāruṇān /
Halfverse: c    hetubʰiḥ kāraṇaiś caiva   yatʰā yajño bʰaven na saḥ
   hetubʰiḥ kāraṇaiś caiva   yatʰā yajño bʰaven na saḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    atʰavā ya upādʰyāyaḥ   kratau tasmin bʰaviṣyati
   atʰavā ya\ upādʰyāyaḥ   kratau tasmin bʰaviṣyati /
Halfverse: c    sarpasatra vidʰānajño   rājakāryahite rataḥ
   sarpa-satra vidʰānajño   rāja-kārya-hite rataḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    taṃ gatvā daśatāṃ kaś cid   bʰujagaḥ sa mariṣyati
   taṃ gatvā daśatāṃ kaścid   bʰujagaḥ sa mariṣyati /
Halfverse: c    tasmin hate yajñakare   kratuḥ sa na bʰaviṣyati
   tasmin hate yajña-kare   kratuḥ sa na bʰaviṣyati /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    ye cānye sarpasatrajñā   bʰaviṣyanty asya r̥tvijaḥ
   ye ca_anye sarpa-satrajñā   bʰaviṣyanty asya\ r̥tvijaḥ / ՙ
Halfverse: c    tāṃś ca sarvān daśiṣyāmaḥ   kr̥tam evaṃ bʰaviṣyati
   tāṃś ca sarvān daśiṣyāmaḥ   kr̥tam evaṃ bʰaviṣyati /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    tatrāpare 'mantrayanta   dʰarmātmāno bʰujaṃgamāḥ
   tatra_apare_amantrayanta   dʰarma_ātmāno bʰujaṃgamāḥ /
Halfverse: c    abuddʰir eṣā yuṣmākaṃ   brahmahatyā na śobʰanā
   abuddʰir eṣā yuṣmākaṃ   brahma-hatyā na śobʰanā /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    samyak sad dʰarmamūlā hi   vyasane śāntir uttamā
   samyak sad dʰarma-mūlā hi   vyasane śāntir uttamā /
Halfverse: c    adʰarmottaratā nāma   kr̥tsnaṃ vyāpādayej jagat
   adʰarma_uttaratā nāma   kr̥tsnaṃ vyāpādayej jagat /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    apare tv abruvan nāgāḥ   samiddʰaṃ jātavedasam
   apare tv abruvan nāgāḥ   samiddʰaṃ jāta-vedasam /
Halfverse: c    varṣair nirvāpayiṣyāmo   megʰā bʰūtvā savidyutaḥ
   varṣair nirvāpayiṣyāmo   megʰā bʰūtvā savidyutaḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    srugbʰāṇḍaṃ niśi gatvā vā   apare bʰujagottamāḥ
   srug-bʰāṇḍaṃ niśi gatvā vā apare bʰujaga_uttamāḥ /
Halfverse: c    pramattānāṃ harantv āśu   vigʰna evaṃ bʰaviṣyati
   pramattānāṃ harantv āśu   vigʰna\ evaṃ bʰaviṣyati /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    yajñe vā bʰujagās tasmiñ   śataśo 'tʰa sahasraśaḥ
   yajñe vā bʰujagās tasmin   śataśo_atʰa sahasraśaḥ /
Halfverse: c    janaṃ daśantu vai sarvam   evaṃ trāso bʰaviṣyati
   janaṃ daśantu vai sarvam   evaṃ trāso bʰaviṣyati /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    atʰavā saṃskr̥taṃ bʰojyaṃ   dūṣayantu bʰujaṃgamāḥ
   atʰavā saṃskr̥taṃ bʰojyaṃ   dūṣayantu bʰujaṃgamāḥ /
Halfverse: c    svena mūtra purīṣeṇa   sarvabʰojya vināśinā
   svena mūtra purīṣeṇa   sarva-bʰojya vināśinā /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    apare tv abruvaṃs tatra   r̥tvijo 'sya bʰavāmahe
   apare tv abruvaṃs tatra r̥tvijo_asya bʰavāmahe /
Halfverse: c    yajñavigʰnaṃ kariṣyāmo   dīyatāṃ dakṣiṇā iti
   yajña-vigʰnaṃ kariṣyāmo   dīyatāṃ dakṣiṇā\ iti /
Halfverse: e    vaśyatāṃ ca gato 'sau naḥ   kariṣyati yatʰepṣitam
   vaśyatāṃ ca gato_asau naḥ   kariṣyati yatʰā_īpṣitam /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    apare tv abruvaṃs tatra   jale prakrīḍitaṃ nr̥pam
   apare tv abruvaṃs tatra   jale prakrīḍitaṃ nr̥pam /
Halfverse: c    gr̥ham ānīya badʰnīmaḥ   kratur evaṃ bʰaven na saḥ
   gr̥ham ānīya badʰnīmaḥ   kratur evaṃ bʰaven na saḥ /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    apare tv abruvaṃs tatra   nāgāḥ sukr̥takāriṇaḥ
   apare tv abruvaṃs tatra   nāgāḥ sukr̥ta-kāriṇaḥ /
Halfverse: c    daśāmainaṃ pragr̥hyāśu   kr̥tam evaṃ bʰaviṣyati
   daśāma_enaṃ pragr̥hya_āśu   kr̥tam evaṃ bʰaviṣyati /
Halfverse: e    cʰinnaṃ mūlam anartʰānāṃ   mr̥te tasmin bʰaviṣyati
   cʰinnaṃ mūlam anartʰānāṃ   mr̥te tasmin bʰaviṣyati /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    eṣā vai naiṣṭʰikī buddʰiḥ   sarveṣām eva saṃmatā
   eṣā vai naiṣṭʰikī buddʰiḥ   sarveṣām eva saṃmatā /
Halfverse: c    yatʰā vā manyase rājaṃs   tat kṣipraṃ saṃvidʰīyatām
   yatʰā vā manyase rājaṃs   tat kṣipraṃ saṃvidʰīyatām /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    ity uktvā samudaikṣanta   vāsukiṃ pannageśvaram
   ity uktvā samudaikṣanta   vāsukiṃ pannaga_īśvaram /
Halfverse: c    vāsukiś cāpi saṃcintya   tān uvāca bʰujaṃgamān
   vāsukiś ca_api saṃcintya   tān uvāca bʰujaṃgamān /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    naiṣā vo naiṣṭʰikī buddʰir   matā kartuṃ bʰujaṃgamāḥ
   na_eṣā vo naiṣṭʰikī buddʰir   matā kartuṃ bʰujaṃgamāḥ /
Halfverse: c    sarveṣām eva me buddʰiḥ   pannagānāṃ na rocate
   sarveṣām eva me buddʰiḥ   pannagānāṃ na rocate /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    kiṃ tv atra saṃvidʰātavyaṃ   bʰavatāṃ yad bʰaved dʰitam
   kiṃ tv atra saṃvidʰātavyaṃ   bʰavatāṃ yad bʰavedd^hitam /
Halfverse: c    anenāhaṃ bʰr̥śaṃ tapye   guṇadoṣau madāśrayau
   anena_ahaṃ bʰr̥śaṃ tapye   guṇa-doṣau mad-āśrayau /31/ (E)31



Chapter: 34 
Adhyāya 34


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ   sarveṣām iti ceti ca
   śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ   sarveṣām iti ca_iti ca /
Halfverse: c    vāsukeś ca vacaḥ śrutvā   elāpatro 'bravīd idam
   vāsukeś ca vacaḥ śrutvā elāpatro_abravīd idam /1/ ՙ

Verse: 2 
Halfverse: a    na sa yajño na bʰavitā   na sa rājā tatʰāvidʰaḥ
   na sa yajño na bʰavitā   na sa rājā tatʰā-vidʰaḥ /
Halfverse: c    janamejayaḥ pāṇḍaveyo   yato 'smākaṃ mahābʰayam
   janamejayaḥ pāṇḍaveyo   yato_asmākaṃ mahā-bʰayam /2/ q

Verse: 3 
Halfverse: a    daivenopahato rājanyo   bʰaved iha pūruṣaḥ
   daivena_upahato rājanyo   bʰaved iha pūruṣaḥ /
Halfverse: c    sa daivam evāśrayate   nānyat tatra parāyaṇam
   sa daivam eva_āśrayate   na_anyat tatra parāyaṇam /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    tad idaṃ daivam asmākaṃ   bʰayaṃ pannagasattamāḥ
   tad idaṃ daivam asmākaṃ   bʰayaṃ pannaga-sattamāḥ /
Halfverse: c    daivam evāśrayāmo 'tra   śr̥ṇudʰvaṃ ca vaco mama
   daivam eva_āśrayāmo_atra   śr̥ṇudʰvaṃ ca vaco mama /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    ahaṃ śāpe samutsr̥ṣṭe   samaśrauṣaṃ vacas tadā
   ahaṃ śāpe samutsr̥ṣṭe   samaśrauṣaṃ vacas tadā /
Halfverse: c    mātur utsaṅgam ārūḍʰo   bʰayāt pannagasattamāḥ
   mātur utsaṅgam ārūḍʰo   bʰayāt pannaga-sattamāḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    devānāṃ pannagaśreṣṭʰās   tīkṣṇās tīkṣṇā iti prabʰo
   devānāṃ pannaga-śreṣṭʰās   tīkṣṇās tīkṣṇā\ iti prabʰo /
Halfverse: c    pitāmaham upāgamya   duḥkʰārtānāṃ mahādyute
   pitāmaham upāgamya   duḥkʰa_ārtānāṃ mahā-dyute /6/

Verse: 7  {Devā ūcuḥ}
Halfverse: a    kā hi labdʰvā priyān putrāñ   śaped evaṃ pitāmaha
   kā hi labdʰvā priyān putrān   śaped evaṃ pitāmaha /
Halfverse: c    r̥te kadrūṃ tīkṣṇarūpāṃ   devadeva tavāgrataḥ
   r̥te kadrūṃ tīkṣṇa-rūpāṃ   deva-deva tava_agrataḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tatʰeti ca vacas tasyās   tvayāpy uktaṃ pitāmaha
   tatʰā_iti ca vacas tasyās   tvayā_apy uktaṃ pitāmaha /
Halfverse: c    etad iccʰāma vijñātuṃ   kāraṇaṃ yan na vāritā
   etad iccʰāma vijñātuṃ   kāraṇaṃ yan na vāritā /8/

Verse: 9  {Brahmovāca}
Halfverse: a    bahavaḥ pannagās tīkṣṇā   bʰīmavīryā viṣolbaṇāḥ
   bahavaḥ pannagās tīkṣṇā   bʰīma-vīryā viṣa_ulbaṇāḥ /
Halfverse: c    prajānāṃ hitakāmo 'haṃ   na nivāritavāṃs tadā
   prajānāṃ hita-kāmo_ahaṃ   na nivāritavāṃs tadā /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    ye danda śūkāḥ kṣudrāś ca   pāpacārā viṣolbaṇāḥ
   ye danda śūkāḥ kṣudrāś ca   pāpa-cārā viṣa_ulbaṇāḥ /
Halfverse: c    teṣāṃ vināśo bʰavitā   na tu ye dʰarmacāriṇaḥ
   teṣāṃ vināśo bʰavitā   na tu ye dʰarma-cāriṇaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    yannimittaṃ ca bʰavitā   mokṣas teṣāṃ mahābʰayāt
   yan-nimittaṃ ca bʰavitā   mokṣas teṣāṃ mahā-bʰayāt /
Halfverse: c    pannagānāṃ nibodʰadʰvaṃ   tasmin kāle tatʰāgate
   pannagānāṃ nibodʰadʰvaṃ   tasmin kāle tatʰā-gate /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    yāyāvara kule dʰīmān   bʰaviṣyati mahān r̥ṣiḥ
   yāyāvara kule dʰīmān   bʰaviṣyati mahān r̥ṣiḥ /
Halfverse: c    jaratkārur iti kʰyātas   tejasvī niyatendriyaḥ
   jaratkārur iti kʰyātas   tejasvī niyata_indriyaḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    tasya putro jaratkāror   utpatsyati mahātapāḥ
   tasya putro jaratkāror   utpatsyati mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    āstīko nāmayajñaṃ sa   pratiṣetsyati taṃ tadā
   āstīko nāma-yajñaṃ sa   pratiṣetsyati taṃ tadā /
Halfverse: e    tatra mokṣyanti bʰujagā   ye bʰaviṣyanti dʰārmikāḥ
   tatra mokṣyanti bʰujagā   ye bʰaviṣyanti dʰārmikāḥ /13/

Verse: 14  {Devā ūcuḥ}
Halfverse: a    sa munipravaro deva   jarat kārur mahātapāḥ
   sa munipravaro deva   jarat kārur mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    kasyāṃ putraṃ mahātmānaṃ   janayiṣyati vīryavān
   kasyāṃ putraṃ mahātmānaṃ   janayiṣyati vīryavān /14/

Verse: 15  {Brahmovāca}
Halfverse: a    sanāmāyāṃ sanāmā sa   kanyāyāṃ dvijasattamaḥ
   sanāmāyāṃ sanāmā sa   kanyāyāṃ dvija-sattamaḥ /
Halfverse: c    apatyaṃ vīryavān devā   vīryavaj janayiṣyati
   apatyaṃ vīryavān devā   vīryavaj janayiṣyati /15/

Verse: 16  {Elāpatra uvāca}
Halfverse: a    evam astv iti taṃ devāḥ   pitāmaham atʰābruvan
   evam astv iti taṃ devāḥ   pitāmaham atʰa_abruvan /
Halfverse: c    uktvā caivaṃ gatā devāḥ   sa ca devaḥ pitāmahaḥ
   uktvā ca_evaṃ gatā devāḥ   sa ca devaḥ pitāmahaḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    so 'ham evaṃ prapaśyāmi   vāsuke bʰaginīṃ tava
   so_aham evaṃ prapaśyāmi   vāsuke bʰaginīṃ tava /
Halfverse: c    jaratkārur iti kʰyātāṃ   tāṃ tasmai pratipādaya
   jaratkārur iti kʰyātāṃ   tāṃ tasmai pratipādaya /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    bʰaikṣavad bʰikṣamāṇāya   nāgānāṃ bʰayaśāntaye
   bʰaikṣavad bʰikṣamāṇāya   nāgānāṃ bʰaya-śāntaye /
Halfverse: c    r̥ṣaye suvratāya tvam   eṣa mokṣaḥ śruto mayā
   r̥ṣaye suvratāya tvam   eṣa mokṣaḥ śruto mayā /18/ (E)18



Chapter: 35 
Adhyāya 35


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    elāpatrasya tu vacaḥ   śrutvā nāgā dvijottama
   elāpatrasya tu vacaḥ   śrutvā nāgā dvija_uttama / ՙ
Halfverse: c    sarve prahr̥ṣṭamanasaḥ   sādʰu sādʰv ity apūjayan
   sarve prahr̥ṣṭa-manasaḥ   sādʰu sādʰv ity apūjayan /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    tataḥ prabʰr̥ti tāṃ kanyāṃ   vāsukiḥ paryarakṣata
   tataḥ prabʰr̥ti tāṃ kanyāṃ   vāsukiḥ paryarakṣata /
Halfverse: c    jaratkāruṃ svasāraṃ vai   paraṃ harṣam avāpa ca
   jaratkāruṃ svasāraṃ vai   paraṃ harṣam avāpa ca /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    tato nātimahān kālaḥ   samatīta ivābʰavat
   tato nātimahān kālaḥ   samatīta\ iva_abʰavat /
Halfverse: c    atʰa devāsurāḥ sarve   mamantʰur varuṇālayam
   atʰa deva_asurāḥ sarve   mamantʰur varuṇa_ālayam /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    tatra netram abʰūn nāgo   vāsukir balināṃ varaḥ
   tatra netram abʰūn nāgo   vāsukir balināṃ varaḥ /
Halfverse: c    samāpyaiva ca tat karma   pitāmaham upāgaman
   samāpya_eva ca tat karma   pitāmaham upāgaman /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    devā vāsukinā sārdʰaṃ   pitāmaham atʰābruvan
   devā vāsukinā sārdʰaṃ   pitāmaham atʰa_abruvan /
Halfverse: c    bʰagavañ śāpabʰīto 'yaṃ   vāsukis tapyate bʰr̥śam
   bʰagavan śāpa-bʰīto_ayaṃ   vāsukis tapyate bʰr̥śam /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    tasyedaṃ mānasaṃ śalyaṃ   samuddʰartuṃ tvam arhasi
   tasya_idaṃ mānasaṃ śalyaṃ   samuddʰartuṃ tvam arhasi /
Halfverse: c    jananyāḥ śāpajaṃ deva   jñātīnāṃ hitakāṅkṣiṇaḥ
   jananyāḥ śāpajaṃ deva   jñātīnāṃ hita-kāṅkṣiṇaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    hito hy ayaṃ sadāsmākaṃ   priyakārī ca nāgarāṭ
   hito hy ayaṃ sadā_asmākaṃ   priya-kārī ca nāga-rāṭ /
Halfverse: c    kuru prasādaṃ deveśa   śamayāsya mano jvaram
   kuru prasādaṃ deva_īśa   śamaya_asya mano jvaram /7/

Verse: 8  {Brahmovāca}
Halfverse: a    mayaivaitad vitīrṇaṃ vai   vacanaṃ manasāmarāḥ
   mayā_eva_etad vitīrṇaṃ vai   vacanaṃ manasā_amarāḥ /
Halfverse: c    elāpatreṇa nāgena   yad asyābʰihitaṃ purā
   elāpatreṇa nāgena   yad asya_abʰihitaṃ purā /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tat karotv eṣa nāgendraḥ   prāptakālaṃ vacas tatʰā
   tat karotv eṣa nāga_indraḥ   prāpta-kālaṃ vacas tatʰā /
Halfverse: c    vinaśiṣyanti ye pāpā   na tu ye dʰarmacāriṇaḥ
   vinaśiṣyanti ye pāpā   na tu ye dʰarma-cāriṇaḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    utpannaḥ sa jarat kārus   tapasy ugre rato dvijaḥ
   utpannaḥ sa jarat kārus   tapasy ugre rato dvijaḥ /
Halfverse: c    tasyaiṣa bʰaginīṃ kāle   jaratkāruṃ prayaccʰatu
   tasya_eṣa bʰaginīṃ kāle   jaratkāruṃ prayaccʰatu /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    yad elāpatreṇa vacas   tadoktaṃ bʰujagena ha
   yad elāpatreṇa vacas   tadā_uktaṃ bʰujagena ha /
Halfverse: c    pannagānāṃ hitaṃ devās   tat tatʰā na tad anyatʰā
   pannagānāṃ hitaṃ devās   tat tatʰā na tad anyatʰā /11/

Verse: 12  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    etac cʰrutvā sa nāgendraḥ   pitāmahavacas tadā
   etat śrutvā sa nāga_indraḥ   pitāmaha-vacas tadā /
Halfverse: c    sarpān banūñ jaratkārau   nityayuktān samādadʰat
   sarpān banūn jaratkārau   nitya-yuktān samādadʰat /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    jaratkārur yadā bʰāryām   iccʰed varayituṃ prabʰuḥ
   jaratkārur yadā bʰāryām   iccʰed varayituṃ prabʰuḥ /
Halfverse: c    śīgʰram etya mamākʰyeyaṃ   tan naḥ śreyo bʰaviṣyati
   śīgʰram etya mama_ākʰyeyaṃ   tan naḥ śreyo bʰaviṣyati /13/ (E)13



Chapter: 36 
Adhyāya 36


Verse: 1  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    jaratkārur iti proktaṃ   yat tvayā sūtanandana
   jaratkārur iti proktaṃ   yat tvayā sūta-nandana /
Halfverse: c    iccʰāmy etad ahaṃ tasya   r̥ṣeḥ śrotuṃ mahātmanaḥ
   iccʰāmy etad ahaṃ tasya r̥ṣeḥ śrotuṃ mahātmanaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    kiṃ kāraṇaṃ jaratkāror   nāmaitat pratʰitaṃ bʰuvi
   kiṃ kāraṇaṃ jaratkāror   nāma_etat pratʰitaṃ bʰuvi /
Halfverse: c    jaratkāru niruktaṃ tvaṃ   yatʰāvad vaktum arhasi
   jaratkāru niruktaṃ tvaṃ   yatʰāvad vaktum arhasi /2/

Verse: 3  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    jareti kṣayam āhur vai   dāruṇaṃ kāru saṃjñitam
   jarā_iti kṣayam āhur vai   dāruṇaṃ kāru saṃjñitam /
Halfverse: c    śarīraṃ kāru tasyāsīt   tat sa dʰīmāñ śanaiḥ śanaiḥ
   śarīraṃ kāru tasya_āsīt   tat sa dʰīmān śanaiḥ śanaiḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    kṣapayām āsa tīvreṇa   tapasety ata ucyate
   kṣapayām āsa tīvreṇa   tapasā_ity ata\ ucyate /
Halfverse: c    jaratkārur iti brahman   vāsuker bʰaginī tatʰā
   jaratkārur iti brahman   vāsuker bʰaginī tatʰā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    evam uktas tu dʰarmātmā   śaunakaḥ prāhasat tadā
   evam uktas tu dʰarma_ātmā   śaunakaḥ prāhasat tadā /
Halfverse: c    ugraśravasam āmantrya   upapannam iti bruvan
   ugra-śravasam āmantrya upapannam iti bruvan /5/ ՙ

Verse: 6  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    atʰa kālasya mahataḥ   sa muniḥ saṃśitavrataḥ
   atʰa kālasya mahataḥ   sa muniḥ saṃśita-vrataḥ /
Halfverse: c    tapasy abʰirato dʰīmān   na dārān abʰyakāṅkṣata
   tapasy abʰirato dʰīmān   na dārān abʰyakāṅkṣata /6/


Verse: 7 
Halfverse: a    sa ūrdʰvaretās tapasi prasaktaḥ; svādʰyāyavān vītabʰayaklamaḥ san
   sa\ ūrdʰva-retās tapasi prasaktaḥ   svādʰyāyavān vīta-bʰaya-klamaḥ san / ՙ
Halfverse: c    cacāra sarvāṃ pr̥tʰivīṃ mahātmā; na cāpi dārān manasāpy akāṅkṣat
   cacāra sarvāṃ pr̥tʰivīṃ mahātmā   na ca_api dārān manasā_apy akāṅkṣat /7/


Verse: 8 
Halfverse: a    tato 'parasmin saṃprāpte   kāle kasmiṃś cid eva tu
   tato_aparasmin saṃprāpte   kāle kasmiṃścid eva tu /
Halfverse: c    parikṣid iti vikʰyāto   rājā kauravavaṃśabʰr̥t
   parikṣid iti vikʰyāto   rājā kaurava-vaṃśa-bʰr̥t /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    yatʰā pāṇḍur mahābāhur   dʰanurdʰara varo bʰuvi
   yatʰā pāṇḍur mahā-bāhur   dʰanur-dʰara varo bʰuvi /
Halfverse: c    babʰūva mr̥gayā śīlaḥ   purāsya prapitāmahaḥ
   babʰūva mr̥gayā śīlaḥ   purā_asya prapitāmahaḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    mr̥gān vidʰyan vahārāṃś ca   tarakṣūn mahiṣāṃs tatʰā
   mr̥gān vidʰyan vahārāṃś ca   tarakṣūn mahiṣāṃs tatʰā /
Halfverse: c    anyāṃś ca vividʰān vanyāṃś   cacāra pr̥tʰivīpatiḥ
   anyāṃś ca vividʰān vanyāṃś   cacāra pr̥tʰivī-patiḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    sa kadā cin mr̥gaṃ viddʰvā   bāṇena nataparvaṇā
   sa kadācin mr̥gaṃ viddʰvā   bāṇena nata-parvaṇā /
Halfverse: c    pr̥ṣṭʰato dʰanur ādāya   sasāra gahane vane
   pr̥ṣṭʰato dʰanur ādāya   sasāra gahane vane /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    yatʰā hi bʰagavān rudro   viddʰvā yajñamr̥gaṃ divi
   yatʰā hi bʰagavān rudro   viddʰvā yajña-mr̥gaṃ divi /
Halfverse: c    anvagaccʰad dʰanuṣpāṇiḥ   paryanveṣaṃs tatas tataḥ
   anvagaccʰad dʰanuṣ-pāṇiḥ   paryanveṣaṃs tatas tataḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    na hi tena mr̥go viddʰo   jīvan gaccʰati vai vanam
   na hi tena mr̥go viddʰo   jīvan gaccʰati vai vanam /
Halfverse: c    pūrvarūpaṃ tu tan nūnam   āsīt svargagatiṃ prati {!}
   pūrva-rūpaṃ tu tan nūnam   āsīt svarga-gatiṃ prati / {!}
Halfverse: e    parikṣitas tasya rājño   viddʰo yan naṣṭavān mr̥gaḥ
   parikṣitas tasya rājño   viddʰo yan naṣṭavān mr̥gaḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    dūraṃ cāpahr̥tas tena   mr̥geṇa sa mahīpatiḥ
   dūraṃ ca_apahr̥tas tena   mr̥geṇa sa mahī-patiḥ /
Halfverse: c    pariśrāntaḥ pipāsārta   āsasāda muniṃ vane
   pariśrāntaḥ pipāsā_ārta āsasāda muniṃ vane /14/ ՙ

Verse: 15 
Halfverse: a    gavāṃ pracāreṣv āsīnaṃ   vatsānāṃ mukʰaniḥsr̥tam
   gavāṃ pracāreṣv āsīnaṃ   vatsānāṃ mukʰa-niḥsr̥tam /
Halfverse: c    bʰūyiṣṭʰam upayuñjānaṃ   pʰenam āpibatāṃ payaḥ
   bʰūyiṣṭʰam upayuñjānaṃ   pʰenam āpibatāṃ payaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tam abʰidrutya vegena   sa rājā saṃśitavratam
   tam abʰidrutya vegena   sa rājā saṃśita-vratam /
Halfverse: c    apr̥ccʰad dʰanur udyamya   taṃ muniṃ kṣuccʰramānvitaḥ
   apr̥ccʰad dʰanur udyamya   taṃ muniṃ kṣut-śrama_anvitaḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    bʰo bʰo brahmann ahaṃ rājā   parikṣid abʰimanyujaḥ
   bʰo bʰo brahmann ahaṃ rājā   parikṣid abʰimanyujaḥ /
Halfverse: c    mayā viddʰo mr̥go naṣṭaḥ   kac cit tvaṃ dr̥ṣṭavān asi
   mayā viddʰo mr̥go naṣṭaḥ   kaccit tvaṃ dr̥ṣṭavān asi /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    sa munis tasya novāca   kiṃ cin mauna vrate stʰitaḥ
   sa munis tasya na_uvāca   kiṃcin mauna vrate stʰitaḥ /
Halfverse: c    tasya skandʰe mr̥taṃ sarpaṃ   kruddʰo rājā samāsajat
   tasya skandʰe mr̥taṃ sarpaṃ   kruddʰo rājā samāsajat /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    dʰanuṣ koṭyā samutkṣipya   sa cainaṃ samudaikṣata
   dʰanuṣ koṭyā samutkṣipya   sa ca_enaṃ samudaikṣata /
Halfverse: c    na ca kiṃ cid uvācainaṃ   śubʰaṃ vā yadi vāśubʰam
   na ca kiṃcid uvāca_enaṃ   śubʰaṃ vā yadi vā_aśubʰam /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    sa rājā krodʰam utsr̥jya   vyatʰitas taṃ tatʰāgatam
   sa rājā krodʰam utsr̥jya   vyatʰitas taṃ tatʰā-gatam /
Halfverse: c    dr̥ṣṭvā jagāma nagaram   r̥ṣis tv āste tatʰaiva saḥ
   dr̥ṣṭvā jagāma nagaram   r̥ṣis tv āste tatʰaiva saḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    taruṇas tasya putro 'bʰūt   tigmatejā mahātapāḥ
   taruṇas tasya putro_abʰūt   tigma-tejā mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    śr̥ṅgī nāma mahākrodʰo   duṣprasādo mahāvrataḥ {!}
   śr̥ṅgī nāma mahā-krodʰo   duṣprasādo mahā-vrataḥ /21/ {!}

Verse: 22 
Halfverse: a    sa devaṃ param īśānaṃ   sarvabʰūtahite ratam
   sa devaṃ param īśānaṃ   sarva-bʰūta-hite ratam /
Halfverse: c    brahmāṇam upatastʰe vai   kāle kāle susaṃyataḥ
   brahmāṇam upatastʰe vai   kāle kāle susaṃyataḥ /
Halfverse: e    sa tena samanujñāto   brahmaṇā gr̥ham īyivān
   sa tena samanujñāto   brahmaṇā gr̥ham īyivān /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    sakʰyoktaḥ krīḍamānena   sa tatra hasatā kila
   sakʰyā_uktaḥ krīḍamānena   sa tatra hasatā kila /
Halfverse: c    saṃrambʰī kopano 'tīva   viṣakalpa r̥ṣeḥ sutaḥ
   saṃrambʰī kopano_atīva   viṣa-kalpa\ r̥ṣeḥ sutaḥ /
Halfverse: e    r̥ṣiputreṇa narmārtʰaṃ   kr̥śena dvijasattamaḥ
   r̥ṣi-putreṇa narma_artʰaṃ   kr̥śena dvija-sattamaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    tejasvinas tava pitā   tatʰaiva ca tapasvinaḥ
   tejasvinas tava pitā   tatʰaiva ca tapasvinaḥ /
Halfverse: c    śavaṃ skandʰena vahati   mā śr̥ṅgin garvito bʰava
   śavaṃ skandʰena vahati   mā śr̥ṅgin garvito bʰava /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    vyāharatsv r̥ṣiputreṣu   mā sma kiṃ cid vaco vadīḥ
   vyāharatsv r̥ṣi-putreṣu   mā sma kiṃcid vaco vadīḥ /
Halfverse: c    asmadvidʰeṣu siddʰeṣu   brahmavitsu tapasviṣu
   asmad-vidʰeṣu siddʰeṣu   brahmavitsu tapasviṣu /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    kva te puruṣamānitvaṃ   kva te vācas tatʰāvidʰaḥ
   kva te puruṣa-mānitvaṃ   kva te vācas tatʰā-vidʰaḥ /
Halfverse: c    darpajāḥ pitaraṃ yas tvaṃ   draṣṭā śavadʰaraṃ tatʰā
   darpajāḥ pitaraṃ yas tvaṃ   draṣṭā śava-dʰaraṃ tatʰā /26/ (E)26



Chapter: 37 
Adhyāya 37


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evam uktaḥ sa tejasvī   śr̥ṅgī kopasamanvitaḥ
   evam uktaḥ sa tejasvī   śr̥ṅgī kopa-samanvitaḥ /
Halfverse: c    mr̥tadʰāraṃ guruṃ śrutvā   paryatapyata manyunā
   mr̥ta-dʰāraṃ guruṃ śrutvā   paryatapyata manyunā /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    sa taṃ kr̥śam abʰipreṣkya   sūnr̥tāṃ vācam utsr̥jan
   sa taṃ kr̥śam abʰipreṣkya   sūnr̥tāṃ vācam utsr̥jan /
Halfverse: c    apr̥ccʰata katʰaṃ tātaḥ   sa me 'dya mr̥tadʰārakaḥ
   apr̥ccʰata katʰaṃ tātaḥ   sa me_adya mr̥ta-dʰārakaḥ /2/

Verse: 3  {Kṛśa uvāca}
Halfverse: a    rājñā parikṣitā tāta   mr̥gayāṃ paridʰāvatā
   rājñā parikṣitā tāta   mr̥gayāṃ paridʰāvatā /
Halfverse: c    avasaktaḥ pitus te 'dya   mr̥taḥ skandʰe bʰujaṃgamaḥ
   avasaktaḥ pitus te_adya   mr̥taḥ skandʰe bʰujaṃgamaḥ /3/

Verse: 4  {Śr̥ṅgy uvāca}
Halfverse: a    kiṃ me pitrā kr̥taṃ tasya   rājño 'niṣṭaṃ durātmanaḥ
   kiṃ me pitrā kr̥taṃ tasya   rājño_aniṣṭaṃ durātmanaḥ /
Halfverse: c    brūhi tvaṃ kr̥śa tattvena   paśya me tapaso balam
   brūhi tvaṃ kr̥śa tattvena   paśya me tapaso balam /4/

Verse: 5  {Kr̥śa uvāca}
Halfverse: a    sa rājā mr̥gayāṃ yātaḥ   parikṣid abʰimanyujaḥ
   sa rājā mr̥gayāṃ yātaḥ   parikṣid abʰimanyujaḥ /
Halfverse: c    sasāra mr̥gam ekākī   viddʰvā bāṇena patriṇā
   sasāra mr̥gam ekākī   viddʰvā bāṇena patriṇā /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    na cāpaśyan mr̥gaṃ rājā   caraṃs tasmin mahāvane
   na ca_apaśyan mr̥gaṃ rājā   caraṃs tasmin mahā-vane /
Halfverse: c    pitaraṃ te sa dr̥ṣṭvaiva   papraccʰānabʰibʰāṣiṇam
   pitaraṃ te sa dr̥ṣṭvā_eva   papraccʰa_anabʰibʰāṣiṇam /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    taṃ stʰāṇubʰūtaṃ tiṣṭʰantaṃ   kṣutpipāsā śramāturaḥ
   taṃ stʰāṇu-bʰūtaṃ tiṣṭʰantaṃ   kṣut-pipāsā śrama_āturaḥ /
Halfverse: c    punaḥ punar mr̥gaṃ naṣṭaṃ   papraccʰa pitaraṃ tava
   punaḥ punar mr̥gaṃ naṣṭaṃ   papraccʰa pitaraṃ tava /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    sa ca mauna vratopeto   naiva taṃ pratyabʰāṣata
   sa ca mauna vrata_upeto   na_eva taṃ pratyabʰāṣata /
Halfverse: c    tasya rājā dʰanuṣ koṭyā   sarpaṃ skandʰe samāsr̥jat
   tasya rājā dʰanuṣ koṭyā   sarpaṃ skandʰe samāsr̥jat /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    śr̥ṅgiṃs tava pitādyāsau   tatʰaivāste yatavrataḥ
   śr̥ṅgiṃs tava pitā_adya_asau   tatʰaiva_āste yata-vrataḥ /
Halfverse: c    so 'pi rājā svanagaraṃ   pratiyāto gajāhvayam
   so_api rājā sva-nagaraṃ   pratiyāto gaja_āhvayam /9/

Verse: 10  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    śrutvaivam r̥ṣiputras tu   divaṃ stabdʰveva viṣṭʰitaḥ
   śrutvā_evam r̥ṣi-putras tu   divaṃ stabdʰvā_iva viṣṭʰitaḥ /
Halfverse: c    kopasaṃrakta nayanaḥ   prajvalann iva manyunā
   kopa-saṃrakta nayanaḥ   prajvalann iva manyunā /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    āviṣṭaḥ sa tu kopena   śaśāpa nr̥patiṃ tadā
   āviṣṭaḥ sa tu kopena   śaśāpa nr̥-patiṃ tadā /
Halfverse: c    vāry upaspr̥śya tejasvī   krodʰavegabalāt kr̥taḥ
   vāry upaspr̥śya tejasvī   krodʰa-vega-balāt kr̥taḥ /11/

Verse: 12  {Śr̥ṅgy uvāca}
Halfverse: a    yo 'sau vr̥ddʰasya tātasya   tatʰā kr̥ccʰragatasya ca
   yo_asau vr̥ddʰasya tātasya   tatʰā kr̥ccʰra-gatasya ca /
Halfverse: c    skandʰe mr̥tam avāsrākṣīt   pannagaṃ rājakilbiṣī
   skandʰe mr̥tam avāsrākṣīt   pannagaṃ rāja-kilbiṣī /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    taṃ pāpam atisaṃkruddʰas   takṣakaḥ pannagottamaḥ
   taṃ pāpam atisaṃkruddʰas   takṣakaḥ pannaga_uttamaḥ /
Halfverse: c    āśīviṣas tigmatejā   madvākyabalacoditaḥ
   āśī-viṣas tigma-tejā   mad-vākya-bala-coditaḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    saptarātrādito netā   yamasya sadanaṃ prati
   sapta-rātra_ādito netā   yamasya sadanaṃ prati /
Halfverse: c    dvijānām avamantāraṃ   kurūṇām ayaśaḥ karam
   dvijānām avamantāraṃ   kurūṇām ayaśaḥ karam /14/

Verse: 15  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    iti śaptvā nr̥paṃ kruddʰaḥ   śr̥ṅgī pitaram abʰyayāt
   iti śaptvā nr̥paṃ kruddʰaḥ   śr̥ṅgī pitaram abʰyayāt /
Halfverse: c    āsīnaṃ gocare tasmin   vahantaṃ śavapannagam
   āsīnaṃ gocare tasmin   vahantaṃ śava-pannagam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    sa tam ālakṣya pitaraṃ   śr̥ṅgī skʰandʰagatena vai {!}
   sa tam ālakṣya pitaraṃ   śr̥ṅgī skʰandʰa-gatena vai / {!}
Halfverse: c    śavena bʰujagenāsīd   bʰūyaḥ krodʰasamanvitaḥ
   śavena bʰujagena_āsīd   bʰūyaḥ krodʰa-samanvitaḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    duḥkʰāc cāśrūṇi mumuce   pitaraṃ cedam abravīt
   duḥkʰāc ca_aśrūṇi mumuce   pitaraṃ ca_idam abravīt /
Halfverse: c    śrutvemāṃ dʰarṣaṇāṃ tāta   tava tena durātmanā
   śrutvā_imāṃ dʰarṣaṇāṃ tāta   tava tena durātmanā /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    rājñā parikṣitā kopād   aśapaṃ tam ahaṃ nr̥pam
   rājñā parikṣitā kopād   aśapaṃ tam ahaṃ nr̥pam /
Halfverse: c    yatʰārhati sa evograṃ   śāpaṃ kuru kulādʰamaḥ
   yatʰā_arhati sa\ eva_ugraṃ   śāpaṃ kuru kula_adʰamaḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    saptame 'hani taṃ pāpaṃ   takṣakaḥ pannagottamaḥ
   saptame_ahani taṃ pāpaṃ   takṣakaḥ pannaga_uttamaḥ /
Halfverse: c    vaivasvatasya bʰavanaṃ   netā paramadāruṇam
   vaivasvatasya bʰavanaṃ   netā parama-dāruṇam /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tam abravīt pitā brahmaṃs   tatʰā kopasamanvitam
   tam abravīt pitā brahmaṃs   tatʰā kopasamanvitam /
Halfverse: c    na me priyaṃ kr̥taṃ tāta   naiṣa dʰarmas tapasvinām
   na me priyaṃ kr̥taṃ tāta   na_eṣa dʰarmas tapasvinām /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    vayaṃ tasya narendrasya   viṣaye nivasāmahe
   vayaṃ tasya nara_indrasya   viṣaye nivasāmahe /
Halfverse: c    nyāyato rakṣitās tena   tasya pāpaṃ na rocaye
   nyāyato rakṣitās tena   tasya pāpaṃ na rocaye /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    sarvatʰā vartamānasya   rājño hy asmadvidʰaiḥ sadā
   sarvatʰā vartamānasya   rājño hy asmad-vidʰaiḥ sadā /
Halfverse: c    kṣantavyaṃ putra dʰarmo hi   hato hanti na saṃśayaḥ
   kṣantavyaṃ putra dʰarmo hi   hato hanti na saṃśayaḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    yadi rājā na rakṣeta   pīḍā vai naḥ parā bʰavet
   yadi rājā na rakṣeta   pīḍā vai naḥ parā bʰavet /
Halfverse: c    na śaknuyāma carituṃ   dʰarmaṃ putra yatʰāsukʰam
   na śaknuyāma carituṃ   dʰarmaṃ putra yatʰā-sukʰam /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    rakṣyamāṇā vayaṃ tāta   rājabʰiḥ śāstradr̥ṣṭibʰiḥ
   rakṣyamāṇā vayaṃ tāta   rājabʰiḥ śāstra-dr̥ṣṭibʰiḥ /
Halfverse: c    carāmo vipulaṃ dʰarmaṃ   teṣāṃ cāṃśo 'sti dʰarmataḥ
   carāmo vipulaṃ dʰarmaṃ   teṣāṃ ca_aṃśo_asti dʰarmataḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    parikṣit tu viśeṣeṇa   yatʰāsya prapitāmahaḥ
   parikṣit tu viśeṣeṇa   yatʰā_asya prapitāmahaḥ /
Halfverse: c    rakṣaty asmān yatʰā rājñā   rakṣitavyāḥ prajās tatʰā
   rakṣaty asmān yatʰā rājñā   rakṣitavyāḥ prajās tatʰā /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    teneha kṣudʰitenādya   śrāntena ca tapasvinā
   tena_iha kṣudʰitena_adya   śrāntena ca tapasvinā /
Halfverse: c    ajānatā vratam idaṃ   kr̥tam etad asaṃśayam
   ajānatā vratam idaṃ   kr̥tam etad asaṃśayam /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    tasmād idaṃ tvayā bālyāt   sahasā duṣkr̥taṃ kr̥tam
   tasmād idaṃ tvayā bālyāt   sahasā duṣkr̥taṃ kr̥tam /
Halfverse: c    na hy arhati nr̥paḥ śāpam   asmattaḥ putra sarvatʰā
   na hy arhati nr̥paḥ śāpam   asmattaḥ putra sarvatʰā /27/ (E)27



Chapter: 38 
Adhyāya 38


Verse: 1  {Śr̥ṅgy uvāca}
Halfverse: a    yady etat sāhasaṃ tāta   yadi vā duṣkr̥taṃ kr̥tam
   yady etat sāhasaṃ tāta   yadi vā duṣkr̥taṃ kr̥tam /
Halfverse: c    priyaṃ vāpy apriyaṃ vā te   vāg uktā na mr̥ṣā mayā
   priyaṃ vā_apy apriyaṃ vā te   vāg uktā na mr̥ṣā mayā /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    naivānyatʰedaṃ bʰavitā   pitar eṣa bravīmi te
   na_eva_anyatʰā_idaṃ bʰavitā   pitar eṣa bravīmi te /
Halfverse: c    nāhaṃ mr̥ṣā prabravīmi   svaireṣv api kutaḥ śapan
   na_ahaṃ mr̥ṣā prabravīmi   svaireṣv api kutaḥ śapan /2/

Verse: 3  {Śamīka uvāca}
Halfverse: a    jānāmy ugraprabʰāvaṃ tvāṃ   putra satyagiraṃ tatʰā
   jānāmy ugra-prabʰāvaṃ tvāṃ   putra satya-giraṃ tatʰā /
Halfverse: c    nānr̥taṃ hy uktapūrvaṃ te   naitan mitʰyā bʰaviṣyati
   na_anr̥taṃ hy ukta-pūrvaṃ te   na_etan mitʰyā bʰaviṣyati /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    pitrā putro vayaḥstʰo 'pi   satataṃ vācya eva tu
   pitrā putro vayaḥstʰo_api   satataṃ vācya\ eva tu /
Halfverse: c    yatʰā syād guṇasaṃyuktaḥ   prāpnuyāc ca mahad yaśaḥ
   yatʰā syād guṇa-saṃyuktaḥ   prāpnuyāc ca mahad yaśaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    kiṃ punar bāla eva tvaṃ   tapasā bʰāvitaḥ prabʰo
   kiṃ punar bāla\ eva tvaṃ   tapasā bʰāvitaḥ prabʰo /
Halfverse: c    vardʰate ca prabʰavatāṃ   kopo 'tīva mahātmanām
   vardʰate ca prabʰavatāṃ   kopo_atīva mahātmanām /5/ ՙ

Verse: 6 
Halfverse: a    so 'haṃ paśyāmi vaktavyaṃ   tvayi dʰarmabʰr̥tāṃ vara
   so_ahaṃ paśyāmi vaktavyaṃ   tvayi dʰarma-bʰr̥tāṃ vara /
Halfverse: c    putratvaṃ bālatāṃ caiva   tavāvekṣya ca sāhasam
   putratvaṃ bālatāṃ caiva   tava_avekṣya ca sāhasam /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    sa tvaṃ śama yuto bʰūtvā   vanyam āhāram āharan
   sa tvaṃ śama yuto bʰūtvā   vanyam āhāram āharan /
Halfverse: c    cara krodʰam imaṃ tyaktvā   naivaṃ dʰarmaṃ prahāsyasi
   cara krodʰam imaṃ tyaktvā   na_evaṃ dʰarmaṃ prahāsyasi /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    krodʰo hi dʰarmaṃ harati   yatīnāṃ duḥkʰasaṃcitam
   krodʰo hi dʰarmaṃ harati   yatīnāṃ duḥkʰa-saṃcitam /
Halfverse: c    tato dʰarmavihīnānāṃ   gatir iṣṭā na vidyate
   tato dʰarma-vihīnānāṃ   gatir iṣṭā na vidyate /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    śama eva yatīnāṃ hi   kṣamiṇāṃ siddʰikārakaḥ
   śama\ eva yatīnāṃ hi   kṣamiṇāṃ siddʰi-kārakaḥ /
Halfverse: c    kṣamāvatām ayaṃ lokaḥ   paraś caiva kṣamāvatām
   kṣamāvatām ayaṃ lokaḥ   paraś caiva kṣamāvatām /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tasmāc caretʰāḥ satataṃ   kṣamā śīlo jitendriyaḥ
   tasmāc caretʰāḥ satataṃ   kṣamā śīlo jita_indriyaḥ /
Halfverse: c    kṣamayā prāpsyase lokān   brahmaṇaḥ samanantarān
   kṣamayā prāpsyase lokān   brahmaṇaḥ samanantarān /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    mayā tu śamam āstʰāya   yac cʰakyaṃ kartum adya vai
   mayā tu śamam āstʰāya   yat śakyaṃ kartum adya vai /
Halfverse: c    tat kariṣye 'dya tātāhaṃ   preṣayiṣye nr̥pāya vai
   tat kariṣye_adya tāta_ahaṃ   preṣayiṣye nr̥pāya vai /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    mama putreṇa śapto 'si   bālenākr̥ta buddʰinā
   mama putreṇa śapto_asi   bālena_akr̥ta buddʰinā /
Halfverse: c    mamemāṃ dʰarṣaṇāṃ tvattaḥ   prekṣya rājann amarṣiṇā
   mama_imāṃ dʰarṣaṇāṃ tvattaḥ   prekṣya rājann amarṣiṇā /12/

Verse: 13  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evamādiśya śiṣyaṃ sa   preṣayām āsa suvrataḥ
   evam-ādiśya śiṣyaṃ sa   preṣayām āsa suvrataḥ /
Halfverse: c    parikṣite nr̥pataye   dayāpanno mahātapāḥ
   parikṣite nr̥-pataye   dayā_āpanno mahā-tapāḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    saṃdiśya kuśalapraśnaṃ   kāryavr̥ttāntam eva ca
   saṃdiśya kuśala-praśnaṃ   kārya-vr̥tta_antam eva ca /
Halfverse: c    śiṣyaṃ gaura mukʰaṃ nāma   śīlavantaṃ samāhitam
   śiṣyaṃ gaura mukʰaṃ nāma   śīlavantaṃ samāhitam /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    so 'bʰigamya tataḥ śīgʰraṃ   narendraṃ kuruvardʰanam
   so_abʰigamya tataḥ śīgʰraṃ   nara_indraṃ kuru-vardʰanam /
Halfverse: c    viveśa bʰavanaṃ rājñaḥ   pūrvaṃ dvāḥstʰair niveditaḥ
   viveśa bʰavanaṃ rājñaḥ   pūrvaṃ dvāḥstʰair niveditaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    pūjitaś ca narendreṇa   dvijo gaura mukʰas tataḥ
   pūjitaś ca nara_indreṇa   dvijo gaura mukʰas tataḥ /
Halfverse: c    ācakʰyau pariviśrānto   rājñe sarvam aśeṣataḥ
   ācakʰyau pariviśrānto   rājñe sarvam aśeṣataḥ /
Halfverse: e    śamīka vacanaṃ gʰoraṃ   yatʰoktaṃ mantrisaṃnidʰau
   śamīka vacanaṃ gʰoraṃ   yatʰā_uktaṃ mantri-saṃnidʰau /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    śamīko nāma rājendra   viṣaye vartate tava
   śamīko nāma rāja_indra   viṣaye vartate tava /
Halfverse: c    r̥ṣiḥ paramadʰarmātmā   dāntaḥ śānto mahātapāḥ
   r̥ṣiḥ parama-dʰarma_ātmā   dāntaḥ śānto mahā-tapāḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    tasya tvayā naravyāgʰra   sarpaḥ prāṇair viyojitaḥ
   tasya tvayā nara-vyāgʰra   sarpaḥ prāṇair viyojitaḥ /
Halfverse: c    avasakto dʰanuṣ koṭyā   skʰandʰe bʰaratasattama
   avasakto dʰanuṣ koṭyā   skʰandʰe bʰarata-sattama /
Halfverse: e    kṣāntavāṃs tava tat karma   putras tasya na cakṣame
   kṣāntavāṃs tava tat karma   putras tasya na cakṣame /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    tena śapto 'si rājendra   pitur ajñātam adya vai
   tena śapto_asi rāja_indra   pitur ajñātam adya vai /
Halfverse: c    takṣakaḥ saptarātreṇa   mr̥tyus te vai bʰaviṣyati
   takṣakaḥ sapta-rātreṇa   mr̥tyus te vai bʰaviṣyati /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tatra rakṣāṃ kuruṣveti   punaḥ punar atʰābravīt
   tatra rakṣāṃ kuruṣva_iti   punaḥ punar atʰa_abravīt /
Halfverse: c    tad anyatʰā na śakyaṃ ca   kartuṃ kena cid apy uta
   tad anyatʰā na śakyaṃ ca   kartuṃ kenacid apy uta /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    na hi śaknoti saṃyantuṃ   putraṃ kopasamanvitam
   na hi śaknoti saṃyantuṃ   putraṃ kopa-samanvitam /
Halfverse: c    tato 'haṃ preṣitas tena   tava rājan hitārtʰinā
   tato_ahaṃ preṣitas tena   tava rājan hita_artʰinā /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    iti śrutvā vaco gʰoraṃ   sa rājā kurunandanaḥ
   iti śrutvā vaco gʰoraṃ   sa rājā kuru-nandanaḥ /
Halfverse: c    paryatapyata tat pāpaṃ   kr̥tvā rājā mahātapāḥ
   paryatapyata tat pāpaṃ   kr̥tvā rājā mahā-tapāḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    taṃ ca mauna vratadʰaraṃ   śrutvā munivaraṃ tadā
   taṃ ca mauna vrata-dʰaraṃ   śrutvā muni-varaṃ tadā /
Halfverse: c    bʰūya evābʰavad rājā   śokasaṃtapta mānasaḥ
   bʰūya\ eva_abʰavad rājā   śoka-saṃtapta mānasaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    anukrośātmatāṃ tasya   śamīkasyāvadʰārya tu
   anukrośa_ātmatāṃ tasya   śamīkasya_avadʰārya tu /
Halfverse: c    paryatapyata bʰūyo 'pi   kr̥tvā tat kilbiṣaṃ muneḥ
   paryatapyata bʰūyo_api   kr̥tvā tat kilbiṣaṃ muneḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    na hi mr̥tyuṃ tatʰā rājā   śrutvā vai so 'nvatapyata
   na hi mr̥tyuṃ tatʰā rājā   śrutvā vai so_anvatapyata /
Halfverse: c    aśocad amaraprakʰyo   yatʰā kr̥tveha karma tat
   aśocad amara-prakʰyo   yatʰā kr̥tvā_iha karma tat /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    tatas taṃ preṣayām āsa   rājā gaura mukʰaṃ tadā
   tatas taṃ preṣayām āsa   rājā gaura mukʰaṃ tadā /
Halfverse: c    bʰūyaḥ prasādaṃ bʰagavān   karotv iti mameti vai
   bʰūyaḥ prasādaṃ bʰagavān   karotv iti mama_iti vai /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    tasmiṃś ca gatamātre vai   rājā gaura mukʰe tadā
   tasmiṃś ca gata-mātre vai   rājā gaura mukʰe tadā /
Halfverse: c    mantribʰir mantrayām āsa   saha saṃvignamānasaḥ
   mantribʰir mantrayām āsa   saha saṃvigna-mānasaḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    niścitya mantribʰiś caiva   sahito mantratattvavit
   niścitya mantribʰiś caiva   sahito mantra-tattvavit /
Halfverse: c    prāsādaṃ kārayām āsa   ekastambʰaṃ surakṣitam
   prāsādaṃ kārayām āsa eka-stambʰaṃ surakṣitam /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    rakṣāṃ ca vidadʰe tatra   bʰiṣajaś cauṣadʰāni ca
   rakṣāṃ ca vidadʰe tatra   bʰiṣajaś ca_auṣadʰāni ca /
Halfverse: c    brāhmaṇān siddʰamantrāṃś ca   sarvato vai nyaveśayat
   brāhmaṇān siddʰa-mantrāṃś ca   sarvato vai nyaveśayat /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    rājakāryāṇi tatrastʰaḥ   sarvāṇy evākaroc ca saḥ
   rāja-kāryāṇi tatrastʰaḥ   sarvāṇy eva_akaroc ca saḥ /
Halfverse: c    mantribʰiḥ sahadʰarmajñaḥ   samantāt parirakṣitaḥ
   mantribʰiḥ saha-dʰarmajñaḥ   samantāt parirakṣitaḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    prāpte tu divase tasmin   saptame dvijasattama
   prāpte tu divase tasmin   saptame dvija-sattama /
Halfverse: c    kāśyapo 'bʰyāgamad vidvāṃs   taṃ rājānaṃ cikitsitum
   kāśyapo_abʰyāgamad vidvāṃs   taṃ rājānaṃ cikitsitum /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    śrutaṃ hi tena tad abʰūd   adya taṃ rājasattamam
   śrutaṃ hi tena tad abʰūd   adya taṃ rāja-sattamam /
Halfverse: c    takṣakaḥ pannagaśreṣṭʰo   neṣyate yamasādanam
   takṣakaḥ pannaga-śreṣṭʰo   neṣyate yama-sādanam /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    taṃ daṣṭaṃ pannagendreṇa   kariṣye 'ham apajvaram
   taṃ daṣṭaṃ pannaga_indreṇa   kariṣye_aham apajvaram /
Halfverse: c    tatra me 'rtʰaś ca dʰarmaś ca   bʰaviteti vicintayan
   tatra me_artʰaś ca dʰarmaś ca   bʰavitā_iti vicintayan /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    taṃ dadarśa sa nāgendras   takṣakaḥ kāśyapaṃ patʰi
   taṃ dadarśa sa nāga_indras   takṣakaḥ kāśyapaṃ patʰi /
Halfverse: c    gaccʰantam ekamanasaṃ   dvijo bʰūtvā vayo 'tigaḥ
   gaccʰantam eka-manasaṃ   dvijo bʰūtvā vayo_atigaḥ /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    tam abravīt pannagendraḥ   kāśyapaṃ munipuṃgavam
   tam abravīt pannaga_indraḥ   kāśyapaṃ muni-puṃgavam /
Halfverse: c    kva bʰavāṃs tvarito yāti   kiṃ ca kāryaṃ cikīrṣati
   kva bʰavāṃs tvarito yāti   kiṃ ca kāryaṃ cikīrṣati /35/

Verse: 36  {Kr̥śa uvāca}
Halfverse: a    nr̥paṃ kuru kulotpannaṃ   parikṣitam ariṃdamam
   nr̥paṃ kuru kula_utpannaṃ   parikṣitam ariṃdamam /
Halfverse: c    takṣakaḥ pannagaśreṣṭʰas   tejasādya pradʰakṣyati
   takṣakaḥ pannaga-śreṣṭʰas   tejasā_adya pradʰakṣyati /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    taṃ daṣṭaṃ pannagendreṇa   tenāgnisamatejasā
   taṃ daṣṭaṃ pannaga_indreṇa   tena_agni-sama-tejasā /
Halfverse: c    pāṇḍavānāṃ kulakaraṃ   rājānam amitaujasam
   pāṇḍavānāṃ kula-karaṃ   rājānam amita_ojasam /
Halfverse: e    gaccʰāmi saumya tvaritaṃ   sadyaḥ kartum apajvaram
   gaccʰāmi saumya tvaritaṃ   sadyaḥ kartum apajvaram /37/

Verse: 38  {Takṣaka uvāca}
Halfverse: a    ahaṃ sa takṣako brahmaṃs   taṃ dʰakṣyāmi mahīpatim
   ahaṃ sa takṣako brahmaṃs   taṃ dʰakṣyāmi mahī-patim /
Halfverse: c    nivartasva na śaktas tvaṃ   mayā daṣṭaṃ cikitsitum
   nivartasva na śaktas tvaṃ   mayā daṣṭaṃ cikitsitum /38/

Verse: 39  {Kr̥śa uvāca}
Halfverse: a    ahaṃ taṃ nr̥patiṃ nāga   tvayā daṣṭam apajvaram
   ahaṃ taṃ nr̥patiṃ nāga   tvayā daṣṭam apajvaram /
Halfverse: c    kariṣya iti me buddʰir   vidyā balam upāśritaḥ
   kariṣya\ iti me buddʰir   vidyā balam upāśritaḥ /39/ (E)39




Chapter: 39 
Adhyāya 39


Verse: 1  {Takṣaka uvāca}
Halfverse: a    daṣṭaṃ yadi mayeha tvaṃ   śaktaḥ kiṃ cic cikitsitum
   daṣṭaṃ yadi mayā_iha tvaṃ   śaktaḥ kiṃcic cikitsitum /
Halfverse: c    tato vr̥kṣaṃ mayā daṣṭam   imaṃ jīvaya kāśyapa
   tato vr̥kṣaṃ mayā daṣṭam   imaṃ jīvaya kāśyapa /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    paraṃ mantrabalaṃ yat te   tad darśaya yatasya ca
   paraṃ mantra-balaṃ yat te   tad darśaya yatasya ca /
Halfverse: c    nyagrodʰam enaṃ dʰakṣyāmi   paśyatas te dvijottama
   nyagrodʰam enaṃ dʰakṣyāmi   paśyatas te dvija_uttama /2/

Verse: 3  {Kr̥śa uvāca}
Halfverse: a    daśanāgendra vr̥kṣaṃ tvaṃ   yam enam abʰimanyase
   daśa-nāga_indra vr̥kṣaṃ tvaṃ   yam enam abʰimanyase /
Halfverse: c    aham enaṃ tvayā daṣṭaṃ   jīvayiṣye bʰujaṃgama
   aham enaṃ tvayā daṣṭaṃ   jīvayiṣye bʰujaṃgama /3/

Verse: 4  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evam uktaḥ sa nāgendraḥ   kāśyapena mahātmanā
   evam uktaḥ sa nāga_indraḥ   kāśyapena mahātmanā /
Halfverse: c    adaśad vr̥kṣam abʰyetya   nyagrodʰaṃ pannagottamaḥ
   adaśad vr̥kṣam abʰyetya   nyagrodʰaṃ pannaga_uttamaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    sa vr̥kṣas tena daṣṭaḥ san   sadya eva mahādyute
   sa vr̥kṣas tena daṣṭaḥ san   sadya\ eva mahā-dyute /
Halfverse: c    āśīviṣaviṣopetaḥ   prajajvāla samantataḥ
   āśīviṣa-viṣa_upetaḥ   prajajvāla samantataḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    taṃ dagdʰvā sa nagaṃ nāgaḥ   kaśyapaṃ punar abravīt
   taṃ dagdʰvā sa nagaṃ nāgaḥ   kaśyapaṃ punar abravīt /
Halfverse: c    kuru yatnaṃ dvijaśreṣṭʰa   jīvayainaṃ vanaspatim
   kuru yatnaṃ dvija-śreṣṭʰa   jīvaya_enaṃ vanaspatim /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    bʰasmībʰūtaṃ tato vr̥kṣaṃ   pannagendrasya tejasā
   bʰasmī-bʰūtaṃ tato vr̥kṣaṃ   pannaga_indrasya tejasā /
Halfverse: c    bʰasma sarvaṃ samāhr̥tya   kāśyapo vākyam abravīt
   bʰasma sarvaṃ samāhr̥tya   kāśyapo vākyam abravīt /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    vidyā balaṃ pannagendrapaśya   me 'smin vanaspatau
   vidyā balaṃ pannaga_indra-paśya   me_asmin vanaspatau /
Halfverse: c    ahaṃ saṃjīvayāmy enaṃ   paśyatas te bʰujaṃgama
   ahaṃ saṃjīvayāmy enaṃ   paśyatas te bʰujaṃgama /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tataḥ sa bʰagavān vidvān   kāśyapo dvijasattamaḥ
   tataḥ sa bʰagavān vidvān   kāśyapo dvija-sattamaḥ /
Halfverse: c    bʰasmarāśīkr̥taṃ vr̥kṣaṃ   vidyayā samajīvayat
   bʰasma-rāśī-kr̥taṃ vr̥kṣaṃ   vidyayā samajīvayat /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    aṅkuraṃ taṃ sa kr̥tavāṃs   tataḥ parṇadvayānvitam
   aṅkuraṃ taṃ sa kr̥tavāṃs   tataḥ parṇa-dvaya_anvitam /
Halfverse: c    palāśinaṃ śākʰinaṃ ca   tatʰā viṭapinaṃ punaḥ
   palāśinaṃ śākʰinaṃ ca   tatʰā viṭapinaṃ punaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    taṃ dr̥ṣṭvā jīvitaṃ vr̥kṣaṃ   kāśyapena mahātmanā
   taṃ dr̥ṣṭvā jīvitaṃ vr̥kṣaṃ   kāśyapena mahātmanā /
Halfverse: c    uvāca takṣako brahmann   etad atyadbʰutaṃ tvayi
   uvāca takṣako brahmann   etad atyadbʰutaṃ tvayi /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    viprendra yad viṣaṃ hanyā   mama vā madvidʰasya vā
   vipra_indra yad viṣaṃ hanyā   mama vā madvidʰasya vā /
Halfverse: c    kaṃ tvam artʰam abʰiprepsur   yāsi tatra tapodʰana
   kaṃ tvam artʰam abʰiprepsur   yāsi tatra tapo-dʰana /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    yat te 'bʰilaṣitaṃ prāptuṃ   pʰalaṃ tasmān nr̥pottamāt
   yat te_abʰilaṣitaṃ prāptuṃ   pʰalaṃ tasmān nr̥pa_uttamāt /
Halfverse: c    aham eva pradāsyāmi   tat te yady api durlabʰam
   aham eva pradāsyāmi   tat te yady api durlabʰam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    vipra śāpābʰibʰūte ca   kṣīṇāyuṣi narādʰipe
   vipra śāpa_abʰibʰūte ca   kṣīṇa_āyuṣi nara_adʰipe /
Halfverse: c    gʰaṭamānasya te vipra   siddʰiḥ saṃśayitā bʰavet
   gʰaṭamānasya te vipra   siddʰiḥ saṃśayitā bʰavet /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    tato yaśaḥ pradīptaṃ te   triṣu lokeṣu viśrutam
   tato yaśaḥ pradīptaṃ te   triṣu lokeṣu viśrutam /
Halfverse: c    viraśmir iva gʰarmāṃśur   antardʰānam ito vrajet
   viraśmir iva gʰarma_aṃśur   antardʰānam ito vrajet /15/

Verse: 16  {Kr̥śa uvāca}
Halfverse: a    dʰanārtʰī yāmy ahaṃ tatra   tan me ditsa bʰujaṃgama
   dʰana_artʰī yāmy ahaṃ tatra   tan me ditsa bʰujaṃgama /
Halfverse: c    tato 'haṃ vinivartiṣye   gr̥hāyoraga sattama
   tato_ahaṃ vinivartiṣye   gr̥hāya_uraga sattama /16/

Verse: 17  {Takṣaka uvāca}
Halfverse: a    yāvad dʰanaṃ prārtʰayase   tasmād rājñas tato 'dʰikam
   yāvad dʰanaṃ prārtʰayase   tasmād rājñas tato_adʰikam /
Halfverse: c    ahaṃ te 'dya pradāsyāmi   nivartasva dvijottama
   ahaṃ te_adya pradāsyāmi   nivartasva dvija_uttama /17/

Verse: 18  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    takṣakasya vacaḥ śrutvā   kāśyapo dvijasattamaḥ
   takṣakasya vacaḥ śrutvā   kāśyapo dvija-sattamaḥ /
Halfverse: c    pradadʰyau sumahātejā   rājānaṃ prati buddʰimān
   pradadʰyau sumahā-tejā   rājānaṃ prati buddʰimān /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    divyajñānaḥ sa tejasvī   jñātvā taṃ nr̥patiṃ tadā
   divya-jñānaḥ sa tejasvī   jñātvā taṃ nr̥patiṃ tadā /
Halfverse: c    kṣīṇāyuṣaṃ pāṇḍaveyam   apāvartata kāśyapaḥ
   kṣīṇa_āyuṣaṃ pāṇḍaveyam   apāvartata kāśyapaḥ /
Halfverse: e    labdʰvā vittaṃ munivaras   takṣakād yāvad īpsitam
   labdʰvā vittaṃ muni-varas   takṣakād yāvad īpsitam /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    nivr̥tte kāśyape tasmin   samayena mahātmani
   nivr̥tte kāśyape tasmin   samayena mahātmani /
Halfverse: c    jagāma takṣakas tūrṇaṃ   nagaraṃ nāgasāhvayam
   jagāma takṣakas tūrṇaṃ   nagaraṃ nāga-sāhvayam /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    atʰa śuśrāva gaccʰan sa   takṣako jagatīpatim
   atʰa śuśrāva gaccʰan sa   takṣako jagatī-patim /
Halfverse: c    mantrāgadair viṣaharai   rakṣyamāṇaṃ prayatnataḥ
   mantra_agadair viṣa-harai   rakṣyamāṇaṃ prayatnataḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    sa cintayām āsa tadā   māyāyogena pārtʰivaḥ
   sa cintayām āsa tadā   māyā-yogena pārtʰivaḥ /
Halfverse: c    mayā vañcayitavyo 'sau   ka upāyo bʰaved iti
   mayā vañcayitavyo_asau   ka\ upāyo bʰaved iti /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    tatas tāpasarūpeṇa   prāhiṇot sa bʰujaṃgamān
   tatas tāpasa-rūpeṇa   prāhiṇot sa bʰujaṃgamān /
Halfverse: c    pʰalapatrodakaṃ gr̥hya   rājñe nāgo 'tʰa takṣakaḥ
   pʰala-patra_udakaṃ gr̥hya   rājñe nāgo_atʰa takṣakaḥ /23/

Verse: 24  {Takṣaka uvāca}
Halfverse: a    gaccʰadʰvaṃ yūyam avyagrā   rājānaṃ kāryavattayā
   gaccʰadʰvaṃ yūyam avyagrā   rājānaṃ kāryavattayā /
Halfverse: c    pʰalapatrodakaṃ nāma   pratigrāhayituṃ nr̥pam
   pʰala-patra_udakaṃ nāma   pratigrāhayituṃ nr̥pam /24/

Verse: 25  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    te takṣaka samādiṣṭās   tatʰā cakrur bʰujaṃgamāḥ
   te takṣaka samādiṣṭās   tatʰā cakrur bʰujaṃgamāḥ /
Halfverse: c    upaninyus tatʰā rājñe   darbʰān āpaḥ pʰalāni ca
   upaninyus tatʰā rājñe   darbʰān āpaḥ pʰalāni ca /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    tac ca sarvaṃ sa rājendraḥ   pratijagrāha vīryavān
   tac ca sarvaṃ sa rāja_indraḥ   pratijagrāha vīryavān /
Halfverse: c    kr̥tvā ca teṣāṃ kāryāṇi   gamyatām ity uvāca tān
   kr̥tvā ca teṣāṃ kāryāṇi   gamyatām ity uvāca tān /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    gateṣu teṣu nāgeṣu   tāpasac cʰadma rūpiṣu
   gateṣu teṣu nāgeṣu   tāpasac cʰadma rūpiṣu /
Halfverse: c    amātyān suhr̥daś caiva   provāca sa narādʰipaḥ
   amātyān suhr̥daś caiva   provāca sa nara_adʰipaḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    bʰakṣayantu bʰavanto vai   svādūnīmāni sarvaśaḥ
   bʰakṣayantu bʰavanto vai   svādūni_imāni sarvaśaḥ /
Halfverse: c    tāpasair upanītāni   pʰalāni sahitā mayā
   tāpasair upanītāni   pʰalāni sahitā mayā /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    tato rājā sasacivaḥ   pʰalāny ādātum aiccʰata
   tato rājā sasacivaḥ   pʰalāny ādātum aiccʰata /
Halfverse: c    yad gr̥hītaṃ pʰalaṃ rājñā   tatra kr̥mir abʰūd aṇuḥ
   yad gr̥hītam pʰalaṃ rājñā   tatra kr̥mir abʰūd aṇuḥ /
Halfverse: e    hrasvakaḥ kr̥ṣṇa nayanas   tāmro varṇena śaunaka
   hrasvakaḥ kr̥ṣṇa nayanas   tāmro varṇena śaunaka /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    sa taṃ gr̥hya nr̥paśreṣṭʰaḥ   sacivān idam abravīt
   sa taṃ gr̥hya nr̥pa-śreṣṭʰaḥ   sacivān idam abravīt /
Halfverse: c    astam abʰyeti savitā   viṣād adya na me bʰayam
   astam abʰyeti savitā   viṣād adya na me bʰayam /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    satyavāg astu sa muniḥ   kr̥miko māṃ daśatv ayam
   satya-vāg astu sa muniḥ   kr̥miko māṃ daśatv ayam /
Halfverse: c    takṣako nāma bʰūtvā vai   tatʰā parihr̥taṃ bʰavet
   takṣako nāma bʰūtvā vai   tatʰā parihr̥taṃ bʰavet /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    te cainam anvavartanta   mantriṇaḥ kālacoditāḥ
   te ca_enam anvavartanta   mantriṇaḥ kāla-coditāḥ /
Halfverse: c    evam uktvā sa rājendro   grīvāyāṃ saṃniveśya ha
   evam uktvā sa rāja_indro   grīvāyāṃ saṃniveśya ha /
Halfverse: e    kr̥mikaṃ prāhasat tūrṇaṃ   mumūrṣur naṣṭacetanaḥ
   kr̥mikaṃ prāhasat tūrṇaṃ   mumūrṣur naṣṭa-cetanaḥ /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    hasann eva ca bʰogena   takṣakeṇābʰiveṣṭitaḥ
   hasann eva ca bʰogena   takṣakeṇa_abʰiveṣṭitaḥ /
Halfverse: c    tasmāt pʰalād viniṣkramya   yat tad rājñe niveditam
   tasmāt pʰalād viniṣkramya   yat tad rājñe niveditam /33/ (E)33



Chapter: 40 
Adhyāya 40


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    taṃ tatʰā mantriṇo dr̥ṣṭvā   bʰogena pariveṣṭitam
   taṃ tatʰā mantriṇo dr̥ṣṭvā   bʰogena pariveṣṭitam /
Halfverse: c    vivarṇavadanāḥ sarve   rurudur bʰr̥śaduḥkʰitāḥ
   vivarṇa-vadanāḥ sarve   rurudur bʰr̥śa-duḥkʰitāḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    taṃ tu nādaṃ tataḥ śrutvā   mantriṇas te pradudruvuḥ
   taṃ tu nādaṃ tataḥ śrutvā   mantriṇas te pradudruvuḥ /
Halfverse: c    apaśyaṃś caiva te yāntam   ākāśe nāgam adbʰutam
   apaśyaṃś caiva te yāntam   ākāśe nāgam adbʰutam /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sīmantam iva kurvāṇaṃ   nabʰasaḥ padmavarcasam
   sīmantam iva kurvāṇaṃ   nabʰasaḥ padma-varcasam /
Halfverse: c    takṣakaṃ pannagaśreṣṭʰaṃ   bʰr̥śaṃ śokaparāyaṇāḥ
   takṣakaṃ pannaga-śreṣṭʰaṃ   bʰr̥śaṃ śoka-parāyaṇāḥ /3/


Verse: 4 
Halfverse: a    tatas tu te tadgr̥ham agninā vr̥taṃ; pradīpyamānaṃ viṣajena bʰoginaḥ
   tatas tu te tad-gr̥ham agninā vr̥taṃ   pradīpyamānaṃ viṣajena bʰoginaḥ /
Halfverse: c    bʰayāt parityajya diśaḥ prapedire; papāta tac cāśani tāḍitaṃ yatʰā
   bʰayāt parityajya diśaḥ prapedire   papāta tac ca_aśani tāḍitaṃ yatʰā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tato nr̥pe takṣaka tejasā hate; prayujya sarvāḥ paralokasatkriyāḥ
   tato nr̥pe takṣaka tejasā hate   prayujya sarvāḥ para-loka-satkriyāḥ /
Halfverse: c    śucir dvijo rājapurohitas tadā; tatʰaiva te tasya nr̥pasya mantriṇaḥ
   śucir dvijo rāja-purohitas tadā   tatʰaiva te tasya nr̥pasya mantriṇaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    nr̥paṃ śiśuṃ tasya sutaṃ pracakrire; sametya sarve puravāsino janāḥ
   nr̥paṃ śiśuṃ tasya sutaṃ pracakrire   sametya sarve pura-vāsino janāḥ /
Halfverse: c    nr̥paṃ yam āhus tam amitragʰātinaṃ; kurupravīraṃ janamejayaṃ janāḥ
   nr̥paṃ yam āhus tam amitra-gʰātinaṃ   kuru-pravīraṃ janamejayaṃ janāḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    sa bāla evārya matir nr̥pottamaḥ; sahaiva tair mantripurohitais tadā
   sa bāla\ eva_ārya matir nr̥pa_uttamaḥ   saha_eva tair mantri-purohitais tadā /
Halfverse: c    śaśāsa rājyaṃ kurupuṃgavāgrajo; yatʰāsya vīraḥ prapitāmahas tatʰā
   śaśāsa rājyaṃ kuru-puṃgava_agrajo   yatʰā_asya vīraḥ prapitāmahas tatʰā /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tatas tu rājānam amitratāpanaṃ; samīkṣya te tasya nr̥pasya mantriṇaḥ
   tatas tu rājānam amitra-tāpanaṃ   samīkṣya te tasya nr̥pasya mantriṇaḥ /
Halfverse: c    suvarṇavarmāṇam upetya kāśipaṃ; vapuṣṭamārtʰaṃ varayāṃ pracakramuḥ
   suvarṇa-varmāṇam upetya kāśipaṃ   vapuṣṭamā_artʰaṃ varayāṃ pracakramuḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tataḥ sa rājā pradadau vapuṣṭamāṃ; kurupravīrāya parīkṣya dʰarmataḥ
   tataḥ sa rājā pradadau vapuṣṭamāṃ   kuru-pravīrāya parīkṣya dʰarmataḥ /
Halfverse: c    sa cāpi tāṃ prāpya mudā yuto 'bʰavan; na cānyanārīṣu mano dadʰe kva cit
   sa ca_api tāṃ prāpya mudā yuto_abʰavan   na ca_anya-nārīṣu mano dadʰe kvacit /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    saraḥsu pʰulleṣu vaneṣu caiva ha; prasannacetā vijahāra vīryavān
   saraḥsu pʰulleṣu vaneṣu caiva ha   prasanna-cetā vijahāra vīryavān /
Halfverse: c    tatʰā sa rājanya varo vijahrivān; yatʰorvaśīṃ prāpya purā purūravāḥ
   tatʰā sa rājanya varo vijahrivān   yatʰā_urvaśīṃ prāpya purā purūravāḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    vapuṣṭamā cāpi varaṃ patiṃ tadā; pratītarūpaṃ samavāpya bʰūmipam
   vapuṣṭamā ca_api varaṃ patiṃ tadā   pratīta-rūpaṃ samavāpya bʰūmipam /
Halfverse: c    bʰāvena rāmā ramayāṃ babʰūva vai; vihārakāleṣv avarodʰa sundarī
   bʰāvena rāmā ramayāṃ babʰūva vai   vihāra-kāleṣv avarodʰa sundarī /11/ (E)11



Chapter: 41 
Adhyāya 41


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    etasminn eva kāle tu   jaratkārur mahātapāḥ
   etasminn eva kāle tu   jaratkārur mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    cacāra pr̥tʰivīṃ kr̥tsnāṃ   yatrasāyaṃ gr̥ho muniḥ
   cacāra pr̥tʰivīṃ kr̥tsnāṃ   yatra-sāyaṃ gr̥ho muniḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    caran dīkṣāṃ mahātejā   duścarām akr̥tātmabʰiḥ
   caran dīkṣāṃ mahā-tejā   duścarām akr̥ta_ātmabʰiḥ /
Halfverse: c    tīrtʰeṣv āplavanaṃ kurvan   puṇyeṣu vicacāra ha
   tīrtʰeṣv āplavanaṃ kurvan   puṇyeṣu vicacāra ha /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    vāyubʰakṣo nirāhāraḥ   śuṣyann ahar ahar muniḥ
   vāyu-bʰakṣo nirāhāraḥ   śuṣyann ahar ahar muniḥ /
Halfverse: c    sa dadarśa pitr̥̄n garte   lambamānān adʰomukʰān
   sa dadarśa pitr̥̄n garte   lambamānān adʰo-mukʰān /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    ekatantv avaśiṣṭaṃ vai   vīraṇastambam āśritān
   eka-tantv avaśiṣṭaṃ vai   vīraṇa-stambam āśritān /
Halfverse: c    taṃ ca tantuṃ śanair ākʰum   ādadānaṃ bilāśrayam
   taṃ ca tantuṃ śanair ākʰum   ādadānaṃ bila_āśrayam /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    nirāhārān kr̥śān dīnān   garte ''rtāṃs trāṇam iccʰataḥ {!}
   nirāhārān kr̥śān dīnān   garte_ārtāṃs trāṇam iccʰataḥ / {!}
Halfverse: c    upasr̥tya sa tān dīnān   dīnarūpo 'bʰyabʰāṣata
   upasr̥tya sa tān dīnān   dīna-rūpo_abʰyabʰāṣata /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    ke bʰavanto 'valambante   vīraṇastambam āśritāḥ
   ke bʰavanto_avalambante   vīraṇa-stambam āśritāḥ /
Halfverse: c    durbalaṃ kʰāditair mūlair   ākʰunā bilavāsinā
   durbalaṃ kʰāditair mūlair   ākʰunā bila-vāsinā /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    vīraṇastambake mūlaṃ   yad apy ekam iha stʰitam
   vīraṇa-stambake mūlaṃ   yad apy ekam iha stʰitam /
Halfverse: c    tad apy ayaṃ śanair ākʰur   ādatte daśanaiḥ śitaiḥ
   tad apy ayaṃ śanair ākʰur   ādatte daśanaiḥ śitaiḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    cʰetsyate 'lpāvaśiṣṭatvād   etad apy acirād iva
   cʰetsyate_alpa_avaśiṣṭatvād   etad apy acirād iva /
Halfverse: c    tataḥ stʰa patitāro 'tra   garte asminn adʰomukʰāḥ
   tataḥ stʰa patitāro_atra   garte\ asminn adʰo-mukʰāḥ /8/ ՙ

Verse: 9 
Halfverse: a    tato me duḥkʰam utpannaṃ   dr̥ṣṭvā yuṣmān adʰomukʰān
   tato me duḥkʰam utpannaṃ   dr̥ṣṭvā yuṣmān adʰo-mukʰān /
Halfverse: c    kr̥ccʰrām āpadam āpannān   priyaṃ kiṃ karavāṇi vaḥ
   kr̥ccʰrām āpadam āpannān   priyaṃ kiṃ karavāṇi vaḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tapaso 'sya caturtʰena   tr̥tīyenāpi vā punaḥ
   tapaso_asya caturtʰena   tr̥tīyena_api vā punaḥ /
Halfverse: c    ardʰena vāpi nistartum   āpadaṃ brūta māciram
   ardʰena vā_api nistartum   āpadaṃ brūta māciram /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    atʰavāpi samagreṇa   tarantu tapasā mama
   atʰavā_api samagreṇa   tarantu tapasā mama /
Halfverse: c    bʰavantaḥ sarva evāsmāt   kāmam evaṃ vidʰīyatām
   bʰavantaḥ sarva\ eva_asmāt   kāmam evaṃ vidʰīyatām /11/

Verse: 12  {Pitaraḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    r̥ddʰo bʰavān brahma cārī   yo nas trātum iheccʰati
   r̥ddʰo bʰavān brahma cārī   yo nas trātum iha_iccʰati /
Halfverse: c    na tu viprāgrya tapasā   śakyam etad vyapohitum
   na tu vipra_agrya tapasā   śakyam etad vyapohitum /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    asti nas tāta tapasaḥ   pʰalaṃ pravadatāṃ vara
   asti nas tāta tapasaḥ   pʰalaṃ pravadatāṃ vara /
Halfverse: c    saṃtānaprakṣayād brahman   patāmo niraye 'śucau
   saṃtāna-prakṣayād brahman   patāmo niraye_aśucau /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    lambatām iha nas tāta   na jñānaṃ pratibʰāti vai
   lambatām iha nas tāta   na jñānaṃ pratibʰāti vai /
Halfverse: c    yena tvāṃ nābʰijānīmo   loke vikʰyātapauruṣam
   yena tvāṃ na_abʰijānīmo   loke vikʰyāta-pauruṣam /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    r̥ddʰo bʰavān mahābʰāgo   yo naḥ śocyān suduḥkʰitān
   r̥ddʰo bʰavān mahā-bʰāgo   yo naḥ śocyān suduḥkʰitān /
Halfverse: c    śocasy upetya kāruṇyāc   cʰr̥ṇu ye vai vayaṃ dvija
   śocasy upetya kāruṇyāt   śr̥ṇu ye vai vayaṃ dvija /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    yāyāvarā nāma vayam   r̥ṣayaḥ saṃśitavratāḥ
   yāyāvarā nāma vayam   r̥ṣayaḥ saṃśita-vratāḥ /
Halfverse: c    lokāt puṇyād iha bʰraṣṭāḥ   saṃtānaprakṣayād vibʰo
   lokāt puṇyād iha bʰraṣṭāḥ   saṃtāna-prakṣayād vibʰo /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    pranaṣṭaṃ nas tapaḥ puṇyaṃ   na hi nas tantur asti vai
   pranaṣṭaṃ nas tapaḥ puṇyaṃ   na hi nas tantur asti vai /
Halfverse: c    asti tv eko 'dya nas tantuḥ   so 'pi nāsti yatʰātatʰā
   asti tv eko_adya nas tantuḥ   so_api na_asti yatʰā-tatʰā /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    mandabʰāgyo 'lpabʰāgyānāṃ   bandʰuḥ sa kʰila naḥ kule
   manda-bʰāgyo_alpa-bʰāgyānāṃ   bandʰuḥ sa kʰila naḥ kule /
Halfverse: c    jaratkārur iti kʰyāto   vedavedāṅgapāragaḥ
   jaratkārur iti kʰyāto   veda-veda_aṅga-pāragaḥ /
Halfverse: e    niyatātmā mahātmā ca   suvrataḥ sumahātapāḥ
   niyata_ātmā mahātmā ca   suvrataḥ sumahā-tapāḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    tena sma tapaso lobʰāt   kr̥ccʰram āpāditā vayam
   tena sma tapaso lobʰāt   kr̥ccʰram āpāditā vayam /
Halfverse: c    na tasya bʰāryā putro vā   bāndʰavo vāsti kaś cana
   na tasya bʰāryā putro vā   bāndʰavo vā_asti kaścana /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tasmāl lambāmahe garte   naṣṭasaṃjñā hy anātʰavat
   tasmāl lambāmahe garte   naṣṭa-saṃjñā hy anātʰavat /
Halfverse: c    sa vaktavyas tvayā dr̥ṣṭvā   asmākaṃ nātʰavattayā
   sa vaktavyas tvayā dr̥ṣṭvā asmākaṃ nātʰavattayā /20/ ՙ

Verse: 21 
Halfverse: a    pitaras te 'valambante   garte dīnā adʰomukʰāḥ
   pitaras te_avalambante   garte dīnā\ adʰo-mukʰāḥ /
Halfverse: c    sādʰu dārān kuruṣveti   prajāyasveti cābʰibʰo
   sādʰu dārān kuruṣva_iti   prajāyasva_iti ca_abʰibʰo /
Halfverse: e    kulatantur hi naḥ śiṣṭas   tvam evaikas tapodʰana
   kula-tantur hi naḥ śiṣṭas   tvam eva_ekas tapo-dʰana /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    yat tu paśyasi no brahman   vīraṇastambam āśritān
   yat tu paśyasi no brahman   vīraṇa-stambam āśritān /
Halfverse: c    eṣo 'smākaṃ kulastamba   āsīt svakulavardʰanaḥ
   eṣo_asmākaṃ kulastamba āsīt svakula-vardʰanaḥ /22/ ՙ

Verse: 23 
Halfverse: a    yāni paśyasi vai brahman   mūlānīhāsya vīrudʰaḥ
   yāni paśyasi vai brahman   mūlāni_iha_asya vīrudʰaḥ /
Halfverse: c    ete nastantavas tāta   kālena paribʰakṣitāḥ
   ete nastantavas tāta   kālena paribʰakṣitāḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    yat tv etat paśyasi brahman   mūlam asyārdʰabʰakṣitam
   yat tv etat paśyasi brahman   mūlam asya_ardʰabʰakṣitam/
Halfverse: c    tatra lambāmahe sarve   so 'py ekas tapa āstʰitaḥ
   tatra lambāmahe sarve   so_apy ekas tapa\ āstʰitaḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    yam ākʰuṃ paśyasi brahman   kāla eṣa mahābalaḥ
   yam ākʰuṃ paśyasi brahman   kāla\ eṣa mahā-balaḥ /
Halfverse: c    sa taṃ tapo rataṃ mandaṃ   śanaiḥ kṣapayate tudan
   sa taṃ tapo rataṃ mandaṃ   śanaiḥ kṣapayate tudan /
Halfverse: e    jaratkāruṃ tapo lubdʰaṃ   mandātmānam acetasam
   jaratkāruṃ tapo lubdʰaṃ   manda_ātmānam acetasam /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    na hi nas tat tapas tasya   tārayiṣyati sattama
   na hi nas tat tapas tasya   tārayiṣyati sattama /
Halfverse: c    cʰinnamūlān paribʰraṣṭān   kālopahatacetasaḥ
   cʰinna-mūlān paribʰraṣṭān   kāla_upahata-cetasaḥ /
Halfverse: e    narakapratiṣṭʰān paśyāsmān   yatʰā duṣkr̥tinas tatʰā
   naraka-pratiṣṭʰān paśya_asmān   yatʰā duṣkr̥tinas tatʰā /26/ q

Verse: 27 
Halfverse: a    asmāsu patiteṣv atra   saha pūrvaiḥ pitāmahaiḥ
   asmāsu patiteṣv atra   saha pūrvaiḥ pitāmahaiḥ /
Halfverse: c    cʰinnaḥ kālena so 'py atra   gantā vai narakaṃ tataḥ
   cʰinnaḥ kālena so_apy atra   gantā vai narakaṃ tataḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    tapo vāpy atʰavā yajño   yac cānyat pāvanaṃ mahat
   tapo vā_apy atʰavā yajño   yac ca_anyat pāvanaṃ mahat /
Halfverse: c    tat sarvaṃ na samaṃ tāta   saṃtatyeti satāṃ matam
   tat sarvaṃ na samaṃ tāta   saṃtatyā_iti satāṃ matam /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    sa tāta dr̥ṣṭvā brūyās tvaṃ   jaratkāruṃ tapasvinam
   sa tāta dr̥ṣṭvā brūyās tvaṃ   jaratkāruṃ tapasvinam /
Halfverse: c    yatʰādr̥ṣṭam idaṃ cāsmai   tvayākʰyeyam aśeṣataḥ
   yatʰā-dr̥ṣṭam idaṃ ca_asmai   tvayā_ākʰyeyam aśeṣataḥ /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    yatʰā dārān prakuryāt saputrāṃś   cotpādayed yatʰā
   yatʰā dārān prakuryāt sa-putrāṃś   ca_utpādayed yatʰā /
Halfverse: c    tatʰā brahmaṃs tvayā vācyaḥ   so 'smākaṃ nātʰavattayā
   tatʰā brahmaṃs tvayā vācyaḥ   so_asmākaṃ nātʰavattayā /30/ (E)30



Chapter: 42 
Adhyāya 42


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    etac cʰrutvā jaratkārur   duḥkʰaśokaparāyaṇaḥ
   etat śrutvā jaratkārur   duḥkʰa-śoka-parāyaṇaḥ / ՙ
Halfverse: c    uvāca svān pitr̥̄n duḥkʰād   bāṣpasaṃdigdʰayā girā
   uvāca svān pitr̥̄n duḥkʰād   bāṣpa-saṃdigdʰayā girā /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    aham eva jaratkāruḥ   kilbiṣī bʰavatāṃ sutaḥ
   aham eva jaratkāruḥ   kilbiṣī bʰavatāṃ sutaḥ /
Halfverse: c    tad daṇḍaṃ dʰārayata me   duṣkr̥ter akr̥tātmanaḥ
   tad daṇḍaṃ dʰārayata me   duṣkr̥ter akr̥ta_ātmanaḥ /2/

Verse: 3  {Pitaraḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    putra diṣṭyāsi saṃprāpta   imaṃ deśaṃ yadr̥ccʰayā
   putra diṣṭyā_asi saṃprāpta imaṃ deśaṃ yadr̥ccʰayā /
Halfverse: c    kimartʰaṃ ca tvayā brahman   na kr̥to dārasaṃgrahaḥ
   kim-artʰaṃ ca tvayā brahman   na kr̥to dāra-saṃgrahaḥ /3/

Verse: 4  {Jaratkārur uvāca}
Halfverse: a    mamāyaṃ pitaro nityaṃ   hr̥dy artʰaḥ parivartate
   mama_ayaṃ pitaro nityaṃ   hr̥dy artʰaḥ parivartate /
Halfverse: c    ūrdʰvaretāḥ śarīraṃ vai   prāpayeyam amutra vai
   ūrdʰva-retāḥ śarīraṃ vai   prāpayeyam amutra vai /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    evaṃ dr̥ṣṭvā tu bʰavataḥ   śakuntān iva lambataḥ
   evaṃ dr̥ṣṭvā tu bʰavataḥ   śakuntān iva lambataḥ /
Halfverse: c    mayā nivartitā buddʰir   brahmacaryāt pitāmahāḥ
   mayā nivartitā buddʰir   brahma-caryāt pitāmahāḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    kariṣye vaḥ priyaṃ kāmaṃ   nivekṣye nātra saṃśayaḥ
   kariṣye vaḥ priyaṃ kāmaṃ   nivekṣye na_atra saṃśayaḥ /
Halfverse: c    sanāmnīṃ yady ahaṃ kanyām   upalapsye kadā cana
   sanāmnīṃ yady ahaṃ kanyām   upalapsye kadācana /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    bʰaviṣyati ca yā kā cid   bʰaikṣavat svayam udyatā
   bʰaviṣyati ca yā kācid   bʰaikṣavat svayam udyatā /
Halfverse: c    pratigrahītā tām asmi   na bʰareyaṃ ca yām aham
   pratigrahītā tām asmi   na bʰareyaṃ ca yām aham /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    evaṃvidʰam ahaṃ kuryāṃ   niveśaṃ prāpnuyāṃ yadi
   evaṃ-vidʰam ahaṃ kuryāṃ   niveśaṃ prāpnuyāṃ yadi /
Halfverse: c    anyatʰā na kariṣye tu   satyam etat pitāmahāḥ
   anyatʰā na kariṣye tu   satyam etat pitāmahāḥ /8/

Verse: 9  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evam uktvā tu sa pitr̥̄ṃś   cacāra pr̥tʰivīṃ muniḥ
   evam uktvā tu sa pitr̥̄ṃś   cacāra pr̥tʰivīṃ muniḥ /
Halfverse: c    na ca sma labʰate bʰāryāṃ   vr̥ddʰo 'yam iti śaunaka
   na ca sma labʰate bʰāryāṃ   vr̥ddʰo_ayam iti śaunaka /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    yadā nirvedam āpannaḥ   pitr̥bʰiś coditas tatʰā
   yadā nirvedam āpannaḥ   pitr̥bʰiś coditas tatʰā /
Halfverse: c    tadāraṇyaṃ sa gatvoccaiś   cukrośa bʰr̥śaduḥkʰitaḥ
   tadā_araṇyaṃ sa gatvā_uccaiś   cukrośa bʰr̥śa-duḥkʰitaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    yāni bʰūtāni santīha   stʰāvarāṇi carāṇi ca
   yāni bʰūtāni santi_iha   stʰāvarāṇi carāṇi ca /
Halfverse: c    antarhitāni vā yāni   tāni śr̥ṇvantu me vacaḥ
   antar-hitāni vā yāni   tāni śr̥ṇvantu me vacaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    ugre tapasi vartantaṃ   pitaraś codayanti mām
   ugre tapasi vartantaṃ   pitaraś codayanti mām /
Halfverse: c    niviśasveti duḥkʰārtās   teṣāṃ priyacikīrṣayā
   niviśasva_iti duḥkʰa_ārtās   teṣāṃ priya-cikīrṣayā /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    niveśārtʰy akʰilāṃ bʰūmiṃ   kanyā bʰaikṣaṃ carāmi bʰoḥ
   niveśa_artʰy akʰilāṃ bʰūmiṃ   kanyā bʰaikṣaṃ carāmi bʰoḥ / ՙ
Halfverse: c    daridro duḥkʰaśīlaś ca   pitr̥bʰiḥ saṃniyojitaḥ
   daridro duḥkʰa-śīlaś ca   pitr̥bʰiḥ saṃniyojitaḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    yasya kanyāsti bʰūtasya   ye mayeha prakīrtitāḥ
   yasya kanyā_asti bʰūtasya   ye mayā_iha prakīrtitāḥ /
Halfverse: c    te me kanyāṃ prayaccʰantu   carataḥ sarvatodiśam
   te me kanyāṃ prayaccʰantu   carataḥ sarvato-diśam /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    mama kanyā sanāmnī yā   bʰaikṣavac codyatā bʰavet
   mama kanyā sanāmnī yā   bʰaikṣavac codyatā bʰavet / [ca_udyatā?]
Halfverse: c    bʰareyaṃ caiva yāṃ nāhaṃ   tāṃ me kanyāṃ prayaccʰata
   bʰareyaṃ caiva yāṃ na_ahaṃ   tāṃ me kanyāṃ prayaccʰata /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tatas te pannagā ye vai   jaratkārau samāhitāḥ
   tatas te pannagā ye vai   jaratkārau samāhitāḥ /
Halfverse: c    tām ādāya pravr̥ttiṃ te   vāsukeḥ pratyavedayan
   tām ādāya pravr̥ttiṃ te   vāsukeḥ pratyavedayan /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    teṣāṃ śrutvā sa nāgendraḥ   kanyāṃ tāṃ samalaṃkr̥tām
   teṣāṃ śrutvā sa nāga_indraḥ   kanyāṃ tāṃ samalaṃkr̥tām /
Halfverse: c    pragr̥hyāraṇyam agamat   samīpaṃ tasya pannagaḥ
   pragr̥hya_araṇyam agamat   samīpaṃ tasya pannagaḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    tatra tāṃ bʰaikṣavat kanyāṃ   prādāt tasmai mahātmane
   tatra tāṃ bʰaikṣavat kanyāṃ   prādāt tasmai mahātmane /
Halfverse: c    nāgendro vāsukir brahman   na sa tāṃ pratyagr̥hṇata
   nāga_indro vāsukir brahman   na sa tāṃ pratyagr̥hṇata /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    asanāmeti vai matvā   bʰaraṇe cāvicārite
   asanāmā_iti vai matvā   bʰaraṇe ca_avicārite /
Halfverse: c    mokṣabʰāve stʰitaś cāpi   dvandvī bʰūtaḥ parigrahe
   mokṣa-bʰāve stʰitaś ca_api   dvandvī bʰūtaḥ parigrahe /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tato nāma sa kanyāyāḥ   papraccʰa bʰr̥gunaṅgana
   tato nāma sa kanyāyāḥ   papraccʰa bʰr̥gu-naṅgana /
Halfverse: c    vāsuke bʰaraṇaṃ cāsyā   na kuryām ity uvāca ha
   vāsuke bʰaraṇaṃ ca_asyā   na kuryām ity uvāca ha /20/ (E)20



Chapter: 43 
Adhyāya 43


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    vāsukis tv abravīd vākyaṃ   jaratkārum r̥ṣiṃ tadā
   vāsukis tv abravīd vākyaṃ   jaratkārum r̥ṣiṃ tadā /
Halfverse: c    sanāmā tava kanyeyaṃ   svasā me tapasānvitā
   sanāmā tava kanyā_iyaṃ   svasā me tapasā_anvitā /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    bʰariṣyāmi ca te bʰāryāṃ   pratīccʰemāṃ dvijottama
   bʰariṣyāmi ca te bʰāryāṃ   pratīccʰa_imāṃ dvija_uttama /
Halfverse: c    rakṣaṇaṃ ca kariṣye 'syāḥ   sarvaśaktyā tapodʰana
   rakṣaṇaṃ ca kariṣye_asyāḥ   sarva-śaktyā tapo-dʰana /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    pratiśrute tu nāgena   bʰariṣye bʰaginīm iti
   pratiśrute tu nāgena   bʰariṣye bʰaginīm iti /
Halfverse: c    jaratkārus tadā veśma   bʰujagasya jagāma ha
   jaratkārus tadā veśma   bʰujagasya jagāma ha /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    tatra mantravidāṃ śreṣṭʰas   tapovr̥ddʰo mahāvrataḥ
   tatra mantravidāṃ śreṣṭʰas   tapo-vr̥ddʰo mahā-vrataḥ /
Halfverse: c    jagrāha pāṇiṃ dʰarmātmā   vidʰimantrapuraskr̥tam
   jagrāha pāṇiṃ dʰarma_ātmā   vidʰi-mantra-puraskr̥tam /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tato vāsagr̥haṃ śubʰraṃ   pannagendrasya saṃmatam
   tato vāsa-gr̥haṃ śubʰraṃ   pannaga_indrasya saṃmatam /
Halfverse: c    jagāma bʰāryām ādāya   stūyamāno maharṣibʰiḥ
   jagāma bʰāryām ādāya   stūyamāno maharṣibʰiḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    śayanaṃ tatra vai kl̥ptaṃ spardʰyāstaraṇa   saṃvr̥tam
   śayanaṃ tatra vai kl̥ptaṃ spardʰya_āstaraṇa   saṃvr̥tam /
Halfverse: c    tatra bʰāryā sahāyaḥ sa   jaratkārur uvāsa ha
   tatra bʰāryā sahāyaḥ sa   jaratkārur uvāsa ha /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    sa tatra samayaṃ cakre   bʰāryayā saha sattamaḥ
   sa tatra samayaṃ cakre   bʰāryayā saha sattamaḥ /
Halfverse: c    vipriyaṃ me na kartavyaṃ   na ca vācyaṃ kadā cana
   vipriyaṃ me na kartavyaṃ   na ca vācyaṃ kadācana /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tyajeyam apriye hi tvāṃ   kr̥te vāsaṃ ca te gr̥he
   tyajeyam apriye hi tvāṃ   kr̥te vāsaṃ ca te gr̥he /
Halfverse: c    etad gr̥hāṇa vacanaṃ   mayā yat samudīritam
   etad gr̥hāṇa vacanaṃ   mayā yat samudīritam /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tataḥ paramasaṃvignā   svasā nāgapates tu sā
   tataḥ parama-saṃvignā   svasā nāga-pates tu sā /
Halfverse: c    atiduḥkʰānvitā vācaṃ   tam uvācaivam astv iti
   atiduḥkʰa_anvitā vācaṃ   tam uvāca_evam astv iti /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tatʰaiva sā ca bʰartāraṃ   duḥkʰaśīlam upācarat
   tatʰaiva sā ca bʰartāraṃ   duḥkʰa-śīlam upācarat /
Halfverse: c    upāyaiḥ śvetakākīyaiḥ   priyakāmā yaśasvinī
   upāyaiḥ śveta-kākīyaiḥ   priya-kāmā yaśasvinī /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    r̥tukāle tataḥ snātā   kadā cid vāsukeḥ svasā
   r̥tu-kāle tataḥ snātā   kadācid vāsukeḥ svasā /
Halfverse: c    bʰartāraṃ taṃ yatʰānyāyam   upatastʰe mahāmunim
   bʰartāraṃ taṃ yatʰā-nyāyam   upatastʰe mahā-munim /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    tatra tasyāḥ samabʰavad   garbʰo jvalanasaṃnibʰaḥ
   tatra tasyāḥ samabʰavad   garbʰo jvalana-saṃnibʰaḥ /
Halfverse: c    atīva tapasā yukto   vaiśvānarasamadyutiḥ
   atīva tapasā yukto   vaiśvānara-sama-dyutiḥ /
Halfverse: e    śuklapakṣe yatʰā somo   vyavardʰata tatʰaiva saḥ
   śukla-pakṣe yatʰā somo   vyavardʰata tatʰaiva saḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    tataḥ katipayāhasya   jaratkārur mahātapāḥ
   tataḥ katipaya_ahasya   jaratkārur mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    utsaṅge 'syāḥ śiraḥ kr̥tvā   suṣvāpa parikʰinnavat
   utsaṅge_asyāḥ śiraḥ kr̥tvā   suṣvāpa parikʰinnavat /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    tasmiṃś ca supte viprendre   savitāstam iyād girim
   tasmiṃś ca supte vipra_indre   savitā_astam iyād girim /
Halfverse: c    ahnaḥ parikṣaye brahmaṃs   tataḥ sācintayat tadā
   ahnaḥ parikṣaye brahmaṃs   tataḥ sā_acintayat tadā /
Halfverse: e    vāsuker bʰaginī bʰītā   dʰarmalopān manasvinī
   vāsuker bʰaginī bʰītā   dʰarma-lopān manasvinī /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    kiṃ nu me sukr̥taṃ bʰūyād   bʰartur uttʰāpanaṃ na vā
   kiṃ nu me sukr̥taṃ bʰūyād   bʰartur uttʰāpanaṃ na vā /
Halfverse: c    duḥkʰaśīlo hi dʰarmātmā   katʰaṃ nāsyāparādʰnuyām
   duḥkʰa-śīlo hi dʰarma_ātmā   katʰaṃ na_asya_aparādʰnuyām /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    kopo vā dʰarmaśīlasya   dʰarmalopo 'tʰavā punaḥ
   kopo vā dʰarma-śīlasya   dʰarma-lopo_atʰavā punaḥ /
Halfverse: c    dʰarmalopo garīyān vai   syād atrety akaron manaḥ
   dʰarma-lopo garīyān vai   syād atra_ity akaron manaḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    uttʰāpayiṣye yady enaṃ   dʰruvaṃ kopaṃ kariṣyati
   uttʰāpayiṣye yady enaṃ   dʰruvaṃ kopaṃ kariṣyati /
Halfverse: c    dʰarmalopo bʰaved asya   saṃdʰyātikramaṇe dʰruvam
   dʰarma-lopo bʰaved asya   saṃdʰyā_atikramaṇe dʰruvam /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    iti niścitya manasā   jaratkārur bʰujaṃgamā
   iti niścitya manasā   jaratkārur bʰujaṃgamā /
Halfverse: c    tam r̥ṣiṃ dīptatapasaṃ   śayānam analopamam
   tam r̥ṣiṃ dīpta-tapasaṃ   śayānam anala_upamam /
Halfverse: e    uvācedaṃ vacaḥ ślakṣṇaṃ   tato madʰurabʰāṣiṇī
   uvāca_idaṃ vacaḥ ślakṣṇaṃ   tato madʰura-bʰāṣiṇī /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    uttiṣṭʰa tvaṃ mahābʰāga   sūryo 'stam upagaccʰati
   uttiṣṭʰa tvaṃ mahā-bʰāga   sūryo_astam upagaccʰati /
Halfverse: c    saṃdʰyām upāssva bʰagavann   apaḥ spr̥ṣṭvā yatavrataḥ
   saṃdʰyām upāssva bʰagavann   apaḥ spr̥ṣṭvā yata-vrataḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    prāduṣkr̥tāgnihotro 'yaṃ   muhūrto ramyadāruṇaḥ
   prāduṣ-kr̥ta_agni-hotro_ayaṃ   muhūrto ramya-dāruṇaḥ /
Halfverse: c    saṃdʰyā pravartate ceyaṃ   paścimāyāṃ diśi prabʰo
   saṃdʰyā pravartate ca_iyaṃ   paścimāyāṃ diśi prabʰo /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    evam uktaḥ sa bʰagavāñ   jaratkārur mahātapāḥ
   evam uktaḥ sa bʰagavān   jaratkārur mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    bʰāryāṃ praspʰuramāṇauṣṭʰa   idaṃ vacanam abravīt
   bʰāryāṃ praspʰuramāṇa_oṣṭʰa idaṃ vacanam abravīt /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    avamānaḥ prayukto 'yaṃ   tvayā mama bʰujaṃgame
   avamānaḥ prayukto_ayaṃ   tvayā mama bʰujaṃgame /
Halfverse: c    samīpe te na vatsyāmi   gamiṣyāmi yatʰāgatam
   samīpe te na vatsyāmi   gamiṣyāmi yatʰā-gatam /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    na hi tejo 'sti vāmoru   mayi supte vibʰāvasoḥ
   na hi tejo_asti vāma_ūru   mayi supte vibʰāvasoḥ /
Halfverse: c    astaṃ gantuṃ yatʰākālam   iti me hr̥di vartate
   astaṃ gantuṃ yatʰā-kālam   iti me hr̥di vartate /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    na cāpy avamatasyeha   vastuṃ roceta kasya cit
   na ca_apy avamatasya_iha   vastuṃ roceta kasyacit /
Halfverse: c    kiṃ punar dʰarmaśīlasya   mama vā madvidʰasya vā
   kiṃ punar dʰarma-śīlasya   mama vā madvidʰasya vā /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    evam uktā jaratkārur   bʰartrā hr̥dayakampanam
   evam uktā jaratkārur   bʰartrā hr̥daya-kampanam /
Halfverse: c    abravīd bʰaginī tatra   vāsukeḥ saṃniveśane
   abravīd bʰaginī tatra   vāsukeḥ saṃniveśane /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    nāvamānāt kr̥tavatī   tavāhaṃ pratibodʰanam
   na_avamānāt kr̥tavatī   tava_ahaṃ pratibodʰanam /
Halfverse: c    dʰarmalopo na te vipra   syād ity etat kr̥taṃ mayā
   dʰarma-lopo na te vipra   syād ity etat kr̥taṃ mayā /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    uvāca bʰāryām ity ukto   jaratkārur mahātapāḥ
   uvāca bʰāryām ity ukto   jaratkārur mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    r̥ṣiḥ kopasamāviṣṭas   tyaktukāmo bʰujaṃgamām
   r̥ṣiḥ kopa-samāviṣṭas   tyaktu-kāmo bʰujaṃgamām /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    na me vāg anr̥taṃ prāha   gamiṣye 'haṃ bʰujaṃgame
   na me vāg anr̥taṃ prāha   gamiṣye_ahaṃ bʰujaṃgame /
Halfverse: c    samayo hy eṣa me pūrvaṃ   tvayā saha mitʰaḥ kr̥taḥ
   samayo hy eṣa me pūrvaṃ   tvayā saha mitʰaḥ kr̥taḥ /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    sukʰam asmy uṣito bʰadre   brūyās tvaṃ bʰrātaraṃ śubʰe
   sukʰam asmy uṣito bʰadre   brūyās tvaṃ bʰrātaraṃ śubʰe /
Halfverse: c    ito mayi gate bʰīru   gataḥ sa bʰagavān iti
   ito mayi gate bʰīru   gataḥ sa bʰagavān iti /
Halfverse: e    tvaṃ cāpi mayi niṣkrānte   na śokaṃ kartum arhasi
   tvaṃ ca_api mayi niṣkrānte   na śokaṃ kartum arhasi /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    ity uktā sānavadyāṅgī   pratyuvāca patiṃ tadā
   ity uktā sā_anavadya_aṅgī   pratyuvāca patiṃ tadā /
Halfverse: c    jaratkāruṃ jaratkāruś   cintāśokaparāyaṇā
   jaratkāruṃ jaratkāruś   cintā-śoka-parāyaṇā /30/ ՙ

Verse: 31 
Halfverse: a    bāṣpagadgadayā vācā   mukʰena pariśuṣyatā
   bāṣpa-gadgadayā vācā   mukʰena pariśuṣyatā /
Halfverse: c    kr̥tāñjalir varārohā   paryaśrunayanā tataḥ
   kr̥ta_añjalir vara_ārohā   paryaśru-nayanā tataḥ /
Halfverse: e    dʰairyam ālambya vāmorur   hr̥dayena pravepatā
   dʰairyam ālambya vāma_ūrur   hr̥dayena pravepatā /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    na mām arhasi dʰarmajña   parityaktum anāgasam
   na mām arhasi dʰarmajña   parityaktum anāgasam /
Halfverse: c    dʰarme stʰitāṃ stʰito dʰarme   sadā priyahite ratām
   dʰarme stʰitāṃ stʰito dʰarme   sadā priya-hite ratām /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    pradāne kāraṇaṃ yac ca   mama tubʰyaṃ dvijottama
   pradāne kāraṇaṃ yac ca   mama tubʰyaṃ dvija_uttama /
Halfverse: c    tad alabdʰavatīṃ mandāṃ   kiṃ māṃ vakṣyati vāsukʰiḥ
   tad alabdʰavatīṃ mandāṃ   kiṃ māṃ vakṣyati vāsukʰiḥ /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    mātr̥śāpābʰibʰūtānāṃ   jñātīnāṃ mama sattama
   mātr̥-śāpa_abʰibʰūtānāṃ   jñātīnāṃ mama sattama /
Halfverse: c    apatyam īpṣitaṃ tvattas   tac ca tāvan na dr̥śyate
   apatyam īpṣitaṃ tvattas   tac ca tāvan na dr̥śyate /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    tvatto hy apatyalābʰena   jñātīnāṃ me śivaṃ bʰavet
   tvatto hy apatya-lābʰena   jñātīnāṃ me śivaṃ bʰavet /
Halfverse: c    saṃprayogo bʰaven nāyaṃ   mama mogʰas tvayā dvija
   saṃprayogo bʰaven na_ayaṃ   mama mogʰas tvayā dvija /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    jñātīnāṃ hitam iccʰantī   bʰagavaṃs tvāṃ prasādaye
   jñātīnāṃ hitam iccʰantī   bʰagavaṃs tvāṃ prasādaye /
Halfverse: c    imam avyaktarūpaṃ me   garbʰam ādʰāya sattama
   imam avyakta-rūpaṃ me   garbʰam ādʰāya sattama /
Halfverse: e    katʰaṃ tyaktvā mahātmā san   gantum iccʰasy anāgasam
   katʰaṃ tyaktvā mahātmā san   gantum iccʰasy anāgasam /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    evam uktas tu sa munir   bʰāryāṃ vacanam abravīt
   evam uktas tu sa munir   bʰāryāṃ vacanam abravīt /
Halfverse: c    yady uktam anurūpaṃ ca   jaratkārus tapodʰanaḥ
   yady uktam anurūpaṃ ca   jaratkārus tapo-dʰanaḥ /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    asty eṣa garbʰaḥ subʰage   tava vaiśvānaropamaḥ
   asty eṣa garbʰaḥ subʰage   tava vaiśvānara_upamaḥ /
Halfverse: c    r̥ṣiḥ paramadʰarmātmā   vedavedāṅgapāragaḥ
   r̥ṣiḥ parama-dʰarma_ātmā   veda-veda_aṅga-pāragaḥ /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    evam uktvā sa dʰarmātmā   jaratkārur mahān r̥ṣiḥ
   evam uktvā sa dʰarma_ātmā   jaratkārur mahān r̥ṣiḥ /
Halfverse: c    ugrāya tapase bʰūyo   jagāma kr̥taniścayaḥ
   ugrāya tapase bʰūyo   jagāma kr̥ta-niścayaḥ /39/ (E)39



Chapter: 44 
Adhyāya 44


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    gatamātraṃ tu bʰartāraṃ   jaratkārur avedayat
   gata-mātraṃ tu bʰartāraṃ   jaratkārur avedayat /
Halfverse: c    bʰrātus tvaritam āgamya   yatʰātatʰyaṃ tapodʰana
   bʰrātus tvaritam āgamya   yatʰātatʰyaṃ tapo-dʰana /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    tataḥ sa bʰujaga śreṣṭʰaḥ   śrutvā sumahad apriyam
   tataḥ sa bʰujaga śreṣṭʰaḥ   śrutvā sumahad apriyam /
Halfverse: c    uvāca bʰaginīṃ dīnāṃ   tadā dīnataraḥ svayam
   uvāca bʰaginīṃ dīnāṃ   tadā dīnataraḥ svayam /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    jānāmi bʰadre yat kāryaṃ   pradāne kāraṇaṃ ca yat
   jānāmi bʰadre yat kāryaṃ   pradāne kāraṇaṃ ca yat /
Halfverse: c    pannagānāṃ hitārtʰāya   putras te syāt tato yadi
   pannagānāṃ hita_artʰāya   putras te syāt tato yadi /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    sa sarpasatrāt kila no   mokṣayiṣyati vīryavān
   sa sarpa-satrāt kila no   mokṣayiṣyati vīryavān /
Halfverse: c    evaṃ pitāmahaḥ pūrvam   uktavān māṃ suraiḥ saha
   evaṃ pitāmahaḥ pūrvam   uktavān māṃ suraiḥ saha /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    apy asti garbʰaḥ subʰage   tasmāt te munisattamāt
   apy asti garbʰaḥ subʰage   tasmāt te muni-sattamāt /
Halfverse: c    na ceccʰāmy apʰalaṃ tasya   dārakarma manīṣiṇaḥ
   na ca_iccʰāmy apʰalaṃ tasya   dāra-karma manīṣiṇaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    kāmaṃ ca mama na nyāyyaṃ   praṣṭuṃ tvāṃ kāryam īdr̥śam
   kāmaṃ ca mama na nyāyyaṃ   praṣṭuṃ tvāṃ kāryam īdr̥śam /
Halfverse: c    kiṃ tu kāryagarīyastvāt   tatas tvāham acūcudam
   kiṃ tu kārya-garīyastvāt   tatas tvā_aham acūcudam /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    durvāsatāṃ viditvā ca   bʰartus te 'titapasvinaḥ
   durvāsatāṃ viditvā ca   bʰartus te_atitapasvinaḥ /
Halfverse: c    nainam anvāgamiṣyāmi   kadācid dʰi śapet sa mām
   na_enam anvāgamiṣyāmi   kadācidd^hi śapet sa mām /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    ācakṣva bʰadre bʰartus tvaṃ   sarvam eva viceṣṭitam
   ācakṣva bʰadre bʰartus tvaṃ   sarvam eva viceṣṭitam /
Halfverse: c    śalyam uddʰara me gʰoraṃ   bʰadre hr̥di cirastʰitam
   śalyam uddʰara me gʰoraṃ   bʰadre hr̥di cira-stʰitam /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    jaratkārus tato vākyam   ity uktā pratyabʰāṣata
   jaratkārus tato vākyam   ity uktā pratyabʰāṣata /
Halfverse: c    āśvāsayantī saṃtaptaṃ   vāsukiṃ pannageśvaram
   āśvāsayantī saṃtaptaṃ   vāsukiṃ pannaga_īśvaram /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    pr̥ṣṭo mayāpatya hetoḥ   sa mahātmā mahātapāḥ
   pr̥ṣṭo mayā_apatya hetoḥ   sa mahātmā mahā-tapāḥ /
Halfverse: c    astīty udaram uddiśya   mamedaṃ gatavāṃś ca saḥ
   asti_ity udaram uddiśya   mama_idaṃ gatavāṃś ca saḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    svaireṣv api na tenāhaṃ   smarāmi vitatʰaṃ kva cit
   svaireṣv api na tena_ahaṃ   smarāmi vitatʰaṃ kvacit /
Halfverse: c    uktapūrvaṃ kuto rājan   sāmparāye sa vakṣyati
   ukta-pūrvaṃ kuto rājan   sāmparāye sa vakṣyati /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    na saṃtāpas tvayā kāryaḥ   kāryaṃ prati bʰujaṃgame
   na saṃtāpas tvayā kāryaḥ   kāryaṃ prati bʰujaṃgame /
Halfverse: c    utpatsyati hi te putro   jvalanārkasamadyutiḥ
   utpatsyati hi te putro   jvalana_arka-sama-dyutiḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    ity uktvā hi sa māṃ bʰrātar   gato bʰartā tapovanam
   ity uktvā hi sa māṃ bʰrātar   gato bʰartā tapo-vanam /
Halfverse: c    tasmād vyetu paraṃ duḥkʰaṃ   tavedaṃ manasi stʰitam
   tasmād vyetu paraṃ duḥkʰaṃ   tava_idaṃ manasi stʰitam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    etac cʰrutvā sa nāgendro   vāsukiḥ parayā mudā
   etat śrutvā sa nāga_indro   vāsukiḥ parayā mudā /
Halfverse: c    evam astv iti tad vākyaṃ   bʰaginyāḥ pratyagr̥hṇata
   evam astv iti tad vākyaṃ   bʰaginyāḥ pratyagr̥hṇata /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    sāntvamānārtʰa dānaiś ca   pūjayā cānurūpayā
   sāntva-māna_artʰa dānaiś ca   pūjayā ca_anurūpayā /
Halfverse: c    sodaryāṃ pūjayām āsa   svasāraṃ pannagottamaḥ
   sodaryāṃ pūjayām āsa   svasāraṃ pannaga_uttamaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tataḥ sa vavr̥dʰe garbʰo   mahātejā raviprabʰaḥ
   tataḥ sa vavr̥dʰe garbʰo   mahā-tejā ravi-prabʰaḥ /
Halfverse: c    yatʰā somo dvijaśreṣṭʰa   śuklapakṣodito divi
   yatʰā somo dvija-śreṣṭʰa   śukla-pakṣa_udito divi /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    yatʰākālaṃ tu sā brahman   prajajñe bʰujaga svasā
   yatʰā-kālaṃ tu sā brahman   prajajñe bʰujaga svasā /
Halfverse: c    kumāraṃ devagarbʰābʰaṃ   pitr̥mātr̥bʰayāpaham
   kumāraṃ deva-garbʰa_ābʰaṃ   pitr̥-mātr̥-bʰaya_apaham /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    vavr̥dʰe sa ca tatraiva   nāgarājaniveśane
   vavr̥dʰe sa ca tatra_eva   nāga-rāja-niveśane /
Halfverse: c    vedāṃś cādʰijage sāṅgān   bʰārgavāc cyavanātmajāt
   vedāṃś ca_adʰijage sāṅgān   bʰārgavāc cyavana_ātmajāt /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    caritavrato bāla eva   buddʰisattvaguṇānvitaḥ
   carita-vrato bāla\ eva   buddʰi-sattva-guṇa_anvitaḥ / q
Halfverse: c    nāma cāsyābʰavat kʰyātaṃ   lokeṣv āstīka ity uta
   nāma ca_asya_abʰavat kʰyātaṃ   lokeṣv āstīka\ ity uta /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    astīty uktvā gato yasmāt   pitā garbʰastʰam eva tam
   asti_ity uktvā gato yasmāt   pitā garbʰastʰam eva tam /
Halfverse: c    vanaṃ tasmād idaṃ tasya   nāmāstīketi viśrutam
   vanaṃ tasmād idaṃ tasya   nāma_āstīka_iti viśrutam /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    sa bāla eva tatrastʰaś   carann amitabuddʰimān
   sa bāla\ eva tatrastʰaś   carann amita-buddʰimān /
Halfverse: c    gr̥he pannagarājasya   prayatnāt paryarakṣyata
   gr̥he pannaga-rājasya   prayatnāt paryarakṣyata /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    bʰagavān iva deveśaḥ   śūlapāṇir hiraṇyadaḥ
   bʰagavān iva deva_īśaḥ   śūla-pāṇir hiraṇyadaḥ /
Halfverse: c    vivardʰamānaḥ sarvāṃs tān   pannagān abʰyaharṣayat
   vivardʰamānaḥ sarvāṃs tān   pannagān abʰyaharṣayat /22/ (E)22



Chapter: 45 
Adhyāya 45


Verse: 1  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    yad apr̥ccʰat tadā rājā   mantriṇo janamejayaḥ
   yad apr̥ccʰat tadā rājā   mantriṇo janamejayaḥ /
Halfverse: c    pituḥ svargagatiṃ tan me   vistareṇa punar vada
   pituḥ svarga-gatiṃ tan me   vistareṇa punar vada /1/

Verse: 2  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    śr̥ṇu brahman yatʰā pr̥ṣṭā   mantriṇo nr̥pates tadā
   śr̥ṇu brahman yatʰā pr̥ṣṭā   mantriṇo nr̥pates tadā /
Halfverse: c    ākʰyātavantas te sarve   nidʰanaṃ tatparikṣitaḥ
   ākʰyātavantas te sarve   nidʰanaṃ tat-parikṣitaḥ /2/

Verse: 3  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    jānanti tu bʰavantas tad   yatʰāvr̥ttaḥ pitā mama
   jānanti tu bʰavantas tad   yatʰā-vr̥ttaḥ pitā mama /
Halfverse: c    āsīd yatʰā ca nidʰanaṃ   gataḥ kāle mahāyaśāḥ
   āsīd yatʰā ca nidʰanaṃ   gataḥ kāle mahā-yaśāḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    śrutvā bʰavat sakāśād dʰi   pitur vr̥ttam aśeṣataḥ
   śrutvā bʰavat sakāśādd^hi   pitur vr̥ttam aśeṣataḥ /
Halfverse: c    kalyāṇaṃ pratipatsyāmi   viparītaṃ na jātucit
   kalyāṇaṃ pratipatsyāmi   viparītaṃ na jātucit /4/

Verse: 5  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    mantriṇo 'tʰābruvan vākyaṃ   pr̥ṣṭās tena mahātmanā
   mantriṇo_atʰa_abruvan vākyaṃ   pr̥ṣṭās tena mahātmanā /
Halfverse: c    sarvadʰarmavidaḥ prājñā   rājānaṃ janamejayam
   sarva-dʰarmavidaḥ prājñā   rājānaṃ janamejayam /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    dʰarmātmā ca mahātmā ca   prajā pālaḥ pitā tava
   dʰarma_ātmā ca mahātmā ca   prajā pālaḥ pitā tava /
Halfverse: c    āsīd iha yatʰāvr̥ttaḥ   sa mahātmā śr̥ṇuṣva tat
   āsīd iha yatʰā-vr̥ttaḥ   sa mahātmā śr̥ṇuṣva tat /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    cāturvarṇyaṃ svadʰarmastʰaṃ   sa kr̥tvā paryarakṣata
   cāturvarṇyaṃ sva-dʰarmastʰaṃ   sa kr̥tvā paryarakṣata /
Halfverse: c    dʰarmato dʰarmavid rājā   dʰarmo vigrahavān iva
   dʰarmato dʰarmavid rājā   dʰarmo vigrahavān iva /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    rarakṣa pr̥tʰivīṃ devīṃ   śrīmān atulavikramaḥ
   rarakṣa pr̥tʰivīṃ devīṃ   śrīmān atula-vikramaḥ /
Halfverse: c    dveṣṭāras tasya naivāsan   sa ca na dveṣṭi kaṃ cana
   dveṣṭāras tasya na_eva_āsan   sa ca na dveṣṭi kaṃcana /
Halfverse: e    samaḥ sarveṣu bʰūteṣu   prajāpatir ivābʰavat
   samaḥ sarveṣu bʰūteṣu   prajā-patir iva_abʰavat /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ   śūdrāś caiva svakarmasu
   brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ   śūdrāś caiva sva-karmasu /
Halfverse: c    stʰitāḥ sumanaso rājaṃs   tena rājñā svanuṣṭʰitāḥ
   stʰitāḥ sumanaso rājaṃs   tena rājñā svanuṣṭʰitāḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    vidʰavānātʰa kr̥paṇān   vikalāṃś ca babʰāra saḥ
   vidʰavā_anātʰa kr̥paṇān   vikalāṃś ca babʰāra saḥ /
Halfverse: c    sudarśaḥ sarvabʰūtānām   āsīt soma ivāparaḥ
   sudarśaḥ sarva-bʰūtānām   āsīt soma\ iva_aparaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    tuṣṭapuṣṭajanaḥ śrīmān   satyavāg dr̥ḍʰavikramaḥ
   tuṣṭa-puṣṭa-janaḥ śrīmān   satya-vāg dr̥ḍʰa-vikramaḥ /
Halfverse: c    dʰanurvede ca śiṣyo 'bʰūn   nr̥paḥ śāradvatasya saḥ
   dʰanur-vede ca śiṣyo_abʰūn   nr̥paḥ śāradvatasya saḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    govindasya priyaś cāsīt   pitā te janamejaya
   govindasya priyaś ca_āsīt   pitā te janamejaya /
Halfverse: c    lokasya caiva sarvasya   priya āsīn mahāyaśāḥ
   lokasya caiva sarvasya   priya\ āsīn mahā-yaśāḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    parikṣīṇeṣu kuruṣu   uttarāyām ajāyata
   parikṣīṇeṣu kuruṣu uttara_ayām ajāyata / ՙ
Halfverse: c    parikṣid abʰavat tena   saubʰadrasyātmajo balī
   parikṣid abʰavat tena   saubʰadrasya_ātmajo balī /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    rājadʰarmārtʰakuśalo   yuktaḥ sarvaguṇair nr̥paḥ
   rāja-dʰarma_artʰa-kuśalo   yuktaḥ sarva-guṇair nr̥paḥ /
Halfverse: c    jitendriyaś cātmavāṃś ca   medʰāvī vr̥ddʰasevitaḥ
   jita_indriyaś ca_ātmavāṃś ca   medʰāvī vr̥ddʰa-sevitaḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    ṣaḍ vargavin mahābuddʰir   nītidʰarmavid uttamaḥ
   ṣaḍ vargavin mahā-buddʰir   nīti-dʰarmavid uttamaḥ /
Halfverse: c    prajā imās tava pitā   ṣaṣṭiṃ varṣāṇy apālayat
   prajā\ imās tava pitā   ṣaṣṭiṃ varṣāṇy apālayat /
Halfverse: e    tato diṣṭāntam āpannaḥ   sarpeṇānativartitam
   tato diṣṭa_antam āpannaḥ   sarpeṇa_anativartitam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tatas tvaṃ puruṣaśreṣṭʰa   dʰarmeṇa pratipedivān
   tatas tvaṃ puruṣa-śreṣṭʰa   dʰarmeṇa pratipedivān /
Halfverse: c    idaṃ varṣasahasrāya   rājyaṃ kuru kulāgatam
   idaṃ varṣa-sahasrāya   rājyaṃ kuru kula_āgatam /
Halfverse: e    bāla evābʰijāto 'si   sarvabʰūtānupālakaḥ
   bāla\ eva_abʰijāto_asi   sarva-bʰūta_anupālakaḥ /16/


Verse: 17  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    nāsmin kule jātu babʰūva rājā; yo na prajānāṃ hitakr̥t priyaś ca
   na_asmin kule jātu babʰūva rājā   yo na prajānāṃ hita-kr̥t priyaś ca /
Halfverse: c    viśeṣataḥ prekṣya pitāmahānāṃ; vr̥ttaṃ mahad vr̥ttaparāyaṇānām
   viśeṣataḥ prekṣya pitāmahānāṃ   vr̥ttaṃ mahad vr̥tta-parāyaṇānām /17/


Verse: 18 
Halfverse: a    katʰaṃ nidʰanam āpannaḥ   pitā mama tatʰāvidʰaḥ
   katʰaṃ nidʰanam āpannaḥ   pitā mama tatʰā-vidʰaḥ /
Halfverse: c    ācakṣadʰvaṃ yatʰāvan me   śrotum iccʰāmi tattvataḥ
   ācakṣadʰvaṃ yatʰāvan me   śrotum iccʰāmi tattvataḥ /18/

Verse: 19  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evaṃ saṃcoditā rājñā   mantriṇas te narādʰipam
   evaṃ saṃcoditā rājñā   mantriṇas te nara_adʰipam /
Halfverse: c    ūcuḥ sarve yatʰāvr̥ttaṃ   rājñaḥ priyahite ratāḥ
   ūcuḥ sarve yatʰā-vr̥ttaṃ   rājñaḥ priya-hite ratāḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    babʰūva mr̥gayā śīlas   tava rājan pitā sadā
   babʰūva mr̥gayā śīlas   tava rājan pitā sadā /
Halfverse: c    yatʰā pāṇḍur mahābʰāgo   dʰanurdʰara varo yudʰi
   yatʰā pāṇḍur mahā-bʰāgo   dʰanur-dʰara varo yudʰi /
Halfverse: e    asmāsv āsajya sarvāṇi   rājakāryāṇy aśeṣataḥ
   asmāsv āsajya sarvāṇi   rāja-kāryāṇy aśeṣataḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    sa kadā cid vanacaro   mr̥gaṃ vivyādʰa patriṇā
   sa kadācid vana-caro   mr̥gaṃ vivyādʰa patriṇā /
Halfverse: c    viddʰvā cānvasarat tūrṇaṃ   taṃ mr̥gaṃ gahane vane
   viddʰvā ca_anvasarat tūrṇaṃ   taṃ mr̥gaṃ gahane vane /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    padātir baddʰanistriṃśas   tatāyudʰa kalāpavān
   padātir baddʰa-nistriṃśas   tata_āyudʰa kalāpavān /
Halfverse: c    na cāsasāda gahane   mr̥gaṃ naṣṭaṃ pitā tava
   na ca_āsasāda gahane   mr̥gaṃ naṣṭaṃ pitā tava /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    pariśrānto vayaḥstʰaś ca   ṣaṣṭivarṣo jarānvitaḥ
   pariśrānto vayaḥstʰaś ca   ṣaṣṭi-varṣo jarā_anvitaḥ /
Halfverse: c    kṣudʰitaḥ sa mahāraṇye   dadarśa munim antike
   kṣudʰitaḥ sa mahā_araṇye   dadarśa munim antike /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    sa taṃ papraccʰa rājendro   muniṃ mauna vratānvitam
   sa taṃ papraccʰa rāja_indro   muniṃ mauna vrata_anvitam /
Halfverse: c    na ca kiṃ cid uvācainaṃ   sa muniḥ pr̥ccʰato 'pi san
   na ca kiṃcid uvāca_enaṃ   sa muniḥ pr̥ccʰato_api san /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    tato rājā kṣuc cʰramārtas   taṃ muniṃ stʰāṇuvat stʰitam
   tato rājā kṣut śrama_ārtas   taṃ muniṃ stʰāṇuvat stʰitam /
Halfverse: c    mauna vratadʰaraṃ śāntaṃ   sadyo manyuvaśaṃ yayau
   mauna vrata-dʰaraṃ śāntaṃ   sadyo manyu-vaśaṃ yayau /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    na bubodʰa hi taṃ rājā   mauna vratadʰaraṃ munim
   na bubodʰa hi taṃ rājā   mauna vrata-dʰaraṃ munim /
Halfverse: c    sa taṃ manyusamāviṣṭo   dʰarṣayām āsa te pitā
   sa taṃ manyu-samāviṣṭo   dʰarṣayām āsa te pitā /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    mr̥taṃ sarpaṃ dʰanuṣ koṭyā   samutkṣipya dʰarā talāt
   mr̥taṃ sarpaṃ dʰanuṣ koṭyā   samutkṣipya dʰarā talāt /
Halfverse: c    tasya śuddʰātmanaḥ prādāt   skandʰe bʰaratasattama
   tasya śuddʰa_ātmanaḥ prādāt   skandʰe bʰarata-sattama /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    na covāca sa medʰāvī   tam atʰo sādʰv asādʰu vā
   na ca_uvāca sa medʰāvī   tam atʰo sādʰv asādʰu vā /
Halfverse: c    tastʰau tatʰaiva cākrudʰyan   sarpaṃ skandʰena dʰārayan
   tastʰau tatʰaiva ca_akrudʰyan   sarpaṃ skandʰena dʰārayan /28/ (E)28



Chapter: 46 
Adhyāya 46


Verse: 1  {Mantriṇaḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    tataḥ sa rājā rājendra   skandʰe tasya bʰujaṃgamam
   tataḥ sa rājā rāja_indra   skandʰe tasya bʰujaṃgamam /
Halfverse: c    muneḥ kṣut kṣāma āsajya   svapuraṃ punar āyayau
   muneḥ kṣut kṣāma\ āsajya   sva-puraṃ punar āyayau /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    r̥ṣes tasya tu putro 'bʰūd   gavi jāto mahāyaśāḥ
   r̥ṣes tasya tu putro_abʰūd   gavi jāto mahā-yaśāḥ /
Halfverse: c    śr̥ṅgī nāma mahātejās   tigmavīryo 'tikopanaḥ
   śr̥ṅgī nāma mahā-tejās   tigma-vīryo_atikopanaḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    brahmāṇaṃ so 'bʰyupāgamya   muniḥ pūjāṃ cakāra ha
   brahmāṇaṃ so_abʰyupāgamya   muniḥ pūjāṃ cakāra ha /
Halfverse: c    anujñāto gatas tatra   śr̥ṅgī śuśrāva taṃ tadā
   anujñāto gatas tatra   śr̥ṅgī śuśrāva taṃ tadā /
Halfverse: e    sakʰyuḥ sakāśāt pitaraṃ   pitrā te dʰarṣitaṃ tatʰā
   sakʰyuḥ sakāśāt pitaraṃ   pitrā te dʰarṣitaṃ tatʰā /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    mr̥taṃ sarpaṃ samāsaktaṃ   pitrā te janamejaya
   mr̥taṃ sarpaṃ samāsaktaṃ   pitrā te janamejaya /
Halfverse: c    vahantaṃ kuruśārdūla   skandʰenānapakāriṇam
   vahantaṃ kuru-śārdūla   skandʰena_anapakāriṇam /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tapasvinam atīvātʰa   taṃ munipravaraṃ nr̥pa
   tapasvinam atīva_atʰa   taṃ muni-pravaraṃ nr̥pa / ՙ
Halfverse: c    jitendriya viśuddʰaṃ ca   stʰitaṃ karmaṇy atʰādbʰute
   jita_indriya viśuddʰaṃ ca   stʰitaṃ karmaṇy atʰa_adbʰute /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    tapasā dyotitātmānaṃ   sveṣv aṅgeṣu yataṃ tatʰā
   tapasā dyotita_ātmānaṃ   sveṣv aṅgeṣu yataṃ tatʰā /
Halfverse: c    śubʰācāraṃ śubʰakatʰaṃ   sustʰiraṃ tam alolupam
   śubʰa_ācāraṃ śubʰa-katʰaṃ   sustʰiraṃ tam alolupam /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    akṣudram anasūyaṃ ca   vr̥ddʰaṃ mauna vrate stʰitam
   akṣudram anasūyaṃ ca   vr̥ddʰaṃ mauna vrate stʰitam /
Halfverse: c    śaraṇyaṃ sarvabʰūtānāṃ   pitrā viprakr̥taṃ tava
   śaraṇyaṃ sarva-bʰūtānāṃ   pitrā viprakr̥taṃ tava /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    śaśāpātʰa sa tac cʰrutvā   pitaraṃ te ruṣānvitaḥ
   śaśāpa_atʰa sa tat śrutvā   pitaraṃ te ruṣā_anvitaḥ /
Halfverse: c    r̥ṣeḥ putro mahātejā   bālo 'pi stʰavirair varaḥ
   r̥ṣeḥ putro mahā-tejā   bālo_api stʰavirair varaḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    sa kṣipram udakaṃ spr̥ṣṭvā   roṣād idam uvāca ha
   sa kṣipram udakaṃ spr̥ṣṭvā   roṣād idam uvāca ha /
Halfverse: c    pitaraṃ te 'bʰisaṃdʰāya   tejasā prajvalann iva
   pitaraṃ te_abʰisaṃdʰāya   tejasā prajvalann iva /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    anāgasi gurau yo me   mr̥taṃ sarpam avāsr̥jat
   anāgasi gurau yo me   mr̥taṃ sarpam avāsr̥jat /
Halfverse: c    taṃ nāgas takṣakaḥ kruddʰas   tejasā sādayiṣyati
   taṃ nāgas takṣakaḥ kruddʰas   tejasā sādayiṣyati /
Halfverse: e    saptarātrād itaḥ pāpaṃ   paśya me tapaso balam
   sapta-rātrād itaḥ pāpaṃ   paśya me tapaso balam /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    ity uktvā prayayau tatra   pitā yatrāsya so 'bʰavat
   ity uktvā prayayau tatra   pitā yatra_asya so_abʰavat /
Halfverse: c    dr̥ṣṭvā ca pitaraṃ tasmai   śāpaṃ taṃ pratyavedayat
   dr̥ṣṭvā ca pitaraṃ tasmai   śāpaṃ taṃ pratyavedayat /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    sa cāpi muniśārdūlaḥ   preṣayām āsa te pituḥ
   sa ca_api muni-śārdūlaḥ   preṣayām āsa te pituḥ /
Halfverse: c    śapto 'si mama putreṇa   yatto bʰava mahīpate
   śapto_asi mama putreṇa   yatto bʰava mahī-pate /
Halfverse: e    takṣakas tvāṃ mahārāja   tejasā sādayiṣyati
   takṣakas tvāṃ mahā-rāja   tejasā sādayiṣyati /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    śrutvā tu tad vaco gʰoraṃ   pitā te janamejaya
   śrutvā tu tad vaco gʰoraṃ   pitā te janamejaya /
Halfverse: c    yatto 'bʰavat paritrastas   takṣakāt pannagottamāt
   yatto_abʰavat paritrastas   takṣakāt pannaga_uttamāt /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    tatas tasmiṃs tu divase   saptame samupastʰite
   tatas tasmiṃs tu divase   saptame samupastʰite /
Halfverse: c    rājñaḥ samīpaṃ brahmarṣiḥ   kāśyapo gantum aiccʰata
   rājñaḥ samīpaṃ brahma-r̥ṣiḥ   kāśyapo gantum aiccʰata /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    taṃ dadarśātʰa nāgendraḥ   kāśyapaṃ takṣakas tadā
   taṃ dadarśa_atʰa nāga_indraḥ   kāśyapaṃ takṣakas tadā /
Halfverse: c    tam abravīt pannagendraḥ   kāśyapaṃ tvaritaṃ vrajan
   tam abravīt pannaga_indraḥ   kāśyapaṃ tvaritaṃ vrajan /
Halfverse: e    kva bʰavāṃs tvarito yāti   kiṃ ca kāryaṃ cikīrṣati
   kva bʰavāṃs tvarito yāti   kiṃ ca kāryaṃ cikīrṣati /15/

Verse: 16  {Kr̥śa uvāca}
Halfverse: a    yatra rājā kuruśreṣṭʰaḥ   parikṣin nāma vai dvijaḥ
   yatra rājā kuru-śreṣṭʰaḥ   parikṣin nāma vai dvijaḥ /
Halfverse: c    takṣakeṇa bʰujaṃgena   dʰakṣyate kila tatra vai
   takṣakeṇa bʰujaṃgena   dʰakṣyate kila tatra vai /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    gaccʰāmy ahaṃ taṃ tvaritaḥ   sadyaḥ kartum apajvaram
   gaccʰāmy ahaṃ taṃ tvaritaḥ   sadyaḥ kartum apajvaram /
Halfverse: c    mayābʰipannaṃ taṃ cāpi   na sarpo dʰarṣayiṣyati
   mayā_abʰipannaṃ taṃ ca_api   na sarpo dʰarṣayiṣyati /17/

Verse: 18  {Takṣaka uvāca}
Halfverse: a    kimartʰaṃ taṃ mayā daṣṭaṃ   saṃjīvayitum iccʰasi
   kim-artʰaṃ taṃ mayā daṣṭaṃ   saṃjīvayitum iccʰasi /
Halfverse: c    brūhi kāmam ahaṃ te 'dya   dadmi svaṃ veśma gamyatām
   brūhi kāmam ahaṃ te_adya   dadmi svaṃ veśma gamyatām /18/

Verse: 19  {Mantriṇaḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    dʰanalipsur ahaṃ tatra   yāmīty uktaś ca tena saḥ
   dʰana-lipsur ahaṃ tatra   yāmi_ity uktaś ca tena saḥ / ՙ
Halfverse: c    tam uvāca mahātmānaṃ   mānayañ ślakṣṇayā girā
   tam uvāca mahātmānaṃ   mānayan ślakṣṇayā girā /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    yāvad dʰanaṃ prārtʰayase   tasmād rājñas tato 'dʰikam
   yāvad dʰanaṃ prārtʰayase   tasmād rājñas tato_adʰikam /
Halfverse: c    gr̥hāṇa matta eva tvaṃ   saṃnivartasva cānagʰa
   gr̥hāṇa matta\ eva tvaṃ   saṃnivartasva ca_anagʰa /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    sa evam ukto nāgena   kāśyapo dvipadāṃ varaḥ
   sa\ evam ukto nāgena   kāśyapo dvipadāṃ varaḥ /
Halfverse: c    labdʰvā vittaṃ nivavr̥te   takṣakād yāvad īpsitam
   labdʰvā vittaṃ nivavr̥te   takṣakād yāvad īpsitam /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    tasmin pratigate vipre   cʰadmanopetya takṣakaḥ
   tasmin pratigate vipre   cʰadmanā_upetya takṣakaḥ /
Halfverse: c    taṃ nr̥paṃ nr̥patiśreṣṭʰa   pitaraṃ dʰārmikaṃ tava
   taṃ nr̥paṃ nr̥pati-śreṣṭʰa   pitaraṃ dʰārmikaṃ tava /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    prāsādastʰaṃ yattam api   dagdʰavān viṣavahninā
   prāsādastʰaṃ yattam api   dagdʰavān viṣa-vahninā /
Halfverse: c    tatas tvaṃ puruṣavyāgʰra   vijayāyābʰiṣecitaḥ
   tatas tvaṃ puruṣa-vyāgʰra   vijayāya_abʰiṣecitaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    etad dr̥ṣṭaṃ śrutaṃ cāpi   yatʰāvan nr̥pasattama
   etad dr̥ṣṭaṃ śrutaṃ ca_api   yatʰāvan nr̥pa-sattama /
Halfverse: c    asmābʰir nikʰilaṃ sarvaṃ   katʰitaṃ te sudāruṇam
   asmābʰir nikʰilaṃ sarvaṃ   katʰitaṃ te sudāruṇam /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    śrutvā caitaṃ nr̥paśreṣṭʰa   pārtʰivasya parābʰavam
   śrutvā ca_etaṃ nr̥pa-śreṣṭʰa   pārtʰivasya parābʰavam /
Halfverse: c    asya carṣer uttaṅkasya   vidʰatsva yad anantaram
   asya ca-r̥ṣer uttaṅkasya   vidʰatsva yad anantaram /25/

Verse: 26  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    etat tu śrotum iccʰāmi   aṭavyāṃ nirjane vane
   etat tu śrotum iccʰāmi aṭavyāṃ nirjane vane / ՙ
Halfverse: c    saṃvādaṃ pannagendrasya   kāśyapasya ca yat tadā
   saṃvādaṃ pannaga_indrasya   kāśyapasya ca yat tadā /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    kena dr̥ṣṭaṃ śrutaṃ cāpi   bʰavatāṃ śrotram āgatam
   kena dr̥ṣṭaṃ śrutaṃ ca_api   bʰavatāṃ śrotram āgatam /
Halfverse: c    śrutvā cātʰa vidʰāsyāmi   pannagāntakarīṃ matim
   śrutvā ca_atʰa vidʰāsyāmi   pannaga_antakarīṃ matim /27/

Verse: 28  {Mantriṇaḥ ūcuḥ}
Halfverse: a    śr̥ṇu rājan yatʰāsmākaṃ   yenaitat katʰitaṃ purā
   śr̥ṇu rājan yatʰā_asmākaṃ   yena_etat katʰitaṃ purā /
Halfverse: c    samāgamaṃ dvijendrasya   pannagendrasya cādʰvani
   samāgamaṃ dvija_indrasya   pannaga_indrasya ca_adʰvani /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    tasmin vr̥kṣe naraḥ kaś cid   indʰanārtʰāya pārtʰiva
   tasmin vr̥kṣe naraḥ kaścid   indʰana_artʰāya pārtʰiva /
Halfverse: c    vicinvan pūrvam ārūḍʰaḥ   śuṣkaśākʰaṃ vanaspatim
   vicinvan pūrvam ārūḍʰaḥ   śuṣka-śākʰaṃ vanaspatim /
Halfverse: e    abudʰyamānau taṃ tatra   vr̥kṣastʰaṃ pannagadvijau
   abudʰyamānau taṃ tatra   vr̥kṣastʰaṃ pannaga-dvijau /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    sa tu tenaiva vr̥kṣeṇa   bʰasmībʰūto 'bʰavat tadā
   sa tu tena_eva vr̥kṣeṇa   bʰasmī-bʰūto_abʰavat tadā /
Halfverse: c    dvija prabʰāvād rājendra   jīvitaḥ savanaspatiḥ
   dvija prabʰāvād rāja_indra   jīvitaḥ savanas-patiḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    tena gatvā nr̥paśreṣṭʰa   nagare 'smin niveditam
   tena gatvā nr̥pa-śreṣṭʰa   nagare_asmin niveditam /
Halfverse: c    yatʰāvr̥ttaṃ tu tat sarvaṃ   takṣakasya dvijasya ca
   yatʰā-vr̥ttaṃ tu tat sarvaṃ   takṣakasya dvijasya ca /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    etat te katʰitaṃ rājan   yatʰāvr̥ttaṃ yatʰā śrutam
   etat te katʰitaṃ rājan   yatʰā-vr̥ttaṃ yatʰā śrutam /
Halfverse: c    śrutvā tu nr̥paśārdūla   prakuruṣva yatʰepsitam
   śrutvā tu nr̥pa-śārdūla   prakuruṣva yatʰā_īpsitam /32/

Verse: 33  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    mantriṇāṃ tu vacaḥ śrutvā   sa rājā janamejayaḥ
   mantriṇāṃ tu vacaḥ śrutvā   sa rājā janamejayaḥ /
Halfverse: c    paryatapyata duḥkʰārtaḥ   pratyapiṃṣat kare karam
   paryatapyata duḥkʰa_ārtaḥ   pratyapiṃṣat kare karam /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    niḥśvāsam uṣṇam asakr̥d   dīrgʰaṃ rājīvalocanaḥ
   niḥśvāsam uṣṇam asakr̥d   dīrgʰaṃ rājīva-locanaḥ /
Halfverse: c    mumocāśrūṇi ca tadā   netrābʰyāṃ pratataṃ nr̥paḥ
   mumoca_aśrūṇi ca tadā   netrābʰyāṃ pratataṃ nr̥paḥ /
Halfverse: e    uvāca ca mahīpālo   duḥkʰaśokasamanvitaḥ
   uvāca ca mahī-pālo   duḥkʰa-śoka-samanvitaḥ /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    śrutvaitad bʰavatāṃ vākyaṃ   pitur me svargatiṃ prati
   śrutvā_etad bʰavatāṃ vākyaṃ   pitur me svar-gatiṃ prati /
Halfverse: c    niściteyaṃ mama matir   yā vai tāṃ me nibodʰata
   niścitā_iyaṃ mama matir   yā vai tāṃ me nibodʰata /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    anantaram ahaṃ manye   takṣakāya durātmane
   anantaram ahaṃ manye   takṣakāya durātmane /
Halfverse: c    pratikartavyam ity eva   yena me hiṃsitaḥ pitā
   pratikartavyam ity eva   yena me hiṃsitaḥ pitā /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    r̥ṣer hi śr̥ṅger vacanaṃ   kr̥tvā dagdʰvā ca pārtʰivam
   r̥ṣer hi śr̥ṅger vacanaṃ   kr̥tvā dagdʰvā ca pārtʰivam / ՙ
Halfverse: c    yadi gaccʰed asau pāpo   nanu jīvet pitā mama
   yadi gaccʰed asau pāpo   nanu jīvet pitā mama /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    parihīyeta kiṃ tasya   yadi jīvet sa pārtʰivaḥ
   parihīyeta kiṃ tasya   yadi jīvet sa pārtʰivaḥ /
Halfverse: c    kāśyapasya prasādena   mantriṇāṃ sunayena ca
   kāśyapasya prasādena   mantriṇāṃ sunayena ca /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    sa tu vāritavān mohāt   kāśyapaṃ dvijasattamam
   sa tu vāritavān mohāt   kāśyapaṃ dvija-sattamam /
Halfverse: c    saṃjijīvayiṣuṃ prāptaṃ   rājānam aparājitam
   saṃjijīvayiṣuṃ prāptaṃ   rājānam aparājitam /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    mahān atikramo hy eṣa   takṣakasya durātmanaḥ
   mahān atikramo hy eṣa   takṣakasya durātmanaḥ /
Halfverse: c    dvijasya yo 'dadad dravyaṃ   mā nr̥paṃ jīvayed iti
   dvijasya yo_adadad dravyaṃ   mā nr̥paṃ jīvayed iti /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    uttaṅkasya priyaṃ kurvann   ātmanaś ca mahat priyam
   uttaṅkasya priyaṃ kurvann   ātmanaś ca mahat priyam /
Halfverse: c    bʰavatāṃ caiva sarveṣāṃ   yāsyāmy apacitiṃ pituḥ
   bʰavatāṃ caiva sarveṣāṃ   yāsyāmy apacitiṃ pituḥ /41/ (E)41



Chapter: 47 
Adhyāya 47


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evam uktvā tataḥ śrīmān   mantribʰiś cānumoditaḥ
   evam uktvā tataḥ śrīmān   mantribʰiś ca_anumoditaḥ / q
Halfverse: c    āruroha pratijñāṃ sa   sarpasatrāya pārtʰivaḥ
   āruroha pratijñāṃ sa   sarpa-satrāya pārtʰivaḥ /
Halfverse: e    brahman bʰarataśārdūlo   rājā pārikṣitas tadā
   brahman bʰarata-śārdūlo   rājā pārikṣitas tadā /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    purohitam atʰāhūya   r̥tvijaṃ vasudʰādʰipaḥ
   purohitam atʰa_āhūya r̥tvijaṃ vasudʰā_adʰipaḥ /
Halfverse: c    abravīd vākyasaṃpannaḥ   saṃpad artʰakaraṃ vacaḥ
   abravīd vākya-saṃpannaḥ   saṃpad artʰa-karaṃ vacaḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    yo me hiṃsitavāṃs tātaṃ   takṣakaḥ sa durātmavān
   yo me hiṃsitavāṃs tātaṃ   takṣakaḥ sa durātmavān /
Halfverse: c    pratikuryāṃ yatʰā tasya   tad bʰavanto bruvantu me
   pratikuryāṃ yatʰā tasya   tad bʰavanto bruvantu me /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    api tat karma viditaṃ   bʰavatāṃ yena pannagam
   api tat karma viditaṃ   bʰavatāṃ yena pannagam /
Halfverse: c    takṣakaṃ saṃpradīpte 'gnau   prāpsye 'haṃ sahabāndʰavam
   takṣakaṃ saṃpradīpte_agnau   prāpsye_ahaṃ sahabāndʰavam /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    yatʰā tena pitā mahyaṃ   pūrvaṃ dagdʰo viṣāgninā
   yatʰā tena pitā mahyaṃ   pūrvaṃ dagdʰo viṣa_agninā /
Halfverse: c    tatʰāham api taṃ pāpaṃ   dagdʰum iccʰāmi pannagam
   tatʰā_aham api taṃ pāpaṃ   dagdʰum iccʰāmi pannagam /5/

Verse: 6  {R̥tvija ūcuḥ}
Halfverse: a    asti rājan mahat satraṃ   tvadartʰaṃ devanirmitam
   asti rājan mahat satraṃ   tvad-artʰaṃ deva-nirmitam /
Halfverse: c    sarpasatram iti kʰyātaṃ   purāṇe katʰyate nr̥pa
   sarpa-satram iti kʰyātaṃ   purāṇe katʰyate nr̥pa /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    āhartā tasya satrasya   tvan nānyo 'sti narādʰipa
   āhartā tasya satrasya   tvan na_anyo_asti nara_adʰipa /
Halfverse: c    iti paurāṇikāḥ prāhur   asmākaṃ cāsti sa kratuḥ
   iti paurāṇikāḥ prāhur   asmākaṃ ca_asti sa kratuḥ /7/

Verse: 8  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evam uktaḥ sa rājarṣir   mene sarpaṃ hi takṣakam
   evam uktaḥ sa rāja-r̥ṣir   mene sarpaṃ hi takṣakam /
Halfverse: c    hutāśanamukʰaṃ dīptaṃ   praviṣṭam iti sattama
   huta_aśana-mukʰaṃ dīptaṃ   praviṣṭam iti sattama /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tato 'bravīn mantravidas   tān rājā brāhmaṇāṃs tadā
   tato_abravīn mantravidas   tān rājā brāhmaṇāṃs tadā /
Halfverse: c    āhariṣyāmi tat satraṃ   saṃbʰārāḥ saṃbʰriyantu me
   āhariṣyāmi tat satraṃ   saṃbʰārāḥ saṃbʰriyantu me /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tatas te r̥tvijas tasya   śāstrato dvijasattama
   tatas te\ r̥tvijas tasya   śāstrato dvija-sattama /
Halfverse: c    deśaṃ taṃ māpayām āsur   yajñāyatana kāraṇāt
   deśaṃ taṃ māpayām āsur   yajña_āyatana kāraṇāt /
Halfverse: e    yatʰāvaj jñānaviduṣaḥ   sarve buddʰyā paraṃ gatāḥ
   yatʰāvaj jñāna-viduṣaḥ   sarve buddʰyā paraṃ gatāḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    r̥ddʰyā paramayā yuktam   iṣṭaṃ dvijagaṇāyutam
   r̥ddʰyā paramayā yuktam   iṣṭaṃ dvija-gaṇa_āyutam /
Halfverse: c    prabʰūtadʰanadʰānyāḍʰyam   r̥tvigbʰiḥ suniveśitam
   prabʰūta-dʰana-dʰānya_āḍʰyam   r̥tvigbʰiḥ suniveśitam /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    nirmāya cāpi vidʰivad   yajñāyatanam īpsitam
   nirmāya ca_api vidʰivad   yajña_āyatanam īpsitam /
Halfverse: c    rājānaṃ dīkṣayām āsuḥ   sarpasatrāptaye tadā
   rājānaṃ dīkṣayām āsuḥ   sarpa-satra_āptaye tadā /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    idaṃ cāsīt tatra pūrvaṃ   sarpasatre bʰaviṣyati
   idaṃ ca_āsīt tatra pūrvaṃ   sarpa-satre bʰaviṣyati /
Halfverse: c    nimittaṃ mahad utpannaṃ   yajñavigʰna karaṃ tadā
   nimittaṃ mahad utpannaṃ   yajña-vigʰna karaṃ tadā /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    yajñasyāyatane tasmin   kriyamāṇe vaco 'bravīt
   yajñasya_āyatane tasmin   kriyamāṇe vaco_abravīt /
Halfverse: c    stʰapatir buddʰisaṃpanno   vāstu vidyā viśāradaḥ
   stʰapatir buddʰi-saṃpanno   vāstu vidyā viśāradaḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    ity abravīt sūtradʰāraḥ   sūtaḥ paurāṇikas tadā
   ity abravīt sūtra-dʰāraḥ   sūtaḥ paurāṇikas tadā /
Halfverse: c    yasmin deśe ca kāle ca   māpaneyaṃ pravartitā
   yasmin deśe ca kāle ca   māpanā_iyaṃ pravartitā /
Halfverse: e    brāhmaṇaṃ kāraṇaṃ kr̥tvā   nāyaṃ saṃstʰāsyate kratuḥ
   brāhmaṇaṃ kāraṇaṃ kr̥tvā   na_ayaṃ saṃstʰāsyate kratuḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    etac cʰrutvā tu rājā sa   prāg dīkṣā kālam abravīt
   etat śrutvā tu rājā sa   prāg dīkṣā kālam abravīt /
Halfverse: c    kṣattāraṃ neha me kaś cid   ajñātaḥ praviśed iti
   kṣattāraṃ na_iha me kaścid   ajñātaḥ praviśed iti /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    tataḥ karma pravavr̥te   sarpasatre vidʰānataḥ
   tataḥ karma pravavr̥te   sarpa-satre vidʰānataḥ /
Halfverse: c    paryakrāmaṃś ca vidʰivat   sve sve karmaṇi yājakāḥ
   paryakrāmaṃś ca vidʰivat   sve sve karmaṇi yājakāḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    paridʰāya kr̥ṣṇa vāsāṃsi   dʰūmasaṃrakta locanāḥ
   paridʰāya kr̥ṣṇa vāsāṃsi   dʰūma-saṃrakta locanāḥ / q
Halfverse: c    juhuvur mantravac caiva   samiddʰaṃ jātavedasam
   juhuvur mantravac caiva   samiddʰaṃ jāta-vedasam /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    kampayantaś ca sarveṣām   uragāṇāṃ manāṃsi te
   kampayantaś ca sarveṣām   uragāṇāṃ manāṃsi te /
Halfverse: c    sarpān ājuhuvus tatra   sarvān agnimukʰe tadā
   sarpān ājuhuvus tatra   sarvān agni-mukʰe tadā /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tataḥ sarpāḥ samāpetuḥ   pradīpte havyavāhane
   tataḥ sarpāḥ samāpetuḥ   pradīpte havya-vāhane /
Halfverse: c    viveṣṭamānāḥ kr̥paṇā   āhvayantaḥ parasparam
   viveṣṭamānāḥ kr̥paṇā āhvayantaḥ parasparam /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    vispʰurantaḥ śvasantaś ca   veṣṭayantas tatʰā pare
   vispʰurantaḥ śvasantaś ca   veṣṭayantas tatʰā pare /
Halfverse: c    puccʰaiḥ śirobʰiś ca bʰr̥śaṃ   citrabʰānuṃ prapedire
   puccʰaiḥ śirobʰiś ca bʰr̥śaṃ   citra-bʰānuṃ prapedire /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    śvetāḥ kr̥ṣṇāś ca nīlāś ca   stʰavirāḥ śiśavas tatʰā
   śvetāḥ kr̥ṣṇāś ca nīlāś ca   stʰavirāḥ śiśavas tatʰā /
Halfverse: c    ruvanto bʰairavān nādān   petur dīpte vibʰāvasau
   ruvanto bʰairavān nādān   petur dīpte vibʰāvasau /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    evaṃ śatasahasrāṇi   prayutāny arbudāni ca
   evaṃ śata-sahasrāṇi   prayutāny arbudāni ca /
Halfverse: c    avaśāni vinaṣṭāni   pannagānāṃ dvijottama
   avaśāni vinaṣṭāni   pannagānāṃ dvija_uttama /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    indurā iva tatrānye   hastihastā ivāpare
   indurā\ iva tatra_anye   hasti-hastā\ iva_apare / ՙ
Halfverse: c    mattā iva ca mātaṅgā   mahākāyā mahābalāḥ
   mattā\ iva ca mātaṅgā   mahā-kāyā mahā-balāḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    uccāvacāś ca bahavo   nānāvarṇā viṣolbaṇāḥ
   ucca_avacāś ca bahavo   nānā-varṇā viṣa_ulbaṇāḥ /
Halfverse: c    gʰorāś ca parigʰaprakʰyā   danda śūkā mahābalāḥ
   gʰorāś ca parigʰa-prakʰyā   danda śūkā mahā-balāḥ /
Halfverse: e    prapetur agnāv uragā   mātr̥vāg daṇḍapīḍitāḥ
   prapetur agnāv uragā   mātr̥-vāg daṇḍa-pīḍitāḥ /25/ (E)25



Chapter: 48 
Adhyāya 48


Verse: 1  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    sarpasatre tadā rājñaḥ   pāṇḍaveyasya dʰīmataḥ
   sarpa-satre tadā rājñaḥ   pāṇḍaveyasya dʰīmataḥ /
Halfverse: c    janamejayasya ke tv āsann   r̥tvijaḥ paramarṣayaḥ
   janamejayasya ke tv āsann   r̥tvijaḥ parama-r̥ṣayaḥ /1/ q

Verse: 2 
Halfverse: a    ke sadasyā babʰūvuś ca   sarpasatre sudāruṇe
   ke sadasyā babʰūvuś ca   sarpa-satre sudāruṇe /
Halfverse: c    viṣādajanane 'tyartʰaṃ   pannagānāṃ mahābʰaye
   viṣāda-janane_atyartʰaṃ   pannagānāṃ mahā-bʰaye /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sarvaṃ vistaratas tāta   bʰavāñ śaṃsitum arhati
   sarvaṃ vistaratas tāta   bʰavān śaṃsitum arhati /
Halfverse: c    sarpasatra vidʰānajñā   vijñeyās te hi sūtaja
   sarpa-satra vidʰānajñā   vijñeyās te hi sūtaja /3/

Verse: 4  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    hanta te katʰayiṣyāmi   nāmānīha manīṣiṇām
   hanta te katʰayiṣyāmi   nāmāni_iha manīṣiṇām /
Halfverse: c    ye r̥tvijaḥ sadasyāś ca   tasyāsan nr̥pates tadā
   ye\ r̥tvijaḥ sadasyāś ca   tasya_āsan nr̥pates tadā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tatra hotā babʰūvātʰa   brāhmaṇaś caṇḍabʰārgavaḥ
   tatra hotā babʰūva_atʰa   brāhmaṇaś caṇḍa-bʰārgavaḥ / q
Halfverse: c    cyavanasyānvaye jātaḥ   kʰyāto vedavidāṃ varaḥ
   cyavanasya_anvaye jātaḥ   kʰyāto vedavidāṃ varaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    udgātā brāhmaṇo vr̥ddʰo   vidvān kautsārya jaiminiḥ
   udgātā brāhmaṇo vr̥ddʰo   vidvān kautsa_ārya jaiminiḥ /
Halfverse: c    brahmābʰavac cʰārṅga ravo   adʰvaryur bodʰa piṅgalaḥ
   brahmā_abʰavat śārṅga ravo adʰvaryur bodʰa piṅgalaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    sadasyaś cābʰavad vyāsaḥ   putra śiṣyasahāyavān
   sadasyaś ca_abʰavad vyāsaḥ   putra śiṣya-sahāyavān /
Halfverse: c    uddālakaḥ śamaṭʰakaḥ   śvetaketuś ca pañcamaḥ
   uddālakaḥ śamaṭʰakaḥ   śveta-ketuś ca pañcamaḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    asito devalaś caiva   nāradaḥ parvatas tatʰā
   asito devalaś caiva   nāradaḥ parvatas tatʰā /
Halfverse: c    ātreyaḥ kuṇḍa jaṭʰaro   dvijaḥ kuṭi gʰaṭas tatʰā
   ātreyaḥ kuṇḍa jaṭʰaro   dvijaḥ kuṭi gʰaṭas tatʰā /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    vātsyaḥ śrutaśravā vr̥ddʰas   tapaḥsvādʰyāyaśīlavān
   vātsyaḥ śruta-śravā vr̥ddʰas   tapaḥ-svādʰyāya-śīlavān /
Halfverse: c    kahoḍo deva śarmā ca   maudgalyaḥ śama saubʰaraḥ
   kahoḍo deva śarmā ca   maudgalyaḥ śama saubʰaraḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    ete cānye ca bahavo   brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ
   ete ca_anye ca bahavo   brāhmaṇāḥ saṃśita-vratāḥ /
Halfverse: c    sadasyā abʰavaṃs tatra   satre pārikṣitasya ha
   sadasyā\ abʰavaṃs tatra   satre pārikṣitasya ha /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    juhvatsv r̥tvikṣv atʰa tadā   sarpasatre mahākratau
   juhvatsv r̥tvikṣv atʰa tadā   sarpa-satre mahā-kratau /
Halfverse: c    ahayaḥ prāpataṃs tatra   gʰorāḥ prāṇibʰayāvahāḥ {!}
   ahayaḥ prāpataṃs tatra   gʰorāḥ prāṇi-bʰaya_āvahāḥ /11/ {!}

Verse: 12 
Halfverse: a    vasā medo vahāḥ kulyā   nāgānāṃ saṃpravartitāḥ
   vasā medo vahāḥ kulyā   nāgānāṃ saṃpravartitāḥ / ՙ
Halfverse: c    vavau gandʰaś ca tumulo   dahyatām aniśaṃ tadā
   vavau gandʰaś ca tumulo   dahyatām aniśaṃ tadā /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    patatāṃ caiva nāgānāṃ   dʰiṣṭʰitānāṃ tatʰāmbare
   patatāṃ caiva nāgānāṃ   dʰiṣṭʰitānāṃ tatʰā_ambare /
Halfverse: c    aśrūyatāniśaṃ śabdaḥ   pacyatāṃ cāgninā bʰr̥śam
   aśrūyata_aniśaṃ śabdaḥ   pacyatāṃ ca_agninā bʰr̥śam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    takṣakas tu sa nāgendraḥ   puraṃdara niveśanam
   takṣakas tu sa nāga_indraḥ   puraṃdara niveśanam /
Halfverse: c    gataḥ śrutvaiva rājānaṃ   dīkṣitaṃ janamejayam
   gataḥ śrutvā_eva rājānaṃ   dīkṣitaṃ janamejayam /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    tataḥ sarvaṃ yatʰāvr̥ttam   ākʰyāya bʰujagottamaḥ
   tataḥ sarvaṃ yatʰā-vr̥ttam   ākʰyāya bʰujaga_uttamaḥ /
Halfverse: c    agaccʰac cʰaraṇaṃ bʰīta   āgaḥ kr̥tvā puraṃdaram
   agaccʰat śaraṇaṃ bʰīta āgaḥ kr̥tvā puraṃdaram /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tam indraḥ prāha suprīto   na tavāstīha takṣaka
   tam indraḥ prāha suprīto   na tava_asti_iha takṣaka /
Halfverse: c    bʰayaṃ nāgendra tasmād vai   sarpasatrāt katʰaṃ cana
   bʰayaṃ nāga_indra tasmād vai   sarpa-satrāt katʰaṃcana /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    prasādito mayā pūrvaṃ   tavārtʰāya pitāmahaḥ
   prasādito mayā pūrvaṃ   tava_artʰāya pitāmahaḥ /
Halfverse: c    tasmāt tava bʰayaṃ nāsti   vyetu te mānaso jvaraḥ
   tasmāt tava bʰayaṃ na_asti   vyetu te mānaso jvaraḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    evam āśvāsitas tena   tataḥ sa bʰujagottamaḥ
   evam āśvāsitas tena   tataḥ sa bʰujaga_uttamaḥ /
Halfverse: c    uvāsa bʰavane tatra   śakrasya muditaḥ sukʰī
   uvāsa bʰavane tatra   śakrasya muditaḥ sukʰī /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    ajasraṃ nipatatsv agnau   nāgeṣu bʰr̥śaduḥkʰitaḥ
   ajasraṃ nipatatsv agnau   nāgeṣu bʰr̥śa-duḥkʰitaḥ /
Halfverse: c    alpaśeṣa parīvāro   vāsukiḥ paryatapyata
   alpa-śeṣa parīvāro   vāsukiḥ paryatapyata /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    kaśmalaṃ cāviśad gʰoraṃ   vāsukiṃ pannageśvaram
   kaśmalaṃ ca_āviśad gʰoraṃ   vāsukiṃ pannaga_īśvaram /
Halfverse: c    sa gʰūrṇamāna hr̥dayo   bʰaginīm idam abravīt
   sa gʰūrṇamāna hr̥dayo   bʰaginīm idam abravīt /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    dahyante 'ṅgāni me bʰadre   diśo na pratibʰānti ca
   dahyante_aṅgāni me bʰadre   diśo na pratibʰānti ca /
Halfverse: c    sīdāmīva ca saṃmohād   gʰūrṇatīva ca me manaḥ
   sīdāmi_iva ca saṃmohād   gʰūrṇati_iva ca me manaḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    dr̥ṣṭir bʰramati me 'tīva   hr̥dayaṃ dīryatīva ca
   dr̥ṣṭir bʰramati me_atīva   hr̥dayaṃ dīryati_iva ca /
Halfverse: c    patiṣyāmy avaśo 'dyāhaṃ   tasmin dīpte vibʰāvasau
   patiṣyāmy avaśo_adya_ahaṃ   tasmin dīpte vibʰāvasau /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    pārikṣitasya yajño 'sau   vartate 'smaj jigʰāṃsayā
   pārikṣitasya yajño_asau   vartate_asmaj jigʰāṃsayā /
Halfverse: c    vyaktaṃ mayāpi gantavyaṃ   pitr̥rāja niveśanam
   vyaktaṃ mayā_api gantavyaṃ   pitr̥-rāja niveśanam /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    ayaṃ sa kālaḥ saṃprāpto   yadartʰam asi me svasaḥ
   ayaṃ sa kālaḥ saṃprāpto   yad-artʰam asi me svasaḥ /
Halfverse: c    jaratkāroḥ purā dattā   sā trāhy asmān sabāndʰavān
   jaratkāroḥ purā dattā   sā trāhy asmān sabāndʰavān /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    āstīkaḥ kila yajñaṃ taṃ   vartantaṃ bʰujagottame
   āstīkaḥ kila yajñaṃ taṃ   vartantaṃ bʰujaga_uttame /
Halfverse: c    pratiṣetsyati māṃ pūrvaṃ   svayam āha pitāmahaḥ
   pratiṣetsyati māṃ pūrvaṃ   svayam āha pitāmahaḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    tad vatse brūhi vatsaṃ svaṃ   kumāraṃ vr̥ddʰasaṃmatam
   tad vatse brūhi vatsaṃ svaṃ   kumāraṃ vr̥ddʰa-saṃmatam /
Halfverse: c    mamādya tvaṃ sabʰr̥tyasya   mokṣārtʰaṃ veda vittamam
   mama_adya tvaṃ sabʰr̥tyasya   mokṣa_artʰaṃ veda vittamam /26/ (E)26



Chapter: 49 
Adhyāya 49


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tata āhūya putraṃ svaṃ   jaratkārur bʰujaṃgamā
   tata\ āhūya putraṃ svaṃ   jaratkārur bʰujaṃgamā /
Halfverse: c    vāsuker nāgarājasya   vacanād idam abravīt
   vāsuker nāga-rājasya   vacanād idam abravīt /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    ahaṃ tava pituḥ putrabʰrātrā   dattā nimittataḥ
   ahaṃ tava pituḥ putra-bʰrātrā   dattā nimittataḥ /
Halfverse: c    kālaḥ sa cāyaṃ saṃprāptas   tat kuruṣva yatʰātatʰam
   kālaḥ sa ca_ayaṃ saṃprāptas   tat kuruṣva yatʰā-tatʰam /2/

Verse: 3  {Āstīka uvāca}
Halfverse: a    kiṃnimittaṃ mama pitur   dattā tvaṃ mātulena me
   kiṃ-nimittaṃ mama pitur   dattā tvaṃ mātulena me /
Halfverse: c    tan mamācakṣva tattvena   śrutvā kartāsmi tat tatʰā
   tan mama_ācakṣva tattvena   śrutvā kartā_asmi tat tatʰā /3/

Verse: 4  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tata ācaṣṭa sā tasmai   bāndʰavānāṃ hitaiṣiṇī
   tata\ ācaṣṭa sā tasmai   bāndʰavānāṃ hita_eṣiṇī /
Halfverse: c    bʰaginī nāgarājasya   jaratkārur aviklavā
   bʰaginī nāga-rājasya   jaratkārur aviklavā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    bʰujagānām aśeṣāṇāṃ   mātā kadrūr iti śrutiḥ
   bʰujagānām aśeṣāṇāṃ   mātā kadrūr iti śrutiḥ / ՙ
Halfverse: c    tayā śaptā ruṣitayā   sutā yasmān nibodʰa tat
   tayā śaptā ruṣitayā   sutā yasmān nibodʰa tat /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    uccʰaiḥ śravāḥ so 'śvarājo   yan mitʰyā na kr̥to mama
   uccʰaiḥ śravāḥ so_aśva-rājo   yan mitʰyā na kr̥to mama /
Halfverse: c    vinatā nimittaṃ paṇite   dāsabʰāvāya putrakāḥ
   vinatā nimittaṃ paṇite   dāsa-bʰāvāya putrakāḥ /6/ q

Verse: 7 
Halfverse: a    janamejayasya vo yajñe   dʰakṣyaty anilasāratʰiḥ
   janamejayasya vo yajñe   dʰakṣyaty anila-sāratʰiḥ / q
Halfverse: c    tatra pañcatvam āpannāḥ   pretalokaṃ gamiṣyatʰa
   tatra pañcatvam āpannāḥ   preta-lokaṃ gamiṣyatʰa /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tāṃ ca śaptavatīm evaṃ   sākṣāl lokapitāmahaḥ
   tāṃ ca śaptavatīm evaṃ   sākṣāl loka-pitāmahaḥ /
Halfverse: c    evam astv iti tad vākyaṃ   provācānumumoda ca
   evam astv iti tad vākyaṃ   provāca_anumumoda ca /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    vāsukiś cāpi tac cʰrutvā   pitāmahavacas tadā
   vāsukiś ca_api tat śrutvā   pitāmaha-vacas tadā /
Halfverse: c    amr̥te matʰite tāta   devāñ śaraṇam īyivān
   amr̥te matʰite tāta   devān śaraṇam īyivān /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    siddʰārtʰāś ca surāḥ sarve   prāpyāmr̥tam anuttamam
   siddʰa_artʰāś ca surāḥ sarve   prāpya_amr̥tam anuttamam /
Halfverse: c    bʰrātaraṃ me puraskr̥tya   prajāpatim upāgaman
   bʰrātaraṃ me puras-kr̥tya   prajā-patim upāgaman /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    te taṃ prasādayām āsur   devāḥ sarve pitāmaham
   te taṃ prasādayām āsur   devāḥ sarve pitāmaham /
Halfverse: c    rājñā vāsukinā sārdʰaṃ   sa śāpo na bʰaved iti
   rājñā vāsukinā sārdʰaṃ   sa śāpo na bʰaved iti /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    vāsukir nāgarājo 'yaṃ   duḥkʰito jñātikāraṇāt
   vāsukir nāga-rājo_ayaṃ   duḥkʰito jñāti-kāraṇāt /
Halfverse: c    abʰiśāpaḥ sa mātrāsya   bʰagavan na bʰaved iti
   abʰiśāpaḥ sa mātrā_asya   bʰagavan na bʰaved iti /12/

Verse: 13  {Brahmovāca}
Halfverse: a    jaratkārur jaratkāruṃ   yāṃ bʰāryāṃ samavāpsyati
   jaratkārur jaratkāruṃ   yāṃ bʰāryāṃ samavāpsyati /
Halfverse: c    tatra jāto dvijaḥ śāpād   bʰujagān mokṣayiṣyati
   tatra jāto dvijaḥ śāpād   bʰujagān mokṣayiṣyati /13/

Verse: 14  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    etac cʰrutvā tu vacanaṃ   vāsukiḥ pannageśvaraḥ
   etat śrutvā tu vacanaṃ   vāsukiḥ pannaga_īśvaraḥ /
Halfverse: c    prādān mām amaraprakʰya   tava pitre mahātmane
   prādān mām amara-prakʰya   tava pitre mahātmane /
Halfverse: e    prāg evānāgate kāle   tatra tvaṃ mayy ajāyatʰāḥ
   prāg eva_anāgate kāle   tatra tvaṃ mayy ajāyatʰāḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    ayaṃ sa kālaḥ saṃprāpto   bʰayān nas trātum arhasi
   ayaṃ sa kālaḥ saṃprāpto   bʰayān nas trātum arhasi /
Halfverse: c    bʰrātaraṃ caiva me tasmāt   trātum arhasi pāvakāt
   bʰrātaraṃ caiva me tasmāt   trātum arhasi pāvakāt /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    amogʰaṃ naḥ kr̥taṃ tat syād   yad ahaṃ tava dʰīmate
   amogʰaṃ naḥ kr̥taṃ tat syād   yad ahaṃ tava dʰīmate /
Halfverse: c    pitre dattā vimokṣārtʰaṃ   katʰaṃ vā putra manyase
   pitre dattā vimokṣa_artʰaṃ   katʰaṃ vā putra manyase /16/

Verse: 17  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evam uktas tatʰety uktvā   so ''stīko mātaraṃ tadā
   evam uktas tatʰā_ity uktvā   so_āstīko mātaraṃ tadā /
Halfverse: c    abravīd duḥkʰasaṃtaptaṃ   vāsukiṃ jīvayann iva
   abravīd duḥkʰa-saṃtaptaṃ   vāsukiṃ jīvayann iva /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    ahaṃ tvāṃ mokṣayiṣyāmi   vāsuke pannagottama
   ahaṃ tvāṃ mokṣayiṣyāmi   vāsuke pannaga_uttama /
Halfverse: c    tasmāc cʰāpān mahāsattvasatyam   etad bravīmi te
   tasmāt śāpān mahā-sattva-satyam   etad bravīmi te /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    bʰava svastʰamanā nāga   na hi te vidyate bʰayam
   bʰava svastʰa-manā nāga   na hi te vidyate bʰayam /
Halfverse: c    prayatiṣye tatʰā saumya   yatʰā śreyo bʰaviṣyati
   prayatiṣye tatʰā saumya   yatʰā śreyo bʰaviṣyati /
Halfverse: e    na me vāg anr̥taṃ prāha   svaireṣv api kuto 'nyatʰā
   na me vāg anr̥taṃ prāha   svaireṣv api kuto_anyatʰā /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    taṃ vai nr̥pa varaṃ gatvā   dīkṣitaṃ janamejayam
   taṃ vai nr̥pa varaṃ gatvā   dīkṣitaṃ janamejayam /
Halfverse: c    vāgbʰir maṅgalayuktābʰis   toṣayiṣye 'dya mātula
   vāgbʰir maṅgala-yuktābʰis   toṣayiṣye_adya mātula /
Halfverse: e    yatʰā sa yajño nr̥pater   nirvartiṣyati sattama
   yatʰā sa yajño nr̥pater   nirvartiṣyati sattama /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    sa saṃbʰāvaya nāgendra   mayi sarvaṃ mahāmate
   sa saṃbʰāvaya nāga_indra   mayi sarvaṃ mahā-mate /
Halfverse: c    na te mayi mano jātu   mitʰyā bʰavitum arhati
   na te mayi mano jātu   mitʰyā bʰavitum arhati /21/

Verse: 22  {Vāsukir uvāca}
Halfverse: a    āstīka parigʰūrṇāmi   hr̥dayaṃ me vidīryate
   āstīka parigʰūrṇāmi   hr̥dayaṃ me vidīryate /
Halfverse: c    diśaś ca na prajānāmi   brahmadaṇḍanipīḍitaḥ
   diśaś ca na prajānāmi   brahma-daṇḍa-nipīḍitaḥ /22/

Verse: 23  {Āstīka uvāca}
Halfverse: a    na saṃtāpas tvayā kāryaḥ   katʰaṃ cit pannagottama
   na saṃtāpas tvayā kāryaḥ   katʰaṃcit pannaga_uttama /
Halfverse: c    dīptadāgneḥ samutpannaṃ   nāśayiṣyāmi te bʰayam
   dīptada_agneḥ samutpannaṃ   nāśayiṣyāmi te bʰayam /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    brahmadaṇḍaṃ mahāgʰoraṃ   kālāgnisamatejasam
   brahma-daṇḍaṃ mahā-gʰoraṃ   kāla_agni-sama-tejasam /
Halfverse: c    nāśayiṣyāmi mātratvaṃ   bʰayaṃ kārṣīḥ katʰaṃ cana
   nāśayiṣyāmi mā_atra-tvaṃ   bʰayaṃ kārṣīḥ katʰaṃcana /24/

Verse: 25  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tataḥ sa vāsuker gʰoram   apanīya mano jvaram
   tataḥ sa vāsuker gʰoram   apanīya mano jvaram /
Halfverse: c    ādʰāya cātmano 'ṅgeṣu   jagāma tvarito bʰr̥śam
   ādʰāya ca_ātmano_aṅgeṣu   jagāma tvarito bʰr̥śam /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    janamejayasya taṃ yajñaṃ   sarvaiḥ samuditaṃ guṇaiḥ
   janamejayasya taṃ yajñaṃ   sarvaiḥ samuditaṃ guṇaiḥ / q
Halfverse: c    mokṣāya bʰujagendrāṇām   āstīko dvijasattamaḥ
   mokṣāya bʰujaga_indrāṇām   āstīko dvija-sattamaḥ /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    sa gatvāpaśyad āstīko   yajñāyatanam uttamam
   sa gatvā_apaśyad āstīko   yajña_āyatanam uttamam /
Halfverse: c    vr̥taṃ sadasyair bahubʰiḥ   sūryavahni samaprabʰaiḥ
   vr̥taṃ sadasyair bahubʰiḥ   sūrya-vahni sama-prabʰaiḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    sa tatra vārito dvāḥstʰaiḥ   praviśan dvijasattamaḥ
   sa tatra vārito dvāḥstʰaiḥ   praviśan dvija-sattamaḥ /
Halfverse: c    abʰituṣṭāva taṃ yajñaṃ   praveśārtʰī dvijottamaḥ
   abʰituṣṭāva taṃ yajñaṃ   praveśa_artʰī dvija_uttamaḥ /28/ (E)28 {hereafter the Pada boundary in the Tristubh-Jagatīs}



Chapter: 50 
Adhyāya 50


Verse: 1  {Āstīka uvāca}
Halfverse: a    somasya yajño varuṇasya yajñaḥ; prajāpater yajña āsīt prayāge
   somasya yajño varuṇasya yajñaḥ   prajā-pater yajña\ āsīt prayāge / ՙ
Halfverse: c    tatʰā yajño 'yaṃ tava bʰāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebʰyaḥ
   tatʰā yajño_ayaṃ tava bʰārata_agrya   pārikṣita svasti no_astu priyebʰyaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    śakrasya yajñaḥ śatasaṃkʰya uktas; tatʰāparas tulyasaṃkʰyaḥ śataṃ vai
   śakrasya yajñaḥ śata-saṃkʰya\ uktas   tatʰā_aparas tulya-saṃkʰyaḥ śataṃ vai / ՙ
Halfverse: c    tatʰā yajño 'yaṃ tava bʰāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebʰyaḥ
   tatʰā yajño_ayaṃ tava bʰārata_agrya   pārikṣita svasti no_astu priyebʰyaḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    yamasya yajño hari medʰasaś ca; yatʰā yajño ranti devasya rājñaḥ
   yamasya yajño hari medʰasaś ca   yatʰā yajño ranti devasya rājñaḥ /
Halfverse: c    tatʰā yajño 'yaṃ tava bʰāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebʰyaḥ
   tatʰā yajño_ayaṃ tava bʰārata_agrya   pārikṣita svasti no_astu priyebʰyaḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    gayasya yajñaḥ śaśabindoś ca rājño; yajñas tatʰā vaiśravaṇasya rājñaḥ
   gayasya yajñaḥ śaśa-bindoś ca rājño   yajñas tatʰā vaiśravaṇasya rājñaḥ / q
Halfverse: c    tatʰā yajño 'yaṃ tava bʰāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebʰyaḥ
   tatʰā yajño_ayaṃ tava bʰārata_agrya   pārikṣita svasti no_astu priyebʰyaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    nr̥gasya yajñas tv ajamīḍʰasya cāsīd; yatʰā yajño dāśaratʰeś ca rājñaḥ
   nr̥gasya yajñas tv ajamīḍʰasya ca_āsīd   yatʰā yajño dāśaratʰeś ca rājñaḥ / q
Halfverse: c    tatʰā yajño 'yaṃ tava bʰāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebʰyaḥ
   tatʰā yajño_ayaṃ tava bʰārata_agrya   pārikṣita svasti no_astu priyebʰyaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    yajñaḥ śruto no divi deva sūnor; yudʰiṣṭʰirasyājamīḍʰasya rājñaḥ
   yajñaḥ śruto no divi deva sūnor   yudʰiṣṭʰirasya_ājamīḍʰasya rājñaḥ /
Halfverse: c    tatʰā yajño 'yaṃ tava bʰāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebʰyaḥ
   tatʰā yajño_ayaṃ tava bʰārata_agrya   pārikṣita svasti no_astu priyebʰyaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    kr̥ṣṇasya yajñaḥ satyavatyāḥ sutasya; svayaṃ ca karma pracakāra yatra
   kr̥ṣṇasya yajñaḥ satyavatyāḥ sutasya   svayaṃ ca karma pracakāra yatra / q
Halfverse: c    tatʰā yajño 'yaṃ tava bʰāratāgrya; pārikṣita svasti no 'stu priyebʰyaḥ
   tatʰā yajño_ayaṃ tava bʰārata_agrya   pārikṣita svasti no_astu priyebʰyaḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    ime hi te sūryahutāśavarcasaḥ; samāsate vr̥trahaṇaḥ kratuṃ yatʰā
   ime hi te sūrya-huta_aśa-varcasaḥ   samāsate vr̥trahaṇaḥ kratuṃ yatʰā /
Halfverse: c    naiṣāṃ jñānaṃ vidyate jñātum adya; dattaṃ yebʰyo na praṇaśyet katʰaṃ cit
   na_eṣāṃ jñānaṃ vidyate jñātum adya   dattaṃ yebʰyo na praṇaśyet katʰaṃcit /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    r̥tvik samo nāsti lokeṣu caiva; dvaipāyaneneti viniścitaṃ me
   r̥tvik samo na_asti lokeṣu caiva   dvaipāyanena_iti viniścitaṃ me /
Halfverse: c    etasya śiṣyā hi kṣitiṃ caranti; sarvarvijaḥ karmasu sveṣu dakṣāḥ
   etasya śiṣyā hi kṣitiṃ caranti   sarva-r̥vijaḥ karmasu sveṣu dakṣāḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    vibʰāvasuś citrabʰānur mahātmā; hiraṇyaretā viśvabʰuk kr̥ṣṇa vartmā
   vibʰāvasuś citra-bʰānur mahātmā   hiraṇya-retā viśva-bʰuk kr̥ṣṇa vartmā / q
Halfverse: c    pradakṣiṇāvartaśikʰaḥ pradīpto; havyaṃ tavedaṃ hutabʰug vaṣṭi devaḥ
   pradakṣiṇa_āvarta-śikʰaḥ pradīpto   havyaṃ tava_idaṃ huta-bʰug vaṣṭi devaḥ /10/ q

Verse: 11 
Halfverse: a    neha tvadanyo vidyate jīvaloke; samo nr̥paḥ pālayitā prajānām
   na_iha tvad-anyo vidyate jīva-loke   samo nr̥paḥ pālayitā prajānām / q
Halfverse: c    dʰr̥tyā ca te prītamanāḥ sadāhaṃ; tvaṃ vā rājā dʰarmarājo yamo vā
   dʰr̥tyā ca te prīta-manāḥ sadā_ahaṃ   tvaṃ vā rājā dʰarma-rājo yamo vā /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    śakraḥ sākṣād vajrapāṇir yatʰeha; trātā loke 'smiṃs tvaṃ tatʰeha prajānām
   śakraḥ sākṣād vajra-pāṇir yatʰā_iha   trātā loke_asmiṃs tvaṃ tatʰā_iha prajānām / q
Halfverse: c    matas tvaṃ naḥ puruṣendreha loke; na ca tvadanyo gr̥hapatir asti yajñe
   matas tvaṃ naḥ puruṣa_indra_iha loke   na ca tvad-anyo gr̥ha-patir asti yajñe /12/ q

Verse: 13 
Halfverse: a    kʰaṭvāṅganābʰāga dilīpa kalpo; yayāti māndʰātr̥samaprabʰāvaḥ
   kʰaṭva_aṅga-nābʰāga dilīpa kalpo   yayāti māndʰātr̥-sama-prabʰāvaḥ /
Halfverse: c    ādityatejaḥ pratimānatejā; bʰīṣmo yatʰā bʰrājasi suvratas tvam
   āditya-tejaḥ pratimāna-tejā   bʰīṣmo yatʰā bʰrājasi suvratas tvam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    vālmīkivat te nibʰr̥taṃ sudʰairyaṃ; vasiṣṭʰavat te niyataś ca kopaḥ
   vālmīkivat te nibʰr̥taṃ sudʰairyaṃ   vasiṣṭʰavat te niyataś ca kopaḥ /
Halfverse: c    prabʰutvam indreṇa samaṃ mataṃ me; dyutiś ca nārāyaṇavad vibʰāti
   prabʰutvam indreṇa samaṃ mataṃ me   dyutiś ca nārāyaṇavad vibʰāti /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    yamo yatʰā dʰarmaviniścayajñaḥ; kr̥ṣṇo yatʰā sarvaguṇopapannaḥ
   yamo yatʰā dʰarma-viniścayajñaḥ   kr̥ṣṇo yatʰā sarva-guṇa_upapannaḥ /
Halfverse: c    śriyāṃ nivāso 'si yatʰā vasūnāṃ; nidʰāna bʰūto 'si tatʰā kratūnām
   śriyāṃ nivāso_asi yatʰā vasūnāṃ   nidʰāna bʰūto_asi tatʰā kratūnām /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    dambʰodbʰavenāsi samo balena; rāmo yatʰā śastravid astravic ca
   dambʰa_udbʰavena_asi samo balena   rāmo yatʰā śastravid astravic ca /
Halfverse: c    aurva tritābʰyām asi tulyatejā; duṣprekṣaṇīyo 'si bʰagīratʰo vā
   aurva tritābʰyām asi tulya-tejā   duṣprekṣaṇīyo_asi bʰagīratʰo vā /16/

Verse: 17  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    evaṃ stutāḥ sarva eva prasannā; rājā sadasyā r̥tvijo havyavāhaḥ
   evaṃ stutāḥ sarva\ eva prasannā   rājā sadasyā\ r̥tvijo havya-vāhaḥ / q
Halfverse: c    teṣāṃ dr̥ṣṭvā bʰāvitānīṅgitāni; provāca rājā janamejayo 'tʰa
   teṣāṃ dr̥ṣṭvā bʰāvitāni_iṅgitāni   provāca rājā janamejayo_atʰa /17/ (E)17



Chapter: 51 
Adhyāya 51


Verse: 1  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    bālo vākyaṃ stʰavira iva prabʰāṣate; nāyaṃ bālaḥ stʰaviro 'yaṃ mato me
   bālo vākyaṃ stʰavira\ iva prabʰāṣate   na_ayaṃ bālaḥ stʰaviro_ayaṃ mato me / q
Halfverse: c    iccʰāmy ahaṃ varam asmai pradātuṃ; tan me viprā vitaradʰvaṃ sametāḥ
   iccʰāmy ahaṃ varam asmai pradātuṃ   tan me viprā vitaradʰvaṃ sametāḥ /1/

Verse: 2  {Sadasyā ūcuḥ}
Halfverse: a    bālo 'pi vipro mānya eveha rājñāṃ; yaś cāvidvān yaś ca vidvān yatʰāvat
   bālo_api vipro mānya\ eva_iha rājñāṃ   yaś ca_avidvān yaś ca vidvān yatʰāvat / q
Halfverse: c    sarvān kāmāṃs tvatta eṣo 'rhate 'dya; yatʰā ca nas takṣaka eti śīgʰram
   sarvān kāmāṃs tvatta\ eṣo_arhate_adya   yatʰā ca nas takṣaka\ eti śīgʰram /2/

Verse: 3  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    vyāhartukāme varade nr̥pe dvijaṃ; varaṃ vr̥ṇīṣveti tato 'bʰyuvāca
   vyāhartu-kāme varade nr̥pe dvijaṃ   varaṃ vr̥ṇīṣva_iti tato_abʰyuvāca / q
Halfverse: c    hotā vākyaṃ nātihr̥ṣṭāntar ātmā; karmaṇy asmiṃs takṣako naiti tāvat
   hotā vākyaṃ nātihr̥ṣṭa_antar ātmā   karmaṇy asmiṃs takṣako na_eti tāvat /3/

Verse: 4  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    yatʰā cedaṃ karma samāpyate me; yatʰā ca nas takṣaka eti śīgʰram
   yatʰā ca_idaṃ karma samāpyate me   yatʰā ca nas takṣaka\ eti śīgʰram /
Halfverse: c    tatʰā bʰavantaḥ prayatantu sarve; paraṃ śaktyā sa hi me vidviṣāṇaḥ
   tatʰā bʰavantaḥ prayatantu sarve   paraṃ śaktyā sa hi me vidviṣāṇaḥ /4/


Verse: 5  {R̥tvija ūcuḥ}
Halfverse: a    yatʰāśāstrāṇi naḥ prāhur   yatʰā śaṃsati pāvakaḥ
   yatʰā-śāstrāṇi naḥ prāhur   yatʰā śaṃsati pāvakaḥ /
Halfverse: c    indrasya bʰavane rājaṃs   takṣako bʰayapīḍitaḥ
   indrasya bʰavane rājaṃs   takṣako bʰaya-pīḍitaḥ /5/


Verse: 6  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    yatʰā sūto lohitākṣo mahātmā; paurāṇiko veditavān purastāt
   yatʰā sūto lohita_akṣo mahātmā   paurāṇiko veditavān purastāt /
Halfverse: c    sa rājānaṃ prāha pr̥ṣṭas tadānīṃ; yatʰāhur viprās tadvad etan nr̥deva
   sa rājānaṃ prāha pr̥ṣṭas tadānīṃ   yatʰā_āhur viprās tadvad etan nr̥-deva /6/ q

Verse: 7 
Halfverse: a    purāṇam āgamya tato bravīmy ahaṃ; dattaṃ tasmai varam indreṇa rājan
   purāṇam āgamya tato bravīmy ahaṃ   dattaṃ tasmai varam indreṇa rājan / q
Halfverse: c    vaseha tvaṃ matsakāśe sugupto; na pāvakas tvāṃ pradahiṣyatīti
   vasa_iha tvaṃ mat-sakāśe sugupto   na pāvakas tvāṃ pradahiṣyati_iti /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    etac cʰrutvā dīkṣitas tapyamāna; āste hotāraṃ codayan karmakāle
   etat śrutvā dīkṣitas tapyamāna   āste hotāraṃ codayan karma-kāle /
Halfverse: c    hotā ca yattaḥ sa juhāva mantrair; atʰo indraḥ svayam evājagāma
   hotā ca yattaḥ sa juhāva mantrair   atʰo\ indraḥ svayam eva_ājagāma /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    vimānam āruhya mahānubʰāvaḥ; sarvair devaiḥ parisaṃstūyamānaḥ
   vimānam āruhya mahā_anubʰāvaḥ   sarvair devaiḥ parisaṃstūyamānaḥ /
Halfverse: c    balāhakaiś cāpy anugamyamāno; vidyādʰarair apsarasāṃ gaṇaiś ca
   balāhakaiś ca_apy anugamyamāno   vidyā-dʰarair apsarasāṃ gaṇaiś ca /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tasyottarīye nihitaḥ sa nāgo; bʰayodvignaḥ śarma naivābʰyagaccʰat
   tasya_uttarīye nihitaḥ sa nāgo   bʰaya_udvignaḥ śarma na_eva_abʰyagaccʰat /
Halfverse: c    tato rājā mantravido 'bravīt punaḥ; kruddʰo vākyaṃ takṣakasyāntam iccʰan
   tato rājā mantravido_abravīt punaḥ   kruddʰo vākyaṃ takṣakasya_antam iccʰan /10/ q


Verse: 11 
Halfverse: a    indrasya bʰavane viprā   yadi nāgaḥ sa takṣakaḥ
   indrasya bʰavane viprā   yadi nāgaḥ sa takṣakaḥ /
Halfverse: c    tam indreṇaiva sahitaṃ   pātayadʰvaṃ vibʰāvasau
   tam indreṇa_eva sahitaṃ   pātayadʰvaṃ vibʰāvasau /11/

Verse: 12  {R̥tvija ūcuḥ}
Halfverse: a    ayam āyāti vai tūrṇaṃ   takṣakas te vaśaṃ nr̥pa
   ayam āyāti vai tūrṇaṃ   takṣakas te vaśaṃ nr̥pa /
Halfverse: c    śrūyate 'sya mahān nādo   ruvato bʰairavaṃ bʰayāt
   śrūyate_asya mahān nādo   ruvato bʰairavaṃ bʰayāt /12/


Verse: 13 
Halfverse: a    nūnaṃ mukto vajrabʰr̥tā sa nāgo; bʰraṣṭaś cāṅkān mantravisrasta kāyaḥ
   nūnaṃ mukto vajra-bʰr̥tā sa nāgo   bʰraṣṭaś ca_aṅkān mantra-visrasta kāyaḥ /
Halfverse: c    gʰūrṇann ākāśe naṣṭasaṃjño 'bʰyupaiti; tīvrān niḥśvāsān niḥśvasan pannagendraḥ
   gʰūrṇann ākāśe naṣṭa-saṃjño_abʰyupaiti   tīvrān niḥśvāsān niḥśvasan pannaga_indraḥ /13/ q


Verse: 14 
Halfverse: a    vartate tava rājendra   karmaitad vidʰivat prabʰo
   vartate tava rāja_indra   karma_etad vidʰivat prabʰo /
Halfverse: c    asmai tu dvijamukʰyāya   varaṃ tvaṃ dātum arhasi
   asmai tu dvija-mukʰyāya   varaṃ tvaṃ dātum arhasi /14/


Verse: 15  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    bālābʰirūpasya tavāprameya; varaṃ prayaccʰāmi yatʰānurūpam
   bāla_abʰirūpasya tava_aprameya   varaṃ prayaccʰāmi yatʰā_anurūpam /
Halfverse: c    vr̥ṇīṣva yat te 'bʰimataṃ hr̥di stʰitaṃ; tat te pradāsyāmy api ced adeyam
   vr̥ṇīṣva yat te_abʰimataṃ hr̥di stʰitaṃ   tat te pradāsyāmy api ced adeyam /15/ q


Verse: 16  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    patiṣyamāṇe nāgendre   takṣake jātavedasi
   patiṣyamāṇe nāga_indre   takṣake jāta-vedasi /
Halfverse: c    idam antaram ity evaṃ   tadāstīko 'bʰyacodayat
   idam antaram ity evaṃ   tadā_āstīko_abʰyacodayat /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    varaṃ dadāsi cen mahyaṃ   vr̥ṇomi janamejaya
   varaṃ dadāsi cen mahyaṃ   vr̥ṇomi janamejaya /
Halfverse: c    satraṃ te viramatv etan   na pateyur ihoragāḥ
   satraṃ te viramatv etan   na pateyur iha_uragāḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    evam uktas tato rājā   brahman pārikṣitas tadā
   evam uktas tato rājā   brahman pārikṣitas tadā /
Halfverse: c    nātihr̥ṣṭamanā vākyam   āstīkam idam abravīt
   nāti-hr̥ṣṭa-manā vākyam   āstīkam idam abravīt /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca   yac cānyan manyase vibʰo
   suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca   yac ca_anyan manyase vibʰo /
Halfverse: c    tat te dadyāṃ varaṃ vipra   na nivartet kratur mama
   tat te dadyāṃ varaṃ vipra   na nivartet kratur mama /19/

Verse: 20  {Āstīka uvāca}
Halfverse: a    suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca   na tvāṃ rājan vr̥ṇomy aham
   suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca   na tvāṃ rājan vr̥ṇomy aham /
Halfverse: c    satraṃ te viramatv etat   svasti mātr̥kulasya naḥ
   satraṃ te viramatv etat   svasti mātr̥-kulasya naḥ /20/

Verse: 21  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    āstīkenaivam uktas tu   rājā pārikṣitas tadā
   āstīkena_evam uktas tu   rājā pārikṣitas tadā /
Halfverse: c    punaḥ punar uvācedam   āstīkaṃ vadatāṃ varam
   punaḥ punar uvāca_idam   āstīkaṃ vadatāṃ varam /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    anyaṃ varaya bʰadraṃ te   varaṃ dvija varottama
   anyaṃ varaya bʰadraṃ te   varaṃ dvija vara_uttama /
Halfverse: c    ayācata na cāpy anyaṃ   varaṃ sa bʰr̥gunandana
   ayācata na ca_apy anyaṃ   varaṃ sa bʰr̥gu-nandana /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    tato vedavidas tatra   sadasyāḥ sarva eva tam
   tato vedavidas tatra   sadasyāḥ sarva\ eva tam /
Halfverse: c    rājānam ūcuḥ sahitā   labʰatāṃ brāhmaṇo varam {!}
   rājānam ūcuḥ sahitā   labʰatāṃ brāhmaṇo varam /23/ (E)23 {!}



Chapter: 52 
Adhyāya 52


Verse: 1  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    ye sarpāḥ sarpasatre 'smin   patitā havyavāhane
   ye sarpāḥ sarpa-satre_asmin   patitā havya-vāhane /
Halfverse: c    teṣāṃ nāmāni sarveṣāṃ   śrotum iccʰāmi sūtaja
   teṣāṃ nāmāni sarveṣāṃ   śrotum iccʰāmi sūtaja /1/

Verse: 2  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    sahasrāṇi bahūny asmin   prayutāny arbudāni ca
   sahasrāṇi bahūny asmin   prayutāny arbudāni ca / ՙ
Halfverse: c    na śakyaṃ parisaṃkʰyātuṃ   bahutvād vedavittama {!}
   na śakyaṃ parisaṃkʰyātuṃ   bahutvād vedavittama /2/ {!}

Verse: 3 
Halfverse: a    yatʰā smr̥titu nāmāni   pannagānāṃ nibodʰa me
   yatʰā smr̥ti-tu nāmāni   pannagānāṃ nibodʰa me /
Halfverse: c    ucyamānāni mukʰyānāṃ   hutānāṃ jātavedasi
   ucyamānāni mukʰyānāṃ   hutānāṃ jāta-vedasi /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    vāsukeḥ kulajāṃs tāvat   pradʰānyena nibodʰa me
   vāsukeḥ kulajāṃs tāvat   pradʰānyena nibodʰa me /
Halfverse: c    nīlaraktān sitān gʰorān   mahākāyān viṣolbaṇān
   nīla-raktān sitān gʰorān   mahā-kāyān viṣa_ulbaṇān /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    koṭiko mānasaḥ pūrṇaḥ   sahaḥ paulo halīsakaḥ
   koṭiko mānasaḥ pūrṇaḥ   sahaḥ paulo halīsakaḥ /
Halfverse: c    piccʰilaḥ koṇapaś cakraḥ   koṇa vegaḥ prakālanaḥ
   piccʰilaḥ koṇapaś cakraḥ   koṇa vegaḥ prakālanaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    hiraṇyavāhaḥ śaraṇaḥ   kakṣakaḥ kāladantakaḥ
   hiraṇya-vāhaḥ śaraṇaḥ   kakṣakaḥ kāla-dantakaḥ /
Halfverse: c    ete vāsukijā nāgāḥ   praviṣṭā havyavāhanam
   ete vāsukijāḥ nāgā   praviṣṭā havy- vāhanmṃ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    takṣakasya kule jātān   pravakṣyāmi nibodʰa tān
   takṣakasya kule jātān   pravakṣyāmi nibodʰa tān /
Halfverse: c    puccʰaṇḍako maṇḍalakaḥ   piṇḍa bʰettā rabʰeṇakaḥ
   puccʰaṇḍako maṇḍalakaḥ   piṇḍa bʰettā rabʰeṇakaḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    uccʰikʰaḥ suraso draṅgo   balaheḍo virohaṇaḥ
   uccʰikʰaḥ suraso draṅgo   bala-heḍo virohaṇaḥ /
Halfverse: c    śilī śala karo mūkaḥ   sukumāraḥ pravepanaḥ
   śilī śala karo mūkaḥ   sukumāraḥ pravepanaḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    mudgaraḥ śaśaromā ca   sumanā vegavāhanaḥ
   mudgaraḥ śaśa-romā ca   sumanā vega-vāhanaḥ /
Halfverse: c    ete takṣakajā nāgāḥ   praviṣṭā havyavāhanam
   ete takṣakajā nāgāḥ   praviṣṭā havya-vāhanam /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    pārāvataḥ pāriyātraḥ   pāṇḍaro hariṇaḥ kr̥śaḥ
   pārāvataḥ pāriyātraḥ   pāṇḍaro hariṇaḥ kr̥śaḥ /
Halfverse: c    vihaṃgaḥ śarabʰo modaḥ   pramodaḥ saṃhatāṅgadaḥ
   vihaṃgaḥ śarabʰo modaḥ   pramodaḥ saṃhata_aṅgadaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    airāvata kulād ete   praiviṣṭā havyavāhanam
   airāvata kulād ete   praiviṣṭā havya-vāhanam /
Halfverse: c    kauravya kulajān nāgāñ   śr̥ṇu me dvijasattama
   kauravya kulajān nāgān   śr̥ṇu me dvija-sattama /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    aiṇḍilaḥ kuṇḍalo muṇḍo   veṇi skandʰaḥ kumārakaḥ
   aiṇḍilaḥ kuṇḍalo muṇḍo   veṇi skandʰaḥ kumārakaḥ /
Halfverse: c    bāhukaḥ śr̥ṅgavegaś ca   dʰūrtakaḥ pātapātarau
   bāhukaḥ śr̥ṅga-vegaś ca   dʰūrtakaḥ pāta-pātarau /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    dʰr̥tarāṣṭra kule jātāñ   śr̥ṇu nāgān yatʰātatʰam
   dʰr̥ta-rāṣṭra kule jātān   śr̥ṇu nāgān yatʰā-tatʰam /
Halfverse: c    kīrtyamānān mayā brahman   vātavegān viṣolbaṇān
   kīrtyamānān mayā brahman   vāta-vegān viṣa_ulbaṇān /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    śaṅkukarṇaḥ piṅgalakaḥ   kuṭʰāra mukʰamecakau
   śaṅku-karṇaḥ piṅgalakaḥ   kuṭʰāra mukʰa-mecakau /
Halfverse: c    pūrṇāṅgadaḥ pūrṇamukʰaḥ   prahasaḥ śakunir hariḥ
   pūrṇa_aṅgadaḥ pūrṇa-mukʰaḥ   prahasaḥ śakunir hariḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    āmāhaṭʰaḥ komaṭʰakaḥ   śvasano mānavo vaṭaḥ
   āmāhaṭʰaḥ komaṭʰakaḥ   śvasano mānavo vaṭaḥ /
Halfverse: c    bʰairavo muṇḍa vedāṅgaḥ   piśaṅgaś codra pāragaḥ
   bʰairavo muṇḍa veda_aṅgaḥ   piśaṅgaś ca_udra pāragaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    r̥ṣabʰo vegavān nāma   piṇḍāraka mahāhanū
   r̥ṣabʰo vegavān nāma   piṇḍāraka mahā-hanū /
Halfverse: c    raktāṅgaḥ sarvasāraṅgaḥ   samr̥ddʰaḥ pāṭa rākṣasau
   rakta_aṅgaḥ sarva-sāraṅgaḥ   samr̥ddʰaḥ pāṭa rākṣasau /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    varāhako vāraṇakaḥ   sumitraś citravedakaḥ
   varāhako vāraṇakaḥ   sumitraś citra-vedakaḥ /
Halfverse: c    parāśaras taruṇako   maṇiskandʰas tatʰāruṇiḥ
   parāśaras taruṇako   maṇi-skandʰas tatʰā_āruṇiḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    iti nāgā mayā brahman   kīrtitāḥ kīrtivardʰanāḥ
   iti nāgā mayā brahman   kīrtitāḥ kīrti-vardʰanāḥ /
Halfverse: c    pradʰānyena bahutvāt tu   na sarve parikīrtitāḥ
   pradʰānyena bahutvāt tu   na sarve parikīrtitāḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    eteṣāṃ putrapautrās tu   prasavasya ca saṃtatiḥ
   eteṣāṃ putra-pautrās tu   prasavasya ca saṃtatiḥ /
Halfverse: c    na śakyāḥ parisaṃkʰyātuṃ   ye dīptaṃ pāvakaṃ gatāḥ
   na śakyāḥ parisaṃkʰyātuṃ   ye dīptaṃ pāvakaṃ gatāḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    sapta śīrṣā dviśīrṣāś ca   pañcaśīrṣās tatʰāpare
   sapta śīrṣā dvi-śīrṣāś ca   pañca-śīrṣās tatʰā_apare /
Halfverse: c    kālānalaviṣā gʰorā   hutāḥ śatasahasraśaḥ
   kāla_anala-viṣā gʰorā   hutāḥ śata-sahasraśaḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    mahākāyā mahāvīryāḥ   śailaśr̥ṅgasamuccʰrayāḥ
   mahā-kāyā mahā-vīryāḥ   śaila-śr̥ṅga-samuccʰrayāḥ /
Halfverse: c    yojanāyāma vistārā   dviyojanasamāyatāḥ
   yojana_āyāma vistārā   dvi-yojana-samāyatāḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    kāmarūpāḥ kāmagamā   dīptānalaviṣolbaṇāḥ
   kāma-rūpāḥ kāma-gamā   dīpta_anala-viṣa_ulbaṇāḥ /
Halfverse: c    dagdʰās tatra mahāsatre   brahmadaṇḍanipīḍitāḥ
   dagdʰās tatra mahā-satre   brahma-daṇḍa-nipīḍitāḥ /22/ (E)22



Chapter: 53 
Adhyāya 53


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    idam atyadbʰutaṃ cānyad   āstīkasyānuśuśrumaḥ
   idam atyadbʰutaṃ ca_anyad   āstīkasya_anuśuśrumaḥ /
Halfverse: c    tatʰā varaiś cʰandyamāne   rājñā pārikṣitena ha
   tatʰā varaiś cʰandyamāne   rājñā pārikṣitena ha /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    indrahastāc cyuto nāgaḥ   kʰa eva yad atiṣṭʰata
   indra-hastāc cyuto nāgaḥ   kʰa\ eva yad atiṣṭʰata /
Halfverse: c    tataś cintāparo rājā   babʰūva janamejayaḥ
   tataś cintā-paro rājā   babʰūva janamejayaḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    hūyamāne bʰr̥śaṃ dīpte   vidʰivat pāvake tadā
   hūyamāne bʰr̥śaṃ dīpte   vidʰivat pāvake tadā /
Halfverse: c    na sma sa prāpatad vahnau   takṣako bʰayapīḍitaḥ
   na sma sa prāpatad vahnau   takṣako bʰaya-pīḍitaḥ /3/

Verse: 4  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    kiṃ sūta teṣāṃ viprāṇāṃ   mantragrāmo manīṣiṇām
   kiṃ sūta teṣāṃ viprāṇāṃ   mantra-grāmo manīṣiṇām /
Halfverse: c    na pratyabʰāt tadāgnau yan   na papāta sa takṣakaḥ
   na pratyabʰāt tadā_agnau yan   na papāta sa takṣakaḥ /4/

Verse: 5  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    tam indrahastād visrastaṃ   visaṃjñaṃ pannagottamam
   tam indra-hastād visrastaṃ   visaṃjñaṃ pannaga_uttamam /
Halfverse: c    āstīkas tiṣṭʰa tiṣṭʰeti   vācas tisro 'bʰyudairayat
   āstīkas tiṣṭʰa tiṣṭʰa_iti   vācas tisro_abʰyudairayat /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    vitastʰe so 'ntarikṣe 'tʰa   hr̥dayena vidūyatā
   vitastʰe so_antarikṣe_atʰa   hr̥dayena vidūyatā /
Halfverse: c    yatʰā tiṣṭʰeta vai kaś cid   gocakrasyāntarā naraḥ
   yatʰā tiṣṭʰeta vai kaścid   go-cakrasya_antarā naraḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    tato rājābravīd vākyaṃ   sadasyaiś codito bʰr̥śam
   tato rājā_abravīd vākyaṃ   sadasyaiś codito bʰr̥śam /
Halfverse: c    kāmam etad bʰavatv evaṃ   yatʰāstīkasya bʰāṣitam
   kāmam etad bʰavatv evaṃ   yatʰā_āstīkasya bʰāṣitam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    samāpyatām idaṃ karma   pannagāḥ santv anāmayāḥ
   samāpyatām idaṃ karma   pannagāḥ santv anāmayāḥ /
Halfverse: c    prīyatām ayam āstīkaḥ   satyaṃ sūtavaco 'stu tat
   prīyatām ayam āstīkaḥ   satyaṃ sūta-vaco_astu tat /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tato halahalāśabdaḥ   prītijaḥ samavartata
   tato hala-halā-śabdaḥ   prītijaḥ samavartata /
Halfverse: c    āstīkasya vare datte   tatʰaivopararāma ca
   āstīkasya vare datte   tatʰaiva_upararāma ca /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    sa yajñaḥ pāṇḍaveyasya   rājñaḥ pārikṣitasya ha
   sa yajñaḥ pāṇḍaveyasya   rājñaḥ pārikṣitasya ha /
Halfverse: c    prītimāṃś cābʰavad rājā   bʰārato janamejayaḥ
   prītimāṃś ca_abʰavad rājā   bʰārato janamejayaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    r̥tvigbʰyaḥ sasadasyebʰyo   ye tatrāsan samāgatāḥ
   r̥tvigbʰyaḥ sasadasyebʰyo   ye tatra_āsan samāgatāḥ /
Halfverse: c    tebʰyaś ca pradadau vittaṃ   śataśo 'tʰa sahasraśaḥ
   tebʰyaś ca pradadau vittaṃ   śataśo_atʰa sahasraśaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    lohitākṣāya sūtāya   tatʰā stʰapataye vibʰuḥ
   lohita_akṣāya sūtāya   tatʰā stʰapataye vibʰuḥ /
Halfverse: c    yenoktaṃ tatra satrāgre   yajñasya vinivartanam
   yena_uktaṃ tatra satra_agre   yajñasya vinivartanam /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    nimittaṃ brāhmaṇa iti   tasmai vittaṃ dadau bahu
   nimittaṃ brāhmaṇa\ iti   tasmai vittaṃ dadau bahu /
Halfverse: c    tataś cakārāvabʰr̥tʰaṃ   vidʰidr̥ṣṭtena karmaṇā
   tataś cakāra_avabʰr̥tʰaṃ   vidʰi-dr̥ṣṭtena karmaṇā /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    āstīkaṃ preṣayām āsa   gr̥hān eva susatkr̥tam
   āstīkaṃ preṣayām āsa   gr̥hān eva susatkr̥tam /
Halfverse: c    rājā prītamanāḥ prītaṃ   kr̥takr̥tyaṃ manīṣiṇam
   rājā prīta-manāḥ prītaṃ   kr̥ta-kr̥tyaṃ manīṣiṇam /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    punarāgamanaṃ kāryam   iti cainaṃ vaco 'bravīt
   punar-āgamanaṃ kāryam   iti ca_enaṃ vaco_abravīt /
Halfverse: c    bʰaviṣyasi sadasyo me   vājimedʰe mahākratau
   bʰaviṣyasi sadasyo me   vāji-medʰe mahā-kratau /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tatʰety uktvā pradudrāva   sa cāstīko mudā yutaḥ
   tatʰā_ity uktvā pradudrāva   sa ca_āstīko mudā yutaḥ /
Halfverse: c    kr̥tvā svakāryam atulaṃ   toṣayitvā ca pārtʰivam
   kr̥tvā sva-kāryam atulaṃ   toṣayitvā ca pārtʰivam /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    sa gatvā paramaprīto   mātaraṃ mātulaṃ ca tam
   sa gatvā parama-prīto   mātaraṃ mātulaṃ ca tam /
Halfverse: c    abʰigamyopasaṃgr̥hya   yatʰāvr̥ttaṃ nyavedayat
   abʰigamya_upasaṃgr̥hya   yatʰā-vr̥ttaṃ nyavedayat /17/


Verse: 18 
Halfverse: a    etac cʰrutvā prīyamāṇāḥ sametā; ye tatrāsan pannagā vītamohāḥ
   etat śrutvā prīyamāṇāḥ sametā   ye tatra_āsan pannagā vīta-mohāḥ /
Halfverse: c    te ''stīke vai prītimanto babʰūvur; ūcuś cainaṃ varam iṣṭaṃ vr̥ṇīṣva
   te_āstīke vai prītimanto babʰūvur\   ūcuś ca_enaṃ varam iṣṭaṃ vr̥ṇīṣva /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    bʰūyo bʰūyaḥ sarvaśas te 'bruvaṃs taṃ; kiṃ te priyaṃ karavāmo 'dya vidvan
   bʰūyo bʰūyaḥ sarvaśas te_abruvaṃs taṃ   kiṃ te priyaṃ karavāmo_adya vidvan /
Halfverse: c    prītā vayaṃ mokṣitāś caiva sarve; kāmaṃ kiṃ te karavāmo 'dya vatsa
   prītā vayaṃ mokṣitāś caiva sarve   kāmaṃ kiṃ te karavāmo_adya vatsa /

Verse: 20  {Āstīka uvāca}
Halfverse: a    sāyaṃprātaḥ suprasannātma rūpā; loke viprā mānavāś cetare 'pi
   sāyaṃ-prātaḥ suprasanna_ātma rūpā   loke viprā mānavāś ca_itare_api /
Halfverse: c    dʰarmākʰyānaṃ ye vadeyur mamedaṃ; teṣāṃ yuṣmadbʰyo naiva kiṃ cid bʰayaṃ syāt
   dʰarma_ākʰyānaṃ ye vadeyur mama_idaṃ   teṣāṃ yuṣmadbʰyo na_eva kiṃcid bʰayaṃ syāt /20/ q

Verse: 21  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    taiś cāpy ukto bʰāgineyaḥ prasannair; etat satyaṃ kāmam evaṃ carantaḥ
   tais ca_apy ukto bʰāgineyaḥ prasannair   etat satyaṃ kāmam evaṃ carantaḥ /
Halfverse: c    prītyā yuktā īpsitaṃ sarvaśas te; kartāraḥ sma pravaṇā bʰāgineya
   prītyā yuktā\ īpsitaṃ sarvaśas te   kartāraḥ sma pravaṇā bʰāgineya /21/


Verse: 22 
Halfverse: a    jaratkāror jaratkārvāṃ   samutpanno mahāyaśāḥ
   jaratkāror jaratkārvāṃ   samutpanno mahā-yaśāḥ /
Halfverse: c    āstīkaḥ satyasaṃdʰo māṃ   pannagebʰyo 'bʰirakṣatu
   āstīkaḥ satya-saṃdʰo māṃ   pannagebʰyo_abʰirakṣatu /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    asitaṃ cārtimantaṃ ca   sunītʰaṃ cāpi yaḥ smaret
   asitaṃ ca_ārtimantaṃ ca   sunītʰaṃ ca_api yaḥ smaret /
Halfverse: c    divā vā yadi vā rātrau   nāsya sarpabʰayaṃ bʰavet
   divā vā yadi vā rātrau   na_asya sarpa-bʰayaṃ bʰavet /23/

Verse: 24  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    mokṣayitvā sa bʰujagān   sarpasatrād dvijottamaḥ
   mokṣayitvā sa bʰujagān   sarpa-satrād dvija_uttamaḥ /
Halfverse: c    jagāma kāle dʰarmātmā   diṣṭāntaṃ putrapautravān
   jagāma kāle dʰarma_ātmā   diṣṭa_antaṃ putra-pautravān /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    ity ākʰyānaṃ mayāstīkaṃ   yatʰāvat kīrtitaṃ tava
   ity ākʰyānaṃ mayā_āstīkaṃ   yatʰāvat kīrtitaṃ tava /
Halfverse: c    yat kīrtayitvā sarpebʰyo   na bʰayaṃ vidyate kva cit
   yat kīrtayitvā sarpebʰyo   na bʰayaṃ vidyate kvacit /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    śrutvā dʰarmiṣṭʰam ākʰyānam   ātīkaṃ puṇyavardʰanam
   śrutvā dʰarmiṣṭʰam ākʰyānam   ātīkaṃ puṇya-vardʰanam /
Halfverse: c    āstīkasya kaver vipra   śrīmac caritam āditaḥ
   āstīkasya kaver vipra   śrīmac caritam āditaḥ /26/

Verse: 27  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    bʰr̥guvaṃśāt prabʰr̥ty eva   tvayā me katʰitaṃ mahat
   bʰr̥gu-vaṃśāt prabʰr̥ty eva   tvayā me katʰitaṃ mahat /
Halfverse: c    ākʰyānam akʰilaṃ tāta   saute prīto 'smi tena te
   ākʰyānam akʰilaṃ tāta   saute prīto_asmi tena te /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    prakṣyāmi caiva bʰūyas tvāṃ   yatʰāvat sūtanandana
   prakṣyāmi caiva bʰūyas tvāṃ   yatʰāvat sūta-nandana /
Halfverse: c    yāṃ katʰāṃ vyāsa saṃpannāṃ   tāṃ ca bʰūyaḥ pracakṣva me
   yāṃ katʰāṃ vyāsa saṃpannāṃ   tāṃ ca bʰūyaḥ pracakṣva me /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    tasmin paramaduṣprāpe   sarpasatre mahātmanām
   tasmin parama-duṣprāpe   sarpa-satre mahātmanām /
Halfverse: c    karmāntareṣu vidʰivat   sadasyānāṃ mahākave
   karma_antareṣu vidʰivat   sadasyānāṃ mahā-kave /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    yā babʰūvuḥ katʰāś citrā   yeṣv artʰeṣu yatʰātatʰam
   yā babʰūvuḥ katʰāś citrā   yeṣv artʰeṣu yatʰā-tatʰam /
Halfverse: c    tvatta iccʰāmahe śrotuṃ   saute tvaṃ vai vicakṣaṇaḥ
   tvatta\ iccʰāmahe śrotuṃ   saute tvaṃ vai vicakṣaṇaḥ /30/

Verse: 31  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    karmāntareṣv akatʰayan   dvijā vedāśrayāḥ katʰāḥ
   karma_antareṣv akatʰayan   dvijā veda_āśrayāḥ katʰāḥ /
Halfverse: c    vyāsas tv akatʰayan nityam   ākʰyānaṃ bʰārataṃ mahat
   vyāsas tv akatʰayan nityam   ākʰyānaṃ bʰārataṃ mahat /31/

Verse: 32  {Śaunaka uvāca}
Halfverse: a    mahābʰāratam ākʰyānaṃ   pāṇḍavānāṃ yaśaḥ karam
   mahā-bʰāratam ākʰyānaṃ   pāṇḍavānāṃ yaśaḥ karam /
Halfverse: c    janamejayena yat pr̥ṣṭaḥ   kr̥ṣṇadvaipāyanas tadā
   janamejayena yat pr̥ṣṭaḥ   kr̥ṣṇa-dvaipāyanas tadā /32/ q

Verse: 33 
Halfverse: a    śrāvayām āsa vidʰivat   tadā karmāntareṣu saḥ
   śrāvayām āsa vidʰivat   tadā karma_antareṣu saḥ /
Halfverse: c    tām ahaṃ vidʰivat puṇyāṃ   śrotum iccʰāmi vai katʰām
   tām ahaṃ vidʰivat puṇyāṃ   śrotum iccʰāmi vai katʰām /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    manaḥ sāgarasaṃbʰūtāṃ   maharṣeḥ puṇyakarmaṇaḥ
   manaḥ sāgara-saṃbʰūtāṃ   maharṣeḥ puṇya-karmaṇaḥ /
Halfverse: c    katʰayasva satāṃ śreṣṭʰa   na hi tr̥pyāmi sūtaja
   katʰayasva satāṃ śreṣṭʰa   na hi tr̥pyāmi sūtaja /34/

Verse: 35  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    hanta te katʰayiṣyāmi   mahad ākʰyānam uttamam
   hanta te katʰayiṣyāmi   mahad ākʰyānam uttamam /
Halfverse: c    kr̥ṣṇadvaipāyana mataṃ   mahābʰāratam āditaḥ
   kr̥ṣṇa-dvaipāyana mataṃ   mahā-bʰāratam āditaḥ /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    taj juṣasvottama mate   katʰyamānaṃ mayā dvija
   taj juṣasva_uttama mate   katʰyamānaṃ mayā dvija /
Halfverse: c    śaṃsituṃ tan mano harṣo   mamāpīha pravartate
   śaṃsituṃ tan mano harṣo   mama_api_iha pravartate /36/ (E)36



Chapter: 54 
Adhyāya 54


Verse: 1  {Sūta uvāca}
Halfverse: a    śrutvā tu sarpasatrāya   dīkṣitaṃ janamejayam
   śrutvā tu sarpa-satrāya   dīkṣitaṃ janamejayam /
Halfverse: c    abʰyāgaccʰad r̥ṣir vidvān   kr̥ṣṇadvaipāyanas tadā
   abʰyāgaccʰad r̥ṣir vidvān   kr̥ṣṇa-dvaipāyanas tadā /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    janayām āsa yaṃ kālī   śakteḥ putrāt parāśarāt
   janayām āsa yaṃ kālī   śakteḥ putrāt parāśarāt /
Halfverse: c    kanyaiva yamunā dvīpe   pāṇḍavānāṃ pitāmaham
   kanyā_eva yamunā dvīpe   pāṇḍavānāṃ pitāmaham /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    jātamātraś ca yaḥ sadya   iṣṭyā deham avīvr̥dʰat
   jāta-mātraś ca yaḥ sadya iṣṭyā deham avīvr̥dʰat /
Halfverse: c    vedāṃś cādʰijage sāṅgān   setihāsān mahāyaśāḥ
   vedāṃś ca_adʰijage sāṅgān   setihāsān mahā-yaśāḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    yaṃ nātitapasā kaś cin   na vedādʰyayanena ca
   yaṃ na_ati-tapasā kaścin   na veda_adʰyayanena ca /
Halfverse: c    na vratair nopavāsaiś ca   na prasūtyā na manyunā
   na vratair na_upavāsaiś ca   na prasūtyā na manyunā /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    vivyāsaikaṃ caturdʰā yo   vedaṃ veda vidāṃ varaḥ
   vivyāsa_ekaṃ caturdʰā yo   vedaṃ veda vidāṃ varaḥ /
Halfverse: c    parāvarajño brahmarṣiḥ   kaviḥ satyavrataḥ śuciḥ
   para_avarajño brahmarṣiḥ   kaviḥ satya-vrataḥ śuciḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    yaḥ pāṇḍuṃ dʰr̥tarāṣṭraṃ ca   viduraṃ cāpy ajījanat
   yaḥ pāṇḍuṃ dʰr̥ta-rāṣṭraṃ ca   viduraṃ ca_apy ajījanat /
Halfverse: c    śaṃtanoḥ saṃtatiṃ tanvan   puṇyakīrtir mahāyaśāḥ
   śaṃtanoḥ saṃtatiṃ tanvan   puṇya-kīrtir mahā-yaśāḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    janamejayasya rājarṣeḥ   sa tad yajñasadas tadā
   janamejayasya rājarṣeḥ   sa tad yajña-sadas tadā / q
Halfverse: c    viveśa śiṣyaiḥ sahito   vedavedāṅgapāragaiḥ
   viveśa śiṣyaiḥ sahito   veda-veda_aṅga-pāragaiḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tatra rājānam āsīnaṃ   dadarśa janamejayam
   tatra rājānam āsīnaṃ   dadarśa janamejayam /
Halfverse: c    vr̥taṃ sadasyair bahubʰir   devair iva puraṃdaram
   vr̥taṃ sadasyair bahubʰir   devair iva puraṃdaram /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    tatʰā mūdʰvāvasiktaiś ca   nānājanapadeśvaraiḥ
   tatʰā mūdʰva_avasiktaiś ca   nānā-jana-pada_īśvaraiḥ /
Halfverse: c    r̥tvigbʰir devakalpaiś ca   kuśalair yajñasaṃstare
   r̥tvigbʰir deva-kalpaiś ca   kuśalair yajña-saṃstare /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    janamejayas tu rājarṣir   dr̥ṣṭvā tam r̥ṣim āgatam
   janamejayas tu rājarṣir   dr̥ṣṭvā tam r̥ṣim āgatam / q
Halfverse: c    sagaṇo 'byudyayau tūrṇaṃ   prītyā bʰaratasattamaḥ
   sagaṇo_abyudyayau tūrṇaṃ   prītyā bʰarata-sattamaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    kāñcanaṃ viṣṭaraṃ tasmai   sadasyānumate prabʰuḥ
   kāñcanaṃ viṣṭaraṃ tasmai   sadasya_anumate prabʰuḥ /
Halfverse: c    āsanaṃ kalpayām āsa   yatʰā śakro br̥haspateḥ
   āsanaṃ kalpayām āsa   yatʰā śakro br̥haspateḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    tatropaviṣṭaṃ varadaṃ   devarṣigaṇapūjitam
   tatra_upaviṣṭaṃ varadaṃ   devarṣi-gaṇa-pūjitam /
Halfverse: c    pūjayām āsa rājendraḥ   śāstradr̥ṣṭena karmaṇā
   pūjayām āsa rāja_indraḥ   śāstra-dr̥ṣṭena karmaṇā /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    pādyam ācamanīyaṃ ca   argʰyaṃ gāṃ ca vidʰānataḥ
   pādyam ācamanīyaṃ ca argʰyaṃ gāṃ ca vidʰānataḥ / ՙ
Halfverse: c    pitāmahāya kr̥ṣṇāya   tad arhāya nyavedayat
   pitāmahāya kr̥ṣṇāya   tad arhāya nyavedayat /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    pratigr̥hya ca tāṃ pūjāṃ   pāṇḍavāj janamejayāt
   pratigr̥hya ca tāṃ pūjāṃ   pāṇḍavāj janamejayāt /
Halfverse: c    gāṃ caiva samanujñāya   vyāsaḥ prīto 'bʰavat tadā
   gāṃ caiva samanujñāya   vyāsaḥ prīto_abʰavat tadā /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    tatʰā saṃpūjayitvā taṃ   yatnena prapitāmaham
   tatʰā saṃpūjayitvā taṃ   yatnena prapitāmaham /
Halfverse: c    upopaviśya prītātmā   paryapr̥ccʰad anāmayam
   upa_upaviśya prīta_ātmā   paryapr̥ccʰad anāmayam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    bʰagavān api taṃ dr̥ṣṭvā   kuśalaṃ prativedya ca
   bʰagavān api taṃ dr̥ṣṭvā   kuśalaṃ prativedya ca /
Halfverse: c    sadasyaiḥ pūjitaḥ sarvaiḥ   sadasyān abʰyapūjayat
   sadasyaiḥ pūjitaḥ sarvaiḥ   sadasyān abʰyapūjayat /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    tatas taṃ satkr̥taṃ sarvaiḥ   sadasyair janamejayaḥ
   tatas taṃ satkr̥taṃ sarvaiḥ   sadasyair janamejayaḥ /
Halfverse: c    idaṃ paścād dvijaśreṣṭʰaṃ   paryapr̥ccʰat kr̥tāñjaliḥ
   idaṃ paścād dvija-śreṣṭʰaṃ   paryapr̥ccʰat kr̥ta_añjaliḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca   bʰavān pratyakṣadarśivān
   kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca   bʰavān pratyakṣa-darśivān /
Halfverse: c    teṣāṃ caritam iccʰāmi   katʰyamānaṃ tvayā dvija
   teṣāṃ caritam iccʰāmi   katʰyamānaṃ tvayā dvija /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    katʰaṃ samabʰavad bʰedas   teṣām akliṣṭakarmaṇām
   katʰaṃ samabʰavad bʰedas   teṣām akliṣṭa-karmaṇām /
Halfverse: c    tac ca yuddʰaṃ katʰaṃ vr̥ttaṃ   bʰūtānta karaṇaṃ mahat
   tac ca yuddʰaṃ katʰaṃ vr̥ttaṃ   bʰūta_anta karaṇaṃ mahat /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    pitāmahānāṃ sarveṣāṃ   daivenāviṣṭa cetasām
   pitāmahānāṃ sarveṣāṃ   daivena_āviṣṭa cetasām /
Halfverse: c    kārtsnyenaitat samācakṣva   bʰagavan kuśalo hy asi
   kārtsnyena_etat samācakṣva   bʰagavan kuśalo hy asi /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    tasya tad vacanaṃ śrutvā   kr̥ṣṇadvaipāyanas tadā
   tasya tad vacanaṃ śrutvā   kr̥ṣṇa-dvaipāyanas tadā /
Halfverse: c    śaśāsa śiṣyam āsīnaṃ   vaiśampāyanam antike
   śaśāsa śiṣyam āsīnaṃ   vaiśampāyanam antike /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca   yatʰā bʰedo 'bʰavat purā
   kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca   yatʰā bʰedo_abʰavat purā /
Halfverse: c    tad asmai sarvam ācakṣva   yan mattaḥ śrutavān asi
   tad asmai sarvam ācakṣva   yan mattaḥ śrutavān asi /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    guror vacanam ājñāya   sa tu viprarṣabʰas tadā
   guror vacanam ājñāya   sa tu vipra-r̥ṣabʰas tadā /
Halfverse: c    ācacakṣe tataḥ sarvam   itihāsaṃ purātanam
   ācacakṣe tataḥ sarvam   itihāsaṃ purātanam /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    tasmai rājñe sadasyebʰyaḥ   kṣatriyebʰyaś ca sarvaśaḥ
   tasmai rājñe sadasyebʰyaḥ   kṣatriyebʰyaś ca sarvaśaḥ /
Halfverse: c    bʰedaṃ rājyavināśaṃ ca   kurupāṇḍavayos tadā
   bʰedaṃ rājya-vināśaṃ ca   kuru-pāṇḍavayos tadā /24/ (E)24



Chapter: 55 
Adhyāya 55


Verse: 1  {Vaiśaṃpāyana uvāca}
Halfverse: a    gurave prāṅ namaskr̥tya   mano buddʰisamādʰibʰiḥ
   gurave prāṅ namas-kr̥tya   mano buddʰi-samādʰibʰiḥ /
Halfverse: c    saṃpūjya ca dvijān sarvāṃs   tatʰānyān viduṣo janān
   saṃpūjya ca dvijān sarvāṃs   tatʰā_anyān viduṣo janān /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    maharṣeḥ sarvalokeṣu   viśrutasyāsya dʰīmataḥ
   maharṣeḥ sarva-lokeṣu   viśrutasya_asya dʰīmataḥ /
Halfverse: c    pravakṣyāmi mataṃ kr̥tsnaṃ   vyāsasyāmita tejasaḥ
   pravakṣyāmi mataṃ kr̥tsnaṃ   vyāsasya_amita tejasaḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    śrotuṃ pātraṃ ca rājaṃs tvaṃ   prāpyemāṃ bʰāratīṃ katʰām
   śrotuṃ pātraṃ ca rājaṃs tvaṃ   prāpya_imāṃ bʰāratīṃ katʰām /
Halfverse: c    guror vaktuṃ parispando   mudā protsāhatīva mām
   guror vaktuṃ parispando   mudā protsāhati_iva mām /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    śr̥ṇu rājan yatʰā bʰedaḥ   kurupāṇḍavayor abʰūt
   śr̥ṇu rājan yatʰā bʰedaḥ   kuru-pāṇḍavayor abʰūt /
Halfverse: c    rājyārtʰe dyūtasaṃbʰūto   vanavāsas tatʰaiva ca
   rājya_artʰe dyūta-saṃbʰūto   vana-vāsas tatʰaiva ca /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    yatʰā ca yuddʰam abʰavat   pr̥tʰivī kṣayakārakam
   yatʰā ca yuddʰam abʰavat   pr̥tʰivī kṣaya-kārakam /
Halfverse: c    tat te 'haṃ saṃpravakṣyāmi   pr̥ccʰate bʰaratarṣabʰa
   tat te_ahaṃ saṃpravakṣyāmi   pr̥ccʰate bʰarata-r̥ṣabʰa /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    mr̥te pitari te vīrā   vanād etya svamandiram
   mr̥te pitari te vīrā   vanād etya sva-mandiram /
Halfverse: c    nacirād iva vidvāṃso   vede dʰanuṣi cābʰavan
   nacirād iva vidvāṃso   vede dʰanuṣi ca_abʰavan /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    tāṃs tatʰārūpavīryaujaḥ   saṃpannān paurasaṃmatān
   tāṃs tatʰā-rūpa-vīrya_ojaḥ   saṃpannān paura-saṃmatān /
Halfverse: c    nāmr̥ṣyan kuravo dr̥ṣṭvā   pāṇḍavāñ śrīyaśo bʰr̥taḥ
   na_amr̥ṣyan kuravo dr̥ṣṭvā   pāṇḍavān śrī-yaśo bʰr̥taḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    tato duryodʰanaḥ krūraḥ   karṇaś ca sahasaubalaḥ
   tato duryodʰanaḥ krūraḥ   karṇaś ca sahasaubalaḥ /
Halfverse: c    teṣāṃ nigrahanirvāsān   vividʰāṃs te samācaran
   teṣāṃ nigraha-nirvāsān   vividʰāṃs te samācaran /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    dadāv atʰa viṣaṃ pāpo   bʰīmāya dʰr̥tarāṣṭrajaḥ
   dadāv atʰa viṣaṃ pāpo   bʰīmāya dʰr̥ta-rāṣṭrajaḥ /
Halfverse: c    jarayām āsa tad vīraḥ   sahānnena vr̥kodaraḥ
   jarayām āsa tad vīraḥ   saha_annena vr̥kodaraḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    pramāṇa koṭyāṃ saṃsuptaṃ   punar baddʰvā vr̥kodaram
   pramāṇa koṭyāṃ saṃsuptaṃ   punar baddʰvā vr̥kodaram /
Halfverse: c    toyeṣu bʰīmaṃ gaṅgāyāḥ   prakṣipya puram āvrajat
   toyeṣu bʰīmaṃ gaṅgāyāḥ   prakṣipya puram āvrajat /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    yadā prabuddʰaḥ kaunteyas   tadā saṃcʰidya bandʰanam
   yadā prabuddʰaḥ kaunteyas   tadā saṃcʰidya bandʰanam /
Halfverse: c    udatiṣṭʰan mahārāja   bʰīmaseno gatavyatʰaḥ
   udatiṣṭʰan mahā-rāja   bʰīma-seno gata-vyatʰaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    āśīviṣaiḥ kr̥ṣṇasarpaiḥ   suptaṃ cainam adaṃśayat
   āśī-viṣaiḥ kr̥ṣṇa-sarpaiḥ   suptaṃ ca_enam adaṃśayat /
Halfverse: c    sarveṣv evāṅgadeśeṣu   na mamāra ca śatruhā
   sarveṣv eva_aṅga-deśeṣu   na mamāra ca śatruhā /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    teṣāṃ tu viprakāreṣu   teṣu teṣu mahāmatiḥ
   teṣāṃ tu viprakāreṣu   teṣu teṣu mahā-matiḥ /
Halfverse: c    mokṣaṇe pratigʰāte ca   viduro 'vahito 'bʰavat
   mokṣaṇe pratigʰāte ca   viduro_avahito_abʰavat /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    svargastʰo jīvalokasya   yatʰā śakraḥ sukʰāvahaḥ
   svargastʰo jīva-lokasya   yatʰā śakraḥ sukʰa_āvahaḥ /
Halfverse: c    pāṇḍavānāṃ tatʰā nityaṃ   viduro 'pi sukʰāvahaḥ
   pāṇḍavānāṃ tatʰā nityaṃ   viduro_api sukʰa_āvahaḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    yadā tu vividʰopāyaiḥ   saṃvr̥tair vivr̥tair api
   yadā tu vividʰa_upāyaiḥ   saṃvr̥tair vivr̥tair api /
Halfverse: c    nāśaknod vinihantuṃ tān   daivabʰāvy artʰarakṣitān
   na_aśaknod vinihantuṃ tān   daiva-bʰāvy artʰa-rakṣitān /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tataḥ saṃmantrya sacivair   vr̥ṣaduḥśāsanādibʰiḥ
   tataḥ saṃmantrya sacivair   vr̥ṣa-duḥśāsana_ādibʰiḥ /
Halfverse: c    dʰr̥tarāṣṭram anujñāpya   jātuṣaṃ gr̥ham ādiśat
   dʰr̥tarāṣṭram anujñāpya   jātuṣaṃ gr̥ham ādiśat /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    tatra tān vāsayām āsa   pāṇḍavān amitaujasaḥ
   tatra tān vāsayām āsa   pāṇḍavān amita_ojasaḥ /
Halfverse: c    adāhayac ca visrabdʰān   pāvakena punas tadā
   adāhayac ca visrabdʰān   pāvakena punas tadā /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    vidurasyaiva vacanāt   kʰanitrī vihitā tataḥ
   vidurasya_eva vacanāt   kʰanitrī vihitā tataḥ /
Halfverse: c    mokṣayām āsa yogena   te muktāḥ prādravan bʰayāt
   mokṣayām āsa yogena   te muktāḥ prādravan bʰayāt /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    tato mahāvane gʰore   hiḍimbaṃ nāma rākṣasam
   tato mahā-vane gʰore   hiḍimbaṃ nāma rākṣasam /
Halfverse: c    bʰīmaseno 'vadʰīt kruddʰo   bʰuvi bʰīmaparākramaḥ
   bʰīma-seno_avadʰīt kruddʰo   bʰuvi bʰīma-parākramaḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    atʰa saṃdʰāya te vīrā   ekacakrāṃ vrajaṃs tadā
   atʰa saṃdʰāya te vīrā eka-cakrāṃ vrajaṃs tadā /
Halfverse: c    brahmarūpadʰarā bʰūtvā   mātrā saha paraṃtapāḥ
   brahma-rūpa-dʰarā bʰūtvā   mātrā saha paraṃ-tapāḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    tatra te brāhmaṇārtʰāya   bakaṃ hatvā mahābalam
   tatra te brāhmaṇa_artʰāya   bakaṃ hatvā mahā-balam /
Halfverse: c    brāhmaṇaiḥ sahitā jagmuḥ   pāñcālānāṃ puraṃ tataḥ
   brāhmaṇaiḥ sahitā jagmuḥ   pāñcālānāṃ puraṃ tataḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    te tatra draupadīṃ labdʰvā   parisaṃvatsaroṣitāḥ
   te tatra draupadīṃ labdʰvā   parisaṃvatsara_uṣitāḥ /
Halfverse: c    viditā hāstinapuraṃ   pratyājagmur ariṃdamāḥ
   viditā hāstina-puraṃ   pratyājagmur ariṃ-damāḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    ta uktā dʰr̥tarāṣṭreṇa   rājñā śāntanavena ca
   ta\ uktā dʰr̥tarāṣṭreṇa   rājñā śāntanavena ca /
Halfverse: c    bʰrātr̥bʰir vigrahas tāta   katʰaṃ vo na bʰaved iti
   bʰrātr̥bʰir vigrahas tāta   katʰaṃ vo na bʰaved iti /
Halfverse: e    asmābʰiḥ kʰāṇḍava prastʰe   yuṣmad vāso 'nucintitaḥ
   asmābʰiḥ kʰāṇḍava prastʰe   yuṣmad vāso_anucintitaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    tasmāj janapadopetaṃ   suvibʰaktamahāpatʰam
   tasmāj jana-pada_upetaṃ   suvibʰakta-mahā-patʰam /
Halfverse: c    vāsāya kʰāṇḍava prastʰaṃ   vrajadʰvaṃ gatamanyavaḥ
   vāsāya kʰāṇḍava prastʰaṃ   vrajadʰvaṃ gata-manyavaḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    tayos te vacanāj jagmuḥ   saha sarvaiḥ suhr̥jjanaiḥ
   tayos te vacanāj jagmuḥ   saha sarvaiḥ suhr̥j-janaiḥ /
Halfverse: c    nagaraṃ kʰāṇḍava prastʰaṃ   ratnāny ādāya sarvaśaḥ
   nagaraṃ kʰāṇḍava prastʰaṃ   ratnāny ādāya sarvaśaḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    tatra te nyavasan rājan   saṃvatsaragaṇān bahūn
   tatra te nyavasan rājan   saṃvatsara-gaṇān bahūn /
Halfverse: c    vaśe śastrapratāpena   kurvanto 'nyān mahīkṣitaḥ
   vaśe śastra-pratāpena   kurvanto_anyān mahī-kṣitaḥ /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    evaṃ dʰarmapradʰānās te   satyavrataparāyaṇāḥ
   evaṃ dʰarma-pradʰānās te   satya-vrata-parāyaṇāḥ /
Halfverse: c    apramattottʰitāḥ kṣāntāḥ   pratapanto 'hitāṃs tadā
   apramatta_uttʰitāḥ kṣāntāḥ   pratapanto_ahitāṃs tadā /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    ajayad bʰīmasenas tu   diśaṃ prācīṃ mahābalaḥ
   ajayad bʰīma-senas tu   diśaṃ prācīṃ mahā-balaḥ /
Halfverse: c    udīcīm arjuno vīraḥ   pratīcīṃ nakulas tatʰā
   udīcīm arjuno vīraḥ   pratīcīṃ nakulas tatʰā /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    dakṣiṇāṃ sahadevas tu   vijigye paravīrahā
   dakṣiṇāṃ sahadevas tu   vijigye para-vīrahā /
Halfverse: c    evaṃ cakrur imāṃ sarve   vaśe kr̥tsnāṃ vasuṃdʰarām
   evaṃ cakrur imāṃ sarve   vaśe kr̥tsnāṃ vasuṃ-dʰarām /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    pañcabʰiḥ sūryasaṃkāśaiḥ   sūryeṇa ca virājatā
   pañcabʰiḥ sūrya-saṃkāśaiḥ   sūryeṇa ca virājatā /
Halfverse: c    ṣaṭ sūryevābabʰau pr̥tʰvī   pāṇḍavaiḥ satyavikramaiḥ
   ṣaṭ sūryā_iva_ābabʰau pr̥tʰvī   pāṇḍavaiḥ satya-vikramaiḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    tato nimitte kasmiṃś cid   dʰarmarājo yudʰiṣṭʰiraḥ
   tato nimitte kasmiṃścid   dʰarma-rājo yudʰiṣṭʰiraḥ /
Halfverse: c    vanaṃ prastʰāpayām āsa   bʰrātaraṃ vai dʰanaṃjayam
   vanaṃ prastʰāpayām āsa   bʰrātaraṃ vai dʰanaṃ-jayam /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    sa vai saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ   māsaṃ caikaṃ vane 'vasat
   sa vai saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ   māsaṃ ca_ekaṃ vane_avasat /
Halfverse: c    tato 'gaccʰad dʰr̥ṣīkeśaṃ   dvāravatyāṃ kadā cana
   tato_agaccʰadd^hr̥ṣīkeśaṃ   dvāravatyāṃ kadācana /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    labdʰavāṃs tatra bībʰatsur   bʰāryāṃ rājīvalocanām
   labdʰavāṃs tatra bībʰatsur   bʰāryāṃ rājīva-locanām /
Halfverse: c    anujāṃ vāsudevasya   subʰadrāṃ bʰadra bʰāṣiṇīm
   anujāṃ vāsudevasya   subʰadrāṃ bʰadra bʰāṣiṇīm /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    sā śacīva mahendreṇa   śrīḥ kr̥ṣṇeneva saṃgatā
   sā śacī_iva mahā_indreṇa   śrīḥ kr̥ṣṇena_iva saṃgatā /
Halfverse: c    subʰadrā yuyuje prītā   pāṇḍavenārjunena ha
   subʰadrā yuyuje prītā   pāṇḍavena_arjunena ha /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    atarpayac ca kaunteyaḥ   kʰāṇḍave havyavāhanam
   atarpayac ca kaunteyaḥ   kʰāṇḍave havya-vāhanam /
Halfverse: c    bībʰatsur vāsudevena   sahito nr̥pasattama
   bībʰatsur vāsudevena   sahito nr̥pa-sattama /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    nātibʰāro hi pārtʰasya   keśavenābʰavat saha
   nātibʰāro hi pārtʰasya   keśavena_abʰavat saha /
Halfverse: c    vyavasāya sahāyasya   viṣṇoḥ śatruvadʰeṣv iva
   vyavasāya sahāyasya   viṣṇoḥ śatru-vadʰeṣv iva /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    pārtʰāyāgnir dadau cāpi   gāṇḍīvaṃ dʰanuruttamam
   pārtʰāya_agnir dadau ca_api   gāṇḍīvaṃ dʰanur-uttamam /
Halfverse: c    iṣudʰī cākṣayair bāṇai   ratʰaṃ ca kapilakṣaṇam
   iṣudʰī ca_akṣayair bāṇai   ratʰaṃ ca kapi-lakṣaṇam /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    mokṣayām āsa bībʰatsur   mayaṃ tatra mahāsuram
   mokṣayām āsa bībʰatsur   mayaṃ tatra mahā_asuram /
Halfverse: c    sa cakāra sabʰāṃ divyāṃ   sarvaratnasamācitām
   sa cakāra sabʰāṃ divyāṃ   sarva-ratna-samācitām /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    tasyāṃ duryodʰano mando   lobʰaṃ cakre sudurmatiḥ
   tasyāṃ duryodʰano mando   lobʰaṃ cakre sudurmatiḥ /
Halfverse: c    tato 'kṣair vañcayitvā ca   saubalena yudʰiṣṭʰiram
   tato_akṣair vañcayitvā ca   saubalena yudʰiṣṭʰiram /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    vanaṃ prastʰāpayām āsa   sapta varṣāṇi pañca ca
   vanaṃ prastʰāpayām āsa   sapta varṣāṇi pañca ca /
Halfverse: c    ajñātam ekaṃ rāṣṭre ca   tatʰā varṣaṃ trayo daśam
   ajñātam ekaṃ rāṣṭre ca   tatʰā varṣaṃ trayo daśam /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    tataś caturdaśe varṣe   yācamānāḥ svakaṃ vasu
   tataś caturdaśe varṣe   yācamānāḥ svakaṃ vasu /
Halfverse: c    nālabʰanta mahārāja   tato yuddʰam avartata
   na_alabʰanta mahā-rāja   tato yuddʰam avartata /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    tatas te sarvam utsādya   hatvā duryodʰanaṃ nr̥pam
   tatas te sarvam utsādya   hatvā duryodʰanaṃ nr̥pam /
Halfverse: c    rājyaṃ vidruta bʰūyiṣṭʰaṃ   pratyapadyanta pāṇḍavāḥ
   rājyaṃ vidruta bʰūyiṣṭʰaṃ   pratyapadyanta pāṇḍavāḥ /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    evam etat purāvr̥ttaṃ   teṣām akliṣṭakarmaṇām
   evam etat purā-vr̥ttaṃ   teṣām akliṣṭa-karmaṇām /
Halfverse: c    bʰedo rājyavināśaś ca   jayaś ca jayatāṃ vara
   bʰedo rājya-vināśaś ca   jayaś ca jayatāṃ vara /43/ (E)43



Chapter: 56 
Adhyāya 56


Verse: 1  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    katʰitaṃ vai samāsena   tvayā sarvaṃ dvijottama
   katʰitaṃ vai samāsena   tvayā sarvaṃ dvija_uttama /
Halfverse: c    mahābʰāratam ākʰyānaṃ   kurūṇāṃ caritaṃ mahat
   mahā-bʰāratam ākʰyānaṃ   kurūṇāṃ caritaṃ mahat /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    katʰāṃ tv anagʰa citrārtʰām   imāṃ katʰayati tvayi
   katʰāṃ tv anagʰa citra_artʰām   imāṃ katʰayati tvayi /
Halfverse: c    vistara śravaṇe jātaṃ   kautūhalam atīva me
   vistara śravaṇe jātaṃ   kautūhalam atīva me /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sa bʰavān vistareṇemāṃ   punar ākʰyātum arhati
   sa bʰavān vistareṇa_imāṃ   punar ākʰyātum arhati /
Halfverse: c    na hi tr̥pyāmi pūrveṣāṃ   śr̥ṇvānaś caritaṃ mahat
   na hi tr̥pyāmi pūrveṣāṃ   śr̥ṇvānaś caritaṃ mahat /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    na tat kāraṇam alpaṃ hi   dʰarmajñā yatra pāṇḍavāḥ
   na tat kāraṇam alpaṃ hi   dʰarmajñā yatra pāṇḍavāḥ /
Halfverse: c    avadʰyān sarvaśo jagʰnuḥ   praśasyante ca mānavaiḥ
   avadʰyān sarvaśo jagʰnuḥ   praśasyante ca mānavaiḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    kimartʰaṃ te naravyāgʰrāḥ   śaktāḥ santo hy anāgasaḥ
   kim-artʰaṃ te nara-vyāgʰrāḥ   śaktāḥ santo hy anāgasaḥ /
Halfverse: c    prayujyamānān saṃkleśān   kṣāntavanto durātmanām
   prayujyamānān saṃkleśān   kṣāntavanto durātmanām /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    katʰaṃ nāgāyuta prāṇo   bāhuśālī vr̥kodaraḥ
   katʰaṃ nāga_ayuta prāṇo   bāhu-śālī vr̥kodaraḥ /
Halfverse: c    parikliśyann api krodʰaṃ   dʰr̥tavān vai dvijottama
   parikliśyann api krodʰaṃ   dʰr̥tavān vai dvija_uttama /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    katʰaṃ sā draupadī kr̥ṣṇā   kliśyamānā durātmabʰiḥ
   katʰaṃ sā draupadī kr̥ṣṇā   kliśyamānā durātmabʰiḥ /
Halfverse: c    śaktā satī dʰārtarāṣṭrān   nādahad gʰoracakṣuṣā
   śaktā satī dʰārtarāṣṭrān   na_adahad gʰora-cakṣuṣā /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    katʰaṃ vyatikraman dyūte   pārtʰau mādrī sutau tatʰā
   katʰaṃ vyatikraman dyūte   pārtʰau mādrī sutau tatʰā /
Halfverse: c    anuvrajan naravyāgʰraṃ   vañcyamānaṃ durātmabʰiḥ
   anuvrajan nara-vyāgʰraṃ   vañcyamānaṃ durātmabʰiḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    katʰaṃ dʰarmabʰr̥tāṃ śreṣṭʰaḥ   suto dʰarmasya dʰarmavit
   katʰaṃ dʰarma-bʰr̥tāṃ śreṣṭʰaḥ   suto dʰarmasya dʰarmavit /
Halfverse: c    anarhaḥ paramaṃ kleśaṃ   soḍʰavān sa yudʰiṣṭʰiraḥ
   anarhaḥ paramaṃ kleśaṃ   soḍʰavān sa yudʰiṣṭʰiraḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    katʰaṃ ca bahulāḥ senāḥ   pāṇḍavaḥ kr̥ṣṇasāratʰiḥ
   katʰaṃ ca bahulāḥ senāḥ   pāṇḍavaḥ kr̥ṣṇa-sāratʰiḥ /
Halfverse: c    asyann eko 'nayat sarvāḥ   pitr̥lokaṃ dʰanaṃjayaḥ
   asyann eko_anayat sarvāḥ   pitr̥-lokaṃ dʰanaṃ-jayaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    etad ācakṣva me sarvaṃ   yatʰāvr̥ttaṃ tapodʰana
   etad ācakṣva me sarvaṃ   yatʰā-vr̥ttaṃ tapo-dʰana /
Halfverse: c    yad yac ca kr̥tavantas te   tatra tatra mahāratʰāḥ
   yad yac ca kr̥tavantas te   tatra tatra mahā-ratʰāḥ /11/

Verse: 12  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    maharṣeḥ sarvalokeṣu   pūjitasya mahātmanaḥ
   maharṣeḥ sarva-lokeṣu   pūjitasya mahātmanaḥ /
Halfverse: c    pravakṣyāmi mataṃ kr̥tsnaṃ   vyāsasyāmita tejasaḥ
   pravakṣyāmi mataṃ kr̥tsnaṃ   vyāsasya_amita tejasaḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    idaṃ śatasahasraṃ hi   ślokānāṃ puṇyakarmaṇām
   idaṃ śata-sahasraṃ hi   ślokānāṃ puṇya-karmaṇām /
Halfverse: c    satyavaty ātmajeneha   vyākʰyātam amitaujasā
   satyavaty ātmajena_iha   vyākʰyātam amita_ojasā /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    ya idaṃ śrāvayed vidvān   yaś cedaṃ śr̥ṇuyān naraḥ
   ya\ idaṃ śrāvayed vidvān   yaś ca_idaṃ śr̥ṇuyān naraḥ / ՙ
Halfverse: c    te brahmaṇaḥ stʰānam etya   prāpnuyur devatulyatām
   te brahmaṇaḥ stʰānam etya   prāpnuyur deva-tulyatām /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ   pavitram api cottamam
   idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ   pavitram api ca_uttamam /
Halfverse: c    śrāvyāṇām uttamaṃ cedaṃ   purāṇam r̥ṣisaṃstutam
   śrāvyāṇām uttamaṃ ca_idaṃ   purāṇam r̥ṣi-saṃstutam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    asminn artʰaś ca dʰarmaś ca   nikʰilenopadiśyate
   asminn artʰaś ca dʰarmaś ca   nikʰilena_upadiśyate /
Halfverse: c    itihāse mahāpuṇye   buddʰiś ca parinaiṣṭʰikī
   itihāse mahā-puṇye   buddʰiś ca parinaiṣṭʰikī /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    akṣudrān dānaśīlāṃś ca   satyaśīlān anāstikān
   akṣudrān dāna-śīlāṃś ca   satya-śīlān anāstikān /
Halfverse: c    kārṣṇaṃ vedam idaṃ vidvāñ   śrāvayitvārtʰam aśnute
   kārṣṇaṃ vedam idaṃ vidvān   śrāvayitvā_artʰam aśnute /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    bʰrūṇa hatyā kr̥taṃ cāpi   pāpaṃ jahyād asaṃśayam
   bʰrūṇa hatyā kr̥taṃ ca_api   pāpaṃ jahyād asaṃśayam /
Halfverse: c    itihāsam imaṃ śrutvā   puruṣo 'pi sudāruṇaḥ
   itihāsam imaṃ śrutvā   puruṣo_api sudāruṇaḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    jayo nāmetihāso 'yaṃ   śrotavyo vijigīṣuṇā
   jayo nāma_itihāso_ayaṃ   śrotavyo vijigīṣuṇā /
Halfverse: c    mahīṃ vijayate sarvāṃ   śatrūṃś cāpi parājayet
   mahīṃ vijayate sarvāṃ   śatrūṃś ca_api parājayet /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    idaṃ puṃsavanaṃ śreṣṭʰam   idaṃ svasty ayanaṃ mahat
   idaṃ puṃ-savanaṃ śreṣṭʰam   idaṃ svasty ayanaṃ mahat /
Halfverse: c    mahiṣī yuvarājābʰyāṃ   śrotavyaṃ bahuśas tatʰā
   mahiṣī yuva-rājābʰyāṃ   śrotavyaṃ bahuśas tatʰā /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    artʰaśāstram idaṃ puṇyaṃ   dʰarmaśāstram idaṃ param
   artʰa-śāstram idaṃ puṇyaṃ   dʰarma-śāstram idaṃ param /
Halfverse: c    mokṣaśāstram idaṃ proktaṃ   vyāsenāmita buddʰinā
   mokṣa-śāstram idaṃ proktaṃ   vyāsena_amita buddʰinā /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    saṃpratyācakṣate caiva   ākʰyāsyanti tatʰāpare
   saṃpratyācakṣate caiva ākʰyāsyanti tatʰā_apare / ՙ
Halfverse: c    putrāḥ śuśrūṣavaḥ santi   preṣyāś ca priyakāriṇaḥ
   putrāḥ śuśrūṣavaḥ santi   preṣyāś ca priya-kāriṇaḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    śarīreṇa kr̥taṃ pāpaṃ   vācā ca manasaiva ca
   śarīreṇa kr̥taṃ pāpaṃ   vācā ca manasā_eva ca /
Halfverse: c    sarvaṃ tat tyajati kṣipram   idaṃ śr̥ṇvan naraḥ sadā
   sarvaṃ tat tyajati kṣipram   idaṃ śr̥ṇvan naraḥ sadā /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    bʰāratānāṃ mahaj janma   śr̥ṇvatām anasūyatām
   bʰāratānāṃ mahaj janma   śr̥ṇvatām anasūyatām /
Halfverse: c    nāsti vyādʰibʰayaṃ teṣāṃ   paralokabʰayaṃ kutaḥ
   na_asti vyādʰi-bʰayaṃ teṣāṃ   para-loka-bʰayaṃ kutaḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    dʰanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ   svargyaṃ puṇyaṃ tatʰaiva ca
   dʰanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ   svargyaṃ puṇyaṃ tatʰaiva ca /
Halfverse: c    kr̥ṣṇadvaipāyanenedaṃ   kr̥taṃ puṇyacikīrṣuṇā
   kr̥ṣṇa-dvaipāyanena_idaṃ   kr̥taṃ puṇya-cikīrṣuṇā /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    kīrtiṃ pratʰayatā loke   pāṇḍavānāṃ mahātmanām
   kīrtiṃ pratʰayatā loke   pāṇḍavānāṃ mahātmanām /
Halfverse: c    anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca   bʰūri draviṇa tejasām
   anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca   bʰūri draviṇa tejasām /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    yatʰā samudro bʰagavān   yatʰā ca himavān giriḥ
   yatʰā samudro bʰagavān   yatʰā ca himavān giriḥ /
Halfverse: c    kʰyātāv ubʰau ratnanidʰī   tatʰā bʰāratam ucyate
   kʰyātāv ubʰau ratna-nidʰī   tatʰā bʰāratam ucyate /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    ya idaṃ śrāvayed vidvān   brāhmaṇān iha parvasu
   ya\ idaṃ śrāvayed vidvān   brāhmaṇān iha parvasu /
Halfverse: c    dʰūtapāpmā jitasvargo   brahmabʰūyaṃ sa gaccʰati
   dʰūta-pāpmā jita-svargo   brahma-bʰūyaṃ sa gaccʰati /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    yaś cedaṃ śrāvayec cʰrāddʰe   brāhmaṇān pādam antataḥ
   yaś ca_idaṃ śrāvayet śrāddʰe   brāhmaṇān pādam antataḥ /
Halfverse: c    akṣayyaṃ tasya tac cʰrāddʰam   upatiṣṭʰet pitr̥̄n api
   akṣayyaṃ tasya tat śrāddʰam   upatiṣṭʰet pitr̥̄n api /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    ahnā yad enaś cājñānāt   prakaroti naraś caran
   ahnā yad enaś ca_ajñānāt   prakaroti naraś caran /
Halfverse: c    tan mahābʰāratākʰyānaṃ   śrutvaiva pravilīyate
   tan mahā-bʰārata_ākʰyānaṃ   śrutvā_eva pravilīyate /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    bʰāratānāṃ mahaj janma   mahābʰāratam ucyate
   bʰāratānāṃ mahaj janma   mahā-bʰāratam ucyate /
Halfverse: c    niruktam asya yo veda   sarvapāpair pramucyate
   niruktam asya yo veda   sarva-pāpair pramucyate /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    tribʰir varṣaiḥ sadottʰāyī   kr̥ṣṇadvaipāyano muniḥ
   tribʰir varṣaiḥ sadā_uttʰāyī   kr̥ṣṇa-dvaipāyano muniḥ /
Halfverse: c    mahābʰāratam ākʰyānaṃ   kr̥tavān idam uttamam
   mahā-bʰāratam ākʰyānaṃ   kr̥tavān idam uttamam /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    dʰarme cārtʰe ca kāme ca   mokṣe ca bʰaratarṣabʰa
   dʰarme ca_artʰe ca kāme ca   mokṣe ca bʰarata-r̥ṣabʰa /
Halfverse: c    yad ihāsti tad anyatra   yan nehāsti na tat kva cit
   yad iha_asti tad anyatra   yan na_iha_asti na tat kvacit /33/ (E)33



Chapter: 57 
Adhyāya 57


Verse: 1  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    rājoparicaro nāma   dʰarmanityo mahīpatiḥ
   rājā_uparicaro nāma   dʰarma-nityo mahī-patiḥ /
Halfverse: c    babʰūva mr̥gayāṃ gantuṃ   sa kadā cid dʰr̥tavrataḥ
   babʰūva mr̥gayāṃ gantuṃ   sa kadācid dʰr̥ta-vrataḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    sa cediviṣayaṃ ramyaṃ   vasuḥ pauravanandanaḥ
   sa cedi-viṣayaṃ ramyaṃ   vasuḥ paurava-nandanaḥ /
Halfverse: c    indropadeśāj jagrāha   grahaṇīyaṃ mahīpatiḥ
   indra_upadeśāj jagrāha   grahaṇīyaṃ mahī-patiḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    tam āśrame nyastaśastraṃ   nivasantaṃ tapo ratim
   tam āśrame nyasta-śastraṃ   nivasantaṃ tapo ratim /
Halfverse: c    devaḥ sākṣāt svayaṃ vajrī   samupāyān mahīpatim
   devaḥ sākṣāt svayaṃ vajrī   samupāyān mahī-patim /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    indratvam arho rājāyaṃ   tapasety anucintya vai
   indratvam arho rājā_ayaṃ   tapasā_ity anucintya vai /
Halfverse: c    taṃ sāntvena nr̥paṃ sākṣāt   tapasaḥ saṃnyavartayat
   taṃ sāntvena nr̥paṃ sākṣāt   tapasaḥ saṃnyavartayat /4/

Verse: 5  {Indra uvāca}
Halfverse: a    na saṃkīryeta dʰarmo 'yaṃ   pr̥tʰivyāṃ pr̥tʰivīpate
   na saṃkīryeta dʰarmo_ayaṃ   pr̥tʰivyāṃ pr̥tʰivī-pate /
Halfverse: c    taṃ pāhi dʰarmo hi dʰr̥taḥ   kr̥tsnaṃ dʰārayate jagat
   taṃ pāhi dʰarmo hi dʰr̥taḥ   kr̥tsnaṃ dʰārayate jagat /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    lokyaṃ dʰarmaṃ pālaya tvaṃ   nityayuktaḥ samāhitaḥ
   lokyaṃ dʰarmaṃ pālaya tvaṃ   nitya-yuktaḥ samāhitaḥ /
Halfverse: c    dʰarmayuktas tato lokān   puṇyān āpsyasi śāśvatān
   dʰarma-yuktas tato lokān   puṇyān āpsyasi śāśvatān /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    diviṣṭʰasya bʰuviṣṭʰas tvaṃ   sakʰā bʰūtvā mama priyaḥ
   diviṣṭʰasya bʰuviṣṭʰas tvaṃ   sakʰā bʰūtvā mama priyaḥ /
Halfverse: c    ūdʰaḥ pr̥tʰivyā yo deśas   tam āvasa narādʰipa
   ūdʰaḥ pr̥tʰivyā yo deśas   tam āvasa nara_adʰipa /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    paśavyaś caiva puṇyaś ca   sustʰiro dʰanadʰānyavān
   paśavyaś caiva puṇyaś ca   sustʰiro dʰana-dʰānyavān /
Halfverse: c    svārakṣyaś caiva saumyaś ca   bʰogyair bʰūmiguṇair vr̥taḥ
   svārakṣyaś caiva saumyaś ca   bʰogyair bʰūmi-guṇair vr̥taḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    aty anyān eṣa deśo hi   dʰanaratnādibʰir yutaḥ
   aty anyān eṣa deśo hi   dʰana-ratna_ādibʰir yutaḥ /
Halfverse: c    vasu pūrṇā ca vasudʰā   vasa cediṣu cedipa
   vasu pūrṇā ca vasudʰā   vasa cediṣu cedipa /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    dʰarmaśīlā janapadāḥ   susaṃtoṣāś ca sādʰavaḥ
   dʰarma-śīlā jana-padāḥ   susaṃtoṣāś ca sādʰavaḥ /
Halfverse: c    na ca mitʰyā pralāpo 'tra   svaireṣv api kuto 'nyatʰā
   na ca mitʰyā pralāpo_atra   svaireṣv api kuto_anyatʰā /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    na ca pitrā vibʰajyante   narā guruhite ratāḥ
   na ca pitrā vibʰajyante   narā guru-hite ratāḥ /
Halfverse: c    yuñjate dʰuri no gāś ca   kr̥śāḥ saṃdʰukṣayanti ca
   yuñjate dʰuri no gāś ca   kr̥śāḥ saṃdʰukṣayanti ca /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    sarve varṇāḥ svadʰarmastʰāḥ   sadā cediṣu mānada
   sarve varṇāḥ svadʰarmastʰāḥ   sadā cediṣu mānada /
Halfverse: c    na te 'sty aviditaṃ kiṃ cit   triṣu lokeṣu yad bʰavet
   na te_asty aviditaṃ kiṃcit   triṣu lokeṣu yad bʰavet /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    devopabʰogyaṃ divyaṃ ca   ākāśe spʰāṭikaṃ mahat
   deva_upabʰogyaṃ divyaṃ ca ākāśe spʰāṭikaṃ mahat / ՙ
Halfverse: c    ākāśagaṃ tvāṃ maddattaṃ   vimānam upapatsyate
   ākāśagaṃ tvāṃ mad-dattaṃ   vimānam upapatsyate /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    tvam ekaḥ sarvamartyeṣu   vimānavaram āstʰitaḥ
   tvam ekaḥ sarva-martyeṣu   vimāna-varam āstʰitaḥ /
Halfverse: c    cariṣyasy uparistʰo vai   devo vigrahavān iva
   cariṣyasy uparistʰo vai   devo vigrahavān iva /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    dadāmi te vaijayantīṃ   mālām amlāna paṅkajām
   dadāmi te vaijayantīṃ   mālām amlāna paṅkajām /
Halfverse: c    dʰārayiṣyati saṃgrāme   yā tvāṃ śastrair avikṣatam
   dʰārayiṣyati saṃgrāme   yā tvāṃ śastrair avikṣatam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    lakṣaṇaṃ caitad eveha   bʰavitā te narādʰipa
   lakṣaṇaṃ ca_etad eva_iha   bʰavitā te nara_adʰipa /
Halfverse: c    indra māleti vikʰyātaṃ   dʰanyam apratimaṃ mahat
   indra mālā_iti vikʰyātaṃ   dʰanyam apratimaṃ mahat /16/

Verse: 17  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    yaṣṭiṃ ca vaiṇavīṃ tasmai   dadau vr̥traniṣūdanaḥ
   yaṣṭiṃ ca vaiṇavīṃ tasmai   dadau vr̥tra-niṣūdanaḥ /
Halfverse: c    iṣṭapradānam uddiśya   śiṣṭānāṃ paripālinīm
   iṣṭa-pradānam uddiśya   śiṣṭānāṃ paripālinīm /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    tasyāḥ śakrasya pūjārtʰaṃ   bʰūmau bʰūmipatis tadā
   tasyāḥ śakrasya pūjā_artʰaṃ   bʰūmau bʰūmi-patis tadā /
Halfverse: c    praveśaṃ kārayām āsa   gate saṃvatsare tadā
   praveśaṃ kārayām āsa   gate saṃvatsare tadā /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    tataḥ prabʰr̥ti cādyāpi   yaṣṭyāḥ kṣitipa sattamaiḥ
   tataḥ prabʰr̥ti ca_adya_api   yaṣṭyāḥ kṣitipa sattamaiḥ /
Halfverse: c    praveśaḥ kriyate rājan   yatʰā tena pravartitaḥ
   praveśaḥ kriyate rājan   yatʰā tena pravartitaḥ /19/ [indra dʰvaja]

Verse: 20 
Halfverse: a    apare dyus tatʰā cāsyāḥ   kriyate uccʰrayo nr̥paiḥ
   apare dyus tatʰā ca_asyāḥ   kriyate\ uccʰrayo nr̥paiḥ /
Halfverse: c    alaṃkr̥tāyāḥ piṭakair   gandʰair mālyaiś ca bʰūṣaṇaiḥ
   alaṃkr̥tāyāḥ piṭakair   gandʰair mālyaiś ca bʰūṣaṇaiḥ /
Halfverse: e    mālyadāma parikṣiptā   vidʰivat kriyate 'pi ca
   mālya-dāma parikṣiptā   vidʰivat kriyate_api ca /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    bʰagavān pūjyate cātra   hāsyarūpeṇa śaṃkaraḥ
   bʰagavān pūjyate ca_atra   hāsya-rūpeṇa śaṃkaraḥ /
Halfverse: c    svayam eva gr̥hītena   vasoḥ prītyā mahātmanaḥ
   svayam eva gr̥hītena   vasoḥ prītyā mahātmanaḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    etāṃ pūjāṃ mahendras tu   dr̥ṣṭvā devakr̥tāṃ śubʰām
   etāṃ pūjāṃ mahā_indras tu   dr̥ṣṭvā deva-kr̥tāṃ śubʰām /
Halfverse: c    vasunā rājamukʰyena   prītimān abravīd vibʰuḥ
   vasunā rāja-mukʰyena   prītimān abravīd vibʰuḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    ye pūjayiṣyanti narā   rājānaś ca mahaṃ mama
   ye pūjayiṣyanti narā   rājānaś ca mahaṃ mama /
Halfverse: c    kārayiṣyanti ca mudā   yatʰā cedipatir nr̥paḥ
   kārayiṣyanti ca mudā   yatʰā cedi-patir nr̥paḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    teṣāṃ śrīr vijayaś caiva   sarāṣṭrāṇāṃ bʰaviṣyati
   teṣāṃ śrīr vijayaś caiva   sarāṣṭrāṇāṃ bʰaviṣyati /
Halfverse: c    tatʰā spʰīto janapado   muditaś ca bʰaviṣyati
   tatʰā spʰīto jana-pado   muditaś ca bʰaviṣyati /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    evaṃ mahātmanā tena   mahendreṇa narādʰipa
   evaṃ mahātmanā tena   mahā_indreṇa nara_adʰipa /
Halfverse: c    vasuḥ prītyā magʰavatā   mahārājo 'bʰisatkr̥taḥ
   vasuḥ prītyā magʰavatā   mahā-rājo_abʰisatkr̥taḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    utsavaṃ kārayiṣyanti   sadā śakrasya ye narāḥ
   utsavaṃ kārayiṣyanti   sadā śakrasya ye narāḥ /
Halfverse: c    bʰūmidānādibʰir dānair   yatʰā pūtā bʰavanti vai
   bʰūmi-dāna_ādibʰir dānair   yatʰā pūtā bʰavanti vai /
Halfverse: e    varadānamahāyajñais   tatʰā śakrotsavena te
   vara-dāna-mahā-yajñais   tatʰā śakra_utsavena te /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    saṃpūjito magʰavatā   vasuś cedipatis tadā
   saṃpūjito magʰavatā   vasuś cedi-patis tadā /
Halfverse: c    pālayām āsa dʰarmeṇa   cedistʰaḥ pr̥tʰivīm imām
   pālayām āsa dʰarmeṇa   cedistʰaḥ pr̥tʰivīm imām /
Halfverse: e    indra prītyā bʰūmipatiś   cakārendra mahaṃ vasuḥ
   indra prītyā bʰūmi-patiś   cakāra_indra mahaṃ vasuḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    putrāś cāsya mahāvīryāḥ   pañcāsann amitaujasaḥ
   putrāś ca_asya mahā-vīryāḥ   pañca_āsann amita_ojasaḥ /
Halfverse: c    nānā rājyeṣu ca sutān   sa samrāḍ abʰyaṣecayat
   nānā rājyeṣu ca sutān   sa samrāḍ abʰyaṣecayat /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    mahāratʰo magadʰa rāḍ   viśruto yo br̥hadratʰaḥ
   mahā-ratʰo magadʰa rāḍ   viśruto yo br̥had-ratʰaḥ /
Halfverse: c    pratyagrahaḥ kuśāmbaś ca   yam āhur maṇivāhanam
   pratyagrahaḥ kuśa_ambaś ca   yam āhur maṇi-vāhanam /
Halfverse: e    mac cʰillaś ca yaduś caiva   rājanyaś cāparājitaḥ
   mac cʰillaś ca yaduś caiva   rājanyaś ca_aparājitaḥ /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    ete tasya sutā rājan   rājarṣer bʰūri tejasaḥ
   ete tasya sutā rājan   rājarṣer bʰūri tejasaḥ /
Halfverse: c    nyaveśayan nāmabʰiḥ svais   te deśāṃś ca purāṇi ca
   nyaveśayan nāmabʰiḥ svais   te deśāṃś ca purāṇi ca /
Halfverse: e    vāsavāḥ pañca rājānaḥ   pr̥tʰag vaṃśāś ca śāśvatāḥ
   vāsavāḥ pañca rājānaḥ   pr̥tʰag vaṃśāś ca śāśvatāḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    vasantam indra prāsāde   ākāśe spʰāṭike ca tam
   vasantam indra prāsāde ākāśe spʰāṭike ca tam / ՙ
Halfverse: c    upatastʰur mahātmānaṃ   gandʰarvāpsaraso nr̥pam
   upatastʰur mahātmānaṃ   gandʰarva_apsaraso nr̥pam /
Halfverse: e    rājoparicarety evaṃ   nāma tasyātʰa viśrutam
   rāja_uparicara_ity evaṃ   nāma tasya_atʰa viśrutam /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    puropavāhinīṃ tasya   nadīṃ śuktimatīṃ giriḥ
   purā_upavāhinīṃ tasya   nadīṃ śuktimatīṃ giriḥ /
Halfverse: c    arautsīc cetanā yuktaḥ   kāmāt kolāhalaḥ kila
   arautsīc cetanā yuktaḥ   kāmāt kolāhalaḥ kila /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    giriṃ kolāhalaṃ taṃ tu   padā vasur atāḍayat
   giriṃ kolāhalaṃ taṃ tu   padā vasur atāḍayat /
Halfverse: c    niścakrāma nadī tena   prahāra vivareṇa sā
   niścakrāma nadī tena   prahāra vivareṇa sā /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    tasyāṃ nadyām ajanayan   mitʰunaṃ parvataḥ svayam
   tasyāṃ nadyām ajanayan   mitʰunaṃ parvataḥ svayam /
Halfverse: c    tasmād vimokṣaṇāt prītā   nadī rājñe nyavedayat
   tasmād vimokṣaṇāt prītā   nadī rājñe nyavedayat /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    yaḥ pumān abʰavat tatra   taṃ sa rājarṣisattamaḥ
   yaḥ pumān abʰavat tatra   taṃ sa rāja-r̥ṣi-sattamaḥ /
Halfverse: c    vasur vasu pradaś cakre   senāpatim ariṃdamam
   vasur vasu pradaś cakre   senā-patim ariṃ-damam /
Halfverse: e    cakāra patnīṃ kanyāṃ tu   dayitāṃ girikāṃ nr̥paḥ
   cakāra patnīṃ kanyāṃ tu   dayitāṃ girikāṃ nr̥paḥ /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    vasoḥ patnī tu girikā   kāmāt kāle nyavedayat
   vasoḥ patnī tu girikā   kāmāt kāle nyavedayat /
Halfverse: c    r̥tukālam anuprāptaṃ   snātā puṃsavane śuciḥ
   r̥tu-kālam anuprāptaṃ   snātā puṃ-savane śuciḥ /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    tad ahaḥ pitaraś cainam   ūcur jahi mr̥gān iti
   tad ahaḥ pitaraś ca_enam   ūcur jahi mr̥gān iti /
Halfverse: c    taṃ rājasattamaṃ prītās   tadā matimatāṃ varam
   taṃ rāja-sattamaṃ prītās   tadā matimatāṃ varam /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    sa pitr̥̄ṇāṃ niyogaṃ tam   avyatikramya pārtʰivaḥ
   sa pitr̥̄ṇāṃ niyogaṃ tam   avyatikramya pārtʰivaḥ /
Halfverse: c    cacāra mr̥gayāṃ kāmī   girikām eva saṃsmaran
   cacāra mr̥gayāṃ kāmī   girikām eva saṃsmaran /
Halfverse: e    atīva rūpasaṃpannāṃ   sākṣāc cʰriyam ivāparām
   atīva rūpa-saṃpannāṃ   sākṣāt śriyam iva_aparām /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    tasya retaḥ pracaskanda   carato rucire vane
   tasya retaḥ pracaskanda   carato rucire vane /
Halfverse: c    skanna mātraṃ ca tad reto   vr̥kṣapatreṇa bʰūmipaḥ
   skanna mātraṃ ca tad reto   vr̥kṣa-patreṇa bʰūmipaḥ /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    pratijagrāha mitʰyā me   na skaṃded reta ity uta
   pratijagrāha mitʰyā me   na skaṃded reta\ ity uta /
Halfverse: c    r̥tuś ca tasyā patnyā me   na mogʰaḥ syād iti prabʰuḥ
   r̥tuś ca tasyā patnyā me   na mogʰaḥ syād iti prabʰuḥ /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    saṃcintyaivaṃ tadā rājā   vicārya ca punaḥ punaḥ
   saṃcintya_evaṃ tadā rājā   vicārya ca punaḥ punaḥ /
Halfverse: c    amogʰatvaṃ ca vijñāya   retaso rājasattamaḥ
   amogʰatvaṃ ca vijñāya   retaso rāja-sattamaḥ /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    śukraprastʰāpane kālaṃ   mahiṣyāḥ prasamīkṣya saḥ
   śukra-prastʰāpane kālaṃ   mahiṣyāḥ prasamīkṣya saḥ /
Halfverse: c    abʰimantryātʰa tac cʰukram   ārāt tiṣṭʰantam āśugam
   abʰimantrya_atʰa tat śukram   ārāt tiṣṭʰantam āśugam /
Halfverse: e    sūkṣmadʰarmārtʰatattvajño   jñātvā śyenaṃ tato 'bravīt
   sūkṣma-dʰarma_artʰa-tattvajño   jñātvā śyenaṃ tato_abravīt /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    matpriyārtʰam idaṃ saumya   śukraṃ mama gr̥haṃ naya
   mat-priya_artʰam idaṃ saumya   śukraṃ mama gr̥haṃ naya /
Halfverse: c    girikāyāḥ prayaccʰāśu   tasyā hy ārtavam adya vai
   girikāyāḥ prayaccʰa_āśu   tasyā hy ārtavam adya vai /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    gr̥hītvā tat tadā śyenas   tūrṇam utpatya vegavān
   gr̥hītvā tat tadā śyenas   tūrṇam utpatya vegavān /
Halfverse: c    javaṃ paramam āstʰāya   pradudrāva vihaṃgamaḥ
   javaṃ paramam āstʰāya   pradudrāva vihaṃgamaḥ /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    tam apaśyad atʰāyāntaṃ   śyenaṃ śyenas tatʰāparaḥ
   tam apaśyad atʰa_āyāntaṃ   śyenaṃ śyenas tatʰā_aparaḥ /
Halfverse: c    abʰyadravac ca taṃ sadyo   dr̥ṣṭvaivāmiṣa śaṅkayā
   abʰyadravac ca taṃ sadyo   dr̥ṣṭvā_eva_āmiṣa śaṅkayā /45/

Verse: 46 
Halfverse: a    tuṇḍayuddʰam atʰākāśe   tāv ubʰau saṃpracakratuḥ
   tuṇḍa-yuddʰam atʰa_ākāśe   tāv ubʰau saṃpracakratuḥ /
Halfverse: c    yudʰyator apatad retas   tac cāpi yamunāmbʰasi
   yudʰyator apatad retas   tac ca_api yamunā_ambʰasi /46/

Verse: 47 
Halfverse: a    tatrādriketi vikʰyātā   brahmaśāpād varāpsarāḥ
   tatra_adrikā_iti vikʰyātā   brahma-śāpād vara_apsarāḥ /
Halfverse: c    mīnabʰāvam anuprāptā   babʰūva yamunā carī
   mīna-bʰāvam anuprāptā   babʰūva yamunā carī /47/

Verse: 48 
Halfverse: a    śyenapādaparibʰraṣṭaṃ   tad vīryam atʰa vāsavam
   śyena-pāda-paribʰraṣṭaṃ   tad vīryam atʰa vāsavam /
Halfverse: c    jagrāha tarasopetya   sādrikā matsyarūpiṇī
   jagrāha tarasā_upetya   sā_adrikā matsya-rūpiṇī /48/

Verse: 49 
Halfverse: a    kadā cid atʰa matsīṃ tāṃ   babandʰur matsyajīvinaḥ
   kadācid atʰa matsīṃ tāṃ   babandʰur matsya-jīvinaḥ /
Halfverse: c    māse ca daśame prāpte   tadā bʰaratasattama
   māse ca daśame prāpte   tadā bʰarata-sattama /
Halfverse: e    ujjahnur udarāt tasyāḥ   strīpumāṃsaṃ ca mānuṣam
   ujjahnur udarāt tasyāḥ   strī-pumāṃsaṃ ca mānuṣam /49/ [ujjajñur?]

Verse: 50 
Halfverse: a    āścaryabʰūtaṃ matvā tad   rājñas te pratyavedayan
   āścarya-bʰūtaṃ matvā tad   rājñas te pratyavedayan /
Halfverse: c    kāye matsyā imau rājan   saṃbʰūtau mānuṣāv iti
   kāye matsyā\ imau rājan   saṃbʰūtau mānuṣāv iti /50/ ՙ

Verse: 51 
Halfverse: a    tayoḥ pumāṃsaṃ jagrāha   rājoparicaras tadā
   tayoḥ pumāṃsaṃ jagrāha   rājā_uparicaras tadā /
Halfverse: c    sa matsyo nāma rājāsīd   dʰārmikaḥ satyasaṃgaraḥ
   sa matsyo nāma rājā_āsīd   dʰārmikaḥ satya-saṃgaraḥ /51/

Verse: 52 
Halfverse: a    sāpsarā muktaśāpā ca   kṣaṇena samapadyata
   sā_apsarā mukta-śāpā ca   kṣaṇena samapadyata /
Halfverse: c    puroktā yā bʰagavatā   tiryagyonigatā śubʰe
   purā_uktā yā bʰagavatā   tiryag-yoni-gatā śubʰe /
Halfverse: e    mānuṣau janayitvā tvaṃ   śāpamokṣam avāpsyasi
   mānuṣau janayitvā tvaṃ   śāpa-mokṣam avāpsyasi /52/

Verse: 53 
Halfverse: a    tataḥ sā janayitvā tau   viśastā matsyagʰātinā
   tataḥ sā janayitvā tau   viśastā matsya-gʰātinā /
Halfverse: c    saṃtyajya matsyarūpaṃ sā   divyaṃ rūpam avāpya ca
   saṃtyajya matsya-rūpaṃ sā   divyaṃ rūpam avāpya ca /
Halfverse: e    siddʰarṣicāraṇapatʰaṃ   jagāmātʰa varāpsarāḥ
   siddʰa-r̥ṣi-cāraṇa-patʰaṃ   jagāma_atʰa vara_apsarāḥ /53/

Verse: 54 
Halfverse: a    yā kanyā duhitā tasyā   matsyā matsyasagandʰinī
   yā kanyā duhitā tasyā   matsyā matsya-sagandʰinī /
Halfverse: c    rājñā dattātʰa dāśāya   iyaṃ tava bʰavatv iti
   rājñā dattā_atʰa dāśāya iyaṃ tava bʰavatv iti /
Halfverse: e    rūpasattvasamāyuktā   sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ
   rūpa-sattva-samāyuktā   sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ /54/

Verse: 55 
Halfverse: a    sā tu satyavatī nāma   matsyagʰāty abʰisaṃśrayāt
   sā tu satyavatī nāma   matsya-gʰāty abʰisaṃśrayāt /
Halfverse: c    āsīn matsyasagandʰaiva   kaṃ cit kālaṃ śucismitā
   āsīn matsya-sagandʰā_eva   kaṃcit kālaṃ śuci-smitā /55/

Verse: 56 
Halfverse: a    śuśrūṣārtʰaṃ pitur nāvaṃ   tāṃ tu vāhayatīṃ jale
   śuśrūṣa_artʰaṃ pitur nāvaṃ   tāṃ tu vāhayatīṃ jale /
Halfverse: c    tīrtʰayātrāṃ parikrāmann   apaśyad vai parāśaraḥ
   tīrtʰa-yātrāṃ parikrāmann   apaśyad vai parāśaraḥ /56/

Verse: 57 
Halfverse: a    atīva rūpasaṃpannāṃ   siddʰānām api kāṅkṣitām
   atīva rūpa-saṃpannāṃ   siddʰānām api kāṅkṣitām /
Halfverse: c    dr̥ṣṭvaiva ca sa tān dʰīmāṃś   cakame cārudarśanām
   dr̥ṣṭvā_eva ca sa tān dʰīmāṃś   cakame cāru-darśanām /
Halfverse: e    vidvāṃs tāṃ vāsavīṃ kanyāṃ   kāryavān munipuṃgavaḥ
   vidvāṃs tāṃ vāsavīṃ kanyāṃ   kāryavān muni-puṃgavaḥ /57/

Verse: 58 
Halfverse: a    sābravīt paśya bʰagavan   pārāvāre r̥ṣīn stʰitān
   sā_abravīt paśya bʰagavan   pārāvāre\ r̥ṣīn stʰitān / ՙ
Halfverse: c    āvayor dr̥śyator ebʰiḥ   katʰaṃ nu syāṃ samāgamaḥ
   āvayor dr̥śyator ebʰiḥ   katʰaṃ nu syāṃ samāgamaḥ /58/

Verse: 59 
Halfverse: a    evaṃ tayokto bʰagavān   nīhāram asr̥jat prabʰuḥ
   evaṃ tayā_ukto bʰagavān   nīhāram asr̥jat prabʰuḥ /
Halfverse: c    yena deśaḥ sa sarvas tu   tamo bʰūta ivābʰavat
   yena deśaḥ sa sarvas tu   tamo bʰūta\ iva_abʰavat /59/

Verse: 60 
Halfverse: a    dr̥ṣṭvā sr̥ṣṭaṃ tu nīhāraṃ   tatas taṃ paramarṣiṇā
   dr̥ṣṭvā sr̥ṣṭaṃ tu nīhāraṃ   tatas taṃ parama-r̥ṣiṇā /
Halfverse: c    vismitā cābravīt kanyā   vrīḍitā ca manasvinī
   vismitā ca_abravīt kanyā   vrīḍitā ca manasvinī /60/

Verse: 61 
Halfverse: a    viddʰi māṃ bʰagavan kanyāṃ   sadā pitr̥vaśānugām
   viddʰi māṃ bʰagavan kanyāṃ   sadā pitr̥-vaśa_anugām /
Halfverse: c    tvat saṃyogāc ca duṣyeta   kanyā bʰāvo mamānagʰa
   tvat saṃyogāc ca duṣyeta   kanyā bʰāvo mama_anagʰa /61/

Verse: 62 
Halfverse: a    kanyātve dūṣite cāpi   katʰaṃ śakṣye dvijottama
   kanyātve dūṣite ca_api   katʰaṃ śakṣye dvija_uttama /
Halfverse: c    gantuṃ gr̥haṃ gr̥he cāhaṃ   dʰīman na stʰātum utsahe
   gantuṃ gr̥haṃ gr̥he ca_ahaṃ   dʰīman na stʰātum utsahe /
Halfverse: e    etat saṃcintya bʰagavan   vidʰatsva yad anantaram
   etat saṃcintya bʰagavan   vidʰatsva yad anantaram /62/

Verse: 63 
Halfverse: a    evam uktavatīṃ tāṃ tu   prītimān r̥ṣisattamaḥ
   evam uktavatīṃ tāṃ tu   prītimān r̥ṣi-sattamaḥ /
Halfverse: c    uvāca matpriyaṃ kr̥tvā   kanyaiva tvaṃ bʰaviṣyasi
   uvāca mat-priyaṃ kr̥tvā   kanyā_eva tvaṃ bʰaviṣyasi /63/

Verse: 64 
Halfverse: a    vr̥ṇīṣva ca varaṃ bʰīru   yaṃ tvam iccʰasi bʰāmini
   vr̥ṇīṣva ca varaṃ bʰīru   yaṃ tvam iccʰasi bʰāmini /
Halfverse: c    vr̥tʰā hina prasādo me   bʰūtapūrvaḥ śucismite
   vr̥tʰā hina prasādo me   bʰūta-pūrvaḥ śuci-smite /64/

Verse: 65 
Halfverse: a    evam uktā varaṃ vavre   gātrasaugandʰyam uttamam
   evam uktā varaṃ vavre   gātra-saugandʰyam uttamam /
Halfverse: c    sa cāsyai bʰagavān prādān   manasaḥ kāṅkṣitaṃ prabʰuḥ
   sa ca_asyai bʰagavān prādān   manasaḥ kāṅkṣitaṃ prabʰuḥ /65/

Verse: 66 
Halfverse: a    tato labdʰavarā prītā   strībʰāvaguṇabʰūṣitā
   tato labdʰa-varā prītā   strī-bʰāva-guṇa-bʰūṣitā /
Halfverse: c    jagāma saha saṃsargam   r̥ṣiṇādbʰuta karmaṇā
   jagāma saha saṃsargam   r̥ṣiṇā_adbʰuta karmaṇā /66/

Verse: 67 
Halfverse: a    tena gandʰavatīty eva   nāmāsyāḥ pratʰitaṃ bʰuvi
   tena gandʰavatī_ity eva   nāma_asyāḥ pratʰitaṃ bʰuvi /
Halfverse: c    tasyās tu yojanād gandʰam   ājigʰranti narā bʰuvi
   tasyās tu yojanād gandʰam   ājigʰranti narā bʰuvi /67/

Verse: 68 
Halfverse: a    tato yojanagandʰeti   tasyā nāma pariśrutam
   tato yojana-gandʰā_iti   tasyā nāma pariśrutam /
Halfverse: c    parāśaro 'pi bʰagavāñ   jagāma svaṃ niveśanam
   parāśaro_api bʰagavān   jagāma svaṃ niveśanam /68/

Verse: 69 
Halfverse: a    iti satyavatī hr̥ṣṭā   labdʰvā varam anuttamam
   iti satyavatī hr̥ṣṭā   labdʰvā varam anuttamam /
Halfverse: c    parāśareṇa saṃyuktā   sadyo garbʰaṃ suṣāva sā
   parāśareṇa saṃyuktā   sadyo garbʰaṃ suṣāva sā /
Halfverse: e    jajñe ca yamunā dvīpe   pārāśaryaḥ savīryavān
   jajñe ca yamunā dvīpe   pārāśaryaḥ savīryavān /69/

Verse: 70 
Halfverse: a    sa mātaram upastʰāya   tapasy eva mano dadʰe
   sa mātaram upastʰāya   tapasy eva mano dadʰe /
Halfverse: c    smr̥to 'haṃ darśayiṣyāmi   kr̥tyeṣv iti ca so 'bravīt
   smr̥to_ahaṃ darśayiṣyāmi   kr̥tyeṣv iti ca so_abravīt /70/

Verse: 71 
Halfverse: a    evaṃ dvaipāyano jajñe   satyavatyāṃ parāśarāt
   evaṃ dvaipāyano jajñe   satyavatyāṃ parāśarāt /
Halfverse: c    dvīpe nyastaḥ sa yad bālas   tasmād dvaipāyano 'bʰavat
   dvīpe nyastaḥ sa yad bālas   tasmād dvaipāyano_abʰavat /71/

Verse: 72 
Halfverse: a    pādāpasāriṇaṃ dʰarmaṃ   vidvān sa tu yuge yuge
   pāda_apasāriṇaṃ dʰarmaṃ   vidvān sa tu yuge yuge /
Halfverse: c    āyuḥ śaktiṃ ca martyānāṃ   yugānugam avekṣya ca
   āyuḥ śaktiṃ ca martyānāṃ   yuga_anugam avekṣya ca /72/

Verse: 73 
Halfverse: a    brahmaṇo brāhmaṇānāṃ ca   tatʰānugraha kāmyayā
   brahmaṇo brāhmaṇānāṃ ca   tatʰā_anugraha kāmyayā /
Halfverse: c    vivyāsa vedān yasmāc ca   tasmād vyāsa iti smr̥taḥ
   vivyāsa vedān yasmāc ca   tasmād vyāsa\ iti smr̥taḥ /73/

Verse: 74 
Halfverse: a    vedān adʰyāpayām āsa   mahābʰārata pañcamān
   vedān adʰyāpayām āsa   mahā-bʰārata pañcamān /
Halfverse: c    sumantuṃ jaiminiṃ pailaṃ   śukaṃ caiva svam ātmajam
   sumantuṃ jaiminiṃ pailaṃ   śukaṃ caiva svam ātmajam /74/

Verse: 75 
Halfverse: a    prabʰur variṣṭʰo varado   vaiśampāyanam eva ca
   prabʰur variṣṭʰo varado   vaiśampāyanam eva ca /
Halfverse: c    saṃhitās taiḥ pr̥tʰaktvena   bʰāratasya prakāśitāḥ
   saṃhitās taiḥ pr̥tʰaktvena   bʰāratasya prakāśitāḥ /75/

Verse: 76 
Halfverse: a    tatʰā bʰīṣmaḥ śāntanavo   gaṅgāyām amitadyutiḥ
   tatʰā bʰīṣmaḥ śāntanavo   gaṅgāyām amita-dyutiḥ /
Halfverse: c    vasu vīryāt samabʰavan   mahāvīryo mahāyaśāḥ
   vasu vīryāt samabʰavan   mahā-vīryo mahā-yaśāḥ /76/ ՙ

Verse: 77 
Halfverse: a    śūle protaḥ purāṇarṣir   acoraś coraśaṅkayā
   śūle protaḥ purāṇa-r̥ṣir   acoraś cora-śaṅkayā /
Halfverse: c    aṇī māṇḍavya iti vai   vikʰyātaḥ sumahāyaśāḥ
   aṇī māṇḍavya\ iti vai   vikʰyātaḥ sumahā-yaśāḥ /77/

Verse: 78 
Halfverse: a    sa dʰarmam āhūya purā   maharṣir idam uktavān
   sa dʰarmam āhūya purā   maharṣir idam uktavān /
Halfverse: c    iṣīkayā mayā bālyād   ekā viddʰā śakuntikā
   iṣīkayā mayā bālyād   ekā viddʰā śakuntikā /78/

Verse: 79 
Halfverse: a    tat kilbiṣaṃ smare dʰarmanānyat   pāpam ahaṃ smare
   tat kilbiṣaṃ smare dʰarma-na_anyat   pāpam ahaṃ smare /
Halfverse: c    tan me sahasrasamitaṃ   kasmān nehājayat tapaḥ
   tan me sahasra-samitaṃ   kasmān na_iha_ajayat tapaḥ /79/

Verse: 80 
Halfverse: a    garīyān brāhmaṇavadʰaḥ   sarvabʰūtavadʰād yataḥ
   garīyān brāhmaṇa-vadʰaḥ   sarva-bʰūta-vadʰād yataḥ /
Halfverse: c    tasmāt tvaṃ kilbiṣād asmāc   cʰūdra yonau janiṣyasi
   tasmāt tvaṃ kilbiṣād asmāt   śūdra yonau janiṣyasi /80/

Verse: 81 
Halfverse: a    tena śāpena dʰarmo 'pi   śūdrayonāv ajāyata
   tena śāpena dʰarmo_api   śūdra-yonāv ajāyata /
Halfverse: c    vidvān vidura rūpeṇa   dʰārmī tanur akilbiṣī
   vidvān vidura rūpeṇa   dʰārmī tanur akilbiṣī /81/

Verse: 82 
Halfverse: a    saṃjayo munikalpas tu   jajñe sūto gavalgaṇāt
   saṃjayo muni-kalpas tu   jajñe sūto gavalgaṇāt /
Halfverse: c    sūryāc ca kunti kanyāyāṃ   jajñe karṇo mahāratʰaḥ
   sūryāc ca kunti kanyāyāṃ   jajñe karṇo mahā-ratʰaḥ /
Halfverse: e    sahajaṃ kavacaṃ vibʰrat   kuṇḍaloddyotitānanaḥ
   sahajaṃ kavacaṃ vibʰrat   kuṇḍala_uddyotita_ānanaḥ /82/

Verse: 83 
Halfverse: a    anugrahārtʰaṃ lokānāṃ   viṣṇur lokanamaskr̥taḥ
   anugraha_artʰaṃ lokānāṃ   viṣṇur loka-namas-kr̥taḥ /
Halfverse: c    vasudevāt tu devakyāṃ   prādurbʰūto mahāyaśāḥ
   vasudevāt tu devakyāṃ   prādur-bʰūto mahā-yaśāḥ /83/ ՙ

Verse: 84 
Halfverse: a    anādi nidʰano devaḥ   sa kartā jagataḥ prabʰuḥ
   anādi nidʰano devaḥ   sa kartā jagataḥ prabʰuḥ /
Halfverse: c    avyaktam akṣaraṃ brahma   pradʰānaṃ nirguṇātmakam
   avyaktam akṣaraṃ brahma   pradʰānaṃ nirguṇa_ātmakam /84/

Verse: 85 
Halfverse: a    ātmānam avyayaṃ caiva   prakr̥tiṃ prabʰavaṃ param
   ātmānam avyayaṃ caiva   prakr̥tiṃ prabʰavaṃ param /
Halfverse: c    puruṣaṃ viśvakarmāṇaṃ   sattvayogaṃ dʰruvākṣaram
   puruṣaṃ viśva-karmāṇaṃ   sattva-yogaṃ dʰruva_akṣaram /85/

Verse: 86 
Halfverse: a    anantam acalaṃ devaṃ   haṃsaṃ nārāyaṇaṃ prabʰum
   anantam acalaṃ devaṃ   haṃsaṃ nārāyaṇaṃ prabʰum /
Halfverse: c    dʰātāram ajaraṃ nityaṃ   tam āhuḥ param avyayam
   dʰātāram ajaraṃ nityaṃ   tam āhuḥ param avyayam /86/

Verse: 87 
Halfverse: a    puruṣaḥ sa vibʰuḥ kartā   sarvabʰūtapitāmahaḥ
   puruṣaḥ sa vibʰuḥ kartā   sarva-bʰūta-pitāmahaḥ /
Halfverse: c    dʰarmasaṃvardʰanārtʰāya   prajajñe 'ndʰakavr̥ṣṇiṣu
   dʰarma-saṃvardʰana_artʰāya   prajajñe_andʰaka-vr̥ṣṇiṣu /87/

Verse: 88 
Halfverse: a    astrajñau tu mahāvīryau   sarvaśastraviśāradau
   astrajñau tu mahā-vīryau   sarva-śastra-viśāradau /
Halfverse: c    sātyakiḥ kr̥tavarmā ca   nārāyaṇam anuvratau
   sātyakiḥ kr̥ta-varmā ca   nārāyaṇam anuvratau /
Halfverse: e    satyakād dʰr̥dikāc caiva   jajñāte 'straviśāradau
   satyakādd^hr̥dikāc caiva   jajñāte_astra-viśāradau /88/

Verse: 89 
Halfverse: a    bʰaradvājasya ca skannaṃ   droṇyāṃ śukram avardʰata
   bʰaradvājasya ca skannaṃ   droṇyāṃ śukram avardʰata /
Halfverse: c    maharṣer ugratapasas   tasmād droṇo vyajāyata
   maharṣer ugra-tapasas   tasmād droṇo vyajāyata /89/

Verse: 90 
Halfverse: a    gautamān mitʰunaṃ jajñe   śarastambāc cʰaradvataḥ
   gautamān mitʰunaṃ jajñe   śara-stambāt śaradvataḥ /
Halfverse: c    aśvattʰāmnaś ca jananī   kr̥paś caiva mahābalaḥ
   aśvattʰāmnaś ca jananī   kr̥paś caiva mahā-balaḥ /
Halfverse: e    aśvattʰāmā tato jajñe   droṇād astrabʰr̥tāṃ varaḥ
   aśvattʰāmā tato jajñe   droṇād astra-bʰr̥tāṃ varaḥ /90/

Verse: 91 
Halfverse: a    tatʰaiva dʰr̥ṣṭadyumno 'pi   sākṣād agnisamadyutiḥ
   tatʰaiva dʰr̥ṣṭadyumno_api   sākṣād agni-sama-dyutiḥ /
Halfverse: c    vaitāne karmaṇi tate   pāvakāt samajāyata
   vaitāne karmaṇi tate   pāvakāt samajāyata /
Halfverse: e    vīro droṇa vināśāya   dʰanuṣā saha vīryavān
   vīro droṇa vināśāya   dʰanuṣā saha vīryavān /91/

Verse: 92 
Halfverse: a    tatʰaiva vedyāṃ kr̥ṣṇāpi   jajñe tejasvinī śubʰā
   tatʰaiva vedyāṃ kr̥ṣṇā_api   jajñe tejasvinī śubʰā /
Halfverse: c    vibʰrājamānā vapuṣā   bibʰratī rūpam uttamam
   vibʰrājamānā vapuṣā   bibʰratī rūpam uttamam /92/

Verse: 93 
Halfverse: a    prahrāda śiṣyo nagnajit   subalaś cābʰavat tataḥ
   prahrāda śiṣyo nagnajit   subalaś ca_abʰavat tataḥ /
Halfverse: c    tasya prajā dʰarmahantrī   jajñe deva prakopanāt
   tasya prajā dʰarma-hantrī   jajñe deva prakopanāt /93/

Verse: 94 
Halfverse: a    gāndʰārarājaputro 'bʰūc   cʰakuniḥ saubalas tatʰā
   gāndʰāra-rāja-putro_abʰūt   śakuniḥ saubalas tatʰā /
Halfverse: c    duryodʰanasya mātā ca   jajñāte 'rtʰavidāv ubʰau
   duryodʰanasya mātā ca   jajñāte_artʰavidāv ubʰau /94/

Verse: 95 
Halfverse: a    kr̥ṣṇadvaipāyanāj jajñe   dʰr̥tarāṣṭro janeśvaraḥ
   kr̥ṣṇa-dvaipāyanāj jajñe   dʰr̥tarāṣṭro jana_īśvaraḥ /
Halfverse: c    kṣetre vicitravīryasya   pāṇḍuś caiva mahābalaḥ
   kṣetre vicitra-vīryasya   pāṇḍuś caiva mahā-balaḥ /95/

Verse: 96 
Halfverse: a    pāṇḍos tu jajñire pañca   putrā devasamāḥ pr̥tʰak
   pāṇḍos tu jajñire pañca   putrā deva-samāḥ pr̥tʰak /
Halfverse: c    dvayoḥ striyor guṇajyeṣṭʰas   teṣām āsīd yudʰiṣṭʰiraḥ
   dvayoḥ striyor guṇa-jyeṣṭʰas   teṣām āsīd yudʰiṣṭʰiraḥ /96/

Verse: 97 
Halfverse: a    dʰarmād yudʰiṣṭʰiro jajñe   mārutāt tu vr̥kodaraḥ
   dʰarmād yudʰiṣṭʰiro jajñe   mārutāt tu vr̥kodaraḥ /
Halfverse: c    indrād dʰanaṃjayaḥ śrīmān   sarvaśastrabʰr̥tāṃ varaḥ
   indrād dʰanaṃ-jayaḥ śrīmān   sarva-śastra-bʰr̥tāṃ varaḥ /97/

Verse: 98 
Halfverse: a    jajñāte rūpasaṃpannāv   aśvibʰyāṃ tu yamāv ubʰau
   jajñāte rūpa-saṃpannāv   aśvibʰyāṃ tu yamāv ubʰau /
Halfverse: c    nakulaḥ sahadevaś ca   guruśuśrūṣaṇe ratau
   nakulaḥ sahadevaś ca   guru-śuśrūṣaṇe ratau /98/

Verse: 99 
Halfverse: a    tatʰā putraśataṃ jajñe   dʰr̥tarāṣṭrasya dʰīmataḥ
   tatʰā putra-śataṃ jajñe   dʰr̥tarāṣṭrasya dʰīmataḥ /
Halfverse: c    duryodʰanaprabʰr̥tayo   yuyutsuḥ karaṇas tatʰā
   duryodʰana-prabʰr̥tayo   yuyutsuḥ karaṇas tatʰā /99/

Verse: 100 
Halfverse: a    abʰimanyuḥ subʰadrāyām   arjunād abʰyajāyata
   abʰimanyuḥ subʰadrāyām   arjunād abʰyajāyata /
Halfverse: c    svastīyo vāsudevasya   pautraḥ pāṇḍor mahātmanaḥ
   svastīyo vāsudevasya   pautraḥ pāṇḍor mahātmanaḥ /100/

Verse: 101 
Halfverse: a    pāṇḍavebʰyo 'pi pañcabʰyaḥ   kr̥ṣṇāyāṃ pañca jajñire
   pāṇḍavebʰyo_api pañcabʰyaḥ   kr̥ṣṇāyāṃ pañca jajñire /
Halfverse: c    kumārā rūpasaṃpannāḥ   sarvaśastraviśāradāḥ
   kumārā rūpa-saṃpannāḥ   sarva-śastra-viśāradāḥ /101/

Verse: 102 
Halfverse: a    prativindʰyo yudʰiṣṭʰirāt   suta somo vr̥kodarāt
   prativindʰyo yudʰiṣṭʰirāt   suta somo vr̥kodarāt /
Halfverse: c    arjunāc cʰruta kīrtis tu   śatānīkas tu nākuliḥ
   arjunāt śruta kīrtis tu   śata_anīkas tu nākuliḥ /102/

Verse: 103 
Halfverse: a    tatʰaiva sahadevāc ca   śrutasenaḥ pratāpavān
   tatʰaiva sahadevāc ca   śruta-senaḥ pratāpavān /
Halfverse: c    hiḍimbāyāṃ ca bʰīmena   vane jajñe gʰaṭotkacaḥ
   hiḍimbāyāṃ ca bʰīmena   vane jajñe gʰaṭa_utkacaḥ /103/

Verse: 104 
Halfverse: a    śikʰaṇḍī drupadāj jajñe   kanyā putratvam āgatā
   śikʰaṇḍī drupadāj jajñe   kanyā putratvam āgatā /
Halfverse: c    yāṃ yakṣaḥ puruṣaṃ cakre   stʰūṇaḥ priyacikīrṣayā
   yāṃ yakṣaḥ puruṣaṃ cakre   stʰūṇaḥ priya-cikīrṣayā /104/

Verse: 105 
Halfverse: a    kurūṇāṃ vigrahe tasmin   samāgaccʰan bahūny atʰa
   kurūṇāṃ vigrahe tasmin   samāgaccʰan bahūny atʰa /
Halfverse: c    rājñāṃ śatasahasrāṇi   yotsyamānāni saṃyuge
   rājñāṃ śata-sahasrāṇi   yotsyamānāni saṃyuge /105/

Verse: 106 
Halfverse: a    teṣām aparimeyāni   nāmadʰeyāni sarvaśaḥ
   teṣām aparimeyāni   nāmadʰeyāni sarvaśaḥ /
Halfverse: c    na śakyaṃ parisaṃkʰyātuṃ   varṣāṇām ayutair api
   na śakyaṃ parisaṃkʰyātuṃ   varṣāṇām ayutair api /
Halfverse: e    ete tu kīrtitā mukʰyā   yair ākʰyānam idaṃ tatam
   ete tu kīrtitā mukʰyā   yair ākʰyānam idaṃ tatam /106/ (E)106



Chapter: 58 
Adhyāya 58


Verse: 1  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    ya ete kīrtitā brahman   ye cānye nānukīrtitāḥ
   ya\ ete kīrtitā brahman   ye ca_anye na_anukīrtitāḥ /
Halfverse: c    samyak tāñ śrotum iccʰāmi   rājñaś cānyān suvarcasaḥ
   samyak tān śrotum iccʰāmi   rājñaś ca_anyān suvarcasaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    yadartʰam iha saṃbʰūtā   devakalpā mahāratʰāḥ
   yad-artʰam iha saṃbʰūtā   deva-kalpā mahā-ratʰāḥ /
Halfverse: c    bʰuvi tan me mahābʰāga   samyag ākʰyātum arhasi
   bʰuvi tan me mahā-bʰāga   samyag ākʰyātum arhasi /2/

Verse: 3  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    rahasyaṃ kʰalv idaṃ rājan   devānām iti naḥ śrutam
   rahasyaṃ kʰalv idaṃ rājan   devānām iti naḥ śrutam /
Halfverse: c    tat tu te katʰayiṣyāmi   namaskr̥tvā svayaṃ bʰuve
   tat tu te katʰayiṣyāmi   namas-kr̥tvā svayaṃ bʰuve /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    triḥ saptakr̥tvaḥ pr̥tʰivīṃ   kr̥tvā niḥkṣatriyāṃ purā
   triḥ sapta-kr̥tvaḥ pr̥tʰivīṃ   kr̥tvā niḥkṣatriyāṃ purā / ՙ
Halfverse: c    jāmadagnyas tapas tepe   mahendre parvatottame
   jāmadagnyas tapas tepe   mahā_indre parvata_uttame /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tadā niḥkṣatriye loke   bʰārgaveṇa kr̥te sati
   tadā niḥkṣatriye loke   bʰārgaveṇa kr̥te sati /
Halfverse: c    brāhmaṇān kṣatriyā rājan   garbʰārtʰinyo 'bʰicakramuḥ
   brāhmaṇān kṣatriyā rājan   garbʰa_artʰinyo_abʰicakramuḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    tābʰiḥ saha samāpetur   brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ
   tābʰiḥ saha samāpetur   brāhmaṇāḥ saṃśita-vratāḥ /
Halfverse: c    r̥tāv r̥tau naravyāgʰra   na kāmān nānr̥tau tatʰā
   r̥tāv r̥tau nara-vyāgʰra   na kāmān na_anr̥tau tatʰā /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    tebʰyas tu lebʰire garbʰān   kṣatriyās tāḥ sahasraśaḥ
   tebʰyas tu lebʰire garbʰān   kṣatriyās tāḥ sahasraśaḥ /
Halfverse: c    tataḥ suṣuvire rājan   kṣatriyān vīryasaṃmatān
   tataḥ suṣuvire rājan   kṣatriyān vīrya-saṃmatān /
Halfverse: e    kumārāṃś ca kumārīś ca   punaḥ kṣatrābʰivr̥ddʰaye
   kumārāṃś ca kumārīś ca   punaḥ kṣatra_abʰivr̥ddʰaye /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    evaṃ tad brāhmaṇaiḥ kṣatraṃ   kṣatriyāsu tapasvibʰiḥ
   evaṃ tad brāhmaṇaiḥ kṣatraṃ   kṣatriyāsu tapasvibʰiḥ /
Halfverse: c    jātam r̥dʰyata dʰarmeṇa   sudīrgʰeṇāyuṣānvitam
   jātam r̥dʰyata dʰarmeṇa   sudīrgʰeṇa_āyuṣā_anvitam /
Halfverse: e    catvāro 'pi tadā varṇā   babʰūvur brāhmaṇottarāḥ
   catvāro_api tadā varṇā   babʰūvur brāhmaṇa_uttarāḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    abʰyagaccʰann r̥tau nārīṃ   na kāmān nānr̥tau tatʰā
   abʰyagaccʰann r̥tau nārīṃ   na kāmān na_anr̥tau tatʰā /
Halfverse: c    tatʰaivānyāni bʰūtāni   tiryagyonigatāny api
   tatʰaiva_anyāni bʰūtāni   tiryag-yoni-gatāny api /
Halfverse: e    r̥tau dārāṃś ca gaccʰanti   tadā sma bʰaratarṣabʰa
   r̥tau dārāṃś ca gaccʰanti   tadā sma bʰarata-r̥ṣabʰa /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tato 'vardʰanta dʰarmeṇa   sahasraśatajīvinaḥ
   tato_avardʰanta dʰarmeṇa   sahasra-śata-jīvinaḥ /
Halfverse: c    tāḥ prajāḥ pr̥tʰivīpāla   dʰarmavrataparāyaṇāḥ
   tāḥ prajāḥ pr̥tʰivī-pāla   dʰarma-vrata-parāyaṇāḥ / ՙ
Halfverse: e    ādʰibʰir vyādʰibʰiś caiva   vimuktāḥ sarvaśo narāḥ
   ādʰibʰir vyādʰibʰiś caiva   vimuktāḥ sarvaśo narāḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    atʰemāṃ sāgarāpāṅgāṃ   gāṃ gajendra gatākʰilām
   atʰa_imāṃ sāgara_apāṅgāṃ   gāṃ gaja_indra gata_akʰilām /
Halfverse: c    adʰyatiṣṭʰat punaḥ kṣatraṃ   saśailavanakānanām
   adʰyatiṣṭʰat punaḥ kṣatraṃ   saśaila-vana-kānanām /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    praśāsati punaḥ kṣatre   dʰarmeṇemāṃ vasuṃdʰarām
   praśāsati punaḥ kṣatre   dʰarmeṇa_imāṃ vasuṃ-dʰarām /
Halfverse: c    brāhmaṇādyās tadā varṇā   lebʰire mudam uttamām
   brāhmaṇa_ādyās tadā varṇā   lebʰire mudam uttamām /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    kāmakrodʰodbʰavān doṣān   nirasya ca narādʰipāḥ
   kāma-krodʰa_udbʰavān doṣān   nirasya ca nara_adʰipāḥ /
Halfverse: c    daṇḍaṃ daṇḍyeṣu dʰarmeṇa   praṇayanto 'nvapālayan
   daṇḍaṃ daṇḍyeṣu dʰarmeṇa   praṇayanto_anvapālayan /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    tatʰā dʰarmapare kṣatre   sahasrākṣaḥ śatakratuḥ
   tatʰā dʰarma-pare kṣatre   sahasra_akṣaḥ śata-kratuḥ /
Halfverse: c    svādu deśe ca kāle ca   vavarṣāpyāyayan prajāḥ
   svādu deśe ca kāle ca   vavarṣa_āpyāyayan prajāḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    na bāla eva mriyate   tadā kaś cin narādʰipa
   na bāla\ eva mriyate   tadā kaścin nara_adʰipa /
Halfverse: c    na ca striyaṃ prajānāti   kaś cid aprāptayauvanaḥ
   na ca striyaṃ prajānāti   kaścid aprāpta-yauvanaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    evam āyuṣmatībʰis tu   prajābʰir bʰaratarṣabʰa
   evam āyuṣmatībʰis tu   prajābʰir bʰarata-r̥ṣabʰa /
Halfverse: c    iyaṃ sāgaraparyantā   samāpūryata medinī
   iyaṃ sāgara-paryantā   samāpūryata medinī /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    ījire ca mahāyajñaiḥ   kṣatriyā bahu dakṣiṇaiḥ
   ījire ca mahā-yajñaiḥ   kṣatriyā bahu dakṣiṇaiḥ /
Halfverse: c    sāṅgopaniṣadān vedān   viprāś cādʰīyate tadā
   sāṅga_upaniṣadān vedān   viprāś ca_adʰīyate tadā /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    na ca vikrīṇate brahma   brāhmaṇāḥ sma tadā nr̥pa
   na ca vikrīṇate brahma   brāhmaṇāḥ sma tadā nr̥pa /
Halfverse: c    na ca śūdra samābʰyāśe   vedān uccārayanty uta
   na ca śūdra samābʰyāśe   vedān uccārayanty uta /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    kārayantaḥ kr̥ṣiṃ gobʰis   tatʰā vaiśyāḥ kṣitāv iha
   kārayantaḥ kr̥ṣiṃ gobʰis   tatʰā vaiśyāḥ kṣitāv iha /
Halfverse: c    na gām ayuñjanta dʰuri   kr̥śāṅgāś cāpy ajīvayan
   na gām ayuñjanta dʰuri   kr̥śa_aṅgāś ca_apy ajīvayan /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    pʰenapāṃś ca tatʰā vatsān   na duhanti sma mānavāḥ
   pʰenapāṃś ca tatʰā vatsān   na duhanti sma mānavāḥ /
Halfverse: c    na kūṭamānair vaṇijaḥ   paṇyaṃ vikrīṇate tadā
   na kūṭa-mānair vaṇijaḥ   paṇyaṃ vikrīṇate tadā /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    karmāṇi ca naravyāgʰra   dʰarmopetāni mānavāḥ
   karmāṇi ca nara-vyāgʰra   dʰarma_upetāni mānavāḥ /
Halfverse: c    dʰarmam evānupaśyantaś   cakrur dʰarmaparāyaṇāḥ
   dʰarmam eva_anupaśyantaś   cakrur dʰarma-parāyaṇāḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    svakarmaniratāś cāsan   sarve varṇā narādʰipa
   sva-karma-niratāś ca_āsan   sarve varṇā nara_adʰipa /
Halfverse: c    evaṃ tadā naravyāgʰra   dʰarmo na hrasate kva cit
   evaṃ tadā nara-vyāgʰra   dʰarmo na hrasate kvacit /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    kāle gāvaḥ prasūyante   nāryaś ca bʰaratarṣabʰa
   kāle gāvaḥ prasūyante   nāryaś ca bʰarata-r̥ṣabʰa /
Halfverse: c    pʰalanty r̥tuṣu vr̥ṣkāś ca   puṣpāṇi ca pʰalāni ca
   pʰalanty r̥tuṣu vr̥ṣkāś ca   puṣpāṇi ca pʰalāni ca /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    evaṃ kr̥tayuge samyag   vartamāne tadā nr̥pa
   evaṃ kr̥ta-yuge samyag   vartamāne tadā nr̥pa /
Halfverse: c    āpūryate mahīkr̥tsnā   prāṇibʰir bahubʰir bʰr̥śam {!}
   āpūryate mahī-kr̥tsnā   prāṇibʰir bahubʰir bʰr̥śam /24/ {!}

Verse: 25 
Halfverse: a    tataḥ samudite loke   mānuṣe bʰaratarṣabʰa
   tataḥ samudite loke   mānuṣe bʰarata-r̥ṣabʰa /
Halfverse: c    asurā jajñire kṣetre   rājñāṃ manujapuṃgava
   asurā jajñire kṣetre   rājñāṃ manuja-puṃgava /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    ādityair hi tadā daityā   bahuśo nirjitā yudʰi
   ādityair hi tadā daityā   bahuśo nirjitā yudʰi /
Halfverse: c    aiśvaryād bʰraṃśitāś cāpi   saṃbabʰūvuḥ kṣitāv iha
   aiśvaryād bʰraṃśitāś ca_api   saṃbabʰūvuḥ kṣitāv iha /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    iha devatvam iccʰanto   mānuṣeṣu manasvinaḥ
   iha devatvam iccʰanto   mānuṣeṣu manasvinaḥ /
Halfverse: c    jajñire bʰuvi bʰūteṣu   teṣu teṣv asurā vibʰo
   jajñire bʰuvi bʰūteṣu   teṣu teṣv asurā vibʰo /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    goṣv aśveṣu ca rājendra   kʰaroṣṭramahiṣeṣu ca
   goṣv aśveṣu ca rāja_indra   kʰara_uṣṭra-mahiṣeṣu ca /
Halfverse: c    kravyādeṣu ca bʰūteṣu   gajeṣu ca mr̥geṣu ca
   kravya_adeṣu ca bʰūteṣu   gajeṣu ca mr̥geṣu ca /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    jātair iha mahīpāla   jāyamānaiś ca tair mahī
   jātair iha mahī-pāla   jāyamānaiś ca tair mahī /
Halfverse: c    na śaśākātmanātmānam   iyaṃ dʰārayituṃ dʰarā
   na śaśāka_ātmanā_ātmānam   iyaṃ dʰārayituṃ dʰarā /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    atʰa jātā mahīpālāḥ   ke cid balasamanvitāḥ
   atʰa jātā mahī-pālāḥ   kecid bala-samanvitāḥ /
Halfverse: c    diteḥ putrā danoś caiva   tasmāl lokād iha cyutāḥ
   diteḥ putrā danoś caiva   tasmāl lokād iha cyutāḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    vīryavanto 'valiptās te   nānārūpadʰarā mahīm
   vīryavanto_avaliptās te   nānā-rūpa-dʰarā mahīm /
Halfverse: c    imāṃ sāgaraparyantāṃ   parīyur arimardanāḥ
   imāṃ sāgara-paryantāṃ   parīyur ari-mardanāḥ /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyāñ   śūdrāṃś caivāpy apīḍayan
   brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyān   śūdrāṃś caiva_apy apīḍayan /
Halfverse: c    anyāni caiva bʰūtāni   pīḍayām āsur ojasā
   anyāni caiva bʰūtāni   pīḍayām āsur ojasā /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    trāsayanto vinigʰnantas   tāṃs tān bʰūtagaṇāṃś ca te
   trāsayanto vinigʰnantas   tāṃs tān bʰūta-gaṇāṃś ca te /
Halfverse: c    viceruḥ sarvato rājan   mahīṃ śatasahasraśaḥ
   viceruḥ sarvato rājan   mahīṃ śata-sahasraśaḥ /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    āśramastʰān maharṣīṃś ca   dʰarṣayantas tatas tataḥ
   āśramastʰān maharṣīṃś ca   dʰarṣayantas tatas tataḥ /
Halfverse: c    abrahmaṇyā vīryamadā   mattā madabalena ca
   abrahmaṇyā vīrya-madā   mattā mada-balena ca /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    evaṃ vīryabalotsiktair   bʰūr iyaṃ tair mahāsuraiḥ
   evaṃ vīrya-bala_utsiktair   bʰūr iyaṃ tair mahā_asuraiḥ /
Halfverse: c    pīḍyamānā mahīpāla   brahmāṇam upacakrame
   pīḍyamānā mahī-pāla   brahmāṇam upacakrame /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    na hīmāṃ pavano rājan   na nāgā na nagā mahīm
   na hi_imāṃ pavano rājan   na nāgā na nagā mahīm /
Halfverse: c    tadā dʰārayituṃ śekur   ākrāntāṃ dānavair balāt
   tadā dʰārayituṃ śekur   ākrāntāṃ dānavair balāt /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    tato mahī mahīpāla   bʰārārtā bʰayapīḍitā
   tato mahī mahī-pāla   bʰāra_ārtā bʰaya-pīḍitā /
Halfverse: c    jagāma śaraṇaṃ devaṃ   sarvabʰūtapitāmaham
   jagāma śaraṇaṃ devaṃ   sarva-bʰūta-pitāmaham /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    sā saṃvr̥taṃ mahābʰāgair   devadvija maharṣibʰiḥ
   sā saṃvr̥taṃ mahā-bʰāgair   deva-dvija maharṣibʰiḥ /
Halfverse: c    dadarśa devaṃ brahmāṇaṃ   lokakartāram avyayam
   dadarśa devaṃ brahmāṇaṃ   loka-kartāram avyayam /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    gandʰarvair apsarobʰiś ca   bandi karmasu niṣṭʰitaiḥ
   gandʰarvair apsarobʰiś ca   bandi karmasu niṣṭʰitaiḥ /
Halfverse: c    vandyamānaṃ mudopetair   vavande cainam etya sā
   vandyamānaṃ mudā_upetair   vavande ca_enam etya sā /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    atʰa vijñāpayām āsa   bʰūmis taṃ śaraṇārtʰinī
   atʰa vijñāpayām āsa   bʰūmis taṃ śaraṇa_artʰinī /
Halfverse: c    saṃnidʰau lokapālānāṃ   sarveṣām eva bʰārata
   saṃnidʰau loka-pālānāṃ   sarveṣām eva bʰārata /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    tat pradʰānātmanas tasya   bʰūmeḥ kr̥tyaṃ svayaṃ bʰuvaḥ
   tat pradʰāna_ātmanas tasya   bʰūmeḥ kr̥tyaṃ svayaṃ bʰuvaḥ /
Halfverse: c    pūrvam evābʰavad rājan   viditaṃ parameṣṭʰinaḥ
   pūrvam eva_abʰavad rājan   viditaṃ parameṣṭʰinaḥ /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    sraṣṭā hi jagataḥ kasmān   na saṃbudʰyeta bʰārata
   sraṣṭā hi jagataḥ kasmān   na saṃbudʰyeta bʰārata /
Halfverse: c    surāsurāṇāṃ lokānām   aśeṣeṇa manogatam
   sura_asurāṇāṃ lokānām   aśeṣeṇa mano-gatam /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    tam uvāca mahārāja   bʰūmiṃ bʰūmipatir vibʰuḥ
   tam uvāca mahā-rāja   bʰūmiṃ bʰūmi-patir vibʰuḥ /
Halfverse: c    prabʰavaḥ sarvabʰūtānām   īśaḥ śambʰuḥ prajāpatiḥ
   prabʰavaḥ sarva-bʰūtānām   īśaḥ śambʰuḥ prajā-patiḥ /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    yadartʰam asi saṃprāptā   matsakāśaṃ vasuṃdʰare
   yad-artʰam asi saṃprāptā   mat-sakāśaṃ vasuṃ-dʰare /
Halfverse: c    tadartʰaṃ saṃniyokṣyāmi   sarvān eva divaukasaḥ
   tad-artʰaṃ saṃniyokṣyāmi   sarvān eva diva_okasaḥ /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    ity uktvā sa mahīṃ devo   brahmā rājan visr̥jya ca
   ity uktvā sa mahīṃ devo   brahmā rājan visr̥jya ca /
Halfverse: c    ādideśa tadā sarvān   vibudʰān bʰūtakr̥t svayam
   ādideśa tadā sarvān   vibudʰān bʰūtakr̥t svayam /45/

Verse: 46 
Halfverse: a    asyā bʰūmer nirasituṃ   bʰāraṃ bʰāgaiḥ pr̥tʰak pr̥tʰak
   asyā bʰūmer nirasituṃ   bʰāraṃ bʰāgaiḥ pr̥tʰak pr̥tʰak /
Halfverse: c    asyām eva prasūyadʰvaṃ   virodʰāyeti cābravīt
   asyām eva prasūyadʰvaṃ   virodʰāya_iti ca_abravīt /46/

Verse: 47 
Halfverse: a    tatʰaiva ca samānīya   gandʰarvāpsarasāṃ gaṇān
   tatʰaiva ca samānīya   gandʰarva_apsarasāṃ gaṇān /
Halfverse: c    uvāca bʰagavān sarvān   idaṃ vacanam uttamam
   uvāca bʰagavān sarvān   idaṃ vacanam uttamam /
Halfverse: e    svair aṃśaiḥ saṃprasūyadʰvaṃ   yatʰeṣṭaṃ mānuṣeṣv iti
   svair aṃśaiḥ saṃprasūyadʰvaṃ   yatʰā_iṣṭaṃ mānuṣeṣv iti /47/

Verse: 48 
Halfverse: a    atʰa śakrādayaḥ sarve   śrutvā suraguror vacaḥ
   atʰa śakra_ādayaḥ sarve   śrutvā sura-guror vacaḥ /
Halfverse: c    tatʰyam artʰyaṃ ca patʰyaṃ ca   tasya te jagr̥hus tadā
   tatʰyam artʰyaṃ ca patʰyaṃ ca   tasya te jagr̥hus tadā /48/

Verse: 49 
Halfverse: a    atʰa te sarvaśo 'ṃśaiḥ svair   gantuṃ bʰūmiṃ kr̥takṣaṇāḥ
   atʰa te sarvaśo_aṃśaiḥ svair   gantuṃ bʰūmiṃ kr̥ta-kṣaṇāḥ /
Halfverse: c    nārāyaṇam amitragʰnaṃ   vaikuṇṭʰam upacakramuḥ
   nārāyaṇam amitragʰnaṃ   vaikuṇṭʰam upacakramuḥ /49/

Verse: 50 
Halfverse: a    yaḥ sa cakragadāpāṇiḥ   pītavāsāsita prabʰaḥ
   yaḥ sa cakra-gadā-pāṇiḥ   pīta-vāsa_asita prabʰaḥ /
Halfverse: c    padmanābʰaḥ surārigʰnaḥ   pr̥tʰucārvañcitekṣaṇaḥ
   padma-nābʰaḥ sura_arigʰnaḥ   pr̥tʰu-cārv-añcita_īkṣaṇaḥ /50/

Verse: 51 
Halfverse: a    taṃ bʰuvaḥ śodʰanāyendra   uvāca puruṣottamam
   taṃ bʰuvaḥ śodʰanāya_indra uvāca puruṣa_uttamam /
Halfverse: c    aṃśenāvatarasveti   tatʰety āha ca taṃ hariḥ
   aṃśena_avatarasva_iti   tatʰā_ity āha ca taṃ hariḥ /51/ (E)51



Chapter: 59 
Adhyāya 59


Verse: 1  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    atʰa nārāyaṇenendraś   cakāra saha saṃvidam
   atʰa nārāyaṇena_indraś   cakāra saha saṃvidam /
Halfverse: c    avatartuṃ mahīṃ svargād   aṃśataḥ sahitaḥ suraiḥ
   avatartuṃ mahīṃ svargād   aṃśataḥ sahitaḥ suraiḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    ādiśya ca svayaṃ śakraḥ   sarvān eva divaukasaḥ
   ādiśya ca svayaṃ śakraḥ   sarvān eva diva_okasaḥ /
Halfverse: c    nirjagāma punas tasmāt   kṣayān nārāyaṇasya ha
   nirjagāma punas tasmāt   kṣayān nārāyaṇasya ha /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    te 'marārivināśāya   sarvalokahitāya ca {!}
   te_amara_ari-vināśāya   sarva-loka-hitāya ca / {!}
Halfverse: c    avateruḥ krameṇemāṃ   mahīṃ svargād divaukasaḥ
   avateruḥ krameṇa_imāṃ   mahīṃ svargād diva_okasaḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    tato brahmarṣivaṃśeṣu   pārtʰivarṣikuleṣu ca
   tato brahma-r̥ṣi-vaṃśeṣu   pārtʰiva-r̥ṣi-kuleṣu ca /
Halfverse: c    jajñire rājaśārdūla   yatʰākāmaṃ divaukasaḥ
   jajñire rāja-śārdūla   yatʰā-kāmaṃ diva_okasaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    dānavān rākṣasāṃś caiva   gandʰarvān pannagāṃs tatʰā
   dānavān rākṣasāṃś caiva   gandʰarvān pannagāṃs tatʰā /
Halfverse: c    puruṣādāni cānyāni   jagʰnuḥ sattvāny anekaśaḥ
   puruṣa_adāni ca_anyāni   jagʰnuḥ sattvāny anekaśaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    dānavā rākṣasāś caiva   gandʰarvāḥ pannagās tatʰā
   dānavā rākṣasāś caiva   gandʰarvāḥ pannagās tatʰā /
Halfverse: c    na tān balastʰān bālye 'pi   jagʰnur bʰaratasattama
   na tān balastʰān bālye_api   jagʰnur bʰarata-sattama /6/

Verse: 7  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    devadānava saṃgʰānāṃ   gandʰarvāpsarasāṃ tatʰā
   deva-dānava saṃgʰānāṃ   gandʰarva_apsarasāṃ tatʰā /
Halfverse: c    mānavānāṃ ca sarveṣāṃ   tatʰā vai yakṣarakṣasām
   mānavānāṃ ca sarveṣāṃ   tatʰā vai yakṣa-rakṣasām /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    śrotum iccʰāmi tattvena   saṃbʰavaṃ kr̥tsnam āditaḥ
   śrotum iccʰāmi tattvena   saṃbʰavaṃ kr̥tsnam āditaḥ /
Halfverse: c    prāṇināṃ caiva sarveṣāṃ   sarvaśaḥ sarvavid dʰyasi
   prāṇināṃ caiva sarveṣāṃ   sarvaśaḥ sarvavidd^hy-asi /8/

Verse: 9  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    hanta te katʰayiṣyāmi   namaskr̥tvā svayaṃ bʰuve
   hanta te katʰayiṣyāmi   namas-kr̥tvā svayaṃ bʰuve /
Halfverse: c    surādīnām ahaṃ samyag   lokānāṃ prabʰavāpyayam
   sura_ādīnām ahaṃ samyag   lokānāṃ prabʰava_apyayam /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    brahmaṇo mānasāḥ putrā   viditāḥ ṣaṇ maharṣayaḥ
   brahmaṇo mānasāḥ putrā   viditāḥ ṣaṇ mahā_r̥ṣayaḥ /
Halfverse: c    marīcir atryaṅgirasau   pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ
   marīcir atry-aṅgirasau   pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ   kaśyapāt tu imāḥ prajāḥ
   marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ   kaśyapāt tu\ imāḥ prajāḥ /
Halfverse: c    prajajñire mahābʰāgā   dakṣa kanyās trayodaśa
   prajajñire mahā-bʰāgā   dakṣa kanyās trayodaśa /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    aditir ditir danuḥ kālā   anāyuḥ siṃhikā muniḥ
   aditir ditir danuḥ kālā anāyuḥ siṃhikā muniḥ / q
Halfverse: c    krodʰā prāvā ariṣṭā ca   vinatā kapilā tatʰā
   krodʰā prāvā\ ariṣṭā ca   vinatā kapilā tatʰā /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    kadrūś ca manujavyāgʰradakṣa   kanyaiva bʰārata
   kadrūś ca manuja-vyāgʰra-dakṣa   kanyā_eva bʰārata /
Halfverse: c    etāsāṃ vīryasaṃpannaṃ   putrapautram anantakam
   etāsāṃ vīrya-saṃpannaṃ   putra-pautram anantakam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    adityāṃ dvādaśādityāḥ   saṃbʰūtā bʰuvaneśvarāḥ
   adityāṃ dvādaśa_ādityāḥ   saṃbʰūtā bʰuvana_īśvarāḥ /
Halfverse: c    ye rājan nāmatas tāṃs te   kīrtayiṣyāmi bʰārata
   ye rājan nāmatas tāṃs te   kīrtayiṣyāmi bʰārata /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    dʰātā mitro 'ryamā śakro   varuṇaś cāṃśa eva ca
   dʰātā mitro_aryamā śakro   varuṇaś ca_aṃśa\ eva ca /
Halfverse: c    bʰago vivasvān pūṣā ca   savitā daśamas tatʰā
   bʰago vivasvān pūṣā ca   savitā daśamas tatʰā /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    ekādaśas tatʰā tvaṣṭā   viṣṇur dvādaśa ucyate
   ekādaśas tatʰā tvaṣṭā   viṣṇur dvādaśa\ ucyate /
Halfverse: c    jagʰanyajaḥ sa sarveṣām   ādityānāṃ guṇādʰikaḥ
   jagʰanyajaḥ sa sarveṣām   ādityānāṃ guṇa_adʰikaḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    eka eva diteḥ putro   hiraṇyakaśipuḥ smr̥taḥ
   eka\ eva diteḥ putro   hiraṇya-kaśipuḥ smr̥taḥ /
Halfverse: c    nāmnā kʰyātās tu tasyeme   putrāḥ pañca mahātmanaḥ
   nāmnā kʰyātās tu tasya_ime   putrāḥ pañca mahātmanaḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    prahrādaḥ pūrvajas teṣāṃ   saṃhrādas tadanantaram
   prahrādaḥ pūrvajas teṣāṃ   saṃhrādas tad-anantaram /
Halfverse: c    anuhrādas tr̥tīyo 'bʰūt   tasmāc ca śibibāṣkalau
   anuhrādas tr̥tīyo_abʰūt   tasmāc ca śibi-bāṣkalau /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    prahrādasya trayaḥ putrāḥ   kʰyātāḥ sarvatra bʰārata
   prahrādasya trayaḥ putrāḥ   kʰyātāḥ sarvatra bʰārata /
Halfverse: c    virocanaś ca kumbʰaś ca   nikumbʰaś ceti viśrutāḥ
   virocanaś ca kumbʰaś ca   nikumbʰaś ca_iti viśrutāḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    virocanasya putro 'bʰūd   balir ekaḥ pratāpavān
   virocanasya putro_abʰūd   balir ekaḥ pratāpavān /
Halfverse: c    baleś ca pratʰitaḥ putro   bāṇo nāma mahāsuraḥ
   baleś ca pratʰitaḥ putro   bāṇo nāma mahā_asuraḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    catvāriṃśad danoḥ putrāḥ   kʰyātāḥ sarvatra bʰārata
   catvāriṃśad danoḥ putrāḥ   kʰyātāḥ sarvatra bʰārata /
Halfverse: c    teṣāṃ patʰamajo rājā   vipracittir mahāyaśāḥ
   teṣāṃ patʰamajo rājā   vipracittir mahā-yaśāḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    śambaro namuciś caiva   pulomā ceti viśrutaḥ
   śambaro namuciś caiva   pulomā ca_iti viśrutaḥ /
Halfverse: c    asi lomā ca keśī ca   durjayaś caiva dānavaḥ
   asi lomā ca keśī ca   durjayaś caiva dānavaḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    ayaḥ śirā aśvaśirā   ayaḥ śaṅkuś ca vīryavān
   ayaḥ śirā\ aśva-śirā ayaḥ śaṅkuś ca vīryavān /
Halfverse: c    tatʰā gaganamūrdʰā ca   vegavān ketumāṃś ca yaḥ
   tatʰā gagana-mūrdʰā ca   vegavān ketumāṃś ca yaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    svarbʰānur aśvo 'śvapatir   vr̥ṣaparvājakas tatʰā
   svar-bʰānur aśvo_aśva-patir   vr̥ṣa-parvā_ajakas tatʰā /
Halfverse: c    aśvagrīvaś ca sūkṣmaś ca   tuhuṇḍaś ca mahāsuraḥ
   aśva-grīvaś ca sūkṣmaś ca   tuhuṇḍaś ca mahā_asuraḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    isr̥pā ekacakraś ca   virūpākṣo harāharau
   isr̥pā\ eka-cakraś ca   virūpa_akṣo hara_aharau /
Halfverse: c    nicandraś ca nikumbʰaś ca   kupatʰaḥ kāpatʰas tatʰā
   nicandraś ca nikumbʰaś ca   kupatʰaḥ kāpatʰas tatʰā /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    śarabʰaḥ śalabʰaś caiva   sūryā candramasau tatʰā
   śarabʰaḥ śalabʰaś caiva   sūryā candramasau tatʰā /
Halfverse: c    iti kʰyātā danor vaṃśe   dānavāḥ parikīrtitāḥ
   iti kʰyātā danor vaṃśe   dānavāḥ parikīrtitāḥ /
Halfverse: e    anyau tu kʰalu devānāṃ   sūryacandramasau smr̥tau
   anyau tu kʰalu devānāṃ   sūrya-candramasau smr̥tau /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    ime ca vaṃśe pratʰitāḥ   sattvavanto mahābalāḥ
   ime ca vaṃśe pratʰitāḥ   sattvavanto mahā-balāḥ /
Halfverse: c    danu putrā mahārāja   daśa dānava puṅgavāḥ
   danu putrā mahā-rāja   daśa dānava puṅgavāḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    ekākṣo mr̥tapā vīraḥ   pralambanarakāv api
   eka_akṣo mr̥tapā vīraḥ   pralamba-narakāv api /
Halfverse: c    vātāpiḥ śatrutapanaḥ   śaṭʰaś caiva mahāsuraḥ
   vātāpiḥ śatru-tapanaḥ   śaṭʰaś caiva mahā_asuraḥ /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    gaviṣṭʰaś ca danāyuś ca   dīrgʰajihvaś ca dānavaḥ
   gaviṣṭʰaś ca danāyuś ca   dīrgʰa-jihvaś ca dānavaḥ /
Halfverse: c    asaṃkʰyeyāḥ smr̥tās teṣāṃ   putrāḥ pautrāś ca bʰārata
   asaṃkʰyeyāḥ smr̥tās teṣāṃ   putrāḥ pautrāś ca bʰārata /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    siṃhikā suṣuve putraṃ   rāhuṃ candrārkamardanam
   siṃhikā suṣuve putraṃ   rāhuṃ candra_arka-mardanam /
Halfverse: c    sucandraṃ candra hantāraṃ   tatʰā candra vimardanam
   sucandraṃ candra hantāraṃ   tatʰā candra vimardanam /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    krūra svabʰāvaṃ krūrāyāḥ   putrapautram anantakam
   krūra svabʰāvaṃ krūrāyāḥ   putra-pautram anantakam /
Halfverse: c    gaṇaḥ krodʰavaśo nāma   krūrakarmāri mardanaḥ
   gaṇaḥ krodʰa-vaśo nāma   krūra-karma_ari mardanaḥ /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    anāyuṣaḥ punaḥ putrāś   catvāro 'sura puṅgavāḥ
   anāyuṣaḥ punaḥ putrāś   catvāro_asura puṅgavāḥ /
Halfverse: c    vikṣaro balavīrau ca   vr̥traś caiva mahāsuraḥ
   vikṣaro bala-vīrau ca   vr̥traś caiva mahā_asuraḥ /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    kālāyāḥ pratʰitāḥ putrāḥ   kālakalpāḥ prahāriṇaḥ
   kālāyāḥ pratʰitāḥ putrāḥ   kāla-kalpāḥ prahāriṇaḥ /
Halfverse: c    bʰuvi kʰyātā mahāvīryā   dānaveṣu paraṃtapāḥ
   bʰuvi kʰyātā mahā-vīryā   dānaveṣu paraṃ-tapāḥ /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    vināśanaś ca krodʰaś ca   hantā krodʰasya cāparaḥ
   vināśanaś ca krodʰaś ca   hantā krodʰasya ca_aparaḥ /
Halfverse: c    krodʰaśatrus tatʰaivānyaḥ   kāleyā iti viśrutāḥ
   krodʰa-śatrus tatʰaiva_anyaḥ   kāleyā\ iti viśrutāḥ /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    asurāṇām upādʰyāyaḥ   śukras tv r̥ṣisuto 'bʰavat
   asurāṇām upādʰyāyaḥ   śukras tv r̥ṣi-suto_abʰavat /
Halfverse: c    kʰyātāś cośanasaḥ putrāś   catvāro 'sura yājakāḥ {!}
   kʰyātāś ca_uśanasaḥ putrāś   catvāro_asura yājakāḥ /35/ {!}

Verse: 36 
Halfverse: a    tvaṣṭāvaras tatʰātriś ca   dvāv anyau mantrakarmiṇau
   tvaṣṭā_avaras tatʰā_atriś ca   dvāv anyau mantra-karmiṇau /
Halfverse: c    tejasā sūryasaṃkāśā   brahmalokaprabʰāvanāḥ
   tejasā sūrya-saṃkāśā   brahma-loka-prabʰāvanāḥ /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    ity eṣa vaṃśaprabʰavaḥ   katʰitas te tarasvinām
   ity eṣa vaṃśa-prabʰavaḥ   katʰitas te tarasvinām /
Halfverse: c    asurāṇāṃ surāṇāṃ ca   purāṇe saṃśruto mayā
   asurāṇāṃ surāṇāṃ ca   purāṇe saṃśruto mayā /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    eteṣāṃ yad apatyaṃ tu   na śakyaṃ tad aśeṣataḥ
   eteṣāṃ yad apatyaṃ tu   na śakyaṃ tad aśeṣataḥ /
Halfverse: c    prasaṃkʰyātuṃ mahīpāla   guṇabʰūtam anantakam
   prasaṃkʰyātuṃ mahī-pāla   guṇa-bʰūtam anantakam /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    tārkṣyaś cāriṣṭanemiś ca   tatʰaiva garuḍāruṇau
   tārkṣyaś ca_ariṣṭa-nemiś ca   tatʰaiva garuḍa_aruṇau /
Halfverse: c    āruṇir vāruṇiś caiva   vainateyā iti smr̥tāḥ
   āruṇir vāruṇiś caiva   vainateyā\ iti smr̥tāḥ /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    śeṣo 'nanto vāsukiś ca   takṣakaś ca bʰujaṃgamaḥ
   śeṣo_ananto vāsukiś ca   takṣakaś ca bʰujaṃgamaḥ /
Halfverse: c    kūrmaś ca kulikaś caiva   kādraveyā mahābalāḥ
   kūrmaś ca kulikaś caiva   kādraveyā mahā-balāḥ /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    bʰīmasenogra senau ca   suparṇo varuṇas tatʰā
   bʰīma-sena_ugra senau ca   suparṇo varuṇas tatʰā /
Halfverse: c    gopatir dʰr̥tarāṣṭraś ca   sūryavarcāś ca saptamaḥ
   go-patir dʰr̥tarāṣṭraś ca   sūrya-varcāś ca saptamaḥ /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    patravān arkaparṇaś ca   prayutaś caiva viśrutaḥ
   patravān arka-parṇaś ca   prayutaś caiva viśrutaḥ /
Halfverse: c    bʰīmaś citraratʰaś caiva   vikʰyātaḥ sarvavid vaśī
   bʰīmaś citra-ratʰaś caiva   vikʰyātaḥ sarvavid vaśī /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    tatʰā śāliśirā rājan   pradyumnaś ca caturdaśaḥ
   tatʰā śāli-śirā rājan   pradyumnaś ca caturdaśaḥ /
Halfverse: c    kaliḥ pañcadaśaś caiva   nāradaś caiva ṣoḍaśaḥ
   kaliḥ pañcadaśaś caiva   nāradaś caiva ṣoḍaśaḥ /
Halfverse: e    ity ete devagandʰarvā   mauneyāḥ parikīrtitāḥ
   ity ete deva-gandʰarvā   mauneyāḥ parikīrtitāḥ /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    atas tu bʰūtāny anyāni   kīrtayiṣyāmi bʰārata
   atas tu bʰūtāny anyāni   kīrtayiṣyāmi bʰārata /
Halfverse: c    anavadyām anuvaśām   anūnām aruṇāṃ priyām
   anavadyām anuvaśām   anūnām aruṇāṃ priyām /
Halfverse: e    anūpāṃ subʰagāṃ bʰāsīm   iti prāvā vyajāyata
   anūpāṃ subʰagāṃ bʰāsīm   iti prāvā vyajāyata /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    siddʰaḥ pūrṇaś ca barhī ca   pūrṇāśaś ca mahāyaśāḥ
   siddʰaḥ pūrṇaś ca barhī ca   pūrṇa_āśaś ca mahā-yaśāḥ /
Halfverse: c    brahma cārī ratiguṇaḥ   suparṇaś caiva saptamaḥ
   brahma cārī rati-guṇaḥ   suparṇaś caiva saptamaḥ /45/

Verse: 46 
Halfverse: a    viśvāvasuś ca bʰānuś ca   sucandro daśamas tatʰā
   viśvāvasuś ca bʰānuś ca   sucandro daśamas tatʰā /
Halfverse: c    ity ete devagandʰarvāḥ   prāveyāḥ parikīrtitāḥ
   ity ete deva-gandʰarvāḥ   prāveyāḥ parikīrtitāḥ /46/

Verse: 47 
Halfverse: a    imaṃ tv apsarasāṃ vaṃśaṃ   viditaṃ puṇyalakṣaṇam
   imaṃ tv apsarasāṃ vaṃśaṃ   viditaṃ puṇya-lakṣaṇam /
Halfverse: c    prāvāsūta mahābʰāgā   devī devarṣitaḥ purā
   prāvā_asūta mahā-bʰāgā   devī deva-r̥ṣitaḥ purā /47/

Verse: 48 
Halfverse: a    alambusā miśrakeṣī   vidyut parṇā tulānagʰā
   alambusā miśra-keṣī   vidyut parṇā tulā_anagʰā /
Halfverse: c    aruṇā rakṣitā caiva   rambʰā tadvan manoramāḥ
   aruṇā rakṣitā caiva   rambʰā tadvad mano-ramāḥ /48/

Verse: 49 
Halfverse: a    asitā ca subāhuś ca   suvratā subʰujā tatʰā
   asitā ca subāhuś ca   suvratā subʰujā tatʰā /
Halfverse: c    supriyā cātibāhuś ca   vikʰyātau ca hahāhuhū
   supriyā ca_atibāhuś ca   vikʰyātau ca hahā-huhū /
Halfverse: e    tumburuś ceti catvāraḥ   smr̥tā gandʰarvasattamāḥ
   tumburuś ca_iti catvāraḥ   smr̥tā gandʰarva-sattamāḥ /49/

Verse: 50 
Halfverse: a    amr̥taṃ brāhmaṇā gāvo   gandʰarvāpsarasas tatʰā
   amr̥taṃ brāhmaṇā gāvo   gandʰarva_apsarasas tatʰā /
Halfverse: c    apatyaṃ kapilāyās tu   purāṇe parikīrtitam
   apatyaṃ kapilāyās tu   purāṇe parikīrtitam /50/

Verse: 51 
Halfverse: a    iti te sarvabʰūtānāṃ   saṃbʰavaḥ katʰito mayā
   iti te sarva-bʰūtānāṃ   saṃbʰavaḥ katʰito mayā /
Halfverse: c    yatʰāvat parisaṃkʰyāto   gandʰarvāpsarasāṃ tatʰā
   yatʰāvat parisaṃkʰyāto   gandʰarva_apsarasāṃ tatʰā /51/

Verse: 52 
Halfverse: a    bʰujagānāṃ suparṇānāṃ   rudrāṇāṃ marutāṃ tatʰā
   bʰujagānāṃ suparṇānāṃ   rudrāṇāṃ marutāṃ tatʰā /
Halfverse: c    gavāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca   śrīmatāṃ puṇyakarmaṇām
   gavāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca   śrīmatāṃ puṇya-karmaṇām /52/

Verse: 53 
Halfverse: a    āyuṣyaś caiva puṇyaś ca   dʰanyaḥ śrutisukʰāvahaḥ
   āyuṣyaś caiva puṇyaś ca   dʰanyaḥ śruti-sukʰa_āvahaḥ /
Halfverse: c    śrotavyaś caiva satataṃ   śrāvyaś caivānasūyatā
   śrotavyaś caiva satataṃ   śrāvyaś caiva_anasūyatā /53/


Verse: 54 
Halfverse: a    imaṃ tu vaṃśaṃ niyamena yaḥ paṭʰen; mahātmanāṃ brāhmaṇadeva saṃnidʰau
   imaṃ tu vaṃśaṃ niyamena yaḥ paṭʰen   mahātmanāṃ brāhmaṇa-deva saṃnidʰau /
Halfverse: c    apatyalābʰaṃ labʰate sa puṣkalaṃ; śriyaṃ yaśaḥ pretya ca śobʰanāṃ gatim
   apatya-lābʰaṃ labʰate sa puṣkalaṃ   śriyaṃ yaśaḥ pretya ca śobʰanāṃ gatim /54/ (E)54



Chapter: 60 
Adhyāya 60


Verse: 1  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    brahmaṇo mānasāḥ putrā   viditāḥ ṣaṇ maharṣayaḥ
   brahmaṇo mānasāḥ putrā   viditāḥ ṣaṇ maharṣayaḥ /
Halfverse: c    ekādaśa sutāḥ stʰāṇoḥ   kʰyātāḥ paramamānasāḥ
   ekādaśa sutāḥ stʰāṇoḥ   kʰyātāḥ parama-mānasāḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    mr̥gavyādʰaś ca śarvaś ca   nirr̥tiś ca mahāyaśāḥ
   mr̥ga-vyādʰaś ca śarvaś ca   nirr̥tiś ca mahā-yaśāḥ /
Halfverse: c    ajaika pād ahir budʰnyaḥ   pinākī ca paraṃtapaḥ
   aja_eka pād ahir budʰnyaḥ   pinākī ca paraṃ-tapaḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    dahano 'tʰeśvaraś caiva   kapālī ca mahādyutiḥ
   dahano_atʰa_īśvaraś caiva   kapālī ca mahā-dyutiḥ /
Halfverse: c    stʰāṇur bʰavaś ca bʰagavān   rudā ekādaśa smr̥tāḥ
   stʰāṇur bʰavaś ca bʰagavān   rudā\ ekādaśa smr̥tāḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    marīcir aṅgirā atriḥ   pulastyaḥ pujahaḥ kratuḥ
   marīcir aṅgirā\ atriḥ   pulastyaḥ pujahaḥ kratuḥ /
Halfverse: c    ṣaḍ ete brahmaṇaḥ putrā   vīryavanto maharṣayaḥ
   ṣaḍ ete brahmaṇaḥ putrā   vīryavanto maharṣayaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    trayas tv aṅgirasaḥ putrā   loke sarvatra viśrutāḥ
   trayas tv aṅgirasaḥ putrā   loke sarvatra viśrutāḥ /
Halfverse: c    br̥haspatir utatʰyaś ca   saṃvartaś ca dʰr̥tavratāḥ
   br̥haspatir utatʰyaś ca   saṃvartaś ca dʰr̥ta-vratāḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    atres tu bahavaḥ putrāḥ   śrūyante manujādʰipa
   atres tu bahavaḥ putrāḥ   śrūyante manuja_adʰipa /
Halfverse: c    sarve vedavidaḥ siddʰāḥ   śāntātmāno maharṣayaḥ
   sarve vedavidaḥ siddʰāḥ   śānta_ātmāno maharṣayaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    rakṣasās tu pulastyasya   vānarāḥ kiṃnarās tatʰā
   rakṣasās tu pulastyasya   vānarāḥ kiṃnarās tatʰā /
Halfverse: c    pulahasya mr̥gāḥ siṃhā   vyāgʰrāḥ kiṃpuruṣās tatʰā
   pulahasya mr̥gāḥ siṃhā   vyāgʰrāḥ kiṃpuruṣās tatʰā /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    kratoḥ kratusamāḥ putrāḥ   pataṃgasahacāriṇaḥ
   kratoḥ kratu-samāḥ putrāḥ   pataṃga-saha-cāriṇaḥ /
Halfverse: c    viśrutās triṣu lokeṣu   satyavrataparāyaṇāḥ
   viśrutās triṣu lokeṣu   satya-vrata-parāyaṇāḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    dakṣas tv ajāyatāṅguṣṭʰād   dakṣiṇād bʰagavān r̥ṣiḥ
   dakṣas tv ajāyata_aṅguṣṭʰād   dakṣiṇād bʰagavān r̥ṣiḥ /
Halfverse: c    brahmaṇaḥ pr̥tʰivīpāla   putraḥ putravatāṃ varaḥ
   brahmaṇaḥ pr̥tʰivī-pāla   putraḥ putravatāṃ varaḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    vāmād ajāyatāṅguṣṭʰād   bʰāryā tasya mahātmanaḥ
   vāmād ajāyata_aṅguṣṭʰād   bʰāryā tasya mahātmanaḥ /
Halfverse: c    tasyāṃ pañcāśataṃ kanyāḥ   sa evājanayan muniḥ
   tasyāṃ pañcāśataṃ kanyāḥ   sa\ eva_ajanayan muniḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    tāḥ sarvās tv anavadyāṅgyaḥ   kanyāḥ kamalalocanāḥ
   tāḥ sarvās tv anavadya_aṅgyaḥ   kanyāḥ kamala-locanāḥ /
Halfverse: c    putrikāḥ stʰāpayām āsa   naṣṭaputraḥ prajāpatiḥ
   putrikāḥ stʰāpayām āsa   naṣṭa-putraḥ prajā-patiḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    dadau sa daśa dʰarmāya   sapta viṃśatim indave
   dadau sa daśa dʰarmāya   sapta viṃśatim indave /
Halfverse: c    divyena vidʰinā rājan   kaśyapāya trayodaśa
   divyena vidʰinā rājan   kaśyapāya trayodaśa /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    nāmato dʰarmapatnyas tāḥ   kīrtyamānā nibodʰa me
   nāmato dʰarma-patnyas tāḥ   kīrtyamānā nibodʰa me /
Halfverse: c    kīrtir lakṣmīr dʰr̥tir medʰā   puṣṭiḥ śraddʰā kriyā tatʰā
   kīrtir lakṣmīr dʰr̥tir medʰā   puṣṭiḥ śraddʰā kriyā tatʰā /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    buddʰir lajjā matiś caiva   patnyo dʰarmasya tā daśa
   buddʰir lajjā matiś caiva   patnyo dʰarmasya tā daśa /
Halfverse: c    dvārāṇy etāni dʰarmasya   vihitāni svayaṃ bʰuvā
   dvārāṇy etāni dʰarmasya   vihitāni svayaṃ bʰuvā /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    sapta viṃśatisomasya   patnyo loke pariśrutāḥ
   sapta viṃśati-somasya   patnyo loke pariśrutāḥ /
Halfverse: c    kālasya nayane yuktāḥ   somapatnyaḥ śubʰavratāḥ
   kālasya nayane yuktāḥ   soma-patnyaḥ śubʰa-vratāḥ /
Halfverse: e    sarvā nakṣatrayoginyo   lokayātrā vidʰau stʰitāḥ
   sarvā nakṣatra-yoginyo   loka-yātrā vidʰau stʰitāḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    pitāmaho munir devas   tasya putraḥ prajāpatiḥ
   pitāmaho munir devas   tasya putraḥ prajā-patiḥ /
Halfverse: c    tasyāṣṭau vasavaḥ putrās   teṣāṃ vakṣyāmi vistaram
   tasya_aṣṭau vasavaḥ putrās   teṣāṃ vakṣyāmi vistaram /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    dʰaro dʰruvaś ca somaś ca   ahaś caivānilo 'nalaḥ
   dʰaro dʰruvaś ca somaś ca ahaś caiva_anilo_analaḥ / ՙ
Halfverse: c    pratyūṣaś ca prabʰāsaś ca   vasavo 'ṣṭāv iti smr̥tāḥ
   pratyūṣaś ca prabʰāsaś ca   vasavo_aṣṭāv iti smr̥tāḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    dʰūmrāyāś ca dʰaraḥ putro   brahma vidyo dʰruvas tatʰā
   dʰūmrāyāś ca dʰaraḥ putro   brahma vidyo dʰruvas tatʰā /
Halfverse: c    candramās tu manasvinyāḥ   śvasāyāḥ śvasanas tatʰā
   candramās tu manasvinyāḥ   śvasāyāḥ śvasanas tatʰā /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    ratāyāś cāpy ahaḥ putraḥ   śāṇḍilyāś ca hutāśanaḥ
   ratāyāś ca_apy ahaḥ putraḥ   śāṇḍilyāś ca huta_aśanaḥ /
Halfverse: c    pratyūṣaś ca prabʰāsaś ca   prabʰātāyāḥ sutau smr̥tau
   pratyūṣaś ca prabʰāsaś ca   prabʰātāyāḥ sutau smr̥tau /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    dʰarasya putro draviṇo   hutahavyavahas tatʰā
   dʰarasya putro draviṇo   huta-havya-vahas tatʰā /
Halfverse: c    dʰruvasya putro bʰagavān   kālo lokaprakālanaḥ
   dʰruvasya putro bʰagavān   kālo loka-prakālanaḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    somasya tu suto varcā   varcasvī yena jāyate
   somasya tu suto varcā   varcasvī yena jāyate /
Halfverse: c    manoharāyāḥ śiśiraḥ   prāṇo 'tʰa ramaṇas tatʰā
   mano-harāyāḥ śiśiraḥ   prāṇo_atʰa ramaṇas tatʰā /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    ahnaḥ sutaḥ smr̥to jyotiḥ   śramaḥ śāntas tatʰā muniḥ
   ahnaḥ sutaḥ smr̥to jyotiḥ   śramaḥ śāntas tatʰā muniḥ /
Halfverse: c    agneḥ putraḥ kumāras tu   śrīmāñ śaravaṇālayaḥ
   agneḥ putraḥ kumāras tu   śrīmān śara-vaṇa_ālayaḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    tasya śākʰo viśākʰaś ca   naigameśaś ca pr̥ṣṭʰajaḥ
   tasya śākʰo viśākʰaś ca   naigameśaś ca pr̥ṣṭʰajaḥ /
Halfverse: c    kr̥ttikābʰyupapatteś ca   kārttikeya iti smr̥taḥ
   kr̥ttikā_abʰyupapatteś ca   kārttikeya\ iti smr̥taḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    anilasya śivā bʰāryā   tasyāḥ putraḥ purojavaḥ
   anilasya śivā bʰāryā   tasyāḥ putraḥ purojavaḥ /
Halfverse: c    avijñāta gatiś caiva   dvau putrāv anilasya tu
   avijñāta gatiś caiva   dvau putrāv anilasya tu /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    pratyūṣasya viduḥ putram   r̥ṣiṃ nāmnātʰa devalam
   pratyūṣasya viduḥ putram   r̥ṣiṃ nāmnā_atʰa devalam /
Halfverse: c    dvau putrau devalasyāpi   kṣamāvantau manīṣiṇau
   dvau putrau devalasya_api   kṣamāvantau manīṣiṇau /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    br̥haspates tu bʰaginī   varastrī brahmacāriṇī
   br̥haspates tu bʰaginī   vara-strī brahma-cāriṇī /
Halfverse: c    yogasiddʰā jagat sarvam   asaktaṃ vicaraty uta
   yoga-siddʰā jagat sarvam   asaktaṃ vicaraty uta /
Halfverse: e    prabʰāsasya tu bʰāryā sā   vasūnām aṣṭamasya ha
   prabʰāsasya tu bʰāryā sā   vasūnām aṣṭamasya ha /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    viśvakarmā mahābʰāgo   jajñe śilpaprajā patiḥ
   viśva-karmā mahā-bʰāgo   jajñe śilpa-prajā patiḥ /
Halfverse: c    kartā śilpasahasrāṇāṃ   tridaśānāṃ ca vardʰakiḥ
   kartā śilpa-sahasrāṇāṃ   tridaśānāṃ ca vardʰakiḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    bʰūṣaṇānāṃ ca sarveṣāṃ   kartā śilpavatāṃ varaḥ
   bʰūṣaṇānāṃ ca sarveṣāṃ   kartā śilpavatāṃ varaḥ /
Halfverse: c    yo divyāni vimānāni   devatānāṃ cakāra ha
   yo divyāni vimānāni   devatānāṃ cakāra ha /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    manuṣyāś copajīvanti   yasya śilpaṃ mahātmanaḥ
   manuṣyāś ca_upajīvanti   yasya śilpaṃ mahātmanaḥ /
Halfverse: c    pūjayanti ca yaṃ nityaṃ   viśvakarmāṇam avyayam
   pūjayanti ca yaṃ nityaṃ   viśva-karmāṇam avyayam /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    stanaṃ tu dakṣiṇaṃ bʰittvā   brahmaṇo naravigrahaḥ
   stanaṃ tu dakṣiṇaṃ bʰittvā   brahmaṇo nara-vigrahaḥ /
Halfverse: c    niḥsr̥to bʰagavān dʰarmaḥ   sarvalokasukʰāvahaḥ
   niḥsr̥to bʰagavān dʰarmaḥ   sarva-loka-sukʰa_āvahaḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    trayas tasya varāḥ putrāḥ   sarvabʰūtamanoharāḥ
   trayas tasya varāḥ putrāḥ   sarva-bʰūta-mano-harāḥ /
Halfverse: c    śamaḥ kāmaś ca harṣaś ca   tejasā lokadʰāriṇaḥ
   śamaḥ kāmaś ca harṣaś ca   tejasā loka-dʰāriṇaḥ /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    kāmasya tu ratir bʰāryā   śamasya prāptir aṅganā
   kāmasya tu ratir bʰāryā   śamasya prāptir aṅganā /
Halfverse: c    nandī tu bʰāryā harṣasya   yatra lokāḥ pratiṣṭʰitāḥ
   nandī tu bʰāryā harṣasya   yatra lokāḥ pratiṣṭʰitāḥ /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ   kaśyapasya surāsurāḥ
   marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ   kaśyapasya sura_asurāḥ /
Halfverse: c    jajñire nr̥paśārdūla   lokānāṃ prabʰavas tu saḥ
   jajñire nr̥pa-śārdūla   lokānāṃ prabʰavas tu saḥ /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    tvāṣṭrī tu savitur bʰāryā   vaḍavā rūpadʰāriṇī
   tvāṣṭrī tu savitur bʰāryā   vaḍavā rūpa-dʰāriṇī /
Halfverse: c    asūyata mahābʰāgā   sāntarikṣe 'śvināv ubʰau
   asūyata mahā-bʰāgā   sāntarikṣe_aśvināv ubʰau /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    dvādaśaivāditeḥ putrāḥ   śakra mukʰyā narādʰipa
   dvādaśa_eva_aditeḥ putrāḥ   śakra mukʰyā nara_adʰipa /
Halfverse: c    teṣām avarajo viṣṇur   yatra lokāḥ pratiṣṭʰitāḥ
   teṣām avarajo viṣṇur   yatra lokāḥ pratiṣṭʰitāḥ /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    trayas triṃśata ity ete   devās teṣām ahaṃ tava
   trayas triṃśata\ ity ete   devās teṣām ahaṃ tava /
Halfverse: c    anvayaṃ saṃpravakṣyāmi   pakṣaiś ca kulato gaṇān
   anvayaṃ saṃpravakṣyāmi   pakṣaiś ca kulato gaṇān /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    rudrāṇām aparaḥ pakṣaḥ   sādʰyānāṃ marutāṃ tatʰā
   rudrāṇām aparaḥ pakṣaḥ   sādʰyānāṃ marutāṃ tatʰā /
Halfverse: c    vasūnāṃ bʰārgavaṃ vidyād   viśve devāṃs tatʰaiva ca
   vasūnāṃ bʰārgavaṃ vidyād   viśve devāṃs tatʰaiva ca /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    vainateyas tu garuḍo   balavān aruṇas tatʰā
   vainateyas tu garuḍo   balavān aruṇas tatʰā /
Halfverse: c    br̥haspatiś ca bʰagavān   ādityeṣv eva gaṇyate
   br̥haspatiś ca bʰagavān   ādityeṣv eva gaṇyate /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    aśvibʰyāṃ guhyakān viddʰi   sarvauṣadʰyas tatʰā paśūn
   aśvibʰyāṃ guhyakān viddʰi   sarva_oṣadʰyas tatʰā paśūn /
Halfverse: c    eṣa devagaṇo rājan   kīrtitas te 'nupūrvaśaḥ
   eṣa deva-gaṇo rājan   kīrtitas te_anupūrvaśaḥ /
Halfverse: e    yaṃ kīrtayitvā manujaḥ   sarvapāpaiḥ pramucyate
   yaṃ kīrtayitvā manujaḥ   sarva-pāpaiḥ pramucyate /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    brahmaṇo hr̥dayaṃ bʰittvā   niḥsr̥to bʰagavān bʰr̥guḥ
   brahmaṇo hr̥dayaṃ bʰittvā   niḥsr̥to bʰagavān bʰr̥guḥ /
Halfverse: c    bʰr̥goḥ putraḥ kavir vidvāñ   śukraḥ kavi suto grahaḥ
   bʰr̥goḥ putraḥ kavir vidvān   śukraḥ kavi suto grahaḥ /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    trailokyaprāṇayātrārtʰe   varṣāvarṣe bʰayābʰaye
   trailokya-prāṇa-yātrā_artʰe   varṣa_avarṣe bʰaya_abʰaye /
Halfverse: c    svayaṃ bʰuvā niyuktaḥ san   bʰuvanaṃ paridʰāvati
   svayaṃ bʰuvā niyuktaḥ san   bʰuvanaṃ paridʰāvati /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    yogācāryo mahābuddʰir   daityānām abʰavad guruḥ
   yoga_ācāryo mahā-buddʰir   daityānām abʰavad guruḥ /
Halfverse: c    surāṇāṃ cāpi medʰāvī   brahma cārī yatavrataḥ
   surāṇāṃ ca_api medʰāvī   brahma cārī yata-vrataḥ /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    tasmin niyukte vibʰunā   yogakṣemāya bʰārgave
   tasmin niyukte vibʰunā   yoga-kṣemāya bʰārgave /
Halfverse: c    anyam utpādayām āsa   putraṃ bʰr̥gur aninditam
   anyam utpādayām āsa   putraṃ bʰr̥gur aninditam /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    cyavanaṃ dīptatapasaṃ   dʰarmātmānaṃ manīṣiṇam
   cyavanaṃ dīpta-tapasaṃ   dʰarma_ātmānaṃ manīṣiṇam /
Halfverse: c    yaḥ sa roṣāc cyuto garbʰān   mātur mokṣāya bʰārata
   yaḥ sa roṣāc cyuto garbʰān   mātur mokṣāya bʰārata /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    āruṇī tu manoḥ kanyā   tasya patnī manīṣiṇaḥ
   āruṇī tu manoḥ kanyā   tasya patnī manīṣiṇaḥ /
Halfverse: c    aurvas tasyāṃ samabʰavad   ūruṃ bʰittvā mahāyaśāḥ
   aurvas tasyāṃ samabʰavad   ūruṃ bʰittvā mahā-yaśāḥ /
Halfverse: e    mahātapā mahātejā   bāla eva guṇair yutaḥ
   mahā-tapā mahā-tejā   bāla\ eva guṇair yutaḥ /45/

Verse: 46 
Halfverse: a    r̥cīkas tasya putras tu   jamadagnis tato 'bʰavat
   r̥cīkas tasya putras tu   jamadagnis tato_abʰavat /
Halfverse: c    jamadagnes tu catvāra   āsan putrā mahātmanaḥ
   jamadagnes tu catvāra āsan putrā mahātmanaḥ /46/

Verse: 47 
Halfverse: a    rāmas teṣāṃ jagʰanyo 'bʰūd   ajagʰanyair guṇair yutaḥ
   rāmas teṣāṃ jagʰanyo_abʰūd   ajagʰanyair guṇair yutaḥ /
Halfverse: c    sarvaśastrāstra kuśalaḥ   kṣatriyāntakaro vaśī
   sarva-śastra_astra kuśalaḥ   kṣatriya_anta-karo vaśī /47/

Verse: 48 
Halfverse: a    aurvasyāsīt putraśataṃ   jamadagnipurogamam
   aurvasya_āsīt putra-śataṃ   jamadagni-purogamam /
Halfverse: c    teṣāṃ putrasahasrāṇi   babʰūvur bʰr̥guvistaraḥ
   teṣāṃ putra-sahasrāṇi   babʰūvur bʰr̥gu-vistaraḥ /48/

Verse: 49 
Halfverse: a    dvau putrau brahmaṇas tv anyau   yayos tiṣṭʰati lakṣaṇam
   dvau putrau brahmaṇas tv anyau   yayos tiṣṭʰati lakṣaṇam /
Halfverse: c    loke dʰātā vidʰātā ca   yau stʰitau manunā saha
   loke dʰātā vidʰātā ca   yau stʰitau manunā saha /49/

Verse: 50 
Halfverse: a    tayor eva svasā devī   lakṣmīḥ padmagr̥hā śubʰā
   tayor eva svasā devī   lakṣmīḥ padma-gr̥hā śubʰā /
Halfverse: c    tasyās tu mānasāḥ putrās   turagā vyoma cāriṇaḥ
   tasyās tu mānasāḥ putrās   turagā vyoma cāriṇaḥ /50/

Verse: 51 
Halfverse: a    varuṇasya bʰāryā jyeṣṭʰā   tu śukrād devī vyajāyata
   varuṇasya bʰāryā jyeṣṭʰā   tu śukrād devī vyajāyata / q
Halfverse: c    tasyāḥ putraṃ balaṃ viddʰi   surāṃ ca suranandinīm
   tasyāḥ putraṃ balaṃ viddʰi   surāṃ ca sura-nandinīm /51/

Verse: 52 
Halfverse: a    prajānām annakāmānām   anyonyaparibʰakṣaṇāt
   prajānām anna-kāmānām   anyonya-paribʰakṣaṇāt /
Halfverse: c    adʰarmas tatra saṃjātaḥ   sarvabʰūtavināśanaḥ
   adʰarmas tatra saṃjātaḥ   sarva-bʰūta-vināśanaḥ /52/

Verse: 53 
Halfverse: a    tasyāpi nirr̥tir bʰāryā   nairr̥tā yena rākṣasāḥ
   tasya_api nirr̥tir bʰāryā   nairr̥tā yena rākṣasāḥ /
Halfverse: c    gʰorās tasyās trayaḥ putrāḥ   pāpakarma ratāḥ sadā
   gʰorās tasyās trayaḥ putrāḥ   pāpa-karma ratāḥ sadā /
Halfverse: e    bʰayo mahābʰayaś caiva   mr̥tyur bʰūtāntakas tatʰā
   bʰayo mahā-bʰayaś caiva   mr̥tyur bʰūta_antakas tatʰā /53/

Verse: 54 
Halfverse: a    kākīṃ śyenīṃ ca bʰāsīṃ ca   dʰr̥tarāṣṭrīṃ tatʰā śukīm
   kākīṃ śyenīṃ ca bʰāsīṃ ca   dʰr̥ta-rāṣṭrīṃ tatʰā śukīm /
Halfverse: c    tāmrā tu suṣuve devī   pañcaitā lokaviśrutāḥ
   tāmrā tu suṣuve devī   pañca_etā loka-viśrutāḥ /54/

Verse: 55 
Halfverse: a    ulūkān suṣuve kākī   śyenī śyenān vyajāyata
   ulūkān suṣuve kākī   śyenī śyenān vyajāyata /
Halfverse: c    bʰāsī bʰāsān ajanayad   gr̥dʰrāṃś caiva janādʰipa
   bʰāsī bʰāsān ajanayad   gr̥dʰrāṃś caiva jana_adʰipa /55/

Verse: 56 
Halfverse: a    dʰr̥tarāṣṭrī tu haṃsāṃś ca   kalahaṃsāṃś ca sarvaśaḥ
   dʰr̥tarāṣṭrī tu haṃsāṃś ca   kala-haṃsāṃś ca sarvaśaḥ /
Halfverse: c    cakravākāṃś ca bʰadraṃ te   prajajñe sā tu bʰāminī
   cakra-vākāṃś ca bʰadraṃ te   prajajñe sā tu bʰāminī /56/

Verse: 57 
Halfverse: a    śukī vijajñe dʰarmajña   śukān eva manasvinī
   śukī vijajñe dʰarmajña   śukān eva manasvinī /
Halfverse: c    kalyāṇa guṇasaṃpannā   sarvalakṣaṇapūjitā
   kalyāṇa guṇa-saṃpannā   sarva-lakṣaṇa-pūjitā /57/

Verse: 58 
Halfverse: a    nava krodʰavaśā nārīḥ   prajajñe 'py ātmasaṃbʰavāḥ
   nava krodʰa-vaśā nārīḥ   prajajñe_apy ātma-saṃbʰavāḥ /
Halfverse: c    mr̥gīṃ ca mr̥gamandāṃ ca   hariṃ bʰadra manām api
   mr̥gīṃ ca mr̥ga-mandāṃ ca   hariṃ bʰadra manām api /58/

Verse: 59 
Halfverse: a    mātaṅgīm atʰa śārdūlīṃ   śvetāṃ surabʰim eva ca
   mātaṅgīm atʰa śārdūlīṃ   śvetāṃ surabʰim eva ca /
Halfverse: c    sarvalakṣaṇasaṃpannāṃ   surasāṃ ca yaśasvinīm
   sarva-lakṣaṇa-saṃpannāṃ   surasāṃ ca yaśasvinīm /59/

Verse: 60 
Halfverse: a    apatyaṃ tu mr̥gāḥ sarve   mr̥gyā naravarātmaja
   apatyaṃ tu mr̥gāḥ sarve   mr̥gyā nara-vara_ātmaja /
Halfverse: c    r̥kṣāś ca mr̥gamandāyāḥ   sr̥marāś camarā api
   r̥kṣāś ca mr̥ga-mandāyāḥ   sr̥marāś camarā\ api /60/

Verse: 61 
Halfverse: a    tatas tv airāvataṃ nāgaṃ   jajñe bʰadra manā sutam
   tatas tv airāvataṃ nāgaṃ   jajñe bʰadra manā sutam /
Halfverse: c    airāvataḥ sutas tasyā   deva nāgo mahāgajaḥ
   airāvataḥ sutas tasyā   deva nāgo mahā-gajaḥ /61/

Verse: 62 
Halfverse: a    haryāś ca harayo 'patyaṃ   vānarāś ca tarasvinaḥ
   haryāś ca harayo_apatyaṃ   vānarāś ca tarasvinaḥ /
Halfverse: c    golāṅgūlāṃś ca bʰadraṃ te   haryāḥ putrān pracakṣate
   go-lāṅgūlāṃś ca bʰadraṃ te   haryāḥ putrān pracakṣate /62/

Verse: 63 
Halfverse: a    prajajñe tv atʰa śārdūlī   siṃhān vyāgʰrāṃś ca bʰārata
   prajajñe tv atʰa śārdūlī   siṃhān vyāgʰrāṃś ca bʰārata /
Halfverse: c    dvīpinaś ca mahābʰāga   sarvān eva na saṃśayaḥ
   dvīpinaś ca mahā-bʰāga   sarvān eva na saṃśayaḥ /63/

Verse: 64 
Halfverse: a    mātaṅgyās tv atʰa mātaṅgā   apatyāni narādʰipa
   mātaṅgyās tv atʰa mātaṅgā apatyāni nara_adʰipa / ՙ
Halfverse: c    diśāgajaṃ tu śvetākʰyaṃ   śvetājanayad āśugam
   diśā-gajaṃ tu śveta_ākʰyaṃ   śvetā_ajanayad āśugam /64/

Verse: 65 
Halfverse: a    tatʰā duhitarau rājan   surabʰir vai vyajāyata
   tatʰā duhitarau rājan   surabʰir vai vyajāyata /
Halfverse: c    rohiṇīṃ caiva bʰadraṃ te   gandʰarvīṃ ca yaśasvinīm
   rohiṇīṃ caiva bʰadraṃ te   gandʰarvīṃ ca yaśasvinīm /
Halfverse: e    rohiṇyāṃ jajñire gāvo   gandʰarvyāṃ vājinaḥ sutāḥ
   rohiṇyāṃ jajñire gāvo   gandʰarvyāṃ vājinaḥ sutāḥ /65/

Verse: 66 
Halfverse: a    surasājanayan nāgān   rājan kadrūś ca pannagān
   surasā_ajanayan nāgān   rājan kadrūś ca pannagān /
Halfverse: c    sapta piṇḍa pʰalān vr̥kṣān   analāpi vyajāyata
   sapta piṇḍa pʰalān vr̥kṣān   analā_api vyajāyata /
Halfverse: e    analāyāḥ śukī putrī   kadrvās tu surasā sutā
   analāyāḥ śukī putrī   kadrvās tu surasā sutā /66/

Verse: 67 
Halfverse: a    aruṇasya bʰāryā śyenī   tu vīryavantau mahābalau
   aruṇasya bʰāryā śyenī   tu vīryavantau mahā-balau / q
Halfverse: c    saṃpātiṃ janayām āsa   tatʰaiva ca jaṭāyuṣam
   saṃpātiṃ janayām āsa   tatʰaiva ca jaṭāyuṣam /
Halfverse: e    dvau putrau vinatāyās tu   vikʰyātau garuḍāruṇau
   dvau putrau vinatāyās tu   vikʰyātau garuḍa_aruṇau /67/

Verse: 68 
Halfverse: a    ity eṣa sarvabʰūtānāṃ   mahatāṃ manujādʰipa
   ity eṣa sarva-bʰūtānāṃ   mahatāṃ manuja_adʰipa /
Halfverse: c    prabʰavaḥ kīrtitaḥ saṃyan   mayā matimatāṃ vara
   prabʰavaḥ kīrtitaḥ saṃyan   mayā matimatāṃ vara /68/

Verse: 69 
Halfverse: a    yaṃ śrutvā puruṣaḥ samyak   pūto bʰavati pāpmanaḥ
   yaṃ śrutvā puruṣaḥ samyak   pūto bʰavati pāpmanaḥ /
Halfverse: c    sarvajñatāṃ ca labʰate   gatim agryāṃ ca vindati
   sarvajñatāṃ ca labʰate   gatim agryāṃ ca vindati /69/ (E)69



Chapter: 61 
Adhyāya 61


Verse: 1  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    devānāṃ dānavānāṃ ca   yakṣāṇām atʰa rakṣasām
   devānāṃ dānavānāṃ ca   yakṣāṇām atʰa rakṣasām /
Halfverse: c    anyeṣāṃ caiva bʰūtānāṃ   sarveṣāṃ bʰagavann aham
   anyeṣāṃ caiva bʰūtānāṃ   sarveṣāṃ bʰagavann aham /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    śrotum iccʰāmi tattvena   mānuṣeṣu mahātmanām
   śrotum iccʰāmi tattvena   mānuṣeṣu mahātmanām /
Halfverse: c    janma karma ca bʰūtānām   eteṣām anupūrvaśaḥ
   janma karma ca bʰūtānām   eteṣām anupūrvaśaḥ /2/

Verse: 3  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    mānuṣeṣu manuṣyendra   saṃbʰūtā ye divaukasaḥ
   mānuṣeṣu manuṣya_indra   saṃbʰūtā ye diva_okasaḥ /
Halfverse: c    pratʰamaṃ dānavāṃś caiva   tāṃs te vakṣyāmi sarvaśaḥ
   pratʰamaṃ dānavāṃś caiva   tāṃs te vakṣyāmi sarvaśaḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    vipracittir iti kʰyāto   ya āsīd dānavarṣabʰaḥ
   vipracittir iti kʰyāto   ya\ āsīd dānava-r̥ṣabʰaḥ /
Halfverse: c    jarāsaṃdʰa iti kʰyātaḥ   sa āsīn manujarṣabʰaḥ
   jarā-saṃdʰa\ iti kʰyātaḥ   sa\ āsīn manuja-r̥ṣabʰaḥ /4/ ՙ

Verse: 5 
Halfverse: a    diteḥ putras tu yo rājan   hiraṇyakaśipuḥ smr̥taḥ
   diteḥ putras tu yo rājan   hiraṇya-kaśipuḥ smr̥taḥ /
Halfverse: c    sa jajñe mānuṣe loke   śiśupālo nararṣabʰaḥ
   sa jajñe mānuṣe loke   śiśu-pālo nara-r̥ṣabʰaḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    saṃhrāda iti vikʰyātaḥ   prahrādasyānujas tu yaḥ
   saṃhrāda\ iti vikʰyātaḥ   prahrādasya_anujas tu yaḥ /
Halfverse: c    sa śalya iti vikʰyāto   jajñe bāhlīla puṃgavaḥ
   sa śalya\ iti vikʰyāto   jajñe bāhlīla puṃgavaḥ /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    anuhrādas tu tejasvī   yo 'bʰūt kʰyāto jagʰanyajaḥ
   anuhrādas tu tejasvī   yo_abʰūt kʰyāto jagʰanyajaḥ /
Halfverse: c    dʰr̥ṣṭaketur iti kʰyātaḥ   sa āsīn manujeśvaraḥ
   dʰr̥ṣṭa-ketur iti kʰyātaḥ   sa\ āsīn manuja_īśvaraḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    yas tu rājañ śibir nāma   daiteyaḥ parikīrtitaḥ
   yas tu rājan śibir nāma   daiteyaḥ parikīrtitaḥ /
Halfverse: c    druma ity abʰivikʰyātaḥ   sa āsīd bʰuvi pārtʰivaḥ
   druma\ ity abʰivikʰyātaḥ   sa\ āsīd bʰuvi pārtʰivaḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    bāṣkalo nāma yas teṣām   āsīd asurasattamaḥ
   bāṣkalo nāma yas teṣām   āsīd asura-sattamaḥ /
Halfverse: c    bʰaga datta iti kʰyātaḥ   sa āsīn manujeśvaraḥ
   bʰaga datta\ iti kʰyātaḥ   sa\ āsīn manuja_īśvaraḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    ayaḥ śirā aśvaśirā   ayaḥ śaṅkuś ca vīryavān
   ayaḥ śirā\ aśva-śirā ayaḥ śaṅkuś ca vīryavān /
Halfverse: c    tatʰā gaganamūrdʰā ca   vegavāṃś cātra pañcamaḥ
   tatʰā gagana-mūrdʰā ca   vegavāṃś ca_atra pañcamaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    pañcaite jajñire rājan   vīryavanto mahāsurāḥ
   pañca_ete jajñire rājan   vīryavanto mahā_asurāḥ /
Halfverse: c    kekayeṣu mahātmānaḥ   pārtʰivarṣabʰa sattamāḥ
   kekayeṣu mahātmānaḥ   pārtʰiva-r̥ṣabʰa sattamāḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    ketumān iti vikʰyāto   yas tato 'nyaḥ pratāpavān
   ketumān iti vikʰyāto   yas tato_anyaḥ pratāpavān /
Halfverse: c    amitaujā iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so 'bʰavann nr̥paḥ
   amita_ojā\ iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so_abʰavann nr̥paḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    svarbʰānur iti vikʰyātaḥ   śrīmān yas tu mahāsuraḥ
   svar-bʰānur iti vikʰyātaḥ   śrīmān yas tu mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    ugrasena iti kʰyāta   ugra karmā narādʰipaḥ
   ugra-sena\ iti kʰyāta ugra karmā nara_adʰipaḥ /13/ ՙ

Verse: 14 
Halfverse: a    yas tv aśva iti vikʰyātaḥ   śrīmān āsīn mahāsuraḥ
   yas tv aśva\ iti vikʰyātaḥ   śrīmān āsīn mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    aśoko nāma rājāsīn   mahāvīryaparākramaḥ
   aśoko nāma rājā_āsīn   mahā-vīrya-parākramaḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    tasmād avarajo yas tu   rājann aśvapatiḥ smr̥taḥ
   tasmād avarajo yas tu   rājann aśva-patiḥ smr̥taḥ /
Halfverse: c    daiteyaḥ so 'bʰavad rājā   hārdikyo manujarṣabʰaḥ
   daiteyaḥ so_abʰavad rājā   hārdikyo manuja-r̥ṣabʰaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    vr̥ṣaparveti vikʰyātaḥ   śrīmān yas tu mahāsuraḥ
   vr̥ṣa-parvā_iti vikʰyātaḥ   śrīmān yas tu mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    dīrgʰaprajña iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so 'bʰavan nr̥paḥ
   dīrgʰa-prajña\ iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so_abʰavan nr̥paḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    ajakas tv anujo rājan   ya āsīd vr̥ṣaparvaṇaḥ
   ajakas tv anujo rājan   ya\ āsīd vr̥ṣa-parvaṇaḥ /
Halfverse: c    sa malla iti vikʰyātaḥ   pr̥tʰivyām abʰavan nr̥paḥ
   sa malla\ iti vikʰyātaḥ   pr̥tʰivyām abʰavan nr̥paḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    aśvagrīva iti kʰyātaḥ   sattvavān yo mahāsuraḥ
   aśva-grīva\ iti kʰyātaḥ   sattvavān yo mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    rocamāna iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so 'bʰavan nr̥paḥ
   rocamāna\ iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so_abʰavan nr̥paḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    sūkṣmas tu matimān rājan   kīrtimān yaḥ prakīrtitaḥ
   sūkṣmas tu matimān rājan   kīrtimān yaḥ prakīrtitaḥ /
Halfverse: c    br̥hanta iti vikʰyātaḥ   kṣitāv āsīt sa pārtʰivaḥ
   br̥hanta\ iti vikʰyātaḥ   kṣitāv āsīt sa pārtʰivaḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    tuhuṇḍa iti vikʰyāto   ya āsīd asurottamaḥ
   tuhuṇḍa\ iti vikʰyāto   ya\ āsīd asura_uttamaḥ /
Halfverse: c    senā bindur iti kʰyātaḥ   sa babʰūva narādʰipaḥ
   senā bindur iti kʰyātaḥ   sa babʰūva nara_adʰipaḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    isr̥pā nāma yas teṣām   asurāṇāṃ balādʰikaḥ
   isr̥pā nāma yas teṣām   asurāṇāṃ bala_adʰikaḥ /
Halfverse: c    pāpajin nāma rājāsīd   bʰuvi vikʰyātavikramaḥ
   pāpajin nāma rājā_āsīd   bʰuvi vikʰyāta-vikramaḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    ekacakra iti kʰyāta   āsīd yas tu mahāsuraḥ
   eka-cakra\ iti kʰyāta āsīd yas tu mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    prativindʰya iti kʰyāto   babʰūva pratʰitaḥ kṣitau
   prativindʰya\ iti kʰyāto   babʰūva pratʰitaḥ kṣitau /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    virūpākṣas tu daiteyaś   citrayodʰī mahāsuraḥ
   virūpa_akṣas tu daiteyaś   citra-yodʰī mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    citravarmeti vikʰyātaḥ   kṣitāv āsīt sa pārtʰivaḥ
   citra-varmā_iti vikʰyātaḥ   kṣitāv āsīt sa pārtʰivaḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    haras tv ariharo vīra   āsīd yo dānavottamaḥ
   haras tv ari-haro vīra āsīd yo dānava_uttamaḥ /
Halfverse: c    suvāstur iti vikʰyātaḥ   sa jajñe manujarṣabʰaḥ
   suvāstur iti vikʰyātaḥ   sa jajñe manuja-r̥ṣabʰaḥ /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    aharas tu mahātejāḥ   śatrupakṣa kṣayaṃ karaḥ
   aharas tu mahā-tejāḥ   śatru-pakṣa kṣayaṃ karaḥ /
Halfverse: c    bāhlīko nāma rājā sa   babʰūva pratʰitaḥ kṣitau
   bāhlīko nāma rājā sa   babʰūva pratʰitaḥ kṣitau /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    nicandraś candra vaktraś ca   ya āsīd asurottamaḥ
   nicandraś candra vaktraś ca   ya\ āsīd asura_uttamaḥ /
Halfverse: c    muñja keśa iti kʰyātaḥ   śrīmān āsīt sa pārtʰivaḥ
   muñja keśa\ iti kʰyātaḥ   śrīmān āsīt sa pārtʰivaḥ /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    nikumbʰas tv ajitaḥ saṃkʰye   mahāmatir ajāyata
   nikumbʰas tv ajitaḥ saṃkʰye   mahā-matir ajāyata /
Halfverse: c    bʰūmau bʰūmipatiḥ śreṣṭʰo   devādʰipa iti smr̥taḥ
   bʰūmau bʰūmi-patiḥ śreṣṭʰo   deva_adʰipa\ iti smr̥taḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    śarabʰo nāma yas teṣāṃ   daiteyānāṃ mahāsuraḥ
   śarabʰo nāma yas teṣāṃ   daiteyānāṃ mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    pauravo nāma rājarṣiḥ   sa babʰūva nareṣv iha
   pauravo nāma rāja-r̥ṣiḥ   sa babʰūva nareṣv iha /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    dvitīyaḥ śalabʰas teṣām   asurāṇāṃ babʰūva yaḥ
   dvitīyaḥ śalabʰas teṣām   asurāṇāṃ babʰūva yaḥ /
Halfverse: c    prahrādo nāma bāhlīkaḥ   sa babʰūva narādʰipaḥ
   prahrādo nāma bāhlīkaḥ   sa babʰūva nara_adʰipaḥ /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    candras tu ditijaśreṣṭʰo   loke tārādʰipopamaḥ
   candras tu ditija-śreṣṭʰo   loke tārā_adʰipa_upamaḥ /
Halfverse: c    r̥ṣiko nāma rājarṣir   babʰūva nr̥pasattamaḥ
   r̥ṣiko nāma rāja-r̥ṣir   babʰūva nr̥pa-sattamaḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    mr̥tapā iti vikʰyāto   ya āsīd asurottamaḥ
   mr̥tapā\ iti vikʰyāto   ya\ āsīd asura_uttamaḥ /
Halfverse: c    paścimānūpakaṃ viddʰi   taṃ nr̥paṃ nr̥pasattama
   paścima_anūpakaṃ viddʰi   taṃ nr̥paṃ nr̥pa-sattama /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    gaviṣṭʰas tu mahātejā   yaḥ prakʰyāto mahāsuraḥ
   gaviṣṭʰas tu mahā-tejā   yaḥ prakʰyāto mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    drumasena iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so 'bʰavan nr̥paḥ
   druma-sena\ iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so_abʰavan nr̥paḥ /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    mayūra iti vikʰyātaḥ   śrīmān yas tu mahāsuraḥ
   mayūra\ iti vikʰyātaḥ   śrīmān yas tu mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    sa viśva iti vikʰyāto   babʰūva pr̥tʰivīpatiḥ
   sa viśva\ iti vikʰyāto   babʰūva pr̥tʰivī-patiḥ /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    suparṇa iti vikʰyātatasmād   avarajas tu yaḥ
   suparṇa\ iti vikʰyāta-tasmād   avarajas tu yaḥ /
Halfverse: c    kālakīrtir iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so 'bʰavan nr̥paḥ
   kāla-kīrtir iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ so_abʰavan nr̥paḥ /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    candra hanteti yas teṣāṃ   kīrtitaḥ pravaro 'suraḥ
   candra hantā_iti yas teṣāṃ   kīrtitaḥ pravaro_asuraḥ /
Halfverse: c    śunako nāma rājarṣiḥ   sa babʰūva narādʰipaḥ
   śunako nāma rāja-r̥ṣiḥ   sa babʰūva nara_adʰipaḥ /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    vināśanas tu candrasya   ya ākʰyāto mahāsuraḥ
   vināśanas tu candrasya   ya\ ākʰyāto mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    jānakir nāma rājarṣiḥ   sa babʰūva narādʰipaḥ
   jānakir nāma rāja-r̥ṣiḥ   sa babʰūva nara_adʰipaḥ /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    dīrgʰajihvas tu kauravya   ya ukto dānavarṣabʰaḥ
   dīrgʰa-jihvas tu kauravya   ya\ ukto dānava-r̥ṣabʰaḥ /
Halfverse: c    kāśirāja iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ pr̥tʰivīpatiḥ
   kāśi-rāja\ iti kʰyātaḥ   pr̥tʰivyāṃ pr̥tʰivī-patiḥ /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    grahaṃ tu suṣuve yaṃ taṃ   siṃhī candrārkamardanam
   grahaṃ tu suṣuve yaṃ taṃ   siṃhī candra_arka-mardanam /
Halfverse: c    krātʰa ity abʰivikʰyātaḥ   so 'bʰavan manujādʰipaḥ
   krātʰa\ ity abʰivikʰyātaḥ   so_abʰavan manuja_adʰipaḥ /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    anāyuṣas tu putrāṇāṃ   caturṇāṃ pravaro 'suraḥ
   anāyuṣas tu putrāṇāṃ   caturṇāṃ pravaro_asuraḥ /
Halfverse: c    vikṣaro nāma tejasvī   vasu mitro 'bʰavan nr̥paḥ
   vikṣaro nāma tejasvī   vasu mitro_abʰavan nr̥paḥ /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    dvitīyo vikṣarādyas tu   narādʰipa mahāsuraḥ
   dvitīyo vikṣara_ādyas tu   nara_adʰipa mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    pāṃsurāṣṭrādʰipa iti   viśrutaḥ so 'bʰavan nr̥paḥ
   pāṃsu-rāṣṭra_adʰipa\ iti   viśrutaḥ so_abʰavan nr̥paḥ /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    balavīra iti kʰyāto   yas tv āsīd asurottamaḥ
   bala-vīra\ iti kʰyāto   yas tv āsīd asura_uttamaḥ /
Halfverse: c    pauṇḍra matsyaka ity eva   sa babʰūva narādʰipaḥ
   pauṇḍra matsyaka\ ity eva   sa babʰūva nara_adʰipaḥ /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    vr̥tra ity abʰivikʰyāto   yas tu rājan mahāsuraḥ
   vr̥tra\ ity abʰivikʰyāto   yas tu rājan mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    maṇimān nāma rājarṣiḥ   sa babʰūva narādʰipaḥ
   maṇimān nāma rāja-r̥ṣiḥ   sa babʰūva nara_adʰipaḥ /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    krodʰahanteti yas tasya   babʰūvāvarajo 'suraḥ
   krodʰa-hantā_iti yas tasya   babʰūva_avarajo_asuraḥ /
Halfverse: c    daṇḍa ity abʰivikʰyātaḥ   sa āsīn nr̥patiḥ kṣitau
   daṇḍa\ ity abʰivikʰyātaḥ   sa\ āsīn nr̥patiḥ kṣitau /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    krodʰavardʰana ity eva   yas tv anyaḥ parikīrtitaḥ
   krodʰa-vardʰana\ ity eva   yas tv anyaḥ parikīrtitaḥ /
Halfverse: c    daṇḍadʰāra iti kʰyātaḥ   so 'bʰavan manujeśvaraḥ
   daṇḍa-dʰāra\ iti kʰyātaḥ   so_abʰavan manuja_īśvaraḥ /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    kālakāyās tu ye putrās   teṣām aṣṭau narādʰipāḥ
   kālakāyās tu ye putrās   teṣām aṣṭau nara_adʰipāḥ /
Halfverse: c    jajñire rājaśārdūla   śārdūlasamavikramāḥ
   jajñire rāja-śārdūla   śārdūla-sama-vikramāḥ /45/

Verse: 46 
Halfverse: a    magadʰeṣu jayatsenaḥ   śrīmān āsīt sa pārtʰivaḥ
   magadʰeṣu jayat-senaḥ   śrīmān āsīt sa pārtʰivaḥ /
Halfverse: c    aṣṭānāṃ pravaras teṣāṃ   kāleyānāṃ mahāsuraḥ
   aṣṭānāṃ pravaras teṣāṃ   kāleyānāṃ mahā_asuraḥ /46/

Verse: 47 
Halfverse: a    dvitīyas tu tatas teṣāṃ   śrīmān harihayopamaḥ
   dvitīyas tu tatas teṣāṃ   śrīmān hari-haya_upamaḥ /
Halfverse: c    aparājita ity eva   sa babʰūva narādʰipaḥ
   aparājita\ ity eva   sa babʰūva nara_adʰipaḥ /47/

Verse: 48 
Halfverse: a    tr̥tīyas tu mahārāja   mahābāhur mahāsuraḥ
   tr̥tīyas tu mahā-rāja   mahā-bāhur mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    niṣādādʰipatir jajñe   bʰuvi bʰīmaparākramaḥ
   niṣāda_adʰipatir jajñe   bʰuvi bʰīma-parākramaḥ /48/

Verse: 49 
Halfverse: a    teṣām anyatamo yas tu   caturtʰaḥ parikīrtitaḥ
   teṣām anyatamo yas tu   caturtʰaḥ parikīrtitaḥ /
Halfverse: c    śreṇimān iti vikʰyātaḥ   kṣitau rājarṣisattamaḥ
   śreṇimān iti vikʰyātaḥ   kṣitau rāja-r̥ṣi-sattamaḥ /49/

Verse: 50 
Halfverse: a    pañcamas tu babʰūvaiṣāṃ   pravaro yo mahāsuraḥ
   pañcamas tu babʰūva_eṣāṃ   pravaro yo mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    mahaujā iti vikʰyāto   babʰūveha paraṃtapaḥ
   mahā_ojā\ iti vikʰyāto   babʰūva_iha paraṃ-tapaḥ /50/

Verse: 51 
Halfverse: a    ṣaṣṭʰas tu matimān yo vai   teṣām āsīn mahāsuraḥ
   ṣaṣṭʰas tu matimān yo vai   teṣām āsīn mahā_asuraḥ /
Halfverse: c    abʰīrur iti vikʰyātaḥ   kṣitau rājarṣisattamaḥ
   abʰīrur iti vikʰyātaḥ   kṣitau rāja-r̥ṣi-sattamaḥ /51/

Verse: 52 
Halfverse: a    samudrasenaś ca nr̥pas   teṣām evābʰavad guṇān
   samudra-senaś ca nr̥pas   teṣām eva_abʰavad guṇān /
Halfverse: c    viśrutaḥ sāgarāntāyāṃ   kṣitau dʰarmārtʰatattvavit
   viśrutaḥ sāgara_antāyāṃ   kṣitau dʰarma_artʰa-tattvavit /52/

Verse: 53 
Halfverse: a    br̥hann nāmāṣṭamas teṣāṃ   kāleyānāṃ paraṃtapaḥ
   br̥hann nāma_aṣṭamas teṣāṃ   kāleyānāṃ paraṃ-tapaḥ /
Halfverse: c    babʰūva rājan dʰarmātmā   sarvabʰūtahite rataḥ
   babʰūva rājan dʰarma_ātmā   sarva-bʰūta-hite rataḥ /53/

Verse: 54 
Halfverse: a    gaṇaḥ krodʰavaśo nāma   yas te rājan prakīrtitaḥ
   gaṇaḥ krodʰa-vaśo nāma   yas te rājan prakīrtitaḥ /
Halfverse: c    tataḥ saṃjajñire vīrāḥ   kṣitāv iha narādʰipāḥ
   tataḥ saṃjajñire vīrāḥ   kṣitāv iha nara_adʰipāḥ /54/

Verse: 55 
Halfverse: a    nandikaḥ karṇaveṣṭaś ca   siddʰārtʰāḥ kīṭakas tatʰā
   nandikaḥ karṇa-veṣṭaś ca   siddʰa_artʰāḥ kīṭakas tatʰā /
Halfverse: c    suvīraś ca subāhuś ca   mahāvīro 'tʰa bāhlikaḥ
   suvīraś ca subāhuś ca   mahā-vīro_atʰa bāhlikaḥ /55/

Verse: 56 
Halfverse: a    krodʰo vicityaḥ surasaḥ   śrīmān nīlaś ca bʰūmipaḥ
   krodʰo vicityaḥ surasaḥ   śrīmān nīlaś ca bʰūmipaḥ /
Halfverse: c    vīra dʰāmā ca kauravya   bʰūmipālaś ca nāmataḥ
   vīra dʰāmā ca kauravya   bʰūmi-pālaś ca nāmataḥ /56/

Verse: 57 
Halfverse: a    dantavaktraś ca nāmāsīd   durjayaś caiva nāmataḥ
   danta-vaktraś ca nāma_āsīd   durjayaś caiva nāmataḥ /
Halfverse: c    rukmī ca nr̥paśārdūlo   rājā ca janamejayaḥ
   rukmī ca nr̥pa-śārdūlo   rājā ca janamejayaḥ /57/

Verse: 58 
Halfverse: a    āṣāḍʰo vāyuvegaś ca   bʰūmitejās tatʰaiva ca
   āṣāḍʰo vāyu-vegaś ca   bʰūmi-tejās tatʰaiva ca /
Halfverse: c    ekalavyaḥ sumitraś ca   vāṭadʰāno 'tʰa gomukʰaḥ
   eka-lavyaḥ sumitraś ca   vāṭa-dʰāno_atʰa go-mukʰaḥ /58/

Verse: 59 
Halfverse: a    kārūṣakāś ca rājānaḥ   kṣemadʰūrtis tatʰaiva ca
   kārūṣakāś ca rājānaḥ   kṣema-dʰūrtis tatʰaiva ca /
Halfverse: c    śrutāyur uddʰavaś caiva   br̥hatsenas tatʰaiva ca
   śruta_āyur uddʰavaś caiva   br̥hat-senas tatʰaiva ca /59/

Verse: 60 
Halfverse: a    kṣemogra tīrtʰaḥ kuharaḥ   kaliṅgeṣu narādʰipaḥ
   kṣema_ugra tīrtʰaḥ kuharaḥ   kaliṅgeṣu nara_adʰipaḥ /
Halfverse: c    matimāṃś ca manuṣyendra   īśvaraś ceti viśrutaḥ
   matimāṃś ca manuṣya_indra īśvaraś ca_iti viśrutaḥ /60/

Verse: 61 
Halfverse: a    gaṇāt krodʰavaśād evaṃ   rājapūgo 'bʰavat kṣitau
   gaṇāt krodʰa-vaśād evaṃ   rāja-pūgo_abʰavat kṣitau /
Halfverse: c    jātaḥ purā mahārāja   mahākīrtir mahābalaḥ
   jātaḥ purā mahā-rāja   mahā-kīrtir mahā-balaḥ /61/

Verse: 62 
Halfverse: a    yas tv āsīd devako nāma   devarājasamadyutiḥ
   yas tv āsīd devako nāma   deva-rāja-sama-dyutiḥ /
Halfverse: c    sa gandʰarvapatir mukʰyaḥ   kṣitau jajñe narādʰipaḥ
   sa gandʰarva-patir mukʰyaḥ   kṣitau jajñe nara_adʰipaḥ /62/

Verse: 63 
Halfverse: a    br̥haspater br̥hat kīrter   devarṣer viddʰi bʰārata
   br̥haspater br̥hat kīrter   deva-r̥ṣer viddʰi bʰārata /
Halfverse: c    aṃśād droṇaṃ samutpannaṃ   bʰāradvājam ayonijam
   aṃśād droṇaṃ samutpannaṃ   bʰāradvājam ayonijam /63/

Verse: 64 
Halfverse: a    dʰanvināṃ nr̥paśārdūla   yaḥ sa sarvāstravittamaḥ
   dʰanvināṃ nr̥pa-śārdūla   yaḥ sa sarva_astra-vittamaḥ /
Halfverse: c    br̥hat kīrtir mahātejāḥ   saṃjajñe manujeṣv iha
   br̥hat kīrtir mahā-tejāḥ   saṃjajñe manujeṣv iha /64/

Verse: 65 
Halfverse: a    dʰanurvede ca vede ca   yaṃ taṃ vedavido viduḥ
   dʰanur-vede ca vede ca   yaṃ taṃ vedavido viduḥ /
Halfverse: c    variṣṭʰam indrakarmāṇaṃ   droṇaṃ svakulavardʰanam
   variṣṭʰam indra-karmāṇaṃ   droṇaṃ sva-kula-vardʰanam /65/

Verse: 66 
Halfverse: a    mahādevāntakābʰyāṃ ca   kāmāt krodʰāc ca bʰārata
   mahā-deva_antakābʰyāṃ ca   kāmāt krodʰāc ca bʰārata /
Halfverse: c    ekatvam upapannānāṃ   jajñe śūraḥ paraṃtapaḥ
   ekatvam upapannānāṃ   jajñe śūraḥ paraṃ-tapaḥ /66/

Verse: 67 
Halfverse: a    aśvattʰāmā mahāvīryaḥ   śatrupakṣa kṣayaṃ karaḥ
   aśvattʰāmā mahā-vīryaḥ   śatru-pakṣa kṣayaṃ karaḥ /
Halfverse: c    vīraḥ kamalapatrākṣaḥ   kṣitāv āsīn narādʰipa
   vīraḥ kamala-patra_akṣaḥ   kṣitāv āsīn nara_adʰipa /67/

Verse: 68 
Halfverse: a    jajñire vasavas tv aṣṭau   gaṅgāyāṃ śaṃtanoḥ sutāḥ
   jajñire vasavas tv aṣṭau   gaṅgāyāṃ śaṃtanoḥ sutāḥ /
Halfverse: c    vasiṣṭʰasya ca śāpena   niyogād vāsavasya ca
   vasiṣṭʰasya ca śāpena   niyogād vāsavasya ca /68/

Verse: 69 
Halfverse: a    teṣām avarajo bʰīṣmaḥ   kurūṇām abʰayaṃkaraḥ
   teṣām avarajo bʰīṣmaḥ   kurūṇām abʰayaṃ-karaḥ /
Halfverse: c    matimān vedavid vāgmī   śatrupakṣa kṣayaṃ karaḥ
   matimān vedavid vāgmī   śatru-pakṣa kṣayaṃ karaḥ /69/

Verse: 70 
Halfverse: a    jāmadagnyena rāmeṇa   yaḥ sa sarvavidāṃ varaḥ
   jāmadagnyena rāmeṇa   yaḥ sa sarvavidāṃ varaḥ /
Halfverse: c    ayudʰyata mahātejā   bʰārgaveṇa mahātmanā
   ayudʰyata mahā-tejā   bʰārgaveṇa mahātmanā /70/

Verse: 71 
Halfverse: a    yas tu rājan kr̥po nāma   brahmarṣir abʰavat kṣitau
   yas tu rājan kr̥po nāma   brahma-r̥ṣir abʰavat kṣitau /
Halfverse: c    rudrāṇāṃ taṃ gaṇād viddʰi   saṃbʰūtam atipauruṣam
   rudrāṇāṃ taṃ gaṇād viddʰi   saṃbʰūtam atipauruṣam /71/

Verse: 72 
Halfverse: a    śakunir nāma yas tv āsīd   rājā loke mahāratʰaḥ
   śakunir nāma yas tv āsīd   rājā loke mahā-ratʰaḥ /
Halfverse: c    dvāparaṃ viddʰi taṃ rājan   saṃbʰūtam arimardanam
   dvāparaṃ viddʰi taṃ rājan   saṃbʰūtam ari-mardanam /72/

Verse: 73 
Halfverse: a    sātyakiḥ satyasaṃdʰas tu   yo 'sau vr̥ṣṇikulodvahaḥ
   sātyakiḥ satya-saṃdʰas tu   yo_asau vr̥ṣṇi-kula_udvahaḥ /
Halfverse: c    pakṣāt sa jajñe marutāṃ   devānām arimardanaḥ
   pakṣāt sa jajñe marutāṃ   devānām ari-mardanaḥ /73/

Verse: 74 
Halfverse: a    drupadaś cāpi rājarṣis   tata evābʰavad gaṇāt
   drupadaś ca_api rāja-r̥ṣis   tata\ eva_abʰavad gaṇāt /
Halfverse: c    mānuṣe nr̥pa loke 'smin   sarvaśastrabʰr̥tāṃ varaḥ
   mānuṣe nr̥pa loke_asmin   sarva-śastra-bʰr̥tāṃ varaḥ /74/

Verse: 75 
Halfverse: a    tataś ca kr̥tavarmāṇaṃ   viddʰi rājañ janādʰipam
   tataś ca kr̥ta-varmāṇaṃ   viddʰi rājan jana_adʰipam /
Halfverse: c    jātam apratikarmāṇaṃ   kṣatriyarṣabʰa sattamam
   jātam apratikarmāṇaṃ   kṣatriya-r̥ṣabʰa sattamam /75/

Verse: 76 
Halfverse: a    marutāṃ tu gaṇād viddʰi   saṃjātam arimardanam
   marutāṃ tu gaṇād viddʰi   saṃjātam ari-mardanam /
Halfverse: c    virāṭaṃ nāma rājarṣiṃ   pararāṣṭra pratāpanam
   virāṭaṃ nāma rāja-r̥ṣiṃ   para-rāṣṭra pratāpanam /76/

Verse: 77 
Halfverse: a    ariṣṭāyās tu yaḥ putro   haṃsa ity abʰiviśrutaḥ
   ariṣṭāyās tu yaḥ putro   haṃsa\ ity abʰiviśrutaḥ /
Halfverse: c    sa gandʰarvapatir jajñe   kuruvaṃśavivardʰanaḥ
   sa gandʰarva-patir jajñe   kuru-vaṃśa-vivardʰanaḥ /77/

Verse: 78 
Halfverse: a    dʰr̥tarāṣṭra iti kʰyātaḥ   kr̥ṣṇadvaipāyanād api
   dʰr̥tarāṣṭra\ iti kʰyātaḥ   kr̥ṣṇa-dvaipāyanād api /
Halfverse: c    dīrgʰabāhur mahātejāḥ   prajñā cakṣur narādʰipaḥ
   dīrgʰa-bāhur mahā-tejāḥ   prajñā cakṣur nara_adʰipaḥ /
Halfverse: e    mātur doṣād r̥ṣeḥ kopād   andʰa eva vyajāyata
   mātur doṣād r̥ṣeḥ kopād   andʰa\ eva vyajāyata /78/

Verse: 79 
Halfverse: a    atres tu sumahābʰāgaṃ   putraṃ putravatāṃ varam
   atres tu sumahā-bʰāgaṃ   putraṃ putravatāṃ varam /
Halfverse: c    viduraṃ viddʰi loke 'smiñ   jātaṃ buddʰimatāṃ varam
   viduraṃ viddʰi loke_asmin   jātaṃ buddʰimatāṃ varam /79/

Verse: 80 
Halfverse: a    kaler aṃśāt tu saṃjajñe   bʰuvi duryodʰano nr̥paḥ
   kaler aṃśāt tu saṃjajñe   bʰuvi duryodʰano nr̥paḥ /
Halfverse: c    durbuddʰir durmatiś caiva   kurūṇām ayaśaḥ karaḥ
   durbuddʰir durmatiś caiva   kurūṇām ayaśaḥ karaḥ /80/

Verse: 81 
Halfverse: a    jagato yaḥ sa sarvasya   vidviṣṭaḥ kalipūruṣaḥ
   jagato yaḥ sa sarvasya   vidviṣṭaḥ kali-pūruṣaḥ /
Halfverse: c    yaḥ sarvāṃ gʰātayām āsa   pr̥tʰivīṃ puruṣādʰamaḥ
   yaḥ sarvāṃ gʰātayām āsa   pr̥tʰivīṃ puruṣa_adʰamaḥ /
Halfverse: e    yena vairaṃ samuddīptaṃ   bʰūtānta karaṇaṃ mahat
   yena vairaṃ samuddīptaṃ   bʰūta_anta karaṇaṃ mahat /81/

Verse: 82 
Halfverse: a    paulastyā bʰrātaraḥ sarve   jajñire manujeṣv iha
   paulastyā bʰrātaraḥ sarve   jajñire manujeṣv iha /
Halfverse: c    śataṃ duḥśāsanādīnāṃ   sarveṣāṃ krūrakarmaṇām
   śataṃ duḥśāsana_ādīnāṃ   sarveṣāṃ krūra-karmaṇām /82/

Verse: 83 
Halfverse: a    durmukʰo duḥsahaś caiva   ye cānye nānuśabditāḥ
   durmukʰo duḥsahaś caiva   ye ca_anye na_anuśabditāḥ /
Halfverse: c    duryodʰana sahāyās te   paulastyā bʰaratarṣabʰa
   duryodʰana sahāyās te   paulastyā bʰarata-r̥ṣabʰa /83/

Verse: 84 
Halfverse: a    dʰarmasyāṃśaṃ tu rājānaṃ   viddʰi rājan yudʰiṣṭʰiram
   dʰarmasya_aṃśaṃ tu rājānaṃ   viddʰi rājan yudʰiṣṭʰiram /
Halfverse: c    bʰīmasenaṃ tu vātasya   devarājasya cārjunam
   bʰīma-senaṃ tu vātasya   deva-rājasya ca_arjunam /84/

Verse: 85 
Halfverse: a    aśvinos tu tatʰaivāṃśau   rūpeṇāpratimau bʰuvi
   aśvinos tu tatʰaiva_aṃśau   rūpeṇa_apratimau bʰuvi /
Halfverse: c    nakulaḥ sahadevaś ca   sarvalokamanoharau
   nakulaḥ sahadevaś ca   sarva-loka-mano-harau /85/

Verse: 86 
Halfverse: a    yaḥ suvarceti vikʰyātaḥ   somaputraḥ pratāpavān
   yaḥ suvarcā_iti vikʰyātaḥ   soma-putraḥ pratāpavān /
Halfverse: c    abʰimanyur br̥hat kīrtir   arjunasya suto 'bʰavat
   abʰimanyur br̥hat kīrtir   arjunasya suto_abʰavat /86/

Verse: 87 
Halfverse: a    agner aṃśaṃ tu viddʰi tvaṃ   dʰr̥ṣṭadyumnaṃ mahāratʰam
   agner aṃśaṃ tu viddʰi tvaṃ   dʰr̥ṣṭa-dyumnaṃ mahā-ratʰam /
Halfverse: c    śikʰaṇḍinam atʰo rājan   strīpuṃsaṃ viddʰi rākṣasam
   śikʰaṇḍinam atʰo rājan   strī-puṃsaṃ viddʰi rākṣasam /87/

Verse: 88 
Halfverse: a    draupadeyāś ca ye pañca   babʰūvur bʰaratarṣabʰa
   draupadeyāś ca ye pañca   babʰūvur bʰarata-r̥ṣabʰa /
Halfverse: c    viśve devagaṇān rājaṃs   tān viddʰi bʰaratarṣabʰa
   viśve deva-gaṇān rājaṃs   tān viddʰi bʰarata-r̥ṣabʰa /88/

Verse: 89 
Halfverse: a    āmuktakavacaḥ karṇo   yas tu jajñe mahāratʰaḥ
   āmukta-kavacaḥ karṇo   yas tu jajñe mahā-ratʰaḥ /
Halfverse: c    divākarasya taṃ viddʰi   devasyāṃśam anuttamam
   divā-karasya taṃ viddʰi   devasya_aṃśam anuttamam /89/

Verse: 90 
Halfverse: a    yas tu nārāyaṇo nāma   devadevaḥ sanātanaḥ
   yas tu nārāyaṇo nāma   deva-devaḥ sanātanaḥ /
Halfverse: c    tasyāṃśo mānuṣeṣv āsīd   vāsudevaḥ pratāpavān
   tasya_aṃśo mānuṣeṣv āsīd   vāsudevaḥ pratāpavān /90/

Verse: 91 
Halfverse: a    śeṣasyāṃśas tu nāgasya   baladevo mahābalaḥ
   śeṣasya_aṃśas tu nāgasya   bala-devo mahā-balaḥ /
Halfverse: c    sanatkumāraṃ pradyumnaṃ   viddʰi rājan mahaujasam
   sanatkumāraṃ pradyumnaṃ   viddʰi rājan mahā_ojasam /91/

Verse: 92 
Halfverse: a    evam anye manuṣyendra   bahavo 'ṃśā divaukasām
   evam anye manuṣya_indra   bahavo_aṃśā diva_okasām /
Halfverse: c    jajñire vasudevasya   kule kulavivardʰanāḥ
   jajñire vasudevasya   kule kula-vivardʰanāḥ /92/

Verse: 93 
Halfverse: a    gaṇas tv apsarasāṃ yo vai   mayā rājan prakīrtitaḥ
   gaṇas tv apsarasāṃ yo vai   mayā rājan prakīrtitaḥ /
Halfverse: c    tasya bʰāgaḥ kṣitau jajñe   niyogād vāsavasya ca
   tasya bʰāgaḥ kṣitau jajñe   niyogād vāsavasya ca /93/

Verse: 94 
Halfverse: a    tāni ṣoḍaśa devīnāṃ   sahasrāṇi narādʰipa
   tāni ṣoḍaśa devīnāṃ   sahasrāṇi nara_adʰipa /
Halfverse: c    babʰūvur mānuṣe loke   nārāyaṇa parigrahaḥ
   babʰūvur mānuṣe loke   nārāyaṇa parigrahaḥ /94/

Verse: 95 
Halfverse: a    śriyas tu bʰāgaḥ saṃjajñe   ratyartʰaṃ pr̥tʰivītale
   śriyas tu bʰāgaḥ saṃjajñe   raty-artʰaṃ pr̥tʰivī-tale /
Halfverse: c    drupadasya kule kanyā   vedimadʰyād aninditā
   drupadasya kule kanyā   vedi-madʰyād aninditā /95/

Verse: 96 
Halfverse: a    nātihrasvā na mahatī   nīlotpalasugandʰinī
   nātihrasvā na mahatī   nīla_utpala-sugandʰinī /
Halfverse: c    padmāyatākṣī suśroṇī   asitāyata mūrdʰajā
   padma_āyata_akṣī suśroṇī asita_āyata mūrdʰajā /96/

Verse: 97 
Halfverse: a    sarvalakṣaṇasaṃpannā   vaiḍūrya maṇisaṃnibʰā
   sarva-lakṣaṇa-saṃpannā   vaiḍūrya maṇi-saṃnibʰā /
Halfverse: c    pañcānāṃ puruṣendrāṇāṃ   cittapramatʰinī rahaḥ
   pañcānāṃ puruṣa_indrāṇāṃ   citta-pramatʰinī rahaḥ /97/

Verse: 98 
Halfverse: a    siddir dʰr̥tiś ca ye devyau   pañcānāṃ mātarau tu te
   siddir dʰr̥tiś ca ye devyau   pañcānāṃ mātarau tu te /
Halfverse: c    kuntī mādrī ca jajñāte   matis tu subalātmajā
   kuntī mādrī ca jajñāte   matis tu subala_ātmajā /98/

Verse: 99 
Halfverse: a    iti devāsurāṇāṃ te   gandʰarvāpsarasāṃ tatʰā
   iti deva_asurāṇāṃ te   gandʰarva_apsarasāṃ tatʰā /
Halfverse: c    aṃśāvataraṇaṃ rājan   rakṣasānāṃ ca kīrtitam
   aṃśa_avataraṇaṃ rājan   rakṣasānāṃ ca kīrtitam /99/

Verse: 100 
Halfverse: a    ye pr̥tʰivyāṃ samudbʰūtā   rājāno yuddʰadurmadāḥ
   ye pr̥tʰivyāṃ samudbʰūtā   rājāno yuddʰa-durmadāḥ /
Halfverse: c    mahātmāno yadūnāṃ ca   ye jātā vipule kule
   mahātmāno yadūnāṃ ca   ye jātā vipule kule /100/

Verse: 101 
Halfverse: a    dʰanyaṃ yaśasyaṃ putrīyam   āyuṣyaṃ vijayāvaham
   dʰanyaṃ yaśasyaṃ putrīyam   āyuṣyaṃ vijaya_āvaham /
Halfverse: c    idam aṃśāvataraṇaṃ   śrotavyam anasūyatā
   idam aṃśa_avataraṇaṃ   śrotavyam anasūyatā /101/

Verse: 102 
Halfverse: a    aṃśāvataraṇaṃ śrutvā   devagandʰarvarakṣasām
   aṃśa_avataraṇaṃ śrutvā   deva-gandʰarva-rakṣasām /
Halfverse: c    prabʰavāpyayavit prājño   na kr̥ccʰreṣv avasīdati
   prabʰava_apyayavit prājño   na kr̥ccʰreṣv avasīdati /102/ (E)102



Chapter: 62 
Adhyāya 62


Verse: 1  {Janamejaya uvāca}
Halfverse: a    tvattaḥ śrutam idaṃ brahman   devadānavarakṣasām
   tvattaḥ śrutam idaṃ brahman   deva-dānava-rakṣasām /
Halfverse: c    aṃśāvataraṇaṃ samyag   gandʰarvāpsarasāṃ tatʰā
   aṃśa_avataraṇaṃ samyag   gandʰarva_apsarasāṃ tatʰā /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    imaṃ tu bʰūya iccʰāmi   kurūṇāṃ vaṃśam āditaḥ
   imaṃ tu bʰūya\ iccʰāmi   kurūṇāṃ vaṃśam āditaḥ /
Halfverse: c    katʰyamānaṃ tvayā vipra   viprarṣigaṇasaṃnidʰau
   katʰyamānaṃ tvayā vipra   vipra-r̥ṣi-gaṇa-saṃnidʰau /2/

Verse: 3  {Vaiśampāyana uvāca}
Halfverse: a    pauravāṇāṃ vaṃśakaro   duḥṣanto nāma vīryavān
   pauravāṇāṃ vaṃśa-karo   duḥṣanto nāma vīryavān /
Halfverse: c    pr̥tʰivyāś caturantāyā   goptā bʰaratasattama
   pr̥tʰivyāś catur-antāyā   goptā bʰarata-sattama /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    caturbʰāgaṃ bʰuvaḥ kr̥tsnaṃ   sa bʰuṅkte manujeśvaraḥ
   catur-bʰāgaṃ bʰuvaḥ kr̥tsnaṃ   sa bʰuṅkte manuja_īśvaraḥ /
Halfverse: c    samudrāvaraṇāṃś cāpi   deśān sa samitiṃjayaḥ
   samudra_āvaraṇāṃś ca_api   deśān sa samitiṃ-jayaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    āmleccʰāṭavikān sarvān   sa bʰuṅkte ripumardanaḥ
   āmleccʰa_aṭavikān sarvān   sa bʰuṅkte ripu-mardanaḥ /
Halfverse: c    ratnākara samudrā