TITUS
Text collection: RV 
R̥g-Veda
Text: AB 
Aitareya-Brāhmaṇa


On the basis of the edition by
Th. Aufrecht,
Das Aitareya Brāhmaṇa.
Mit Auszügen aus dem Commentare von Sāyaṇācārya und anderen Beilagen,
Bonn 1879,

entered, converted and edited in Wordcruncher format
by Fco. Javier Martínez García,
Erlangen/Madrid 1991-1992;
TITUS version by Jost Gippert,
Frankfurt a.M., 31.1.1997 / 28.2.1998 / 1.7.1998 / 20.10.1999 / 1.6.2000 / 7.12.2008 / 21.4.2012




Chapter: 1 
pañcikā 1
Paragraph: 1 
adʰyāya 1, kʰaṇḍaḥ 1-6


Sentence: 1    Agnir vai devānām avamo Viṣṇuḥ paramas, tadantareṇa sarvā anyā devatā
Sentence: 2    
āgnāvaiṣṇavam puroḷāśaṃ nirvapanti dīkṣaṇīyam ekādaśakapālaṃ
Sentence: 3    
sarvābʰya evainaṃ tad devatābʰyo 'nantarāyaṃ nirvapanty
Sentence: 4    
Agnir vai sarvā devatā, Viṣṇuḥ sarvā devatā
Sentence: 5    
ete vai yajñasyāntye tanvau yad Agniś ca Viṣṇuś ca.
   
tad yad āgnāvaiṣṇavam puroḷāśaṃ nirvapanty,
   
antata eva tad devān r̥dʰnuvanti
Sentence: 6    
tad āhur:
   
yad ekādaśakapālaḥ.
   
puroḷāśo dvāv Agnāviṣṇū, kainayos tatra kḷptiḥ vibʰaktir ity
Sentence: 7    
aṣṭākapāla āgneyo, 'ṣṭākṣarā vai gāyatrī, gāyatram Agneś cʰandas;
   
trikapālo vaiṣṇavas, trir hīdaṃ Viṣṇur vyakramata:
   
sainayos tatra kḷptiḥ vibʰaktir
Sentence: 8    
gʰr̥te caruṃ nirvapeta yo 'pratiṣṭhito manyetā/syāṃ
Sentence: 9    
vāva sa na pratitiṣṭhati yo na pratitiṣṭhati
Sentence: 10    
tad yad gʰr̥taṃ tat striyai payo, ye taṇḍulās te puṃsas, tan mitʰunam:
   
mitʰunenaivainaṃ tat prajayā paśubʰiḥ prajanayati prajātyai
Sentence: 11    
prajāyate prajayā paśubʰir ya evaṃ vedā/rabdʰayajño
Sentence: 12    
eṣa ārabdʰadevato yo darśapūrṇamāsābʰyāṃ yajata.
   
āmāvāsyena haviṣeṣṭvā paurṇamāsena tasminn eva haviṣi tasmin
   
barhiṣi dīkṣetaiṣo ekā dīkṣā
Sentence: 13    
saptadaśa sāmidʰenīr anubrūyāt
Sentence: 14    
saptadaśo vai Prajāpatir:
   
dvādaśa māsāḥ pañcartavo hemantaśiśirayoḥ samāsena.
   
tāvān saṃvatsaraḥ, saṃvatsaraḥ Prajāpatiḥ
Sentence: 15    
prajāpatyāyatanābʰir evābʰī rādʰnoti ya evaṃ veda



Paragraph: 2 


Sentence: 1    
yajño vai devebʰya udakrāmat, tam iṣṭibʰiḥ praiṣam aicʰan.
   
yad iṣṭibʰiḥ praiṣam aicʰaṃs, tad iṣṭīnām iṣṭitvaṃ. tam anvavindann
Sentence: 2    
anuvittayajño rādʰnoti ya evaṃ vedā/hūtayo
Sentence: 3    
vai nāmaitā yad āhutaya, etābʰir vai devān yajamāno hvayati,
   
tad āhutīnām āhutitvam
Sentence: 4    
ūtayaḥ kʰalu vai nāma yābʰir devā yajamānasya havam āyanti.
   
ye vai pantʰāno yāḥ srutayas ūtayas; ta u evaitat svargayāṇā
   
yajamānasya bʰavanti
Sentence: 5    
tad āhur:
   
yad anyo juhoty, atʰa yo 'nu cāha yajati ca kasmāt taṃ hotety ācakṣata iti
Sentence: 6    
yad vāva sa tatra yatʰābʰājanaṃ devatā amum āvahāmum āvahety āvāhayati,
   
tad eva hotur hotr̥tvaṃ
Sentence: 7    
hotā bʰavati, hotety enam ācakṣate ya evaṃ veda



Paragraph: 3 


Sentence: 1    
punar etam r̥tvijo garbʰaṃ kurvanti yaṃ dīkṣayanty
Sentence: 2    
adbʰir abʰiṣiñcanti
Sentence: 3    
reto āpaḥ, saretasam evainaṃ tat kr̥tvā dīkṣayanti
Sentence: 4    
navanītenābʰyañjanty
Sentence: 5    
ājyaṃ vai devānāṃ, surabʰi gʰr̥tam manuṣyāṇām,
   
āyutam pitr̥̄ṇāṃ, navanītaṃ garbʰāṇāṃ.
   
tad yan navanītenābʰyañjanti, svenaivainaṃ tad bʰāgadʰeyena samardʰayanty
Sentence: 6    
āñjanty enaṃ
Sentence: 7    
tejo etad akṣyor yad āñjanaṃ, satejasam evainaṃ tat kr̥tvā dīkṣayanty
Sentence: 8    
ekaviṃśatyā darbʰapiñjūlaiḥ pāvayanti
Sentence: 9    
śuddʰam evainaṃ tat pūtaṃ dīkṣayanti
Sentence: 10    
dīkṣitavimitam prapādayanti
Sentence: 11    
yonir eṣā dīkṣitasya yad dīkṣitavimitaṃ,
   
yonim evainaṃ tat svām prapādayanti
Sentence: 12    
tasmād dʰruvād yoner āste ca carati ca
Sentence: 13    
tasmād dʰruvād yoner garbʰā dʰīyante ca pra ca jāyante
Sentence: 14    
tasmād dīkṣitaṃ nānyatra dīkṣitavimitād ādityo 'bʰyudiyād
   
vābʰyastamiyād vāpi vābʰyāśrāvayeyur
Sentence: 15    
vāsasā prorṇuvanty
Sentence: 16    
ulbaṃ etad dīkṣitasya yad vāsa, ulbenaivainaṃ tat prorṇuvanti
Sentence: 17    
kr̥ṣṇājinam uttaram bʰavaty
Sentence: 18    
uttaraṃ ulbāj jarāyu, jarāyuṇaivainaṃ tat prorṇuvanti
Sentence: 19    
muṣṭī kurute
Sentence: 20    
muṣṭī vai kr̥tvā garbʰo 'ntaḥ śete, muṣṭī kr̥tvā kumāro jāyate.
   
tad yan muṣṭī kurute, yajñaṃ caiva tat sarvāś ca devatā muṣṭyoḥ kurute
Sentence: 21    
tad āhur:
   
na pūrvadīkṣiṇaḥ saṃsavo 'sti, parigr̥hīto etasya yajñaḥ,
   
parigr̥hītā devatā, naitasyārtir asty aparadīkṣiṇa eva yatʰā tatʰety
Sentence: 22    
unmucya kr̥ṣṇājinam avabʰr̥tʰam abʰyavaiti, tasmān muktā garbʰā
   
jarāyor jāyante
Sentence: 23    
sahaiva vāsasābʰyavaiti, tasmāt sahaivolbena kumāro jāyate



Paragraph: 4 


Sentence: 1    
tvam agne sapratʰā asi, soma yās te mayobʰuva ity ājyabʰāgayoḥ
   
puronuvākye anubrūyād, yaḥ pūrvam anījānaḥ syāt tasmai
Sentence: 2    
tvayā yajñaṃ vi tanvata iti, yajñam evāsmā etad vitanoty
Sentence: 3    
agniḥ pratnena manmanā, soma gīrbʰiṣ ṭvā vayam iti, yaḥ
   
pūrvam ījānaḥ syāt tasmai
Sentence: 4    
pratnam iti pūrvaṃ karmābʰivadati
Sentence: 5    
tat-tan nādr̥tyam
Sentence: 6    
agnir vr̥trāṇi jaṅgʰanat, tvaṃ somāsi satpatir iti vārtragʰnāv eva kuryād
Sentence: 7    
vr̥traṃ eṣa hanti yaṃ yajña upanamati,
   
tasmād vārtragʰnāv eva kartavyāv
Sentence: 8    
agnir mukʰam pratʰamo devatānām, agniś ca viṣṇo tapa uttamam maha ity
   
āgnāvaiṣṇavasya haviṣo yājyānuvākye bʰavata
Sentence: 9    
āgnāvaiṣṇavyau rūpasamr̥ddʰe.
   
etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ yad rūpasamr̥ddʰaṃ,
   
yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadaty
Sentence: 10    
Agniś ca ha vai Viṣṇuś ca devānāṃ dīkṣāpālau, tau dīkṣāyā īśāte.
   
tad yad āgnāvaiṣṇavaṃ havir bʰavati yau dīkṣāyā īśāte tau prītau dīkṣām
   
prayacʰatāṃ, yau dīkṣayitārau tau dīkṣayetām iti
Sentence: 11    
triṣṭubʰau bʰavataḥ sendriyatvāya



Paragraph: 5 


Sentence: 1    
gāyatryau sviṣṭakr̥taḥ saṃyājye kurvīta tejaskāmo brahmavarcasakāmas
Sentence: 2    
tejo vai brahmavarcasaṃ gāyatrī
Sentence: 3    
tejasvī brahmavarcasī bʰavati ya evaṃ vidvān gāyatryau kuruta
Sentence: 4    
uṣṇihāv āyuṣkāmaḥ kurvītā/yur
Sentence: 5    
uṣṇik
Sentence: 6    
sarvam āyur eti ya evaṃ vidvān uṣṇihau kurute
Sentence: 7    
'nuṣṭubʰau svargakāmaḥ kurvīta
Sentence: 8    
dvayor anuṣtubʰoś catuḥṣaṣṭir akṣarāṇi, traya ima ūrdʰvā ekaviṃśā lokā; ekaviṃśatyaikaviṃśatyaivemām̐l lokān rohati, svarga eva loke
   
catuḥṣaṣṭitamena pratitiṣṭhati
Sentence: 9    
pratitiṣṭhati ya evaṃ vidvān anuṣṭubʰau kurute
Sentence: 10    
br̥hatyau śrīkāmo yaśaskāmaḥ kurvīta
Sentence: 11    
śrīr vai yaśaś cʰandasām br̥hatī
Sentence: 12    
śriyam eva yaśa ātman dʰatte ya evaṃ vidvān br̥hatyau kurute
Sentence: 13    
paṅktī yajñakāmaḥ kurvīta
Sentence: 14    
pāṅkto vai yajña
Sentence: 15    
upainaṃ yajño namati ya evaṃ vidvān paṅktī kurute
Sentence: 16    
triṣṭubʰau vīryakāmaḥ kurvītau/jo
Sentence: 17    
indriyaṃ vīryaṃ triṣṭub==
Sentence: 18    
ojasvīndriyavān vīryavān bʰavati ya evaṃ vidvāṃs triṣṭubʰau kurute
Sentence: 19    
jagatyau paśukāmaḥ kurvīta
Sentence: 20    
jāgatā vai paśavaḥ
Sentence: 21    
paśumān bʰavati ya evaṃ vidvāñ jagatyau kurute
Sentence: 22    
virājāv annādyakāmaḥ kurvītā/nnaṃ
Sentence: 23    
vai virāṭ
Sentence: 24    
tasmād yasyaiveha bʰūyiṣṭham annam bʰavati sa eva bʰūyiṣṭhaṃ
   
loke virājati, tad virājo virāṭtvaṃ
Sentence: 25    
vi sveṣu rājati, śreṣṭhaḥ svānām bʰavati ya evaṃ veda



Paragraph: 6 


Sentence: 1    
atʰo pañcavīryaṃ etac cʰando yad virāḍ
Sentence: 2    
yat tripadā tenoṣṇihāgāyatryau, yad asyā ekādaśākṣarāṇi padāni
   
tena triṣṭub, yat trayastriṃśadakṣarā tenānuṣṭum.
   
na ekenākṣareṇa cʰandāṃsi viyanti na dvābʰyāṃ.
   
yad virāṭ tat pañcamaṃ
Sentence: 3    
sarveṣāṃ cʰandasāṃ vīryam avarunddʰe,
   
sarveṣāṃ cʰandasāṃ vīryam aśnute,
   
sarveṣāṃ cʰandasāṃ sāyujyaṃ sarūpatāṃ salokatām aśnute,
   
'nnādo 'nnapatir bʰavaty,
   
aśnute prajayānnādyaṃ ya evaṃ vidvān virājau kurute
Sentence: 4    
tasmād virājāv eva kartavye
Sentence: 5    
preddʰo agna, imo agna ity ete
Sentence: 6    
r̥taṃ vāva dīkṣā satyaṃ dīkṣā, tasmād dīkṣitena satyam eva vaditavyam
Sentence: 7    
atʰo kʰalv āhuḥ:
   
ko 'rhati manuṣyaḥ sarvaṃ satyaṃ vadituṃ;
   
satyasaṃhitā vai devā, anr̥tasaṃhitā manuṣyā iti
Sentence: 8    
vicakṣaṇavatīṃ vācaṃ vadec
Sentence: 9    
cakṣur vai vicakṣaṇaṃ, vi hy enena paśyatīty
Sentence: 10    
etad dʰa vai manuṣyeṣu satyaṃ nihitaṃ yac cakṣus
Sentence: 11    
tasmād ācakṣāṇam āhur:
   
adrāg iti. sa yady adarśam ity āhātʰāsya śrad dadʰati.
   
yady u vai svayam paśyati, na bahūnāṃ canānyeṣāṃ śrad dadʰāti
Sentence: 12    
tasmād vicakṣaṇavatīm eva vācaṃ vadet, satyottarā haivāsya vāg
   
uditā bʰavati bʰavati



Paragraph: 7 
adʰyāya 2, kʰaṇḍaḥ 1-5


Sentence: 1    
svargaṃ etena lokam upa prayanti yat prāyaṇīyas,
   
tat prāyaṇīyasya prāyaṇīyatvam
Sentence: 2    
prāṇo vai prāyaṇīya, udāna udayanīyaḥ, samāno hotā bʰavati,
   
samānau hi prāṇodānau, prāṇānāṃ kḷptyai prāṇānām pratiprajñātyai
Sentence: 3    
yajño vai devebʰya udakrāmat,
   
te devā na kiṃ canāśaknuvan kartuṃ na prājānaṃs.
   
te 'bruvann Aditiṃ:
   
tvayemaṃ yajñam prajānāmeti.
   
tatʰety abravīt, vai vo varaṃ vr̥ṇā iti.
   
vr̥ṇīṣveti. saitam eva varam avr̥ṇīta:
   
matprāyaṇā yajñāḥ santu madudayanā iti. tatʰeti.
   
tasmād ādityaś caruḥ prāyaṇīyo bʰavaty āditya udayanīyo, varavr̥to hy asyā
Sentence: 4    
atʰo etaṃ varam avr̥ṇīta:
   
mayaiva prācīṃ diśam prajānātʰāgninā dakṣiṇāṃ,
   
Somena pratīcīṃ, Savitrodīcīm iti
Sentence: 5    
Patʰyāṃ yajati
Sentence: 6    
yat Patʰyāṃ yajati, tasmād asau pura udeti, paścāstam eti;
   
Patʰyāṃ hy eṣo 'nusaṃcaraty
Sentence: 7    
Agniṃ yajati
Sentence: 8    
yad Agniṃ yajati, tasmād dakṣiṇato 'gra oṣadʰayaḥ
   
pacyamānā āyanty, āgneyyo hy oṣadʰayaḥ
Sentence: 9    
Somaṃ yajati
Sentence: 10    
yat Somaṃ yajati, tasmāt pratīcyo 'py āpo bahvyaḥ
   
syandante, saumyā hy āpaḥ 11 Savitāram yajati
Sentence: 12    
yat Savitāraṃ yajati, tasmād uttarataḥ paścād ayam bʰūyiṣṭham
   
pavamānaḥ pavate, savitr̥prasūto hy eṣa etat pavata
Sentence: 13    
uttamām Aditiṃ yajati
Sentence: 14    
yad uttamām Aditiṃ yajati,
   
tasmād asāv imāṃ vr̥ṣṭyābʰyunatty abʰijigʰrati
Sentence: 15    
pañca devatā yajati, pāṅkto yajñaḥ.
   
sarvā diśaḥ kalpante, kalpate yajño 'pi
Sentence: 16    
tasyai janatāyai kalpate yatraivaṃ vidvān hotā bʰavati



Paragraph: 8 


Sentence: 1    
yas tejo brahmavarcasam icʰet prayājāhutibʰiḥ prāṅ sa iyāt,
   
tejo vai brahmavarcasam prācī dik
Sentence: 2    
tejasvī brahmavarcasī bʰavati ya evaṃ vidvān prāṅ eti
Sentence: 3    
yo 'nnādyam icʰet prayājāhutibʰir dakṣiṇā sa iyād,
   
annādo eṣo 'nnapatir yad Agnir
Sentence: 4    
annādo 'nnapatir bʰavaty, aśnute prajayānnādyaṃ
   
ya evaṃ vidvān dakṣiṇaiti
Sentence: 5    
yaḥ paśūn icʰet prayājāhutibʰiḥ pratyaṅ sa iyāt,
   
paśavo ete yad āpaḥ
Sentence: 6    
paśumān bʰavati ya evaṃ vidvān pratyaṅṅ eti
Sentence: 7    
yaḥ somapītʰam icʰet prayājāhutibʰir udaṅ sa iyād,
   
uttarā ha vai somo rājā
Sentence: 8    
pra somapītʰam āpnoti ya evaṃ vidvān udaṅṅ eti
Sentence: 9    
svargyaivordʰvā dik, sarvāsu dikṣu rādʰnoti
Sentence: 10    
samyañco ime lokāḥ,
   
samyañco 'smā ime lokāḥ śriyai dīdyati ya evaṃ veda
Sentence: 11    
Patʰyāṃ yajati.
   
yat Patʰyāṃ yajati, vācam eva tad yajñamukʰe sambʰarati
Sentence: 12    
prāṇāpānāv Agnīṣomau, prasavāya Savitā, pratiṣṭhityā Aditiḥ
Sentence: 13    
Patʰyām eva yajati.
   
yat Patʰyām eva yajati, vācaiva tad yajñam pantʰām apinayati
Sentence: 14    
cakṣuṣī evāgnīṣomau, prasavāya Savitā, pratiṣṭhityā Aditiś
Sentence: 15    
cakṣuṣā vai devā yajñam prājānaṃś,
   
cakṣuṣā etat prajñāyate yad aprajñeyaṃ; tasmād api mugdʰaś caritva
   
yadaivānuṣṭhyā cakṣuṣā prajānāty atʰa prajānāti
Sentence: 16    
yad vai tad devā yajñam prājānann asyāṃ vāva tat prājānann,
   
asyāṃ samabʰarann;
   
asyai vai yajñas tāyate, 'syai kriyate, 'syai sambʰriyata,
   
iyaṃ hy Aditiś tad uttamām Aditiṃ yajati.
   
yad uttamām Aditiṃ yajati, yajñasya prajñātyai svargasya lokasyānukʰyātyai



Paragraph: 9 


Sentence: 1    
devaviśaḥ kalpayitavyā ity āhus, tāḥ kalpamānā anu manuṣyaviśaḥ
   
kalpanta iti; sarvā viśaḥ kalpante, kalpate yajño 'pi
Sentence: 2    
tasyai janatāyai kalpate yatraivaṃ vidvān hotā bʰavati
Sentence: 3    
svasti naḥ patʰyāsu dʰanvasv ity anvāha
Sentence: 4    
svasty apsu vr̥jane svarvati \ svasti naḥ putrakr̥tʰeṣu yoniṣu
   
svasti rāye maruto dadʰātaneti
Sentence: 5    
Maruto vai devānāṃ viśas, evaitad yajñamukʰe 'cīkḷpat
Sentence: 6    
sarvaiś cʰandobʰir yajed ity āhuḥ.
   
sarvair vai cʰandobʰir iṣṭvā devāḥ svargaṃ lokam ajayaṃs,
   
tatʰaivaitad yajamānaḥ sarvaiś cʰandobʰir iṣṭvā svargaṃ lokaṃ jayati
Sentence: 7    
svasti naḥ patʰyāsu dʰanvasu,
   
svastir id dʰi prapatʰe śreṣṭheti patʰyāyāḥ svastes triṣṭubʰāv.
   
agne naya supatʰā rāye asmān,
   
ā devānām api pantʰām aganmety Agnes triṣṭubʰau.
   
tvaṃ soma pra cikito manīṣā,
   
te dʰāmāni divi pr̥tʰivyām iti Somasya triṣṭubʰāv.
   
ā viśvadevaṃ satpatiṃ, ya imā viśvā jātānīti Savitur gāyatryau.
   
sutrāmāṇam pr̥tʰivīṃ dyām anehasam, mahīm ū ṣu mātaraṃ
   
suvratānām ity Aditer jagatyāv
Sentence: 8    
etāni vāva sarvāṇi cʰandāṃsi:
   
gāyatraṃ traiṣṭubʰaṃ jāgatam, anv anyāny;
   
etāni hi yajñe pratamām iva kriyanta
Sentence: 9    
etair ha asya cʰandobʰir yajataḥ sarvaiś cʰandobʰir iṣṭam bʰavati
   
ya evaṃ veda



Paragraph: 10 


Sentence: 1    
etāḥ pravatyo netr̥matyaḥ patʰimatyaḥ svastimatya etasya
   
haviṣo yājyānuvākyā.
   
etābʰir iṣṭvā devāḥ svargaṃ lokam ajayaṃs,
   
tatʰaivaitad yajamāna etābʰir iṣṭvā svargaṃ lokaṃ jayati
Sentence: 2    
tāsu padam asti:
   
svasti rāye maruto dadʰātaneti.
   
Maruto ha vai devaviśo 'ntarikṣabʰājanās.
   
tebʰyo ha yo 'nivedya svargaṃ lokam etīśvarā hainaṃ ni
   
va roddʰor vi matʰitoḥ.
   
sa ad āha:
   
svasti rāye maruto dadʰātaneti,
   
tam Marudbʰyo devaviḍbʰyo yajamānaṃ nivedayati;
   
na ha enam Maruto devaviśaḥ svargaṃ lokaṃ yantaṃ nirundʰate,
   
na vimatʰnate
Sentence: 3    
svasti hainam atyarjanti svargaṃ lokam abʰi ya evaṃ veda
Sentence: 4    
virājāv etasya haviṣaḥ sviṣṭakr̥taḥ saṃyājye
   
syātāṃ ye trayastriṃśadakṣare
Sentence: 5    
sed agnir agnīm̐r aty astv anyān, sed agnir yo vanuṣyato nipātīty ete
Sentence: 6    
virāḍbʰyāṃ iṣṭvā devāḥ svargaṃ lokam ajayaṃs, tatʰaivaitad yajamāno
   
virāḍbʰyām iṣṭvā svargaṃ lokaṃ jayati
Sentence: 7    
te trayastriṃśadakṣare bʰavatas.
   
trayastriṃśad vai devā:
   
aṣṭau Vasava, ekādaśa Rudrā, dvādaśādityāḥ, Prajāpatiś ca Vaṣaṭkāraś ca.
   
tat pratʰame yajñamukʰe devatā akṣarabʰājaḥ karoty, akṣareṇākṣareṇaiva
   
tad devatām prīṇāti, devapātreṇaiva tad devatās tarpayati



Paragraph: 11 


Sentence: 1    
prayājavad ananuyājaṃ kartavyam prāyaṇīyam ity āhur,
   
hīnam iva etad īṅkʰitam iva yat prāyaṇīyasyānuyājā iti
Sentence: 2    
tat-tan nādr̥tyam
Sentence: 3    
prayājavad evānuyājavat kartavyam.
   
prāṇā vai prayājāḥ prajānuyājā;
   
yat prayājān antariyāt prāṇāṃs tad yajamānasyāntariyād,
   
yad anuyājān antariyāt prajāṃ tad yajamānasyāntariyāt
Sentence: 4    
tasmāt prayājavad evānuyājavat kartavyam
Sentence: 5    
patnīr na saṃyājayet, saṃstʰitayajur na juhuyāt
Sentence: 6    
tāvataiva yajño 'saṃstʰitaḥ
Sentence: 7    
prāyaṇīyasya niṣkāsaṃ nidadʰyāt, tam udayanīyenābʰinirvaped,
   
yajñasya saṃtatyai yajñasyāvyavacʰedāyā/tʰo
Sentence: 8    
kʰalu yasyām eva stʰālyām prāyaṇīyaṃ nirvapet tasyām
   
udayanīyaṃ nirvapet, tāvataiva yajñaḥ saṃtato 'vyavacʰinno bʰavaty
Sentence: 9    
amuṣmin etena loke rādʰnuvanti nāsminn, ity āhur,
   
yat prāyaṇīyam iti.
   
prāyaṇīyam iti nirvapanti prāyaṇīyam iti caranti,
   
prayanty evāsmāl lokād yajamānā ity
Sentence: 10    
avidyayaiva tad āhur.
   
vyatiṣajed yājyānuvākyā
Sentence: 11    
yāḥ prāyaṇīyasya puronuvākyās udayanīyasya yājyāḥ kuryād,
   
udayanīyasya puronuvākyās tāḥ prāyaṇīyasya yājyāḥ kuryāt.
   
tad vyatiṣajaty ubʰayor lokayor r̥ddʰyā, ubʰayor lokayoḥ pratiṣṭhityā.
   
ubʰayor lokayor r̥dʰnoty, ubʰayor lokayoḥ pratitiṣṭhati
Sentence: 12    
pratitiṣṭhati ya evaṃ vedā/dityaś
Sentence: 13    
caruḥ prāyaṇiyo bʰavaty āditya udayanīyo yajñasya dʰr̥tyai,
   
yajñasya barsanaddʰyai, yajñasyāprasraṃsāya
Sentence: 14    
tad yatʰaivāda, iti ha smāha, tejanyā ubʰayato 'ntayor aprasraṃsāya
   
barsau nahyaty, evam evaitad yajñasyobʰayato 'ntayor aprasraṃsaya
   
barsau nahyati yad ādityaś caruḥ prāyaṇīyo bʰavaty āditya udayanīyaḥ
Sentence: 15    
patʰyayaivetaḥ svastyā prayanti, patʰyāṃ svastim abʰy udyanti;
   
svasty evetaḥ prayanti, svasty udyanti svasty udyanti



Paragraph: 12 
{adʰyāya 3, kʰaṇḍaḥ 1-6}


Sentence: 1    
prācyāṃ vai diśi devāḥ somaṃ rājānam akrīṇaṃs, tasmāt prācyāṃ diśi krīyate
Sentence: 2    
taṃ trayodaśān māsād akrīṇaṃs, tasmāt trayodaśo māso nānuvidyate;
   
na vai somavikrayy anuvidyate, pāpo hi somavikrayī
Sentence: 3    
tasya krītasya manuṣyān abʰy upāvartamānasya diśo vīryāṇīndriyāṇi
   
vyudasīdaṃs, tāny ekayarcāvārurutsanta, tāni nāśaknuvaṃś tāni dvābʰyāṃ
   
tāni tisr̥bʰis tāni catasr̥bʰis tāni pañcabʰis
   
tāni ṣaḍbʰis tāni saptabʰir naivāvārundʰata,
   
tāny aṣṭābʰir avārundʰatāṣṭābʰir āśnuvata.
   
yad aṣṭābʰir avārundʰatāṣṭābʰir āśnuvata, tad aṣṭānām aṣṭatvam
Sentence: 4    
aśnute yad-yat kāmayate ya evaṃ veda
Sentence: 5    
tasmād eteṣu karmasv aṣṭāv-aṣṭāv anūcyanta,
   
indriyāṇāṃ vīryāṇām avaruddʰyai



Paragraph: 13 


Sentence: 1    
somāya krītāya prohyamāṇāyānubrūhīty āhādʰvaryur
Sentence: 2    
bʰadrād abʰi śreyaḥ prehīty anvāhā/yaṃ
Sentence: 3    
vāva loko bʰadras.
   
tasmād asāv eva lokaḥ śreyān,
   
svargam eva tal lokaṃ yajamānaṃ gamayati
Sentence: 4    
br̥haspatiḥ puraetā te astv iti.
   
brahma vai Br̥haspatir,
   
brahmaivāsmā etat purogavam ՚1 akaḥ, ՚1 na vai brahmaṇvad riṣyaty
Sentence: 5    
atʰem ava sya vara ā pr̥tʰivyā iti.
   
devayajanaṃ vai varam pr̥tʰivyai, devayajana evainaṃ tad avasāyayaty.
   
āre śatrūn kr̥ṇuhi sarvavīra iti.
   
dviṣantam evāsmai tat pāpmānam bʰrātr̥vyam apabādʰate 'dʰaram pādayati
Sentence: 6    
soma yās te mayobʰuva iti tr̥caṃ saumyaṃ gāyatram anvāha some rājani
   
prohyamāṇe, svayaivainaṃ tad devatayā svena cʰandasā samardʰayati
Sentence: 7    
sarve nandanti yaśasāgatenety anvāha
Sentence: 8    
yaśo vai somo rājā, sarvo ha etena krīyamāṇena nandati yaś ca yajñe
   
lapsyamāno bʰavati yaś ca na
Sentence: 9    
sabʰāsāhena sakʰyā sakʰāya ity.
   
eṣa vai brāhmaṇānāṃ sabʰāsāhaḥ sakʰā yat somo rājā
Sentence: 10    
kilbiṣaspr̥d ity.
   
eṣa u eva kilbiṣaspr̥d
Sentence: 11    
yo vai bʰavati, yaḥ śreṣṭhatām aśnute sa kilbiṣam bʰavati
Sentence: 12    
tasmād āhur:
   
mānuvoco pracārīḥ, kilbiṣaṃ nu yātayann iti
Sentence: 13    
pituṣaṇir ity.
   
annaṃ vai pitu, dakṣiṇā vai pitu;
   
tām enena sanoty, annasanim evainaṃ tat karoty
Sentence: 14    
araṃ hito bʰavati vājināyetīndriyaṃ vai vīryaṃ vājinam
Sentence: 15    
ājarasaṃ hāsmai vājinaṃ nāpacʰidyate ya evaṃ vedā/gan
Sentence: 16    
deva ity anvāhā/gato
Sentence: 17    
hi sa tarhi bʰavaty
Sentence: 18    
r̥tubʰir vardʰatu kṣayam ity.
   
r̥tavo vai somasya rājño rājabʰrātaro yatʰā manuṣyasya,
   
tair evainaṃ tat sahāgamayati
Sentence: 19    
dadʰātu naḥ savitā suprajām iṣam ity āśiṣam āśāste
Sentence: 20    
sa naḥ kṣapābʰir ahabʰiś ca jinvatv ity.
   
ahāni ahāni rātrayaḥ kṣapā, ahorātrair evāsmā etām āśiṣam āśāste.
   
prajāvantaṃ rayim asme sam invatv ity āśiṣam evāśāste
Sentence: 21    
te dʰāmāni haviṣā yajantīty anvāha
Sentence: 22    
te viśvā paribʰūr astu yajñaṃ \
Sentence: 23    
gayaspʰānaḥ prataraṇaḥ suvīra iti.
   
gavāṃ naḥ spʰāvayitā pratārayitaidʰīty eva tad āhā/vīrahā
Sentence: 24    
pra carā soma duryān iti.
   
gr̥hā vai duryā.
   
bibʰyati vai somād rājña āyato yajamānasya gr̥hāḥ.
   
sa yad etām anvāha śāntyaivainaṃ tac cʰamayati,
   
so 'sya śānto na prajāṃ na paśūn hinastī/māṃ
Sentence: 25    
dʰiyaṃ śikṣamāṇasya deveti vāruṇya paridadʰāti
Sentence: 26    
varuṇadevatyo eṣa tāvad yāvad upanaddʰo, yāvat pariśritāni
   
prapadyate; svayaivainaṃ tad devatayā svena cʰandasā samardʰayati
Sentence: 27    
śikṣamāṇasya deveti.
   
śikṣate eṣa yo yajate
Sentence: 28    
kratuṃ dakṣaṃ varuṇa saṃ=śiśādʰīti, vīryam prajñānaṃ Varuṇa
   
saṃ śiśādʰīty eva tad āha
Sentence: 29    
yayāti viśvā duritā=tarema sutarmāṇam adʰi nāvaṃ ruhemeti.
   
yajño vai sutarmā nauḥ, kr̥ṣṇājinaṃ vai sutarmā naur, vāg vai
   
sutarmā naur; vācam eva tad āruhya tayā svargaṃ lokam abʰi saṃtarati
Sentence: 30    
etā aṣṭāv anvāha rūpasamr̥ddʰā
Sentence: 31    
etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ yad rūpasamr̥ddʰaṃ,
   
yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati
Sentence: 32    
tāsāṃ triḥ pratʰamām anvāha trir uttamāṃ
Sentence: 33    
dvādaśa sampadyante:
   
dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsaraḥ, saṃvatsaraḥ Prajāpatiḥ
Sentence: 34    
prajāpatyāyatanābʰir evābʰī rādʰnoti ya evaṃ veda
Sentence: 35    
triḥ pratʰamāṃ trir uttamām anvāha, yajñasyaiva tad barsau
   
nahyati stʰemne balāyāvisraṃsāya



Paragraph: 14 


Sentence: 1    
anyataro 'naḍvān yuktaḥ syād anyataro vimukto 'tʰa rājānam upāvahareyur
Sentence: 2    
yad ubʰayor vimuktayor upāvahareyuḥ, pitr̥devatyaṃ rājānaṃ kuryur
Sentence: 3    
yad yuktayor, ayogakṣemaḥ prajā vindet, tāḥ prajāḥ pariplaveran
Sentence: 4    
yo 'naḍvān vimuktas tac cʰālāsadām prajānāṃ rūpaṃ,
   
yo yuktas tac cakriyāṇāṃ.
   
te ye yukte 'nye vimukte 'nya upāvaharanty,
   
ubʰav eva te kṣemayogau kalpayanti
Sentence: 5    
devāsurā eṣu lokeṣu samayatanta.
   
ta etasyām prācyāṃ diśy ayatanta,
   
tāṃs tato 'surā ajayaṃś te dakṣiṇasyāṃ diśy ayatanta,
   
tāṃs tato 'surā ajayaṃś te pratīcyāṃ diśy ayatanta,
   
tāṃs tato 'surā ajayaṃś ta udīcyāṃ diśy ayatanta,
   
tāṃs tato 'surā ajayaṃs. ta udīcyām prācyāṃ diśy ayatanta,
   
te tato na parājayanta. saiṣā dig aparājitā,
   
tasmād etasyāṃ diśi yateta yātayed veśvaro hānr̥ṇākartos
Sentence: 6    
te deva abruvann:
   
arājatayā vai no jayanti, rājānaṃ karavāmahā iti. tatʰeti.
   
te somaṃ rājānam akurvaṃs, te somena rājnā sarvā diśo 'jayann.
   
eṣa vai somarājā yo yajate.
   
prāci tiṣṭhaty ādadʰati, tena prācīṃ diśaṃ jayati.
   
taṃ dakṣiṇā parivahanti, tena dakṣiṇāṃ diśaṃ jayati.
   
tam pratyañcam āvartayanti, tena pratīcīṃ diśaṃ jayati.
   
tam udīcas tiṣṭhata upāvaharanti, tenodīciṃ diśaṃ jayati
Sentence: 7    
somena rājñā sarvā diśo jayati ya evaṃ veda



Paragraph: 15 


Sentence: 1    
havir ātitʰyaṃ nirupyate some rājany āgate
Sentence: 2    
somo vai rājā yajamānasya gr̥hān āgacʰati, tasmā etad dʰavir ātitʰyaṃ
   
nirupyate, tad ātitʰyasyātitʰyatvaṃ
Sentence: 3    
navakapālo bʰavati. nava vai prāṇāḥ,
   
prāṇānāṃ kḷptyai prāṇānām pratiprajñātyai
Sentence: 4    
Vaiṣṇavo bʰavati.
   
Viṣṇur vai yajñaḥ, svayaivainaṃ tad devatayā svena cʰandasā samardʰayati
Sentence: 5    
sarvāṇi vāva cʰandāṃsi ca pr̥ṣṭhāni ca somaṃ rājānaṃ krītam anv āyanti,
   
yāvantaḥ kʰalu vai rājānam anuyanti tebʰyaḥ sarvebʰya ātitʰyaṃ kriyate
Sentence: 6    
'gnim mantʰanti some rājany āgate. tad yatʰaivādo manuṣyarāja
   
āgate 'nyasmin vārhaty ukṣāṇaṃ vehataṃ kṣadanta,
   
evam evāsmā etat kṣadante yad agnim mantʰanty; agnir hi devānām paśuḥ



Paragraph: 16 


Sentence: 1    
agnaye matʰyamānāyānubrūhīty āhādʰvaryur
Sentence: 2    
abʰi tvā devā savitar iti sāvitrīm anvāha
Sentence: 3    
tad āhur:
   
yad agnaye matʰyamānāyānu vācāhātʰa kasmāt sāvitrīm anvāheti
Sentence: 4    
Savitā vai prasavānām īśe, savitr̥prasūtā evainaṃ tan mantʰanti.
   
tasmāt sāvitrīm anvāha
Sentence: 5    
mahī dyauḥ pr̥tʰivī ca na iti dyāvāpr̥tʰivīyām anvāha
Sentence: 6    
tad āhur:
   
yad agnaye matʰyamānāyānu vācāhātʰa kasmād dyāvāpr̥tʰivīyām anvāheti.
   
dyāvāpr̥tʰivībʰyāṃ etaṃ jātaṃ devāḥ paryagr̥hṇaṃs,
   
tābʰyām evādyāpi parigr̥hītas.
   
tasmād dyāvāpr̥tʰivīyām anvāha
Sentence: 7    
tvām agne puṣkarād adʰīti tr̥cam āgneyaṃ gāyatram anvāhāgnau matʰyamāne,
   
svayaivainaṃ tad devatayā svena cʰandasā samardʰayaty
Sentence: 8    
atʰarvā nir amantʰateti rūpasamr̥ddʰaṃ etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ
   
yad rūpasamr̥ddʰaṃ, yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati
Sentence: 9    
sa yadi na jāyeta yadi ciraṃ jāyeta, rākṣogʰnyo gāyatryo 'nūcyā
Sentence: 10    
agne haṃsi ny atriṇam ity etā
Sentence: 11    
rakṣasām apahatyai
Sentence: 12    
rakṣāṃsi enaṃ tarhy ālabʰante, yarhi na jāyate yarhi ciraṃ jāyate
Sentence: 13    
sa yady ekasyām evānūktāyāṃ jāyeta yadi dvayor, atʰo ta bruvantu
   
jantava iti jātāya jātavatīm abʰirūpām anubrūyād
Sentence: 14    
yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰa
Sentence: 15    
ā yaṃ haste na kʰādinam iti
Sentence: 16    
hastābʰyāṃ hy ena mantʰanti
Sentence: 17    
śiśuṃ jātam iti. śiśur iva eṣa pratʰamajāto yad agnir
Sentence: 18    
na bibʰrati \ viśām agniṃ svadʰvaram iti
Sentence: 19    
yad vai devānāṃ neti tad eṣām o+m iti
Sentence: 20    
pra devaṃ devavītaye bʰaratā vasuvittamam iti prahriyamāṇāyābʰirūpā
Sentence: 21    
yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰam
Sentence: 22    
āsve yonau ni ṣīdatv ity
Sentence: 23    
eṣa ha asya svo yonir yad agnir agner
Sentence: 24    
ā jātaṃ jātavedasīti
Sentence: 25    
jāta itaro, jātavedā itaraḥ
Sentence: 26    
priyaṃ śiśītātitʰim ity. eṣa ha asya priyo 'titʰir yad agnir agneḥ
Sentence: 27    
syona ā gr̥haptim iti, śāntyām evainaṃ tad dadʰāty
Sentence: 28    
agnināgniḥ sam idʰyate kavir gr̥hapatir yuvā \
   
havyavād juhvāsya ity abʰirūpā
Sentence: 29    
yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰaṃ
Sentence: 30    
tvaṃ hy agne agninā vipro vipreṇa san sateti
Sentence: 31    
vipra itaro vipra itaraḥ, sanu itaraḥ sann itaraḥ
Sentence: 32    
sakʰā sakʰyā samidʰyasa ity. eṣa ha asya svaḥ sakʰā yad agnir agnes
Sentence: 33    
tam marjayanta sukratum puroyāvānam ājiṣu \
   
sveṣu kṣayeṣu vājinam iti
Sentence: 34    
eṣa ha asya svaḥ kṣayo yad agnir agner
Sentence: 35    
yajñena yajñam ayajanta devā ity uttamayā paridadʰāti
Sentence: 36    
yajñena vai tad devā yajñam ayajanta yad agnināgnim ayajanta,
   
te svargaṃ lokam āyaṃs
Sentence: 37    
tāni dʰarmāṇi pratʰamāny āsan \
   
te ha nākam mahimānaḥ sacanta yatra pūrve sādʰyāḥ santi devā iti
Sentence: 38    
cʰandāṃsi vai Sādʰyā devās, te 'gre 'gnināgnim ayajanta,
   
te svargaṃ lokam āyann
Sentence: 39    
ādityāś caivehāsann Aṅgirasaś ca, te 'gre 'gnināgnim ayajanta,
   
te svargaṃ lokam āyan
Sentence: 40    
saiṣā svargyāhutir yad agnyāhutir.
   
yadi ha va apy abrāhmaṇokto yadi duruktokto yajate
   
'tʰa haiṣāhutir gacʰaty eva devān, na pāpmanā saṃsr̥jyate
Sentence: 41    
gacʰaty asyāhutir devān nāsyāhutiḥ pāpmanā saṃsr̥jyate ya evaṃ veda
Sentence: 42    
etās trayodaśānvāha rūpasamr̥ddʰā
Sentence: 43    
etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ yad rūpasamr̥ddʰaṃ,
   
yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati
Sentence: 44    
tāsāṃ triḥ pratʰamām anvāha trir uttamāṃ, tāḥ saptadaśa sampadyante.
   
saptadaśo vai Prajāpatir:
   
dvādaśa māsāḥ pañcartavas.
   
tāvān saṃvatsaraḥ, saṃvatsaraḥ Prajāpatiḥ
Sentence: 45    
prajāpatyāyatanābʰir evābʰī rādʰnoti ya evaṃ veda
Sentence: 46    
triḥ pratʰamāṃ trir uttamām anvāha,
   
yajñasyaiva tad barsau nahyati stʰemne balāyāvisraṃsāya



Paragraph: 17 


Sentence: 1    
samidʰāgniṃ duvasyat, ā pyāyasva sam etu ta ity ājyabʰāgayoḥ
   
puronuvākye bʰavata ātitʰyavatyau rūpasamr̥ddʰe
Sentence: 2    
etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ yad rūpasamr̥ddʰaṃ,
   
yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati
Sentence: 3    
saiṣāgneyy atitʰimatī, na saumyātitʰimaty asti.
   
yat saumyātitʰimatī syāc, cʰaśvat syād
Sentence: 4    
etat tv evaiṣātitʰimati yad āpīnavatī
Sentence: 5    
yadā atitʰim pariveviṣaty āpīna iva vai sa tarhi bʰavati
Sentence: 6    
tayor juṣāṇenaiva yajatī/daṃ
Sentence: 7    
viṣṇur vi cakrame, tad asya priyam abʰi pātʰo aśyām iti vaiṣṇavyau
Sentence: 8    
tripadām anūcya catuṣpadayā yajati
Sentence: 9    
sapta padāni bʰavanti.
   
śiro va etad yajñasya yad ātitʰyaṃ, sapta vai śīrṣan prāṇāḥ,
   
śīrṣann eva tat prāṇān dadʰāti
Sentence: 10    
hotāraṃ citraratʰam adʰvarasya, pra-prāyam agnir bʰaratasya śr̥ṇva
   
iti sviṣṭakr̥taḥ saṃyājye bʰavata ātitʰyavatyau rūpasamr̥ddʰe.
   
etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ yad rūpasamr̥ddʰaṃ,
   
yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati
Sentence: 11    
triṣṭubʰau bʰavataḥ sendriyatvāye
Sentence: 12    
ḷāntam bʰavatīḷāntena etena devā arādʰnuvan yad ātitʰyaṃ,
   
tasmād iḷāntam eva kartavyam
Sentence: 13    
prayājān evātra yajanti nānuyājān
Sentence: 14    
prāṇā vai prayājānuyājās, te ya ime śīrṣan prāṇās te prayājā,
   
ye 'vāñcas te 'nuyājāḥ. sa yo 'trānuyājān yajed,
   
yatʰemān prāṇān ālupya śīrṣan dʰitset tādr̥k tad
Sentence: 15    
atiriktaṃ tat, sam u ime prāṇā vidre ye ceme ye ceme
Sentence: 16    
tad yad evātra prayājān yajanti nānuyājāṃs,
   
tatra sa kāma upāpto yo 'nuyājeṣu yo 'nuyājeṣu



Paragraph: 18 
{adʰyāya 4, kʰaṇḍaḥ 1-9}


Sentence: 1    
yajño vai devebʰya udakrāman:
   
na vo 'ham annam bʰaviṣyāmīti.
   
neti devā abruvann, annam eva no bʰaviṣyasīti.
   
taṃ devā vimetʰire, sa haibʰyo vihr̥to na prababʰūva.
   
te hocur devā:
   
na vai na ittʰaṃ vihr̥to 'lam bʰaviṣyati, hantemaṃ yajñaṃ sambʰarāmeti.
   
tatʰeti. taṃ saṃjabʰrus
Sentence: 2    
taṃ sambʰr̥tyocur Aśvināv:
   
imam bʰiṣajyatam ity.
   
Aśvinau vai devānām bʰiṣajāv, Aśvināv adʰvaryū.
   
tasmād adʰvaryū gʰarmaṃ sambʰaratas
Sentence: 3    
taṃ sambʰr̥tyāhatur:
   
brahman pravargyeṇa pracariṣyāmo hotar abʰiṣṭuhīti



Paragraph: 19 


Sentence: 1    
brahma jajñānam pratʰamam purastād iti pratipadyate.
   
brahma vai Br̥haspatir, brahmaṇaivainaṃ tad bʰiṣajyatī/yaṃ
Sentence: 2    
vai pitre rāṣṭry ety agra iti. vāg vai rāṣṭrī,
   
vācam evāsmiṃs tad dadʰāti
Sentence: 3    
mahān mahī astabʰāyad vi jāta iti brāhmaṇaspatyā.
   
brahma vai Br̥haspatir, brahmaṇaivainaṃ tad bʰiṣajyaty
Sentence: 4    
abʰi tyaṃ devaṃ savitāram oṇyor iti sāvitrī.
   
prāṇo vai Savitā, prāṇam evasmiṃs tad dadʰāti
Sentence: 5    
saṃ sīdasva mahāṅ asīty evainaṃ samasādayanu
Sentence: 6    
añjanti yam pratʰayanto na viprā ity ajyamānāyābʰirūpā.
   
yad yajñe 'bʰirūpam tat samr̥ddʰam
Sentence: 7    
pataṃgam aktam asurasya māyayā, yo naḥ sanutyo abʰidāsad agne,
   
bʰavā no agne sumanā upetāv iti dve-dve abʰirūpe.
   
yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰaṃ
Sentence: 8    
kr̥ṇusnva pājaḥ prasitiṃ na pr̥tʰvīm iti pañca rākṣogʰnyo,
   
rakṣasām apahatyai
Sentence: 9    
pari tvā girvaṇo giro, 'dʰi dvayor adadʰā uktʰyaṃ vacaḥ,
   
śukraṃ te anyad yajataṃ te anyad,
   
apaśyaṃ gopām anipadyamānam iti catasra ekapātinyas
Sentence: 10    
ekaviṃśatir bʰavanty
Sentence: 11    
ekaviṃśo 'yam puruṣo:
   
daśa hastyā aṅgulayo daśa pādyā
   
ātmaikaviṃśaś tam imam ātmānam ekaviṃśaṃ saṃskurute



Paragraph: 20 


Sentence: 1    
srakve drapsasya dʰamataḥ sam asvarann iti nava pāvamānyo.
   
nava vai prāṇāḥ, prāṇān evāsmiṃs tad dadʰāty
Sentence: 2    
ayaṃ venaś codayat pr̥śnigarbʰā ity
Sentence: 3    
ayaṃ vai veno.
   
'smād ūrdʰvā anye prāṇā venanty avāñco 'nye, tasmād venaḥ.
   
prāṇo ayaṃ san nābʰer iti,
   
tasmān nābʰis, tan nābʰer nābʰitvaṃ prāṇam evāsmiṃs tad dadʰāti
Sentence: 4    
pavitraṃ te vitatam brahmaṇas pate, tapoṣ pavitraṃ vitataṃ divas pade,
   
vi yat pavitraṃ dʰiṣaṇā atanvateti pūtavantaḥ prāṇās.
   
ta ime 'vāñco retasyo mūtryaḥ purīṣya ity, etān evāsmiṃs tad dadʰāti



Paragraph: 21 


Sentence: 1    
gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmaha iti brāhmaṇaspatyam.
   
brahma vai Br̥haspatir, brahmaṇaivainam tad bʰiṣajyati
Sentence: 2    
pratʰaś ca yasya sapratʰaś ca nāmeti gʰarmatanvaḥ.
   
satanum evainaṃ tat sarūpaṃ karoti
Sentence: 3    
ratʰaṃtaram ājabʰārā vasiṣṭhaḥ \| bʰaradvājo br̥had ā cakre agner iti.
   
br̥hadratʰaṃtaravantam evainaṃ tat karoty
Sentence: 4    
apaśyaṃ tvā manasā cekitānam iti Prajāvān Prājāpatyaḥ.
   
prajām evāsmiṃs tad dadʰāti
Sentence: 5    
rādʰad dʰotrāśvinā vām iti nava vicʰandasas.
   
tad etad yajñasyāntastyaṃ.
   
vikṣudram iva va antastyam, aṇīya iva ca stʰavīya iva ca.
   
tasmād etā vicʰandaso bʰavanty
Sentence: 6    
etābʰir hāśvinoḥ Kakṣīvān priyaṃ dʰāmopāgacʰat, sa paramaṃ lokam ajayad
Sentence: 7    
upāśvinoḥ priyaṃ dʰāma gacʰati, jayati paramaṃ lokaṃ ya evaṃ vedā/bʰāty
Sentence: 8    
agnir uṣasām anīkam iti sūktam
Sentence: 9    
pīpivāṃsam aśvinā gʰarmam acʰety abʰirūpaṃ.
   
yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰaṃ
Sentence: 10    
tad u traiṣṭubʰaṃ. vīryaṃ vai triṣṭub, vīryam evāsmiṃs tad dadʰāti
Sentence: 11    
grāvāṇeva tad id artʰaṃ jaretʰe iti sūktam.
   
akṣī iva karṇāv iva nāsevety aṅgasamākʰyāyam evāsmiṃs
   
tad indriyāṇi dadʰāti
Sentence: 12    
tad u traiṣṭubʰaṃ. vīryaṃ vai triṣṭub, vīryam evāsmiṃs tad dadʰātī/ḷe
Sentence: 13    
dyāvāpr̥tʰivī pūrvacittaya iti sūktam
Sentence: 14    
agniṃ gʰarmaṃ surucaṃ yāmann iṣṭaya ity abʰirūpaṃ.
   
yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰaṃ
Sentence: 15    
tad u jāgataṃ. jāgatā vai paśavaḥ, paśūn evāsmiṃs tad dadʰāti
Sentence: 16    
yābʰir amum āvataṃ yābʰir amum āvatam ity.
   
etāvato hātrāśviuau kāmān dadr̥śatus, tān evāsmiṃs tad dadʰāti,
   
tair evainaṃ tat samardʰayaty
Sentence: 17    
arūrucad uṣasaḥ pr̥śnir agriya iti rucitavatī,
   
rucam evāsmiṃs tad dadʰāti
Sentence: 18    
dyubʰir aktubʰiḥ pari pātam asmān ity uttamayā paridadʰāty
Sentence: 19    
ariṣṭebʰir aśvinā saubʰagebʰiḥ \ tan no mitro varuṇo māmahantām
   
aditiḥ sindʰuḥ pr̥tʰivī uta dyaur ity
   
etair evainaṃ tat kāmaiḥ samardʰayatī/ti
Sentence: 20    
nu pūrvam paṭalam



Paragraph: 22 


Sentence: 1    
atʰottaram
Sentence: 2    
upa hvaye sudugʰāṃ dʰenum etāṃ, hiṅkr̥ṇvatī vasupatnī vasūnām,
   
abʰi tvā deva savitaḥ, sam ī vatsaṃ na mātr̥bʰiḥ, saṃ vatsa iva mātr̥bʰir,
   
yas te stanaḥ śaśayo yo mayobʰūr, gaur amīmed anu vatsam miṣantaṃ,
   
namased upa sīdata, saṃjānānā upa sīdann abʰijñv, ā daśabʰir vivasvato,
   
duhanti saptaikāṃ, samiddʰo agnir aśvinā,
   
samiddʰo agnir vr̥ṣaṇāratir divas, tad u prayakṣatamam asya karma,
   
tmanvan nabʰo duhyate gʰr̥tam paya, ut=tiṣṭha brahmaṇas pate,
   
'dʰukṣat pipyuṣīm iṣam, upa drava payasā godʰug oṣam,
   
ā sute siñcata śriyam, ā nūnam aśvinor r̥ṣiḥ, sam u tye mahatīr apa ity
   
ekaviṃśatir abʰirūpā. yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰam
Sentence: 3    
ud u ṣya devaḥ savitā hiraṇyayety anūtʰiṣṭhati,
   
praitu brahmaṇas patir ity anupraiti, gandʰarva ittʰā padam asya
   
rakṣatīti kʰaram avekṣate, nāke suparṇam upa yat patantam ity upaviśati,
   
tapto vāṃ gʰarmo nakṣati svahoto, bʰā pibatam aśvineti pūrvāhṇe yajaty
Sentence: 4    
agne vīhīty anuvaṣaṭkaroti, sviṣṭakr̥dbʰājanaṃ
Sentence: 5    
yad usriyāsv āhutaṃ gʰr̥tam payo, sya pibatam aśvinety aparāhṇe yajaty,
   
agne vīhīty anuvaṣaṭkaroti, sviṣṭakr̥dbʰājanaṃ
Sentence: 6    
trayāṇāṃ ha vai haviṣāṃ sviṣṭakr̥te na samavadyanti:
   
somasya gʰarmasya vājinasyeti.
   
sa yad anuvaṣaṭkaroty, agner eva sviṣṭakr̥to 'nantarityai
Sentence: 7    
viśvā āśā dakṣiṇasād iti brahmā japati
Sentence: 8    
svāhākr̥taḥ śucir deveṣu gʰarmaḥ, samudrād ūrmim ud iyarti veno,
   
drapsaḥ samudram abʰi yaj jigāti, sakʰe sakʰāyam abʰy ā vavritsvo,
   
rdʰva ū ṣu ṇa ūtaya, ūrdʰvo naḥ pāhy aṃhagas,
   
taṃ gʰem ittʰā namasvina ity abʰirūpā.
   
yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰam
Sentence: 9    
pāvakaśoce tava hi kṣayam parīti bʰakṣam ākāṅkṣate
Sentence: 10    
hutaṃ havir madʰu havir indratame 'gnāv aśyāma te deva gʰarma \
   
madʰumataḥ pitumato vājavato 'ṅgirasvato namas te astu hiṃsīr iti
   
gʰarmasya bʰakṣayati
Sentence: 11    
śyeno na yoniṃ sadanaṃ dʰiyā kr̥tam,
   
ā yasmin sapta vāsavā iti saṃsādyamānāyānvāha
Sentence: 12    
havir haviṣmo mahi sadma daivyam iti yad ahar utsādayiṣyanto bʰavanti
Sentence: 13    
sūyavasād bʰagavatī hi bʰūyā ity uttamayā paridadʰāti
Sentence: 14    
tad etad devamitʰunaṃ yad gʰarmaḥ.
   
sa yo gʰarmas tac cʰiśnaṃ yau śapʰau tau śapʰau,
   
yopayamanī te śroṇikapāle, yat payas tad retas.
   
tad idam agnau devayonyām prajanane retaḥ sicyate. 'gnir vai devayoniḥ.
   
so 'gner devayonyā āhutibʰyaḥ sambʰavaty
Sentence: 15    
r̥ṅmayo yajurmayaḥ sāmamayo vedamayo brahmamayo 'mr̥tamayaḥ
   
sambʰūya devatā apyeti ya evaṃ veda,
   
yaś caivaṃ vidvān etena yajñakratunā yajate



Paragraph: 23 


Sentence: 1    
devāsurā eṣu lokeṣu samayatanta.
   
te asurā imān eva lokān puro 'kurvata, yatʰaujīyāṃso baliyāṃsa evaṃ.
   
te ayasmayīm evemām akurvata rajatām antarikṣaṃ hariṇīṃ divaṃ,
   
te tatʰemām̐l lokān puro 'kurvata.
   
te devā abruvan:
   
puro ime 'surā imām̐l lokān akrata,
   
pura imām̐l lokān pratikaravāmahā iti. tatʰeti.
   
te sada evāsyāḥ pratyakurvatāgnīdʰram antarikṣād dʰavirdʰāne divas.
   
te tatʰemām̐l lokān puraḥ pratyakurvata
Sentence: 2    
te devā abruvann:
   
upasada upāyāmopasadā vai mahāpuraṃ jayantīti. tatʰeti.
   
te yām eva pratʰamām upasadam upāyaṃs tayaivainān asmāl lokād anudanta,
   
yāṃ dvitīyāṃ tayāntarikṣād, yāṃ tr̥tīyāṃ tayā divas.
   
tāṃs tatʰaibʰyo lokebʰyo 'nudanta
Sentence: 3    
te ebʰyo lokebʰyo nuttā asurā r̥tūn aśrayanta.
   
te deva abruvann:
   
upasada evopāyāmeti. tatʰeti.
   
ta imās tisraḥ satīr upasado dvir-dvir ekaikām upāyaṃs,
   
taḥ ṣaṭ samapadyanta. ṣaḍ r̥tavas. tān r̥tubʰyo 'nudanta
Sentence: 4    
te r̥tubʰyo nuttā asurā māsān aśrayanta.
   
te devā abruvann:
   
upasada evopāyāmeti. tatʰeti.
   
ta imāḥ ṣaṭ satīr upasado dvir-dvir ekaikām upāyaṃs,
   
dvādaśa samapadyanta. dvādaśa vai māsas. tān vai māsebʰyo 'nudanta
Sentence: 5    
te vai māsebʰyo nuttā asurā ardʰamāsān aśrayanta.
   
te devā abruvann:
   
upasada evopāyāmeti. tatʰeti.
   
ta imā dvādaśa satīr upasado dvir-dvir ekaikām upāyaṃs,
   
tāś caturviṃśatiḥ samapadyanta. caturviṃśatir ardʰamāsās.
   
tān ardʰamāsebʰyo 'nudanta
Sentence: 6    
te 'vā ardʰamāsebʰyo nuttā asurā ahorātre aśrayanta.
   
te devā abruvann:
   
upasadāv evopāyāmeti. tatʰeti.
   
te yām eva pūrvāhṇa upasadam upāyaṃs tayaivainān ahno 'nudanta,
   
yām aparāhṇe tayā rātres, tāṃs tatʰobʰābʰyām antarāyaṃs
Sentence: 7    
tasmāt supūrvāhṇa eva pūrvayopasadā pracaritavyaṃ svaparāhṇe 'parayā;
   
tāvantam eva tad dviṣate lokam pariśinaṣṭi



Paragraph: 24 


Sentence: 1    
jitayo vai nāmaitā yad upasado, 'sapatnāṃ etābʰir
   
devā vijitiṃ vyajayantā/sapatnāṃ
Sentence: 2    
vijitiṃ vijayate ya evaṃ veda
Sentence: 3    
yāṃ devā eṣu lokeṣu yām r̥tuṣu
   
yām māseṣu yām ardʰamāseṣu yām ahorātrayor vijitiṃ vyajayanta,
   
tāṃ vijitiṃ vijayate ya evaṃ veda
Sentence: 4    
te devā abibʰayur:
   
asmākaṃ vipremāṇam anv idam asurā ābʰaviṣyantīti.
   
te vyutkramyāmantrayantāgnir Vasubʰir udakrāmad,
   
īndro Rudrair, Varuṇa ādityair, Br̥haspatir Viśvair devais
Sentence: 5    
te tatʰā vyutkramyāmantrayanta. te 'bruvan:
   
hanta eva na imāḥ priyatamās tanvas asya Varuṇasya rājño
   
gr̥he saṃnidadʰāmahai; tābʰir eva naḥ sa na saṃgacʰātai
   
yo na etad atikrāmād, ya ālulobʰayiṣād iti. tatʰeti.
   
te Varuṇasya rājño gr̥he tanūḥ saṃnyadadʰata
Sentence: 6    
te yad Varuṇasya rājño gr̥he tanūḥ saṃnyadadʰata tat tānūnaptram abʰavat,
   
tat tānūnaptrasya tānūnaptratvaṃ
Sentence: 7    
tasmād āhur:
   
na satānūnaptriṇe drogdʰavyam iti
Sentence: 8    
tasmād v idam asurā nānvābʰavanti



Paragraph: 25 


Sentence: 1    
śiro etad yajñasya yad ātitʰyaṃ, grīvā upasadaḥ.
   
samānaharhiṣī bʰavataḥ, samānaṃ hi śirogrīvam
Sentence: 2    
iṣuṃ etāṃ devāḥ samaskurvata yad upasadas.
   
tasyā Agnir anīkam āsīt, Somaḥ śalyo, Viṣṇus tejanaṃ, Varunaḥ parnāni.
   
tām ājyadʰanvāno vyasr̥jaṃs, tayā puro bʰindanta āyaṃs
Sentence: 3    
tasmād etā ājyahaviṣo bʰavanti
Sentence: 4    
caturo 'gre stanān vratam upaity upasatsu, catuḥsaṃdʰir hīṣur:
   
anīkaṃ śalyas tejanam parṇāni
Sentence: 5    
trīn stanān vratam upaity upasatsu, triṣaṃdʰir hīṣur:
   
anīkaṃ śalyas tejanaṃ. dvau stanau vratam upaity upasatsu,
   
dviṣaṃdʰir hīṣuh:
   
śalyaś ca hy eva tejanaṃ caikaṃ stanaṃ vratam
   
upaity upasatsv, ekā hy eveṣur ity ākʰyāyata, ekayā vīryam kriyate
Sentence: 6    
paro varīyāṃso ime lokā arvāg aṃhīyaṃsaḥ,
   
parastād arvācīr upasada upaity eṣām eva lokānām abʰijityā
Sentence: 7    
upasadyāya mīḷhuṣa, imām me agne samidʰam imām upasadaṃ vaner iti
   
tisras-tisraḥ sāmidʰenyo rūpasamr̥ddʰā. etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ
   
yad rūpasamr̥ddʰaṃ, yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati
Sentence: 8    
jagʰnivatīr yājyānuvākyāḥ kuryād
Sentence: 9    
agnir vr̥trāṇi jaṅgʰanad, ya ugra iva śaryahā,
   
tvaṃ somāsi satpatir, gayaspʰāno amīvahe, daṃ viṣṇur vi cakrame,
   
trīṇi padā vi cakrama ity etā
Sentence: 10    
viparyastābʰir aparāhṇe yajati
Sentence: 11    
gʰnanto etābʰir devāḥ puro bʰindanta āyan yad upasadaḥ
Sentence: 12    
sacʰandasaḥ kartavyā na vicʰandaso
Sentence: 13    
yad vicʰandasaḥ kuryād, grīvāsu tad gaṇḍaṃ dadʰyād, īśvaro glāvo janitos
Sentence: 14    
tasmāt sacʰandasa eva kartavyā na vicʰandasas
Sentence: 15    
tad u ha smāhopāvir Jānaśruteya, upasadāṃ kila vai tad brāhmaṇe:
   
yasmād apy aślīlasya śrotriyasya mukʰaṃ vy eva jñāyate tr̥ptam iva
   
rebʰatīvety. ājyahaviṣo hy upasado, grīvāsu mukʰam adʰyāhitaṃ;
   
tasmād dʰa sma tad āha



Paragraph: 26 


Sentence: 1    
devavarma etad yat prayājāś cānuyājāś cāprayājam ananuyājam
   
bʰavatīṣvai saṃśityā apratiśarāya
Sentence: 2    
sakr̥d atikramyāśrāvayati, yajñasyābʰikrāntyā anapakramāya
Sentence: 3    
tad āhuḥ:
   
krūram iva etat somasya rājño 'nte caranti
   
yad asya gʰr̥tenānte caranti; gʰr̥tena hi vajreṇendro vr̥tram ahaṃs
Sentence: 4    
tad yad:
   
aṃśur-aṃśuṣ ṭe deva somāpyāyatām indrāyaikadʰanavida ā
   
tubʰyam indraḥ pyāyatām ā tvam indrāya pyāyasvā pyāyayāsmān sakʰīn \
   
sanyā medʰayā svasti te deva soma sutyām udr̥cam aśīyeti rājānam
   
āpyāyayanti, yad evāsya tat krūram ivānte caranti tad
   
evāsyaitenāpyayayanty, atʰo enaṃ vardʰayanty eva
Sentence: 5    
dyāvāpr̥tʰivyor eṣa garbʰo yat somo rājā.
   
tad ad:
   
eṣṭā rāya eṣṭā vāmāni preṣe bʰagāya \
   
r̥tam r̥tavādibʰyo namo dive namaḥ pr̥tʰivyā iti prastare nihnavate,=W
   
dyāvāpr̥tʰivībʰyām eva tan namaskurvanty,
   
atʰo ene vardʰayanty eva vardʰayanty eva



Paragraph: 27 
{adʰyāya 5, kʰaṇḍaḥ 1-4}


Sentence: 1    
somo vai rājā Gandʰarveṣv āsīt, taṃ devāś ca r̥ṣayaś cābʰyadʰyāvan:
   
katʰam ayam asmān somo rājā gacʰed iti. vāg abravīt:
   
strīkāmā vai Gandʰarvā, mayaiva striyā bʰūtayā paṇadʰvam iti.
   
neti devā abruvan, katʰaṃ vayaṃ tvad r̥te syāmeti.
   
sābravīt:
   
krīṇītaiva, yarhi vāva vo mayārtʰo bʰavitā tarhy eva
   
vo 'ham punar āgantāsmīti. tatʰeti.
   
tayā ՚1 mahānagnyā bʰūtayā somaṃ rājānam akrīṇaṃs
Sentence: 2    
tām anukr̥tim askannāṃ vatsatarīm ājanti somakrayaṇīṃ,
   
tayā somaṃ rājānāṃ krīṇanti
Sentence: 3    
tām punar niṣkrīṇīyāt, punar hi tan āgacʰat
Sentence: 4    
tasmād upāṃśu vācā caritavyaṃ. some rājani krīte Gandʰarveṣu
   
hi tarhi vāg bʰavati, sāgnāv eva praṇiyāmāne punar āgacʰati



Paragraph: 28 


Sentence: 1    
Agnaye praṇīyamānāyānubrūhīty āhādʰvaryuḥ
Sentence: 2    
pra devaṃ devyā dʰiyā bʰaratā jātavedasam \
   
havya no vakṣad ānuṣag iti gāyātrīm brāhmaṇasyānubrūyād
Sentence: 3    
gāyatro vai brāhmaṇas, tejo vai brahmavarcasaṃ gāyatrī;
   
tejasaivainaṃ tad brahmavarcasena samardʰayatī/mam
Sentence: 4    
mahe vidatʰyāya śūṣam iti triṣṭubʰaṃ rājanyasyānubrūyāt
Sentence: 5    
traiṣṭubʰo vai rājanya, ojo indriyaṃ vīryaṃ triṣṭub;
   
ojasaivainaṃ tad indriyeṇa vīryeṇa samardʰayati
Sentence: 6    
śaśvat kr̥tva īḍyāya pra jabʰrur iti
Sentence: 7    
svānām evainaṃ tac cʰraiṣṭhyaṃ gamāyati
Sentence: 8    
śr̥ṇotu no damyebʰir anīkaiḥ śr̥ṇotv agnir divyair ajasra ity
Sentence: 9    
ājarasaṃ hāsminn ajasro dīdāya ya evaṃ vedā/yam
Sentence: 10    
iha pratʰamo dʰāyi dʰātr̥bʰir iti jagatīṃ vaiśyasyānubrūyāj
Sentence: 11    
jāgato vai vaiśyo, jāgatāḥ paśavaḥ; paśubʰir evainaṃ tat samardʰayāti
Sentence: 12    
vaneṣu citraṃ vibʰvaṃ viśe-viśa ity abʰirūpā.
   
yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰam
Sentence: 13    
ayam u ṣya pra devayur ity
Sentence: 14    
anuṣṭubbi vācaṃ visr̥jate
Sentence: 15    
vāg anuṣṭub, vācy eva tad vācaṃ visr̥jate
Sentence: 16    
'yam u ṣya iti yad āhāyam u syāgamaṃ purā Gandʰarveṣv
   
՚0,1 avātsam ity eva tad vāk prabrūte
Sentence: 17    
'yam agnir uruṣyatīty
Sentence: 18    
ayaṃ Agnir uruṣyaty
Sentence: 19    
amr̥tād iva janmana ity, amr̥tatvam evāsmiṃs tad dadʰāti
Sentence: 20    
sahasaś cit sahīyān devo jīvātave kr̥ta iti
Sentence: 21    
devo hy eṣa etaj jīvātave kr̥to yad Agnir
Sentence: 22    
iḷāyās tvā pade vayaṃ nābʰā pr̥tʰivyā adʰīty
Sentence: 23    
etad iḷāyās padaṃ yad uttaravedīnābʰir
Sentence: 24    
jātavedo ni dʰīmahīti, nidʰāsyanto hy enam bʰavanty
Sentence: 25    
agne havyāya voḷhava iti, havyaṃ hi vakṣyau bʰavaty
Sentence: 26    
agne viśvebʰiḥ svanīka devair ūrṇāvantam pratʰamaḥ sīda yonim iti
Sentence: 27    
viśvāir evainaṃ tad devaiḥ sahāsādayati
Sentence: 28    
kulāyinaṃ gʰr̥tavantāṃ savitra iti, kulāyam iva hy etad yajñe kriyate
   
yat paitudāravāḥ paridʰayo gulgulūrṇāstukāḥ sugandʰitejanānīti.
   
yajnāṃ naya yajamānāya sādʰv iti, yajñam eva tad r̥judʰā pratiṣṭhāpayati
Sentence: 29    
sīda hotaḥ sva u loke cikitvān ity, Agnir vai devānāṃ hotā,
   
tasyaiṣa svo loko yad uttaravedīnābʰiḥ
Sentence: 30    
sādayā yajñaṃ sukr̥tasya yonāv iti,
   
yajamāno vai yajño, yajamānāyaivaitām āśiṣam āśāste
Sentence: 31    
devāvīr devān haviṣā yajāsy agne br̥had yajamāne vayo dʰā iti;
   
prāṇo vai vayaḥ, prāṇam eva tad yajamāne dadʰāti
Sentence: 32    
ni hotā hotr̥ṣadane vidāna ity; Agnir vai devānāṃ hotā,
   
tasyaitad dʰotr̥ṣadanaṃ yad uttaravedīnābʰis
Sentence: 33    
tveṣo dīdivām̐ asadat sudakṣa ity, āsanno hi sa tarhi bʰavaty
Sentence: 34    
adabdʰavratapramatir vasiṣṭha ity, Agnir vai devānāṃ vasiṣṭhaḥ
Sentence: 35    
sahasrambʰaraḥ śucijihvo agnir ity,
   
eṣā ha asya sahasrambʰaratā yad enam ekaṃ santam bahudʰā viharanti
Sentence: 36    
pra ha vai sāhasram poṣam āpnoti ya evaṃ veda
Sentence: 37    
tvaṃ dūtas tvam u naḥ paraspā ity uttamayā paridadʰāti
Sentence: 38    
tvaṃ vasya ā vr̥ṣabʰa praṇetā \
   
agne tokasya nas tane tanūnām aprayucʰan dīdyad bodʰi gopā ity
Sentence: 39    
Agnir vai devānāṃ gopā; Agnim eva tat sarvato goptāram paridatta ātmane
   
ca yajamānāya ca yatraivaṃ vidvān etayā paridadʰāty,
   
atʰo saṃvatsarīṇām evaitāṃ svastiṃ kurute
Sentence: 40    
etā aṣṭāv anvāha rūpasamr̥dʰā.
   
etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ yad rūpasamr̥ddʰaṃ,
   
yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati
Sentence: 41    
tāsāṃ triḥ pratʰamām anvāha trir uttamāṃ, dvādaśa sampadyante:
   
dvādasa vai māsāḥ saṃvatsaraḥ, saṃvatsaraḥ Prajāpatiḥ.
   
prajāpatyāyatanābʰir evābʰī rādʰnoti ya evaṃ veda.
   
triḥ pratʰamāṃ trir uttamām anvāha,
   
yajñasyaiva tad barsau nahyati stʰemne balāyāvisraṃsāya



Paragraph: 29 


Sentence: 1    
havirdʰānābʰyām prohyamāṇābʰyām anubrūhīty āhādʰvaryur
Sentence: 2    
yuje vām brahma pūrvyaṃ namobʰir ity anvāha.
   
brahmaṇā ete devā ayuñjata yad dʰavirdʰāne,
   
brahmaṇaivaine etad yuṅkte; na vai brahmaṇvad riṣyati
Sentence: 3    
pretāṃ yajñasya śambʰuveti tr̥caṃ dyāvāpr̥tʰivīyam anvāha
Sentence: 4    
tad āhur:
   
yad dʰavirdʰānābʰyām prohyamāṇābʰyām anu vācāhātʰa kasmāt
   
tr̥caṃ dyāvāpr̥tʰivīyam anvāheti. dyāvāpr̥tʰivī vai devānāṃ havirdʰāne āstāṃ,
   
te u evādyāpi havirdʰāne, te hīdam antareṇa sarvaṃ havir yad idaṃ kiṃca.
   
tasmāt tr̥caṃ dyāvāpr̥tʰivīyam anvāha
Sentence: 5    
yame iva yatamāne yad aitam iti, yame iva hy ete yatamāne prabāhug itaḥ
Sentence: 6    
pra vām bʰaran mānuṣā devayanta iti, devayanto hy ene mānuṣāḥ prabʰaranty
Sentence: 7    
ā sīdataṃ svam u lokaṃ vidāne svāsastʰe bʰavatam indave na iti,
   
somo vai rājenduḥ, somāyaivaine etad rājña āsade 'cīkḷpad
Sentence: 8    
adʰi dvayor adadʰā uktʰyaṃ vaca iti
Sentence: 9    
dvayor hy etat tr̥tīyaṃ cʰadir adʰinidʰīyata
Sentence: 10    
uktʰyaṃ vaca iti yad āha, yajñiyaṃ vai karmoktʰyaṃ vaco,
   
yajñam evaitena samardʰayati
Sentence: 11    
yatasrucā mitʰuuā saparyataḥ \ asaṃyatto vrate te kṣeti puṣyatīti
Sentence: 12    
yad evādaḥ pūrvaṃ yattavat padam āha tad evaitena śāntyā śamayati
Sentence: 13    
bʰadrā śaktir yajamānāya sunvata ity āśiṣam āśāste
Sentence: 14    
viśvā rūpāṇi prati muñcate kavir iti viśvarūpām anvāha
Sentence: 15    
sa rarāṭyām īkṣamāṇo 'nubrūyād
Sentence: 16    
viśvam iva hi rūpaṃ rarāṭyāḥ śuklam iva ca kr̥ṣṇam iva ca
Sentence: 17    
viśvaṃ rūpam avarunddʰa ātmane ca yajamānāya ca yatraivaṃ
   
vidvān etāṃ rarāṭyām īkṣamāṇo 'nvāha
Sentence: 18    
pari tvā girvaṇo gira ity uttamayā paridadʰāti
Sentence: 19    
sa yadaiva havirdʰāne sampariśrite manyetātʰa paridadʰyād
Sentence: 20    
anagnambʰāvukā ha hotuś ca yajamānasya ca bʰāryā bʰavanti yatraivaṃ
   
vidvān etayā havirdʰānayoḥ sampariśritayoḥ paridadʰāti
Sentence: 21    
yajuṣā ete ՚1 pariśrīyete yad dʰavirdʰāne,
   
yajuṣaivaine etat pariśrayanti
Sentence: 22    
tau yadaivādʰvaryuś ca pratiprastʰātā cobʰayato metʰyau
   
nihanyātām atʰa paridadʰyād
Sentence: 23    
atra hi te sampariśrite bʰavatas
Sentence: 24    
etā aṣṭāv anvāha rūpasamr̥ddʰā. etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ
   
yad rūpasamr̥ddʰaṃ, yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati.
   
tāsāṃ triḥ pratʰamām anvāha trir uttamāṃ, dvādaśa sampadyante:
   
dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsaraḥ, saṃvatsaraḥ Prajāpatiḥ.
   
prajāpatyāyatanābʰir evābʰī rādʰnoti ya evaṃ veda.
   
triḥ pratʰamāṃ trir uttamām anvāha,
   
yajñasyaiva tad barsau nahyati stʰemne balāyāvisraṃsāya



Paragraph: 30 


Sentence: 1    
Agnīṣomābʰyām praṇīyamānābʰyām anubrūhīty āhādʰvaryuḥ
Sentence: 2    
sāvīr hi deva pratʰamāya pitra iti sāvitrīm anvāha
Sentence: 3    
tad āhur:
   
yad Agnīṣomābʰyām praṇīyamānābʰyām anu vācāhātʰa
   
kasmāt sāvitrīm anvāheti. Savitā vai prasavānām īśe,
   
savitr̥prasūtā evainau tat praṇayanti. tasmāt sāvitrīm anvāha
Sentence: 4    
praitu brahmaṇas patir iti brāhmaṇaspatyām anvāha
Sentence: 5    
tad āhur:
   
yad Agnīṣomābʰyām praṇīyamānābʰyām anu vācāhātʰa
   
kasmād brāhmaṇaspatyām anvāheti. brahma vai Br̥haspatir,
   
brahmaivābʰyām etat purogavam ՚1 akaḥ, ՚1 na vai brahmaṇvad riṣyati
Sentence: 6    
pra devy etu sūnr̥teti. sasūnr̥tam eva tad yajñaṃ karoti.
   
tasmād brāhmaṇaspatyām anvāha
Sentence: 7    
hotā devo amartya iti
   
tr̥cam āgneyaṃ gāyatram anvāha some rājani praṇiyamāne
Sentence: 8    
somaṃ vai rājānam praṇīyamānam antareṇaiva sadohavirdʰānāny
   
asurā rakṣāṃsy ajigʰāṃsaṃs, tam Agnir māyayātyanayat
Sentence: 9    
purastād eti māyayeti. māyayā hi sa tam atyanayat,
   
tasmād v asyāgnim purastād dʰaranty
Sentence: 10    
upa tvāgne dive-diva, upa priyam panipnatam iti tisraś caikāṃ cānvāhe
Sentence: 11    
śvarau ha etau saṃyantau yajamānaṃ hiṃsitor yaś cāsau
   
pūrva uddʰr̥to bʰavati, yam u cainam aparam praṇayanti. tad yat tisraś
   
caikāṃ cānvāha saṃjānānāv evainau tat saṃgamayati, pratiṣṭhāyām evainau
   
tat pratiṣṭhāpayaty, ātmanaś ca yajamānasya cahiṃsāyā
Sentence: 12    
agne juṣasva prati harya tad vaca ity āhutyāṃ hūyamānāyām anvāhā/gnaya
Sentence: 13    
eva taj juṣṭim āhutiṃ gamayati
Sentence: 14    
somo jigāti gātuvid iti
   
tr̥caṃ saumyaṃ gāyatram anvāha some rājani praṇīyamāne,
   
svayaivainaṃ tad devatayā svena cʰandasā samardʰayati
Sentence: 15    
somaḥ sadʰastʰam āsadad ity. āsatsyan hi sa tarhi bʰavati
Sentence: 16    
tad atikramyaivānubrūyāt pr̥ṣṭhata ivāgnīdʰraṃ kr̥tvā
Sentence: 17    
tam asya rājā varuṇas tam aśvineti vaiṣṇavīm anvāha
Sentence: 18    
kratuṃ sacanta mārutasya vedʰasaḥ \ dādʰāra
   
dakṣam uttamam aharvidaṃ vrajaṃ ca viṣṇuḥ sakʰivām̐ aporṇuta iti
Sentence: 19    
Viṣṇur vai devānāṃ dvārapaḥ, sa evāsmā etad dvāraṃ vivr̥ṇoty
Sentence: 20    
antaś ca prāgā aditir bʰavāsīti prapādyamāne 'nvāha
Sentence: 21    
śyeno na yoniṃ sadanaṃ dʰiyā kr̥tam ity āsanne
Sentence: 22    
hiraṇyayam āsadaṃ deva eṣatīti
Sentence: 23    
hiraṇmayam iva ha eṣa etad devebʰyaś cʰadayati yat kr̥ṣṇājinaṃ
Sentence: 24    
tasmād etām anvāhā/stabʰnād
Sentence: 25    
dyām asuro viśvavedā iti vāruṇyā paridadʰāti
Sentence: 26    
varuṇadevatyo eṣa tāvad yāvad upanaddʰo, yāvat pariśritāni prapadyate;
   
svayaivainaṃ tad devatayā svena cʰandasā samardbayati
Sentence: 27    
taṃ yady upa dʰāveyur abʰayaṃ vecʰerann evā vandasva
   
varuṇam br̥hantam ity etayā paridadʰyād
Sentence: 28    
yāvadbʰyo hābʰayam icʰati yāvadbʰyo hābʰayaṃ dʰyāyati,
   
tāvadbʰyo hābʰayam bʰavati yatraivaṃ vidvān etayā paridadʰāti.
   
tasmād evaṃ vidvān etayaiva paridadʰyāt
Sentence: 29    
etāḥ saptadaśānvāha rūpasamr̥ddʰā. etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ
   
yad rūpasamr̥ddʰaṃ, yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati.
   
tāsāṃ triḥ pratʰamām anvāha trir uttamāṃ, ekaviṃśatiḥ sampadyanta.
   
ekaviṃso vai Prajāpatir:
   
dvādaśa māsāḥ pañcartavas traya ime lokā,
   
asāv āditya ekaviṃśa uttamā pratiṣṭhā
Sentence: 30    
tad daivaṃ kṣatraṃ, śrīs, tad ādʰipatyaṃ, tad bradʰnasya viṣṭapaṃ,
   
tat Prajāpater āyatanaṃ, tat svārājyam
Sentence: 31    
r̥dʰnoty etam evaitābʰir ekaviṃśatyaikaviṃśatyā




Chapter: 2 
pañcikā 2
Paragraph: 1 
adʰyāya 6, kʰaṇḍaḥ 1-10


Sentence: 1    
yajñena vai devā ūrdʰvāḥ svargaṃ lokam āyaṃs.
   
te 'bibʰayur:
   
imaṃ no dr̥ṣṭvā manuṣyāś ca r̥ṣayaś cānuprajñāsyantīti.
   
taṃ vai yūpenaivāyopayaṃs, taṃ yad yūpenaivāyopayaṃs tad yūpasya yūpatvaṃ.
   
tam avācīnāgraṃ nimityordʰvā udāyaṃs.
   
tato vai manuṣyāś ca r̥ṣayaś ca devānāṃ yajñavāstv abʰyāyan:
   
yajñasya kiṃcid eṣiṣyāmaḥ prajñātyā iti.
   
te vai yūpam evāvindann avācīnāgraṃ nimitaṃ.
   
te 'vidur:
   
anena vai devā yajñam ayūyupann iti.
   
tam utkʰāyordʰvaṃ nyaminvaṃs,
   
tato vai te pra yajñam ajānan pra svargaṃ lokaṃ
Sentence: 2    
tad yad yūpa ūrdʰvo nimīyate,
   
yajñasya prajñātyai svargasya lokasyānukʰyātyai
Sentence: 3    
vajro eṣa yad yūpaḥ, so 'ṣṭāśriḥ kartavyo. 'ṣṭāśrir vai vajras.
   
taṃ-tam praharati dviṣate bʰrātr̥vyāya vadʰaṃ,
   
yo 'sya str̥tyas tasmai startavai
Sentence: 4    
vajro vai yūpaḥ, sa eṣa dviṣato vadʰa udyatas tiṣṭhati.
   
tasmād dʰāpy etarhi yo dveṣṭi tasyāpriyam bʰavaty amuṣyāyaṃ yūpo
   
'muṣyāyaṃ yūpa iti dr̥ṣṭvā
Sentence: 5    
kʰādiraṃ yūpaṃ kurvīta svargakāmaḥ.
   
kʰādireṇa vai yūpena devāḥ svargaṃ lokam ajayaṃs,
   
tatʰaivaitad yajamānaḥ kʰādireṇa yūpena svargaṃ lokaṃ jayati
Sentence: 6    
bailvaṃ yūpaṃ kurvītānnādyakāmaḥ puṣṭikāmaḥ.
   
samāṃ-samāṃ vai bilvo gr̥bʰītas, tad annādyasya rūpam;
   
ā mūlāc cʰākʰābʰir anucitas, tat puṣṭeḥ
Sentence: 7    
puṣyati prajāṃ ca paśūṃś ca ya evaṃ vidvān bailvaṃ yūpaṃ kurute
Sentence: 8    
yad eva bailvā+m \ bilvaṃ jyotir iti ācakṣate
Sentence: 9    
jyotiḥ sveṣu bʰavati, śreṣṭhaḥ svānām bʰavati ya evaṃ veda
Sentence: 10    
pālāśaṃ yūpaṃ kurvīta tejaskāmo brahmavarcasakāmas.
   
tejo vai brahmavarcasaṃ vanaspatīnām palāśas
Sentence: 11    
tejasvī brahmavarcasī bʰavati ya evaṃ vidvān pālāśaṃ yūpaṃ kurute
Sentence: 12    
yad eva pālāśā+m \ sarveṣāṃ eṣa vanaspatīnāṃ yonir yat palāśas.
   
tasmāt palāśasyaiva palāśenācakṣate, 'muṣya palāśam amuṣya palāśam iti
Sentence: 13    
sarveṣāṃ hāsya vanaspatīnāṃ kāma upāpto bʰavati ya evaṃ veda



Paragraph: 2 


Sentence: 1    
añjmo yūpam, anubrūhīty āhādʰvaryur
Sentence: 2    
añjanti tvām adʰvare devayanta ity auvāhā/dʰvare
Sentence: 3    
hy enaṃ devayanto 'ñjanti
Sentence: 4    
vanaspate madʰunā daivyenety. etad vai madʰu daivyaṃ yad ājyaṃ
Sentence: 5    
yad ūrdʰvas tiṣṭhā draviṇeha dʰattād
   
yad kṣayo mātur asyā upastʰa iti. yadi ca tiṣṭhāsi yadi ca śayāsai
   
draviṇam evāsmāsu dʰattād ity eva tad āho/c
Sentence: 6    
cʰrayasva vanaspata ity uccʰrīyamāṇāyābʰirūpā.
   
yad yajñe 'bʰirūpaṃ tat samr̥ddʰaṃ
Sentence: 7    
varṣman pr̥tʰivyā adʰīty.
   
etad vai varṣma pr̥tʰivyai yatra yūpam unminvanti
Sentence: 8    
sumitī mīyamāno varco dʰā yajñavāhasa ity āśiṣam āśāste
Sentence: 9    
samiddʰasya śrayamāṇaḥ purastād īti
Sentence: 10    
samiddʰasya hy eṣa etat purastāc cʰrayate
Sentence: 11    
brahma vanvāno ajaraṃ suvīram īty āśiṣam evāśāsta
Sentence: 12    
āre asmad amatim bādʰamāna ity. aśanāyā vaī pāpmāmatis,
   
tām eva tad ārān nudate yajñāc ca yajamānāc co/c
Sentence: 13    
cʰrayasva mahate saubʰagāyety āśiṣam evāśāsta
Sentence: 14    
ūrdʰva ū ṣu ṇa ūtaye tiṣṭhā devo na saviteti
Sentence: 15    
yad vai devānāṃ neti tad eṣām o+m iti.
   
tiṣṭha deva iva Savitety eva tad āho/rdʰvo
Sentence: 16    
vājasya saniteti. vājasanim evainaṃ tad dʰanasāṃ sanoti
Sentence: 17    
yad añjibʰir vāgʰadbʰir vihvayāmaha iti.
   
cʰandāṃsi añjayo vāgʰatas, tair etad devān yajamānā vihvayante:
   
mama yajñam āgacʰata mama yajñam iti
Sentence: 18    
yadi ha api bahava iva yajante,
   
'tʰa hāsya devā yajñam aiva gacʰanti yatraivaṃ vidvān etām anvāho/rdʰvo
Sentence: 19    
naḥ pāhy aṃhaso ni ketunā viśvaṃ sam atriṇaṃ daheti
Sentence: 20    
rakṣāṃsi vai pāpmātriṇo, rakṣāṃsi pāpmānaṃ dahety eva tad āha
Sentence: 21    
kr̥dʰī na ūrdʰvāñ caratʰāya jīvasa iti yad āha,
   
kr̥dʰī na ūrdʰvāñ caraṇāya jīvasa ity eva tad āha
Sentence: 22    
yadi ha api nīta iva yajamāno bʰavati,
   
pari haivainaṃ tat saṃvatsarāya dadāti
Sentence: 23    
vidā deveṣu no duva ity āśiṣam evāśāste
Sentence: 24    
jāto jāyate sudinatve ahnām iti
Sentence: 25    
jāto hy eṣa etāj jāyate
Sentence: 26    
samarya ā vidatʰe vardʰamāna iti.
   
vardʰayanty evainaṃ tat
Sentence: 27    
punanti dʰīrā apaso manīṣeti.
   
punanty evainaṃ tat
Sentence: 28    
devayā vipra ad iyarti vācam iti.
   
devebʰya evainaṃ tan nivedayati
Sentence: 29    
yuvā suvāsāḥ parivīta āgād ity uttamayā paridadʰāti
Sentence: 30    
prāṇo vai yuvā suvā-sāḥ, so 'yaṃ śarīraiḥ parivr̥taḥ
Sentence: 31    
sa u śreyān bʰavati jāyamāna iti.
   
śreyāñcʰreyān hy eṣa etad bʰavati jāyamānas
Sentence: 32    
taṃ dʰīrāsaḥ kavaya un nayanti svādʰyo manasā devayanta iti.
   
ye anūcānās te kavayas, ta evainaṃ tad unnayanti
Sentence: 33    
etāḥ saptānvāha rūpasamr̥ddʰā.
   
etad vai yajñasya samr̥ddʰaṃ yad rūpasaṃr̥ddʰaṃ,
   
yat karma kriyamāṇam r̥g abʰivadati.
   
tāsāṃ triḥ pratʰamām anvāha trir uttamāṃ, ekādaśa sampadyanta.
   
ekādaśākṣarā vai triṣṭup, triṣṭub īndrasya vajra.
   
indrāyatanābʰir evābʰī rādʰnoti ya evaṃ veda.
   
triḥ pratʰamāṃ trir uttamām anvāha,
   
yajñasyaiva tad barsau nahyati stʰemne balāyāvisraṃsāya



Paragraph: 3 


Sentence: 1    
tiṣṭhed yūpā+ḥ \ anuprahare+t ity āhus
Sentence: 2    
tiṣṭhet paśukāmasya
Sentence: 3    
devebʰyo vai paśavo 'nnādyāyālambʰāya nātiṣṭhanta.
   
te 'pakramya prativāvadato 'tiṣṭhaṇ:
   
nāsmān ālapsyadʰve nāsmān iti.
   
tato vai devā etaṃ yūpam vajram apaśyaṃs, tam ebʰya udaśrayaṃs;
   
tasmād bibʰyata upāvartanta, tam evādyāpy upāvr̥ittās.
   
tato vai devebʰyaḥ paśavo 'nnādyāyālambʰāyatiṣṭhanta
Sentence: 4    
tiṣṭhante 'smai paśāvo 'nnadyāyālambʰāya
   
ya evaṃ veda yasya caivaṃ viduṣo yūpas tiṣṭhaty
Sentence: 5    
anupraharet svargakānasya
Sentence: 6    
tam u ha smaitam pūrve 'nv eva praharanti
Sentence: 7    
yajamāno vai yūpo yajamānaḥ prastaro, 'gnir vai devayoniḥ;
   
so 'gner devayonyā āhutibʰyaḥ sambʰūya hiraṇyaśarīra ūrdʰvaḥ
   
svargaṃ lokam eṣyatīty
Sentence: 8    
atʰa ye tebʰyo 'vara āsaṃs ta etaṃ svarum apaśyan yūpaśakalaṃ.
   
taṃ tasmin kāle 'nupraharet.
   
tatra sa kāma upāpto yo 'nupraharaṇe, tatra sa kāma upāpto yaḥ stʰāne
Sentence: 9    
sarvābʰyo eṣa devatābʰya ātmānam ālabʰate yo dīkṣate.
   
'gniḥ sarvā devatāḥ, Somaḥ sarvā devatāḥ.
   
sa yad agnīṣomīyam paśum
   
ālabʰate, sarvābʰya eva tad devatābʰyo yajamāna ātmānaṃ niṣkrīṇīte
Sentence: 10    
tad āhur:
   
dvirūpo 'gnīṣomīyaḥ kartavyo, dvidevatyo hīti.
   
tat-tan nādr̥tyam. pīva iva kartavyaḥ.
   
pīvorūpā vai paśavaḥ, kr̥śita iva kʰalu vai yajamāno bʰavati.
   
tad yat pīvā paśur bʰavati, yajamānam eva tat svena medʰena samardʰayati
Sentence: 11    
tad āhur:
   
nāgnīṣomīyasya pāśor aśnīyāt,
   
puruṣasya eṣo 'śnāti yo 'gnīṣomīyasya pāśor aśnāti;
   
yajamāno hy etenātmānaṃ niṣkrīṇīta iti
Sentence: 12    
tat-tan nādr̥tyaṃ.
   
vārtragʰnaṃ etad dʰavir yad agnīṣomīyo.
   
'gnīṣomābʰyāṃ īndro vr̥tram ahaṃs, tāv enam abrūtām:
   
āvābʰyāṃ vai vr̥tram avadʰīr, varaṃ te vr̥ṇāvāha īti.
   
vr̥ṇātʰām iti. tāv etam eva varam avr̥ṇātāṃ: śvaḥsutyāyām paśuṃ.
   
sa enayor eṣo 'cyuto, varavr̥to hy enayos.
   
tasmāt tasyāśitavyaṃ caiva līpsitavyaṃ ca



Paragraph: 4 


Sentence: 1    
āprībʰir āprīṇati
Sentence: 2    
tejo vai brahmavarcasam āpriyas,
   
tejasaivainaṃ tad hi brahmavarcasena samardʰayati
Sentence: 3    
samidʰo yajati
Sentence: 4    
prāṇā vai samidʰaḥ, prāṇā hīdaṃ sarvaṃ samindʰate yad idaṃ kiṃca;
   
prāṇān eva tat prīṇāti, prāṇān yajamāne dadʰāti
Sentence: 5    
Tanūnapātaṃ yajati. prāṇo vai Tanūnapāt, sa hi tanvaḥ pāti;
   
prāṇam eva tat prīṇāti, prāṇaṃ yajamāne dadʰāti
Sentence: 6    
Narāśaṃsaṃ yajati. prajā vai naro, vāk śaṃsaḥ;
   
prajāṃ caiva tad vācaṃ ca prīṇāti, prajāṃ ca vācaṃ ca yajamāne dadʰātī/ḷo
Sentence: 7    
yajaty. annaṃ iḷo;
   
'nnam eva tat prīṇāty, annaṃ yajamāne dadʰāti
Sentence: 8    
barhir yajati. paśavo vai barhiḥ;
   
paśūn eva tat prīṇāti, paśūn yajamāne dadʰāti
Sentence: 9    
duro yajati. vr̥ṣṭir vai duro;
   
vr̥ṣṭim eva tat prīṇati, vr̥ṣṭim annādyaṃ yajamāne dadʰāty
Sentence: 10    
uṣāsānaktā yajaty.
   
ahorātre uṣāsānaktāhorātre eva tat prīṇāty,
   
ahorātrayor yajamānaṃ dadʰāti
Sentence: 11    
daivyā hotārā yajati.
   
prāṇāpānau vai daivyā hotārā;
   
prāṇāpānāv eva tat prīṇāti, prāṇāpānau yajamāne dadʰāti
Sentence: 12    
tisro devīr yajati.
   
prāṇo apāno vyānas tisro devyas;
   
eva tat prīṇāti, yajamāne dadʰāti
Sentence: 13    
Tvaṣṭāraṃ yajati.
   
vāg vai Tvaṣṭā, vāg gʰīdaṃ sarvaṃ tāṣṭīva;
   
vācan, eva tat prīṇāti, vācaṃ yajamāne dadʰāti
Sentence: 14    
vanaspatiṃ yajati.
   
prāṇo vai vanaspatiḥ;
   
prāṇam eva tat prīṇāti, prāṇaṃ yajamāne dadʰāti
Sentence: 15    
svāhākr̥tīr yajati.
   
pratiṣṭhā vai svāhākr̥tayaḥ,
   
pratiṣṭhāyām eva tad= yajñam antataḥ pratiṣṭhāpayati
Sentence: 16    
tābʰir yatʰar̥ṣy āprīṇīyād. yad yatʰar̥ṣy āprīṇāti.
   
yajamanam eva tad bandʰutāyā notsr̥jati



Paragraph: 5 


Sentence: 1    
paryagnaye kriyamāṇāyānubrūhīty āhādʰvaryur
Sentence: 2    
agnir hotā no adʰvara iti
   
tr̥icam āgneyaṃ gāyatram anvāha paryagni kriyamāṇe,
   
svayaivainaṃ tad devatayā svena cʰandasā samardʰayati
Sentence: 3    
vājī san pari ṇīyata iti.
   
vājinam iva hy enaṃ santam pariṇayanti
Sentence: 4    
pari triviṣṭy adʰvaraṃ yāty agnī ratʰīr ivety.
   
eṣa hi ratʰīr ivādʰvaram pariyāti
Sentence: 5    
pari vājapatiḥ kavir ity. eṣa hi vājanam= patir
Sentence: 6    
ata upapreṣya hotar havyā devebʰya ity āhādʰvaryur
Sentence: 7    
ajaid agnir asanad vājam iti maitrāvaruṇa upapraiṣam pratipadyate
Sentence: 8    
tad āhur: yad adʰvaryur hotāram upapreṣyaty,
   
atʰa kasmān maitrāvaruṇa upapraiṣam pratipadyata iti
Sentence: 9    
mano vai yajñasya maitrāvaruṇo, vāg yajñasya hotā.
   
manasā iṣita vāg vadati.
   
yāṃ hy anyamanā vācaṃ vadaty, asuryā vai vāg adevajuṣṭā.
   
tad yan maitrāvaruṇa upapraiṣam pratipadyate manasaiva tad vācam īrayati,
   
tan manaseritayā vācā devebʰyo havyaṃ sampādayati



Paragraph: 6 


Sentence: 1    
daivyāḥ śamitāra ārabʰadʰvam uta manuṣyā ity āha
Sentence: 2    
ye caiva devānāṃ śamitāro ye ca manuṣyāṇāṃ tān eva tat saṃśāsty
Sentence: 3    
upanayata medʰyā dura āśāsānā medʰapatibʰyām medʰam iti
Sentence: 4    
paśur vai medʰo, yajamāno medʰapatir;
   
yajamānam eva tat svena medʰena samardʰayaty
Sentence: 5    
atʰo kʰalv āhur:
   
yasyai vāva kasyai ca devatāyai paśur ālabʰyate saiva medʰapatir iti
Sentence: 6    
sa yady ekadevatyaḥ paśuḥ syān medʰapataya iti brūyād,
   
yadi dvidevatyo medʰapatibʰyām iti, yadi bahudevatyo medʰapatibʰya ity.
   
etad eva stʰitam
Sentence: 7    
prāsmā agnim bʰarateti
Sentence: 8    
paśur vai nīyamānaḥ sa mr̥tyum prāpaśyat, sa devān nānvakāmayataituṃ.
   
taṃ devā abruvann:
   
ehi, svargaṃ vai tvā lokaṃ gamayiṣyāma iti.
   
sa tatʰety abravīt, tasya vai me yuṣmākam ekaḥ purastād aitv iti.
   
tatʰeti. tasyāgniḥ purastad ait, so 'gnim anuprācyavata
Sentence: 9    
tasmad āhur: āgneyo vāva sarvaḥ paśur, Agniṃ hi so 'nuprācyavateti
Sentence: 10    
tasmād v asyāgnim purastād dʰaranti
Sentence: 11    
str̥ṇīta barhir ity.
   
oṣadʰyātmā va, paśuḥ, paśum eva tat sarvātmānaṃ karoty
Sentence: 12    
anv enam mātā manyatām anu pitānu bʰrātā
   
sa garbʰyo 'nu sakʰā sayūtʰya iti.
   
janitrair evainaṃ tat samanumatam ālabʰanta
Sentence: 13    
udīcīnām̐ asya pado ni dʰattāt, sūryaṃ cakṣur gamayatād,
   
vātam prāṇam anvavasr̥jatād, antarikṣam asuṃ,
   
diśaḥ śrotram, pr̥tʰivīṃ śarīram ity.
   
eṣv evainaṃ tal lokeṣv ādadʰāty
Sentence: 14    
ekadʰāsya tvacam ācʰyatāt, purā nābʰyā apiśaso vapām utkʰidatād,
   
antar evoṣmāṇaṃ vārayadʰvād iti. paśuṣv eva tat prāṇān dadʰāti
Sentence: 15    
śyenam asya vakṣaḥ kr̥ṇutāt, praśasā bāhū, śalā doṣaṇī,
   
kaśyapevāṃsācʰidre śroṇī, kavaṣorū, srekaparṇāṣṭhīvantā.
   
ṣaḍviṃśatir asya vaṅkrayas, ta anuṣṭhyoccyāvayatād,
   
gātraṃ-gatram asyānūnaṃ kr̥ṇutād ity aṅgāny evāsya tad gātrāṇi prīṇāty
Sentence: 16    
ūvadʰyagoham pārtʰivaṃ kʰanatād ity āhauṣadʰaṃ ūvadʰyam,
   
iyaṃ oṣadʰīnām pratiṣṭhā,
   
tad enat svāyām eva pratiṣṭhāyām antataḥ pratiṣṭhāpayati



Paragraph: 7 


Sentence: 1    
asnā rakṣaḥ saṃsr̥jatād ity āha.
   
tuṣair vai pʰalīkaraṇair devā haviryajñebʰyo rakṣāṃsi nirabʰajann,
   
asnā mahāyajñāt. sa yad asnā rakṣaḥ saṃsr̥jatād ity āha,
   
rakṣāṃsy eva tat svena bʰāgadʰeyena yajñān niravadayate
Sentence: 2    
tad āhur: na yajñe rakṣasāṃ kīrtayet,
   
kāni rakṣāṃsy, r̥terakṣā vai yajña iti
Sentence: 3    
tad u āhuḥ: kīrtayed eva
Sentence: 4    
yo vai bʰāginam bʰāgān nudate, cayate vainaṃ,
   
sa yadi vainaṃ na cayate 'tʰa putram atʰa pautraṃ, cayate tv evainam iti
Sentence: 5    
sa yadi kīrtayed, upāṃśu kīrtayet.
   
tira iva etad vāco yad upāṃśu, tira ivaitad yad rakṣāṃsy
Sentence: 6    
atʰa yad uccaiḥ kīrtayed, īśvaro hāsya vāco rakṣobʰāṣo janitor
Sentence: 7    
yo 'yaṃ rākṣasīṃ vācaṃ vadati sa
Sentence: 8    
yāṃ vai dr̥pto vadati yām unmattaḥ, vai rākṣasī vāṅ
Sentence: 9    
nātmanā dr̥pyati, nāsya prajāyāṃ dr̥pta ājāyate ya evaṃ veda
Sentence: 10    
vaniṣṭhum asya rāviṣṭorūkam manyamānā,
   
ned vas toke tana ye ravitā ravac cʰamitāra iti.
   
ye caiva devānāṃ śamitāro ye ca manuṣyāṇāṃ,
   
tebʰya evainaṃ tat paridadāty
Sentence: 11    
adʰrigo śamīdʰvaṃ, suśami śamīdʰvaṃ, śamīdʰvaṃ adʰrigā+u iti
   
trir brūyād apāpeti cādʰrigur vai devānāṃ śamitāpāpo nigrabʰītā,
   
śamitr̥bʰyaś caivainaṃ tan nigrabʰītr̥bʰyaś ca samprayacʰati
Sentence: 12    
śamitāro yad atra sukr̥taṃ kr̥ṇavatʰāsmāsu tad,
   
yad duṣkr̥tam anyatra tad ity āhāgnir vai devānāṃ hotāsīt,
   
sa enaṃ vācā vyaśād; vācā enaṃ hotā viśāsti.
   
tad yad arvāg yat paraḥ kr̥ntanti yad ulbaṇaṃ yad vitʰuraṃ kriyate,
   
śamitr̥bʰyaś caivainat tan nigrabʰītr̥bʰyaś ca samanudiśati,
   
svasty eva hotonmucyate sarvāyuḥ sarvāyutvāya
Sentence: 13    
sarvam āyur eti ya evaṃ veda



Paragraph: 8 


Sentence: 1    
puruṣaṃ vai devāḥ paśum ālabʰanta. tasmād ālabdʰān medʰa udakrāmat,
   
so 'śvam prāviśat, tasmād aśvo medʰyo 'bʰavad.
   
atʰainam utkrāntamedʰam atyārjanta, sa kimpuruṣo 'bʰavat
Sentence: 2    
te 'śvam ālabʰanta. so 'śvād ālabdʰād udakrāmat, sa gām prāviśat,
   
tasmād gaur medʰyo 'bʰavaḍ atʰainam utkrāntamedʰam atyārjanta,
   
sa gauramr̥go 'bʰavat
Sentence: 3    
te gām ālabʰanta. sa gor ālabdʰād udakrāmat, so 'vim prāviśat,
   
tasmād avir medʰyo 'bʰavad. atʰainam utkrāntamedʰam atyārjanta,
   
sa gavayo 'bʰavat. te 'vim ālabʰanta. so 'ver ālabdʰād udakrāmat,
   
so 'jam prāviśat, tasmād ajo medʰyo 'bʰavad.
   
atʰainam utkrāntamedʰam atyārjanta, sa uṣṭro 'bʰavat
Sentence: 4    
so 'je jyoktamām ivāramata,
   
tasmād eṣa eteṣām paśūnām prayuktatamo yad ajas
Sentence: 5    
te 'jam ālabʰauta. so 'jād ālabdʰād udakrāmat, sa imām prāviśat,
   
tasmād iyam medʰyābʰavad. atʰainam utkrāntamedʰam atyārjanta,
   
sa śarabʰo 'bʰavat
Sentence: 6    
ta eta utkrāntamedʰā amedʰyāḥ paśavas, tasmād eteṣāṃ nāśnīyāt
Sentence: 7    
tam asyām anvagacʰan, so 'nugato vrīhir abʰavat.
   
tad yat paśau puroḷāśam anunirvapanti: samedʰena naḥ paśuneṣṭam asat,
   
kevalena naḥ paśuneṣṭam asad iti
Sentence: 8    
samedʰena hāsya paśuneṣṭam bʰavati,
   
kevalena hāsya paśuneṣṭam bʰavati ya evaṃ veda



Paragraph: 9 


Sentence: 1    
sa eṣa paśur evālabʰyate yat puroḷāśas
Sentence: 2    
tasya yāni kiṃśārūṇi tāni romāṇi, ye tuṣāḥ tvag,
   
ye pʰalīkaraṇās tad asr̥g, yat piṣṭaṃ kiknasās tan māṃsaṃ,
   
yat ՚0 kiṃ ՚0 cit ՚0 kaṃsāraṃ tad astʰi
Sentence: 3    
sarveṣāṃ eṣa paśūnām medʰena yajate, yaḥ puroḷāśena yajate
Sentence: 4    
tasmād āhuḥ: puroḷāśasatraṃ lokyam iti
Sentence: 5    
yuvam etāni divi rocanāny agniś ca soma sakratū adʰattam \
   
yuvaṃ sindʰūm̐r abʰiśaster avadyād agnīṣomāv amuñcataṃ gr̥bʰītān iti
   
vapāyai yajati
Sentence: 6    
sarvābʰir eṣa devatābʰir ālabdʰo bʰavati, yo dīkṣito bʰavati.
   
tasmād āhur: na dīkṣitasyāśnīyād iti.
   
sa yad agnīṣomāv amuñcataṃ gr̥bʰītān iti vapāyai yajati,
   
sarvābʰya eva tad devatābʰyo yajamānam pramuñcati.
   
tasmād āhur: aśitavyaṃ vapāyāṃ hutāyāṃ, yajamāno hi sa tarhi bʰavatīty
Sentence: 7    
ānyaṃ divo mātariśvā jabʰāreti puroḷāśasya yajaty
Sentence: 8    
amatʰnād anyam pari śyeno adrer itīta iva ca hy eṣa
   
ita iva ca medʰaḥ samāhr̥to bʰavati
Sentence: 9    
svadasva havyā sam iṣo didīhīti puroḷaśasviṣṭakr̥to yajati
Sentence: 10    
havir evāsmā etat svadayatīṣam ūrjam ātman dʰatta
Sentence: 11    
iḷām upahvayate. paśavo iḷā,
   
paśūn eva tad upahvayate, paśūn yajamāne dadʰāti



Paragraph: 10 


Sentence: 1    
manotāyai haviṣo 'vadīyamānasyānubrūhīty āhādʰvaryus
Sentence: 2    
tvaṃ hy agne pratʰamo manoteti sūktam anvāha
Sentence: 3    
tad āhur: yad anyadevatya uta paśur bʰavaty,
   
atʰa kasmād āgneyīr eva Manotāyai haviṣo 'vadīyamānasyānvāheti
Sentence: 4    
tisro vai devānām Manotās, tāsu teṣām manāṃsy otāni.
   
vāg vai devānām Manotā, tasyāṃ hi teṣām manāṃsy otāni;
   
gaur vai devānām Manotā, tasyāṃ hi teṣām manāṃsy otāny;
   
Agnir vai devānām Manotā, tasmin hi teṣām manāṃsy otāny.
   
Agniḥ sarvā Manotā, Agnau Manotāḥ saṃgacʰante.
   
tasmād āgneyīr eva Manotāyai haviṣo 'vadīyamānasyānvāhā/gnīṣomā
Sentence: 5    
haviṣaḥ prastʰitasyeti haviṣo yajati
Sentence: 6    
haviṣa iti rūpasamr̥ddʰa, prastʰitasyeti rūpasamr̥ddʰā
Sentence: 7    
sarvābʰir hāsya samr̥ddʰibʰiḥ samr̥ddʰaṃ havyaṃ devān apyeti ya evaṃ veda
Sentence: 8    
vanaspatiṃ yajati. prāṇo vai vanaspatir
Sentence: 9    
jīvaṃ hāsya havyaṃ devān apyeti yatraivaṃ vidvān vanaspatiṃ yajati
Sentence: 10    
sviṣṭakr̥taṃ yajati. pratiṣṭhā vai sviṣṭakr̥t,
   
pratiṣṭhāyām eva tad yajñam antataḥ pratiṣṭhāpayatī/ḷām
Sentence: 11    
upahvayate. paśavo iḷā, paśūn eva tad upahvayate,
   
paśūn yajamāne dadʰāti dadʰāti



Paragraph: 11 
{adʰyāya 7, kʰaṇḍaḥ 1-8}


Sentence: 1    
devā vai yajñam atanvata. tāṃs tanvānān asurā abʰyāyan:
   
yajñaveśasam eṣāṃ kariṣyāma iti;
   
tān āprīte paśau pura iva paryagner yūpam prati purastād upāyaṃś te
   
devāḥ pratibudʰyāgnimayīḥ puras tripuram paryāsyanta
   
yajñasya cātmanaś ca guptyai. eṣām imā agnimayyaḥ puro dīpyamānā
   
bʰrājamānā atiṣṭhaṃs. asurā anapadʰr̥ṣyaivāpādravaṃs.
   
te 'gininaiva purastād asurarakṣāṃsy apāgʰnatāgninā paścāt
Sentence: 2    
tatʰaivaitad yajamānā yat paryagni kurvanty,
   
agnimayīr eva tat puras tripuram paryasyante yajñasya cātmanaś ca guptyai.
   
tasmāt paryagni kurvanti, tasmāt paryagnaye 'nvāha
Sentence: 3    
taṃ etam paśum āprītaṃ santam paryagnikr̥tam udañcaṃ nayanti
Sentence: 4    
tasyolmukam purastād dʰaranti
Sentence: 5    
yajamāno eṣa nidānena yat paśur,
   
anena jyotiṣā yajamānaḥ purojyotiḥ svargaṃ lokam eṣyatīti
   
tena jyotiṣā yajamānaḥ purojyotiḥ svargaṃ lokam eti
Sentence: 6    
taṃ yatra nihaniṣyanto bʰavanti, tad adʰvaryur barhir adʰastād upāsyati
Sentence: 7    
yad evainam ada āprītaṃ santam paryagnikr̥tam bahirvedi nayanti,
   
barhiṣadam evainaṃ tat kurvanti
Sentence: 8    
tasyovadʰyagohaṃ kʰananty
Sentence: 9    
auṣadʰaṃ ūvadʰyam, iyaṃ oṣadʰīnām pratiṣṭhā,
   
tad enat svāyām eva pratiṣṭhāyām antataḥ pratiṣṭhāpayanti
Sentence: 10    
tad āhur: yad eṣa havir eva yat paśur,
   
atʰāsya bahv apaiti lomāni tvag asr̥k kuṣṭhikāḥ śapʰā viṣāṇe,
   
skandati piśitaṃ: kenāsya tad āpūryata iti
Sentence: 11    
yad evaitat paśau puroḷāśam anunirvapanti, tenaivāsya tad āpūryate
Sentence: 12    
paśubʰyo vai medʰā udakrāmaṃs, tau vrīhiś caiva yavaś ca bʰūtāv ajāyetāṃ.
   
tad yat paśau puroḷāśam anunirvapanti:
   
samedʰena naḥ paśuneṣṭam asat, kevalena naḥ paśuneṣṭam asad iti
Sentence: 13    
samedʰena hāsya paśuneṣṭam bʰavati,
   
kevalena hāsya paśuneṣṭam bʰavati ya evaṃ veda



Paragraph: 12 


Sentence: 1    
tasya vapām utkʰidyāharanti.
   
tām adʰvaryuḥ sruveṇābʰigʰārayann āha:
   
stokebʰyo 'nubrūhīti
Sentence: 2    
tad yat stokāḥ ścotanti, sarvadevatyā vai stokā:
   
nen ma ime 'nabʰiprītā devān gacʰān iti
Sentence: 3    
juṣasva sapratʰastamam ity anvāha
Sentence: 4    
vaco devapsarastamam \ havyājuhvāna āsanīty
Sentence: 5    
Agner evaināṃs tad āsye juhotī/maṃ
Sentence: 6    
no yajñam amr̥teṣu dʰehīti sūktam anvāhe/mā
Sentence: 7    
havyā jātavedo juṣasveti havyajuṣṭim āśāste
Sentence: 8    
stokānām agne medaso gʰr̥tasyeti, medasaś ca hi gʰr̥tasya ca bʰavanti
Sentence: 9    
hotaḥ prāśāna pratʰamo niṣadyety.
   
Agnir vai devānāṃ hotāgne prāśāna pratʰamo niṣadyety eva tad āha
Sentence: 10    
gʰr̥tavantaḥ pāvaka te stokā ścotanti medasa iti,
   
medasaś ca hy eva hi gʰr̥tasya ca bʰavanti
Sentence: 11    
svadʰarman devavītaye śreṣṭhaṃ no dʰehi vāryam ity āśiṣam āśāste
Sentence: 12    
tubʰyaṃ stokā gʰr̥taścuto 'gne viprāya santyeti, gʰr̥taścuto hi bʰavanty
Sentence: 13    
r̥ṣiḥ śreṣṭhaḥ sam idʰyase yajñasya prāvitā bʰaveti yajñasamr̥ddʰim āśāste
Sentence: 14    
tubʰyaṃ ścotanty adʰrigo śacīva stokāso agne medaso gʰr̥tasyeti,
   
medasaś ca hy eva hi gʰr̥tasya ca bʰavanti
Sentence: 15    
kaviśasto br̥hatā bʰānunāgā havyā juṣasva medʰireti havyajuṣṭim evāśāsta
Sentence: 16    
ojiṣṭhaṃ te madʰyato meda udbʰr̥tam pra te vayaṃ dadāmahe \
   
ścotanti te vaso stokā adʰi tvaci prati tān devaśo vihīty
Sentence: 17    
abʰy evaināṃs tad vaṣaṭkaroti, yatʰā somasyāgne vīhīti
Sentence: 18    
tad yat stokāḥ ścotanti, sarvadevatyā vai stokās,
   
tasmād iyaṃ stokaśo vr̥ṣṭir vibʰaktopācarati



Paragraph: 13 


Sentence: 1    
tad āhuḥ:
   
svāhākr̥tīnām puronuvākyāḥ kaḥ praiṣaḥ yājyeti
Sentence: 2    
evaitā anvāhaitāḥ puronuvākyā,
   
yaḥ praiṣaḥ sa praiṣo, yājyā yajyā
Sentence: 3    
tad āhuḥ:
   
devatāḥ svāhākr̥taya iti
Sentence: 4    
Viśve devā iti brūyāt
Sentence: 5    
tasmāt svāhākr̥taṃ havir adantu devā iti yajantīti
Sentence: 6    
devā vai yajñena śrameṇa tapasāhutibʰiḥ svargaṃ lokam ajayaṃs,
   
teṣāṃ vapāyām eva hutāyāṃ svargo lokaḥ prākʰyāyata,
   
te vapām eva hutvānādr̥tyetarāṇi karmāṇy ūrdʰvāḥ svargaṃ lokam āyaṃs.
   
tato vai manuṣyāś ca r̥ṣayaś ca devānāṃ yajñavāstv abʰyāyan:
   
yajñasya kiṃcid eṣiṣyāmaḥ prajñātyā iti.
   
te 'bʰitaḥ paricaranta ՚0,1 et paśum eva nirāntraṃ śayānaṃ,
   
te vidur: iyān vāva kila paśur yāvatī vapeti
Sentence: 7    
sa etāvān eva paśur yāvatī vapā/tʰa
Sentence: 8    
yad enaṃ tr̥tīyasavane śrapayitvā juhvati:
   
bʰūyasībʰir na āhutibʰir iṣṭam asat, kevalena naḥ paśuneṣṭam asad iti
Sentence: 9    
bʰūyaslbʰir hāsyāhutibʰir iṣtam bʰavati,
   
kevalena hāsya paśuneṣtam bʰavati ya evaṃ veda



Paragraph: 14 


Sentence: 1    
eṣāmr̥tāhutir eva yad vapāhutir,
   
amr̥tāhutir agnyāhutir, amr̥tāhutir ājyāhutir, amr̥tāhutiḥ somāhutir.
   
etā aśarīrā ahutayo. vai kāścāśarīra āhutayo,
   
'mr̥tatvam eva tābʰir yajamāno jayati
Sentence: 2    
eṣā reta eva yad vapā. preva vai reto līyate preva vapā līyate,
   
śuklaṃ vai retaḥ śukla vapāśarīraṃ vai reto 'śarīrā vapā.
   
yad vai lohitaṃ yan māṃsaṃ, tac cʰarīraṃ.
   
tasmād brūyāḍ: yāvad alohitaṃ tāvat parivāsayeti
Sentence: 3    
pañcāvattā bʰavati. yady api caturavattī yajamānaḥ syād,
   
atʰa pañcāvattaiva vapā/jyasyopastr̥ṇāti,
Sentence: 4    
hiraṇyaśalko,
   
vapā, hiraṇyaśalka, ājyasyopariṣṭād abʰigʰārayati
Sentence: 5    
tad āhur: yad dʰiraṇyaṃ na vidyeta katʰaṃ syad iti.
   
dvir ājyasyopastīrya vapām avadāya dvir upariṣṭād abʰigʰārayaty
Sentence: 6    
amr̥taṃ ājyam, amr̥taṃ hiraṇyaṃ. tatra sa kāma upāpto ya ājye,
   
tatra sa kāma upāpto yo hiraṇye. tat pañca sampadyante
Sentence: 7    
pāṅkto 'yam puruṣaḥ pañcadʰā vihito: lomāni tvaṅ māṃsam astʰi majjā.
   
sa yāvān eva puruṣas tāvantaṃ yajamānaṃ saṃskr̥tyāgnau devayonyāṃ juhoty.
   
Agnir vai devayoniḥ. so 'gner devayonyā āhutibʰyaḥ sambʰūya
   
hiraṇyaśarīra ūrdʰvaḥ svargaṃ lokam eti



Paragraph: 15 


Sentence: 1    
devebʰyaḥ prātaryāvabʰyo hotar anubrūhīty āhādʰvaryur
Sentence: 2    
ete vāva devāḥ prātaryāvāṇo yad Agnir Uṣā Aśvinau.
   
ta ete saptabʰiḥ-saptabʰiś cʰandobʰir āgacʰanty
Sentence: 3    
āsya devāḥ prātaryāvāṇo havaṃ gacʰanti ya evaṃ veda
Sentence: 4    
Prajāpatau vai svayaṃ hotari prātaranuvākam anuvakṣyaty
   
ubʰaye devāsurā yajñam upāvasann:
   
asmabʰyam anuvakṣyaty asmabʰyam iti.
   
sa vai devebʰya evānvabravīt
Sentence: 5    
tato vai devā abʰavan, parāsurā
Sentence: 6    
bʰavaty ātmanā, parāsya dviṣan pāpmā bʰrātr̥vyo bʰavati, ya evaṃ veda
Sentence: 7    
prātar vai sa taṃ devebʰyo 'nvabravīd. yat prātar anvabravīt,
   
tat prātaranuvākasya prātaranuvākatvam
Sentence: 8    
mahati rātryā anūcyaḥ sarvasyai vācaḥ sarvasya brahmaṇaḥ parigr̥hītyai.
   
yo vai bʰavati yaḥ śreṣṭhatām aśnute, tasya vācam proditām anupravadanti.
   
tasmān mahati rātryā anūcyaḥ
Sentence: 9    
purā vācaḥ pravaditor anūcyo
Sentence: 10    
yad vāci proditāyām anubrūyād, anyasyaivainam uditānuvādinaṃ kuryāt
Sentence: 11    
tasmān mahati rātryā anūcyaḥ
Sentence: 12    
purā śakunivādād anubruyan
Sentence: 13    
Nirr̥ter etan mukʰaṃ yad vayaṃsi yac cʰakunayas.
   
tad yat purā śakunivādād anubrūyān:
   
māyajñiyāṃ vācam proditām anupravadiṣmeti. tasmān mahati rātryā anūcyo
Sentence: 14    
'tʰo kʰalu yadaivādʰvaryur upākuryād, atʰānubrūyād
Sentence: 15    
yadā adʰvaryur upākaroti, vācaivopākaroti, vācā hotānvāha;
   
vāg gʰi brahma. tatra sa kāma upāpto yo vāci ca brahmaṇi ca



Paragraph: 16 


Sentence: 1    
Prajāpatau vai svayam hotari prātaranuvākam anuvakṣyati sarvā devatā:
   
mām abʰi pratipatsyati mām abʰīti sa Prajāpatir aikṣata:
   
yady ekāṃ devatām ādiṣṭām abʰi pratipatsyāmītarā me kena
   
devatā upāptā bʰaviṣyantīti.
   
sa etām r̥cam apaśyad:
   
āpo revatīr ity.
   
āpo vai sarvā devatā, revatyaḥ sarvā devatāḥ.
   
sa etayarcā prātaranuvākam pratyapadyata.
   
tāḥ sarvā devatāḥ prāmodanta:
   
mām abʰi pratyapādi mām abʰīti
Sentence: 2    
sarvā hāsmin devatāḥ prātaranuvākam anubruvati pramodante
Sentence: 3    
sarvābʰir hāsya devatābʰiḥ prātaranuvākaḥ pratipanno bʰavati ya evaṃ veda
Sentence: 4    
te devā abibʰayur:
   
ādātāro vai na imam prātaryajñam asurā yatʰaujīyāṃso balīyāṃsa evam iti.
   
tān abravīd īndro:
   
bibʰīta, triṣamr̥ddʰam ebʰyo 'ham prātar vajram prahartāsmīty,
   
etāṃ vāva tad r̥cam abravīd.
   
vajras tena yad aponaptrīyā, vajras tena yat triṣṭub, vajras tena yad vāk.
   
tam ebʰyaḥ prāharat, tenainān ahaṃś tato vai devā abʰavan, parā asurā
Sentence: 5    
bʰavaty ātmanā, parāsya dviṣan pāpmā bʰrātr̥vyo bʰavati, ya evaṃ veda
Sentence: 6    
tad āhuḥ:
   
sa vaī hotā syād ya etasyām r̥ci sarvāṇi cʰandāṃsi prajanayed ity.
   
eṣā vāva trir anukta sarvani cʰandāṃsi bʰavaty, eṣā cʰandasām prajātiḥ



Paragraph: 17 


Sentence: 1    
śatam anūcyam āyuṣkāmasya. śatāyur vai puruṣaḥ śatavīryaḥ śatendriya,
   
āyuṣy evainaṃ tad vīrya indriye dadʰāti
Sentence: 2    
trīṇi ca śatāni ṣaṣṭiś cānūcyāni yajñakāmasya.
   
trīṇi ca vai śatāni ṣaṣṭiś ca saṃvatsarasyāhāni, tāvān saṃvatsaraḥ,
   
saṃvatsaraḥ Prajāpatiḥ, Prajāpatir yajña
Sentence: 3    
upainaṃ yajño namati yasyaivaṃ vidvāṃs trīṇi ca śatāni ṣaṣṭiṃ cānvāha
Sentence: 4    
sapta ca śatāni viṃśatiś cānūcyāni prajāpaśukāmasya.
   
sapta ca vai śatāni viṃśatiś ca saṃvatsarasyāhorātrās, tāvān saṃvatsaraḥ,
   
saṃvatsaraḥ Prajāpatir yam prajāyamānaṃ viśvaṃ rūpam idaṃ anuprajāyate.
   
Prajāpatim eva tat prajāyamānam prajayā paśubʰir anuprajāyate prajātyai
Sentence: 5    
prajāyate prajayā paśubʰir ya evaṃ vedā/ṣṭau
Sentence: 6    
śatāny anūcyāny abrāhmaṇoktasya,
   
yo ՚6 duruktoktaḥ śamalagr̥hīto yajetāṣṭākṣarā vai gāyatrī,
   
gāyatryā vai devāḥ pāpmānaṃ śamalam apāgʰnata.
   
gāyatryaivāsya tat pāpmānaṃ śamalam apahanty
Sentence: 7    
apa pāpmānaṃ hate ya evaṃ veda
Sentence: 8    
sahasram anūcyaṃ svargakāmasya. sahasrāśvīne itaḥ svargo lokaḥ,
   
svargasya lokasya samaṣṭyai sampattyai saṃgatyā
Sentence: 9    
aparimitam anūcyam. aparimito vai Prajāpatiḥ.
   
Prajāpater etad uktʰaṃ yat prātaranuvākas,
   
tasmin sarve kāmā avarudʰyante.
   
sa yad aparimitam anvāha, sarveṣāṃ kāmānām avaruddʰyai
Sentence: 10    
sarvān kāmān avarunddʰe ya evaṃ veda
Sentence: 11    
tasmād aparimitam evānūcyaṃ
Sentence: 12    
saptāgneyāni cʰandāṃsy anvāha. sapta vai devalokāḥ
Sentence: 13    
sarveṣu devalokeṣu rādʰnoti ya evaṃ veda
Sentence: 14    
saptoṣasyāni cʰandāṃsy anvāha. sapta vai grāmyāḥ paśavo
Sentence: 15    
'va grāmyān paśūn runddʰe ya evaṃ veda
Sentence: 16    
saptāśvināni cʰandāṃsy anvāha.
   
saptadʰā vai vāg avadat, tāvad vai vāg avadat,
   
sarvasyai vācaḥ sarvasya brahmaṇaḥ parigr̥hītyai
Sentence: 17    
tisro devatā anvāha.
   
trayo ime trivr̥to lokā, eṣām eva lokānām abʰijityai



Paragraph: 18 


Sentence: 1    
tad āhuḥ: katʰam anūcyaḥ prātaranuvāka iti
Sentence: 2    
yatʰācʰandasam anūcyaḥ prātaranuvakāḥ.
   
Prajāpater etāny aṅgāni yac cʰandāṃsy,
   
eṣa u eva Prajāpatir yo yajate. tad yajamānāya hitam
Sentence: 3    
paccʰo 'nūcyaḥ prātaranuvākaś.
   
catuṣpādā vai paśavaḥ, paśūnām avaruddʰyā
Sentence: 4    
ardʰarcaśa evānūcyo, yatʰaivainam etad anvāha;
   
pratiṣṭhāyā eva. dvipratiṣṭho vai puruṣaś catuṣpādāḥ paśāvo,
   
yajamānam eva tad dvipratiṣṭhaṃ catuṣpātsu paśuṣu pratiṣṭhāpayati.
   
tasmād ardʰarcaśa evānūcyas
Sentence: 5    
tad āhur: yad vyūḷhaḥ prātaranuvakaḥ, katʰam avyūḷho bʰavatīti.
   
yad evāsya br̥hatī madʰyān naitīti brūyāt tenety
Sentence: 6    
āhutibʰāgā anyā devatā anyāḥ stomabʰāgāś cʰandobʰāgās.
   
agnāv āhutayo hūyante tābʰir āhutibʰāgāḥ prīṇāty,
   
atʰa yat stuvanti ca śaṃsanti ca tena stomabʰāgās cʰandobʰāgā
Sentence: 7    
ubʰayyo hāsyaitā devatāḥ prītā abʰīṣṭā bʰavanti ya evaṃ veda
Sentence: 8    
trayastriṃśad vai devāḥ somapās, trayastriṃśad asomapā.
   
aṣṭau Vasava ekādaśa Rundrā dvādaśādityāḥ
   
Prajāpatiś ca Vaṣaṭkāraś caite devā somapā,
   
ekādaśa prayājā ekādaśānuyājā ekādaśopayājā ete 'somapāḥ paśubʰājanāḥ.
   
somena somapān prīṇāti, paśunāsomapān
Sentence: 9    
ubʰayyo hāsyaitā devatāḥ prītāḥ abʰīṣṭā bʰavanti ya evaṃ vedā/bʰūd
Sentence: 10    
uṣā ruśatpaśur ity uttamayā paridadʰāti
Sentence: 11    
tad āhur: yat trīn kratūn anvāhāgneyam uṣasyam āśvinaṃ,
   
katʰam asyaikayarcā paridadʰataḥ sarve trayaḥ kratavaḥ parihitā bʰavantīty
Sentence: 12    
abʰūd uṣā ruśatpaśur ity Uṣaso rūpam, āgnir adʰāyy r̥tviya ity Agner,
   
ayoji vāṃ vr̥ṣaṇvasū ratʰo dasrāv amartyo mādʰvī mama śrutaṃ havam ity
   
Aśvinor. evam u hāsyaikayarcā paridadʰataḥ sarve
   
trayaḥ kratavaḥ parihitā bʰavanti bʰavanti



Paragraph: 19 
{adʰyāya 8, kʰaṇḍaḥ 1-6}


Sentence: 1    
r̥ṣayo vai Sarasvatyāṃ satram āsata. te Kavaṣam Ailūṣaṃ somād anayan:
   
dāsyāḥ putraḥ kitavo 'brāhmaṇaḥ katʰaṃ no madʰye 'dīkṣiṣṭeti.
   
tam bahir dʰanvodavahann: atrainam pipāsā hantu,
   
Sarasvatyā udakam pād īti.
   
sa bahir dʰanvodūḷhaḥ pipāsayā vitta etad aponaptrīyam apaśyat:
   
pra devatrā brahmaṇe gātur etv iti, tenāpām priyaṃ dʰāmopāgacʰat.
   
tam āpo 'nūdāyaṃs, taṃ Sarasvatī samantam paryadʰāvat
Sentence: 2    
tasmād dʰāpy etarhi Parisārakam ity ācakṣate,
   
yad enaṃ Sarasvatī samantam parisasāra
Sentence: 3    
te r̥ṣayo 'bruvan: vidur imāṃ deva, upemaṃ hvayāmahā iti.
   
tatʰeti. tam upahvayanta, tam upahūyaitad aponaptrīyam akurvata:
   
pra devatrā brahmaṇe gātur etv iti,
   
tenāpām priyaṃ dʰāmopāgacʰann upa devānām
Sentence: 4    
upāpām priyaṃ dʰāma gacʰaty upa devānāṃ,
   
jayati paramaṃ lokaṃ ya evam veda
   
yaś caivaṃ vidvān etad aponaptrīyaṃ kurute
Sentence: 5    
tat saṃtatam anubrūyāt
Sentence: 6    
saṃtatavarṣī ha prajābʰyaḥ parjanyo bʰavati
   
yatraivaṃ vidvāin etat saṃtatam anvāha
Sentence: 7    
yad avagrāham anubrūyāj, jīmūtavarṣī ha prajābʰyaḥ parjanyaḥ syāt.
   
tasmāt tat saṃtatam evānūcyaṃ
Sentence: 8    
tasya triḥ pratʰamāṃ saṃtatam anvāha,
   
tenaiva tat sarvaṃ saṃtatam anūktam bʰavati



Paragraph: 20 


Sentence: 1    
etā navānantarāyam anvāha
Sentence: 2    
hinotā no adʰvaraṃ devayajyeti daśamīm
Sentence: 3    
āvarvr̥tatīr adʰa nu dvidʰārā ity avr̥ttāsv ekadʰanāsu
Sentence: 4    
prati yad āpo adr̥śram āyatīr iti pratidr̥śyamānāsv
Sentence: 5    
ā dʰenavaḥ payasā tūrṇyartʰā ity upāyatīṣu
Sentence: 6    
sam anyā yanty upa yanty anyā iti samāyatīṣv
Sentence: 7    
āpo aspardʰanta:
   
vayam pūrvaṃ yajñaṃ vakṣyāmo vayam iti
   
yāś cemāḥ pūrvedyur vasatīvaryo gr̥hyante yāś ca prātar ekadʰanās.
   
Bʰr̥gur apaśyad: āpo vai spardʰanta iti. etayarcā samajñapayat:
   
sam anyā yanty upa yanty anyā iti. tāḥ samajānata
Sentence: 8    
saṃjānānā hāsyāpo yajñaṃ vahanti ya evaṃ vedā/po
Sentence: 9    
na devīr upa yanti hotriyam iti
   
hotr̥camase samavanīyamānāsv anvāha vasatīvarīṣv ekadʰanāsu cā/ver
Sentence: 10    
apo 'dʰvaryā+u iti hotādʰvaryum pr̥cʰaty
Sentence: 11    
āpo vai yajño, 'vido yajnā+m= ity eva tad āho/tem
Sentence: 12    
anannamur ity adʰvaryuḥ pratyāho/temāḥ
Sentence: 13    
paśyety eva tad āha
Sentence: 14    
tāsv adʰvaryo īndrāya somaṃ sotā madʰumantam \
   
vr̥ṣṭivaniṃ tīvrāntam bahuramadʰyaṃ vasumate rudravata ādityavata
   
r̥bʰumate vibʰumate vājavate br̥haspativate viśvadevyāvate \
   
yasyendraḥ pītvā vr̥trāṇi jaṅgʰanat pra sa janyāni tāriṣo+m iti
   
pratyuttiṣṭhati
Sentence: 15    
pratyuttʰeyā āpaḥ, prati vai śreyāṃsām āyantam uttiṣṭhanti,
   
tasmāt pratyuttʰeyā
Sentence: 16    
anuparyāvr̥tyā
Sentence: 17    
ānu vai śreyāṃsam paryāvartante, tasnād anuparyāvr̥tyā.
   
anubruvataivānuprapattavyam
Sentence: 18    
īśvaro ha yady apy anyo yajetātʰa hotāraṃ yaśo 'rtos,
   
tasmād anubruvataivānuprapattavyam
Sentence: 19    
ambayo yanty adʰvabʰir ity etām anubruvann anuprapadyeta
Sentence: 20    
jāmayo adʰvarīyatām pr̥ñcatīr madʰunā paya iti
Sentence: 21    
yo 'madʰavyo yaśo 'rtor bubʰūṣed
Sentence: 22    
amūr upa sūrye yābʰir sūryaḥ saheti tejaskāmo brahmavarcasakāmo
Sentence: 23    
'po devīr upa hvaye yatra gāvaḥ pibanti na iti paśukāmas
Sentence: 24    
etāḥ sarvā evānubruvann anuprapadyetaiteṣāṃ kāmānām avaruddʰyā
Sentence: 25    
etān kāmān avarunddʰe ya evaṃ vedai/mā
Sentence: 26    
agman revatīr jīvadʰanyā iti
   
sādyamānāsv anvāha vasatīvarīṣv ekadʰanāsu cā/gmann
Sentence: 27    
āpa uśātīr barhir edam iti sannāsu. sa etayā paridadʰāti



Paragraph: 21 


Sentence: 1    
śiro etad yajñasya yat prātaranuvākaḥ, prāṇāpānā upāṃśvantaryāmau,
   
vajra eva vāṅ. nāhutayor upāṃśvantaryāmayor hotā vācaṃ visr̥jeta
Sentence: 2    
yad ahutayor upāṃśvantaryāmayor hotā vācaṃ visr̥jeta,
   
vācā vajreṇa yajamānasya prāṇān vīyāḍ ya enaṃ tatra brūyād:
   
vācā vajreṇa yajamānasya prāṇān vyagāt, prāṇa enaṃ hāsyatīti,
   
śaśvat tatʰā syāṭ tasmān nāhutayor upāṃśvantaryāmayor hotā vācaṃ visr̥jeta
Sentence: 3    
prāṇaṃ yacʰa svāhā tvā suhava sūryāyety upāṃśum anumantrayeta,
   
tam abʰiprānet: prāṇa prāṇam me yacʰety.
   
āpanāṃ yacʰa svāhā tvā suhava sūryāyety antaryāmam anumantrayeta,
   
tam abʰyapāned: apānāpānam me yacʰeti.
   
vyānāya tvety upāṃśusavanaṃ grāvāṇam abʰimr̥śya vācaṃ visr̥jata
Sentence: 4    
ātmā upāṃśusavana,
   
ātmany eva tad dʰotā prāṇān pratidʰāya vācaṃ visr̥jate sarvāyuḥ sarvāyutvāya
Sentence: 5    
sarvam āyur eti ya evaṃ veda



Paragraph: 22 


Sentence: 1    
tad āhuḥ: sarpe+t \ na sarpe+t iti \ sarped iti haika āhur,
   
ubʰayeṣāṃ eṣa devamanuṣyāṇām bʰakṣo yad bahiṣpavamānas,
   
tasmād enam abʰisaṃgacʰanta iti vadantas
Sentence: 2    
tat-tan nādr̥tyaṃ
Sentence: 3    
yat sarped, r̥cam eva tat sāmno 'nuvartmānaṃ kuryād. ya enaṃ tatra brūyād:
   
anuvartmā nvā ayaṃ hotā sāmagasyābʰūd, udgātari yaśo 'dʰād,
   
acyoṣṭāyatanāc, cyoṣyata āyatanād iti, śaśvat tatʰā syāt
Sentence: 4    
tasmāt tatraivāsīno 'numantrayeta
Sentence: 5    
yo devānām iha somapītʰo yajñe barhiṣi vedyā+m \ tasyāpi bʰakṣayāmasīty
Sentence: 6    
evam u hāsyātmā somapītʰād anantarito bʰavaty
Sentence: 7    
atʰo brūyān: mukʰam asi mukʰam bʰūyāsām iti
Sentence: 8    
mukʰaṃ etad yajñasya yad bahiṣpavamāno
Sentence: 9    
mukʰaṃ sveṣu bʰavati, śreṣṭhaḥ svānām bʰavati ya evaṃ vedā/surī
Sentence: 10    
vai Dirgʰajihvī devānām prātaḥsavanam avāleṭ, tad vyamādyat.
   
te devāḥ prājijñāsanta, te Mitrāvaruṇāv abruvan:
   
yuvam idaṃ niṣkurutam iti. tau tatʰety abrūtāṃ,
   
tau vai vo varaṃ vr̥ṇāvahā iti. vr̥ṇātʰām iti. tāv etam eva varam avr̥ṇātām:
   
prātaḥsavane payasyāṃ. sainayor eṣācyutā, varavr̥tā hy enāyos.
   
tad yad asyai vimattam iva tad asyai samr̥ddʰaṃ,
   
vimattam iva hi tau tayā nirakurutām



Paragraph: 23 


Sentence: 1    
devānāṃ vai savanāni nādʰriyanta. ta etān puroḷāśān apaśyaṃs,
   
tān anusavanaṃ niravapan savanānāṃ dʰr̥tyai,
   
tato vai tāni teṣām adʰriyanta
Sentence: 2    
tad yad anusavanam puroḷāśā nirupyante, savanānām eva dʰr̥tyai;
   
tatʰā hi tāni teṣām adʰriyanta
Sentence: 3    
puro etān devā akrata yat puroḷāśās, tat puroḷāśānām puroḷāśatvaṃ
Sentence: 4    
tad āhur: anusavanam puroḷāśān nirvaped, aṣṭākapālam prātaḥsavana,
   
ekādaśakapālam mādʰyaṃdine savane, dvādaśakapālaṃ tr̥tīyasavane;
   
tatʰā hi savanānāṃ rūpaṃ tatʰā cʰandasām iti
Sentence: 5    
tat-tan nādr̥tyam.
   
aindrā ete sarve nirupyante yad anusavanam puroḷāsās,
   
tasmāt tān ekādaśakapālān eva nirvapet
Sentence: 6    
tad āhur:
   
yato gʰr̥tenānaktaṃ syāt tataḥ puroḷāśasya prāśnīyāt somapītʰasya guptyai,
   
gʰr̥tena hi vajreṇendro Vr̥tram ahann iti
Sentence: 7    
tat-tan nādr̥tyaṃ. havir etad yad utpūtaṃ,
   
somapītʰo eṣa yad utpūtaṃ. tasmāt tasya yata eva kutaś ca prāśnīyāt.
   
sarvato etāḥ svadʰā yajamānam upakṣaranti yad etāni havīṃṣy:
   
ājyaṃ dʰānāh karambʰaḥ parivāpaḥ puroḷāśaḥ payasyeti
Sentence: 8    
sarvata evainaṃ svadʰā upakṣaranti ya evaṃ veda



Paragraph: 24 


Sentence: 1    
yo vai yajñaṃ haviṣpaṅktiṃ veda, haviṣpaṅktinā yajñena rādʰnoti.
   
dʰānāḥ karambʰaḥ parivāpaḥ puroḷāśaḥ payasyety eṣa vai yajño
   
haviṣpaṅktir, haviṣpaṅktinā yajñena rādʰnoti ya evaṃ veda
Sentence: 2    
yo vai yajñam akṣarapaṅktiṃ vedākṣarapaṅktinā yajñena rādʰnoti.
   
su mat pad vag da ity eṣa vai yajño 'kṣarapaṅktir,
   
akṣarapaṅktinā yajñena rādʰnoti ya evaṃ veda
Sentence: 3    
yo vai yajñaṃ narāśaṃsapaṅktiṃ veda,
   
narāśaṃsapaṅktinā yajñena rādʰnoti.
   
dvinārāśaṃsam prātaḥsavanaṃ dvinārāśaṃsām mādʰyaṃdinaṃ savanaṃ
   
sakr̥nnārāśaṃsaṃ tr̥tīyasavanam, eṣa vai yajño narāśaṃsapaṅktir.
   
narāśaṃsapaṅktinā yajñena rādʰnoti ya evaṃ veda
Sentence: 4    
yo vai yajñaṃ savanapaṅktiṃ veda, savanapaṅktinā yājñena rādʰnoti.
   
paśur upavasatʰe trīṇi savanāni paśur anūbandʰya
   
ity eṣa vai yajñaḥ savanapaṅktiḥ,
   
savanapaṅktinā yajñena rādʰnoti ya evaṃ veda
Sentence: 5    
harivām̐ īndro dʰānā attu, pūṣaṇvān karambʰaṃ, sarasvatīvān bʰāratīvān,
   
parivāpa, īndrasyāpūpa iti haviṣpaiiktya yajatyviṣpaṅktyā yajaty
Sentence: 6    
r̥ksāme īndrasya harī
Sentence: 7    
paśavaḥ Pūṣānnaṃ karambʰaḥ
Sentence: 8    
sarasvatīvān bʰāratīvān iti, vāg eva Sarasvatī prāṇo Bʰarataḥ
Sentence: 9    
parivāpa īndrasyāpūpa ity, annam eva parivāpa, indriyam apūpa
Sentence: 10    
etāsām eva tad devatānāṃ yajamānaṃ sāyujyaṃ sarūpatāṃ salokatāṃ gamayati.
   
gacʰati śreyasaḥ sāyujyaṃ, gacʰati śreṣṭhatāṃ ya evaṃ veda
Sentence: 11    
havir Agne vīhīty anusasavanam puroḷāśasviṣṭakr̥to yajaty
Sentence: 12    
Avatsāro etenāgneḥ priyaṃ dʰāmopāgacʰat, sa paramaṃ lokam ajayad
Sentence: 13    
upāgneḥ priyaṃ dʰāma gacʰati, jayati paramaṃ lokaṃ ya evaṃ veda
   
yaś caivaṃ vidvān etayā haviṣpaṅktyā yajate yajatīti ca yajatīti ca



Paragraph: 25 
{adʰyāya 9, kʰaṇḍaḥ 1-8}


Sentence: 1    
devā vai somasya rājño 'grapeye na samapādayann.
   
aham pratʰamaḥ pibeyam aham pratʰamaḥ pibeyam ity evākāmayanta.
   
te sampādayanto 'bruvan: hantājim āyāma,
   
sa yo na ujjeṣyati sa pratʰamaḥ somasya pāsyatīti. tatʰeti.
   
ta ājim āyus, teṣām ājiṃ yatām abʰisr̥ṣṭānāṃ Vāyur mukʰam
   
pratʰamaḥ pratyapadyatātʰendro 'tʰa Mitrāvaruṇāv atʰāśvināu
Sentence: 2    
so 'ved Indro Vāyum ud vai jayatīti, tam anuparāpatat:
   
saha nāv, atʰojjayāveti.
   
sa nety abravīd, aham evojjeṣyāmīti.
   
tr̥tīyam me, 'tʰojjayāveti. neti haivābravīd, aham evojjeṣyāmīti.
   
turīyam me, 'tʰojjayāveti. tatʰeti. taṃ turīye 'tyārjata,
   
tat turīyabʰāg Indro 'bʰavat tribʰāg Vāyus
Sentence: 3    
tau sahaivendravāyū udajayatāṃ saha Mitrāvaruṇau sahāśvinau,
   
ta eṣām ete yatʰojjitam bʰakṣā:
   
Indravāyvoḥ pratʰamo 'tʰa Mitrāvaruṇayor atʰāśvinoḥ
Sentence: 4    
sa eṣa indraturīyo graho gr̥hyate yad aindravāyavas
Sentence: 5    
tad etad r̥ṣiḥ paśyann abʰyanūvāca: niyutvām̐ indrasāratʰir iti
Sentence: 6    
tasmād dʰāpy etarhi bʰaratāḥ satvanāṃ vittim prayanti,
   
turīye haiva saṃgrahītāro vadante 'munaivānūkāśena,
   
yad ada Indraḥ sāratʰir iva bʰūtvodajayat



Paragraph: 26 


Sentence: 1    
te ete prāṇā eva yad dvidevatyā
Sentence: 2    
vāk ca prāṇaś caindravāyavaś, cakṣuś ca manaś ca maitrāvaruṇaḥ,
   
śrotraṃ cātmā cāśvinās
Sentence: 3    
tasya haitasyaindravāyavasyāpy eke 'nuṣṭubʰau
   
puronuvākye kurvanti gāyatryau yājye
Sentence: 4    
vāk ca eṣa prāṇāś ca graho yad aindravāyavas,
   
tad api cʰandobʰyāṃ yatʰāyatʰaṃ klapsyete iti
Sentence: 5    
tat-tan nādr̥tyaṃ. vyr̥ddʰaṃ etad yajñe kriyate
   
yatra puronuvākyā jyāyasī yājyāyai.
   
yatra vai yājyā jyāyasi, tat samr̥ddʰam, atʰo yatra sāme.
   
yasyo tat kāmāya tatʰā kuryāt prāṇasya ca vācaś cātraiva tad upāptaṃ
Sentence: 6    
vāyavyā pūrvā puronuvākyaindravāyavy uttaraivaṃ yājyayoḥ.
   
vāyavyā tayā prāṇaṃ kalpayati, Vāyur hi prāṇo.
   
'tʰa yaindravāyavī tasyai yad aindram padaṃ tena vācaṃ kalpayati,
   
vāg gʰy aindry. upo taṃ kāmam āpnoti yaḥ prāṇe ca vāci ca,
   
na yajñe viṣamaṃ karoti



Paragraph: 27 


Sentence: 1    
prāṇā vai dvidevatyā, ekapātrā gr̥hyante tasmāt prāṇā ekanāmāno,
   
dvipātrā hūyante tasmāt prāṇā dvandvaṃ
Sentence: 2    
yenaivādʰvaryur yajuṣā prayacʰati, tena hotā pratigr̥hṇāty
Sentence: 3    
eṣa vāsuḥ purūvasur iha vasuḥ purūvasur mayi vasuḥ purūvasur
   
vākpā vācam me pāhīty aindravāyavam bʰakṣayaty
Sentence: 4    
upahūtā vāk saha prāṇenopa māṃ vāk saha prāṇena hvayatām;
   
upahūtā r̥ṣayo daivyāsas tanūpāvānas tanvas tapojā,
   
upa mām r̥ṣayo daivyāso hvayantāṃ tanūpāvānas tanvas tapojā iti
Sentence: 5    
prāṇā r̥ṣayo daivyāsas tānūpāvānas tanvas tapojās,
   
tān eva tad upahvayata
Sentence: 6    
eṣa vasur vidadvasur iha vasur vidadvasur mayi vasur vidadvasuś
   
cakṣuṣpāś cakṣur me pāhīti maitrāvaruṇam bʰakṣayaty.
   
upahūtāṃ cakṣuḥ saha manasopa māṃ cakṣuḥ saha manasā hvayatām;
   
upahūtā r̥ṣayo daivyāsas tanūpāvānas tanvas tapojā,
   
upa mām r̥ṣayo daivyāso hvayantāṃ tanūpāvānas tanvas tapojā iti.
   
prāṇā r̥ṣayo daivyāsas tanūpāvānas tanvas tapojās,
   
tān eva tad upahvayata
Sentence: 7    
eṣa vasuḥ saṃyadvasur iha vasuḥ saṃyadvasur mayi vasuḥ saṃyadvasuḥ
   
śrotrāpāḥ śrotram me pāhīty āśvinām bʰakṣayaty.
   
upahūtaṃ śrotraṃ sahātmanopa māṃ śrotraṃ sahātmanā hvayatām,
   
upahūtā r̥ṣayo daivyāsas tanūpāvānas tanvas tapojā,
   
upa mām r̥ṣayo daivyāso hvayantāṃ tanūpāvānas tanvas tapojā iti.
   
prāṇā r̥ṣayo daivyāsas tanūpāvānas tanvas tapojās,
   
tān eva tad upahvayate
Sentence: 8    
purastāt pratyañcam aindravāyavam bʰakṣayati, tasmāt purastāt prāṇāpānau.
   
purastāt pratyañcam maitrāvaruṇam bʰakṣayati, tasmāt purastāc cakṣuṣī.
   
sarvataḥ parihāram āśvinam bʰakṣayati,
   
tasmān manuṣyāś ca paśavaś ca sarvato vācaṃ vadantīṃ śr̥ṇvanti



Paragraph: 28 


Sentence: 1    
prāṇā vai dvidevatyā,
   
anavānaṃ dvidevatyān yājet prāṇānāṃ saṃtatyai prāṇānām avyavacʰedāya
Sentence: 2    
prāṇā vai dvidevatyā,
   
na dvidevatyānām anuvaṣaṭkuryad
Sentence: 3    
yad dvidevatyānām anuvaṣaṭkuryād asaṃstʰitān prāṇān saṃstʰāpayet,
   
saṃstʰā eṣā yad anuvaṣaṭkāro. ya enaṃ tatra brūyād:
   
asaṃstʰitan prāṇān samatiṣṭhipat prāṇa enam hāsyatīti,
   
śaśvat tatʰā syāt. tasmān na dvidevatyānām anuvaṣaṭkuryāt
Sentence: 4    
tad āhur: dvir āgūrya maitrāvaruṇo dviḥ preṣyati,
   
sakr̥id āgūrya hotā dvir vaṣaṭkaroti: hotur āgūr iti
Sentence: 5    
prāṇā vai dvidevatyā, āgūr vajras.
   
tad yad hotāntareṇāguretāgurā vajreṇa yajamānasya prāṇān vīyād.
   
ya enāṃ tatra brūyād:
   
āgurā vājreṇa yajamānasya prāṇān vyagāt prāṇa enaṃ hāsyatīti,
   
śaśvat tatʰā syāt. tasmāt tatra hotāntareṇa nāgureta/tʰo
Sentence: 6    
mano vai yajñasya maitrāvaruṇo, vāg yajñasya hotā.
   
manasā iṣitā vāg vadati; yāṃ hy anyamanā vācaṃ vadaty,
   
asuryā vai vāg adevajuṣṭā. tad yad evātra maitrāvaruṇo dvir āgurate,
   
saiva hotur āgūḥ



Paragraph: 29 


Sentence: 1    
prāṇā r̥tuyājās. tad yad r̥tuyājaiś cāranti,
   
prāṇān eva tad yajamāne dadʰati
Sentence: 2    
ṣaḷ r̥tuneti yajanti, prāṇam eva tad yajamāne dadʰati
Sentence: 3    
catvāra r̥tubʰir iti yajanty, apānam eva tad yajamāne dadʰati
Sentence: 4    
dvir r̥tunety upariṣṭād, vyānam eva tad yajamāne dadʰati
Sentence: 5    
sa ayam prāṇas tredʰā vihitaḥ: prāṇo 'pāno vyāna iti.
   
tad yad r̥tuna r̥tubʰir r̥tuneti yajanti,
   
prāṇānāṃ saṃtatyai prāṇānām avyavacʰedāya
Sentence: 6    
prāṇā r̥tuyājā. nartuyājānām anuvaṣaṭkuryād,
   
asaṃstʰitā r̥tava, ekaika eva
Sentence: 7    
yad r̥tuyājānām anuvaṣaṭkuryād asāṃstʰitān r̥tūn saṃstʰāpayet,
   
saṃstʰā eṣā yad anuvaṣaṭkāro. ya enaṃ tatra brūyād:
   
asaṃstʰitān r̥tūn samatiṣṭhipad duṣṣamam bʰaviṣyatīti,
   
śaśvat tatʰā syāt. tasmān nartuyājānām anuvaṣaṭkuryāt



Paragraph: 30 


Sentence: 1    
prāṇā vai dvidevatyāḥ, paśava iḷā. dvidevatyān bʰakṣayitveḷām upahvayate.
   
paśavo iḷā, paśūn eva tad upahvayate, paśūn yajamāne dadʰāti
Sentence: 2    
tad āhur: avāntareḷām pūrvām prāśnīyā+t \ hotr̥camasam bʰakṣaye+t iti \
Sentence: 3    
avāntareḷām eva pūrvām prāśnīyād, atʰa hotr̥camasam bʰakṣayed
Sentence: 4    
yad vāva dvidevatyān pūrvān bʰakṣayati,
   
tenāsya somapītʰaḥ pūrvo bʰakṣito bʰavati.
   
tasmād avantareḷam eva pūrvām prāśnīyād, atʰa= hotr̥camasam bʰakṣayet.
   
tad ubʰayato 'nnādyam parigr̥hṇāti somapītʰābʰyām, annādyasya parigr̥hītyai
Sentence: 5    
prāṇā vai dvidevatyā, ātmā hotr̥camaso.
   
dvidevatyānāṃ saṃsravān hotr̥camase samavanayaty,
   
ātmany eva tad dʰotā prāṇān samavanayate sarvāyuḥ sarvāyutvāya
Sentence: 6    
sarvam āyur eti ya evaṃ veda



Paragraph: 31 


Sentence: 1    
devā vai yad eva yajñe 'kurvaṃs tad asurā akurvaṃs,
   
te samāvadvīryā evāsan na vyāvartanta.
   
tato vai devā etaṃ tūṣṇīṃśaṃsam apaśyaṃs, tam eṣām asurā nānvavāyaṃs.
   
tūṣṇīṃsāro eṣa yat tūṣṇīṃśaṃso
Sentence: 2    
devā vai yaṃ-yam eva vajram asurebʰya udayacʰaṃs,
   
taṃ-tam eṣām asurāḥ pratyabudʰyanta.
   
tato vai devā etaṃ tūṣṇīṃśaṃsaṃ vajram apaśyaṃs, tam ebʰya udayacʰaṃs,
   
tam eṣām asurā na pratyabudʰyanta. tam ebʰyaḥ prāharaṃs,
   
tenainān apratibuddʰenāgʰnaṃs. tato vai devā abʰavan, parāsurā
Sentence: 3    
bʰavaty ātmanā, parāsya dviṣan pāpmā bʰrātr̥vyo bʰavati, ya evaṃ veda
Sentence: 4    
te vai devā vijitino manyamānā yajñam atanvata, tam eṣām asurā abʰyāyan:
   
yajñaveśasam eṣāṃ kariṣyāma iti.
   
tān samantam evodārān pariyattān udapaśyaṃs, te 'bruvan:
   
saṃstʰāpayāmemaṃ yajñaṃ, yajñaṃ no 'surā vadʰiṣur iti. tatʰeti.
   
taṃ tūṣṇīṃśaṃse saṃstʰāpayan:
   
bʰūr Agnir jyotir jyotir Agnir ity ājyapraüge saṃstʰāpayann:
   
Indro jyotir bʰuvo jyotir Indra iti niṣkevalyamarutvatīye saṃstʰāpayan:
   
Sūryo jyotir jyotiḥ svaḥ Sūrya iti vaiśvadevāgnimārute saṃstʰāpayaṃs.
   
tam evaṃ tūṣṇīṃśaṃse saṃstʰāpayaṃs,
   
tam evaṃ tūṣṇīṃśaṃse saṃstʰāpya tenāriṣṭenodr̥cam āśnuvata
Sentence: 5    
sa tadā vāva yajñaḥ saṃtiṣṭhate, yadā hotā tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsati
Sentence: 6    
sa ya enaṃ śaste tūṣṇīṃśaṃsa upa vaded anu vyāharet, tam brūyād:
   
eṣa evaitām ārtim āriṣyati.
   
prātar vāva vayam adyemaṃ śaste tūṣṇīṃśaṃse saṃstʰāpayāmas.
   
taṃ yatʰā gr̥hān itaṃ karmaṇānusamiyād, evam evainam idam anusamima iti.
   
so ha vāva tām ārtim r̥cʰati,
   
ya evaṃ vidvān saṃśaste tūṣṇīṃśaṃsa upa vadaty anu vyāharati.
   
tasmād evaṃ vidvān saṃśaste tūṣṇīṃśaṃse nopavaden, nānuvyāharet



Paragraph: 32 


Sentence: 1    
cakṣūṃṣi etāni savanānāṃ yat tūṣṇīṃśaṃso.
   
bʰūr Agnir jyotir jyotir Agnir iti prātaḥsavanasya cakṣuṣī,
   
Indro jyotir bʰuvo jyotir Indra iti mādʰyaṃdinasya savanasya cakṣuṣī,
   
Sūryo jyotir jyotiḥ svaḥ Sūrya iti tr̥tīyasavanasya cakṣuṣī
Sentence: 2    
cakṣuṣmadbʰiḥ savanai rādʰnoti,
   
cakṣuṣmadbʰiḥ savanaiḥ svargaṃ lokam eti ya evaṃ veda
Sentence: 3    
cakṣur etad yajñasya yat tūṣṇīṃśaṃsa. ekā satī vyāhr̥tir dvedʰocyate,
   
tasmād ekaṃ sac cakṣur dvedʰā
Sentence: 4    
mūlaṃ etad yajñasya yat tūṣṇīṃśaṃso.
   
yaṃ kāmayetānāyatanavān syād iti, nāsya yajñe tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsed,
   
unmūlam eva tad yajñam parābʰavantam anu parābʰavati
Sentence: 5    
tad u āhuḥ: śaṃsed evāpi vai tad r̥tvije 'hitāṃ,
   
yad dʰotā tūṣṇīṃśaṃsaṃ na śaṃsaty.
   
r̥tviji hi sarvo yajñaḥ pratiṣṭhito yajñe yajamānas,
   
tasmāc cʰaṃstavyaḥ śaṃstavyaḥ



Paragraph: 33 
{adʰyāya 10, kʰaṇḍaḥ 1-9}


Sentence: 1    
brahma āhāvaḥ, kṣatraṃ nivid, viṭ sūktam.
   
āhivayate 'tʰa nividaṃ dadʰāti, brahmaṇy eva tat kṣatram anuniyunakti.
   
nividaṃ śastvā sūktaṃ śaṃsati. kṣatraṃ vai nivid viṭ sūktaṃ,
   
kṣatra eva tad viśam anuniyunakti
Sentence: 2    
yaṃ kāmayeta: kṣatreṇainaṃ vyardʰayānīti,
   
madʰya etasyai nividaḥ sūktaṃ śaṃset. kṣatraṃ vai nivid viṭ sūktaṃ,
   
kṣatreṇaivainaṃ tad vyardʰayati
Sentence: 3    
yaṃ kāmayeta: viśainaṃ vyardʰayānīti,
   
madʰya etasya sūktasya nividaṃ śaṃset. kṣatraṃ vai nivid viṭ sūktaṃ,
   
viśaivainaṃ tad vyardʰayati
Sentence: 4    
yam u kāmayeta: sarvam evāsya yatʰāpūrvam r̥ju kḷptaṃ syād ity,
   
āhvayetātʰa nividaṃ dadʰyād atʰa sūktaṃ śaṃset. so sarvasya kḷptiḥ
Sentence: 5    
Prajāpatir idam eka evāgra āsa. so 'kāmayata:
   
prajāyeya bʰūyān syām iti.
   
sa tapo 'tapyata, sa vācam ayacʰat,
   
sa saṃvatsarasya parastād vyāharad dvādaśakr̥tvo.
   
dvādaśapadā eṣā nivid, etāṃ vāva tāṃ nividaṃ vyāharat,
   
tām sarvāṇi bʰūtāny anvasr̥jyanta
Sentence: 6    
tad etad r̥ṣiḥ paśyann abʰyanūvāca:
   
sa pūrvayā nividā kavyatāyor imāḥ prajā ajanayan manūnām iti
Sentence: 7    
tad yad etām purastāt sūktasya nividaṃ dadʰāti, prajātyai
Sentence: 8    
prajāyate prajayā paśubʰir ya evaṃ veda



Paragraph: 34 


Sentence: 1    
Agnir deveddʰa iti śaṃsaty. asau Agnir deveddʰa, etaṃ hi devā indʰata.
   
etam eva tad etasmim̐l loka āyātayaty
Sentence: 2    
Agnir manviddʰa iti śaṃsaty. ayaṃ Agnir manviddʰa,
   
imaṃ hi manuṣyā indʰate. 'gnim eva tad asmim̐l loka āyātayaty
Sentence: 3    
Agniḥ suṣamid iti śaṃsati.
   
Vāyur Agniḥ suṣamid, Vāyur hi svayam ātmānaṃ saminddʰe svayam
   
idaṃ sarvaṃ yad idaṃ kiṃca. Vāyum eva tad antarikṣaloka āyātayati
Sentence: 4    
hotā devavr̥ta iti śaṃsaty. asau vai hotā devavr̥ta,
   
eṣa hi sarvato devair vr̥ta, etam eva tad etasmim̐l loka āyātayati
Sentence: 5    
hotā manuvr̥ta iti śaṃsaty. ayaṃ Agnir hotā manuvr̥to,
   
'yaṃ hi sarvato manuṣyair vr̥to. 'gnim eva tad asmim̐l loka āyātayati
Sentence: 6    
praṇīr yajñānām iti śaṃsati. Vāyur vai praṇīr yajñānāṃ.
   
yadā hi prāṇity, atʰa yajño 'tʰāgnihotraṃ.
   
Vāyum eva tad antarikṣaloka āyātayati
Sentence: 7    
ratʰīr adʰvarāṇām iti śaṃsaty.
   
asau vai ratʰīr adʰvarāṇām,
   
eṣa hi yatʰaitac carati ratʰīr ivaitam eva tad etasmim̐l loka āyātayaty
Sentence: 8    
atūrto hoteti śaṃsaty.
   
ayaṃ Agnir atūrto hotemaṃ ha na kaś cana tiryañcaṃ taraty.
   
Agnim eva tad asmim̐l loka āyātayati
Sentence: 9    
tūrṇir havyavāḷ iti śaṃsati.
   
Vāyur vai tūrṇir havyavāḍ, Vāyur hīdaṃ sarvam sadyas tarati
   
yad idaṃ kiṃca, Vāyur devebʰyo havyaṃ vahati.
   
Vāyum eva tad autarikṣaloka āyātayaty
Sentence: 10    
ā devo devān vakṣad iti śaṃsaty. asau vai devo devān āvahaty,
   
etam eva tad etasmim̐l loka āyātayati
Sentence: 11    
yakṣad Agnir devo devān iti śaṃsaty.
   
ayaṃ Agnir devo devān yajaty, Agnim eva tad asmim̐l loka āyātayati
Sentence: 12    
so 'dʰvarā karati jātavedā iti śaṃsati.
   
Vāyur vai jātavedā, Vāyur hīdaṃ sārvaṃ karoti yad idaṃ kiṃca.
   
Vāyum eva tad antarikṣaloka āyātayati



Paragraph: 35 


Sentence: 1    
pra vo devāyāgnaya ity anuṣṭubʰaḥ
Sentence: 2    
pratʰame pade viharati, tasmāt stry ūrū viharati
Sentence: 3    
samasyaty uttare pade, tasmāt pumān ūrū samasyati.
   
tan mitʰunam, mitʰunam eva tad uktʰamukʰe karoti prajātyai
Sentence: 4    
prajāyate prajayā paśubʰir ya evaṃ veda
Sentence: 5    
pra vo devāyāgnaya ity evānuṣṭubʰaḥ.
   
pratʰame pade viharati, vajram eva tat parovarīyāṃsaṃ karoti.
   
samasyaty evottare pade.
   
ārambʰaṇato vai vajrasyāṇimātʰo daṇḍasyātʰo paraśor.
   
vajram eva tat praharati dviṣate bʰrātr̥vyāya vadʰaṃ,
   
yo 'sya str̥tyas tasmai startavai



Paragraph: 36 


Sentence: 1    
devāsurā eṣu lokeṣu samayatanta.
   
te vai devāḥ sada evāyatanam akurvata, tān sadaso 'jayaṃs.
   
ta āgnīdʰraṃ samprāpadyanta, te tato na parājayanta.
   
tasmād āgnīdʰra upavasanti na sadasy, āgnīdʰre hy adʰārayanta.
   
yad āgnīdʰre 'dʰārayanta tad āgnīdʰrasyāgnīdʰratvaṃ
Sentence: 2    
teṣāṃ vai devānām asurāḥ sadasyān agnīn nirvāpayāṃ cakrus.
   
te devā āgnīdʰrād eva sadasyān agnīn viharanta,
   
tair asurarakṣāṃsy apāgʰnata.
   
tatʰaivaitad yajamānā āgnīdʰrād eva sadasyān agnīn viharanty,
   
asurarakṣāṃsy eva tad apagʰnate
Sentence: 3    
te vai prātar ājyair evājayanta āyan.
   
yad ājyair evājayanta āyaṃs tad ājyānām ājyatvaṃ
Sentence: 4    
tāsāṃ vai hotrāṇām āyatīnām ājayantīnām acʰāvākīyāhīyata.
   
tasyām Indrāgnī adʰyāstām.
   
Indrāgnī vai devānām ojiṣṭhau baliṣṭhau sahiṣṭhau sattamau
   
pārayiṣṇutamau. tasmād aindrāgnam acʰāvākaḥ prātaḥsavane
   
śaṃsatīndragnī hi tasyām adʰyāstāṃ
Sentence: 5    
tasmād u purastād anye hotrakāḥ sadaḥ prasarpanti paścācʰāvākaḥ,
   
paśceva hi hīno 'nusaṃjigamiṣati
Sentence: 6    
tasmād yo brāhmaṇo bahvr̥co vīryavān syāt so 'syācʰāvākīyāṃ kuryāt,
   
tenaiva sāhīnā bʰavati



Paragraph: 37 


Sentence: 1    
devaratʰo eṣa yad yajñas, tasyaitāv antarau raśmī yad ājyapraüge.
   
tad yad ājyena pavamānam anuśaṃsati praügeṇājyaṃ,
   
devaratʰasyaiva tad antarau raśmī viharaty alobʰāya
Sentence: 2    
tām anukr̥tim manuṣyaratʰasyaivāntarau raśmī viharanty alobʰāya
Sentence: 3    
nāsya devaratʰo lubʰyati na manuṣyaratʰo ya evaṃ veda
Sentence: 4    
tad āhur: yatʰā vāva stotram evaṃ śastram. pāvamānīṣu sāmagāḥ stuvata,
   
āgneyaṃ hotājyaṃ śaṃsati: katʰam asya pāvamānyo 'nuśastā bʰavantīti
Sentence: 5    
yo Agniḥ sa Pavamānas
Sentence: 6    
tad apy etad r̥ṣiṇoktam: agnir r̥ṣiḥ pavamāna ity
Sentence: 7    
evam u hāsyāgneyībʰir eva pratipadyamānasya pāvamānyo 'nuśastā bʰavanti
Sentence: 8    
tād āhur: yatʰā vāva stotram evaṃ śastraṃ.
   
gāyatrīṣu sāmagāḥ stuvata, ānuṣṭubʰaṃ hotājyaṃ śaṃsati:
   
katʰam asya gāyatryo 'nuśastā bʰavantīti
Sentence: 9    
sampadeti brūyat
Sentence: 10    
saptaitā anunṣṭubʰas, tās triḥ pratʰamayā trir uttamayaikādaśa bʰavanti.
   
virād. yājyā dvādaśī. na ekenākṣareṇa cʰandāṃsi viyanti na dvābʰyāṃ.
   
tāḥ ṣoḷaśa gāyatryo bʰavanty
Sentence: 11    
evam u hāsyānuṣṭubbʰir eva pratipadyamānasya gāyatryo 'nuśastā bʰavanty
Sentence: 12    
agna indraś ca dāśuṣo duroṇa ity āgnendryā yajati
Sentence: 13    
na etāv Indrāgnī santau vyajayetām,
   
āgnendrau etau santau vyajayetāṃ.
   
tad yad āgnendryā yajati, vijityā eva
Sentence: 14    
virāṭ trayastriṃsadakṣara bʰavati. trayastriṃśad vai devā:
   
aṣṭau Vasava, ekādaśa Rudrā, dvādaśādityāḥ, Prajāpatiś ca Vaṣaṭkāraś ca.
   
tat pratʰama uktʰamukʰe devatā akṣarabʰājaḥ karoty,
   
akṣaram-akṣaram eva tad devatā anuprapibanti,
   
devapātreṇaiva tad devatās tr̥pyanti
Sentence: 15    
tad āhur: yatʰā vāva śastram evaṃ yājyāgneyaṃ hotājyaṃ śaṃsaty,
   
atʰa kasmād āgnendryā yajatīti
Sentence: 16    
āgnendry aindrāgnī vai ,
   
sendrāgnam etad uktʰaṃ graheṇa ca tūṣṇīṃśaṃsena ce/ndrāgnī
Sentence: 17    
ā gataṃ sutaṃ gīrbʰir nabʰo vareṇyam \
   
asya pātaṃ dʰiyeṣitety aindrāgnam adʰvaryur grāhaṃ gr̥hṇāti,
   
bʰūr Agnir jyotir jyotir Agnir Indro jyotir bʰuvo jyotir Indraḥ Sūryo
   
jyotir jyotiḥ svaḥ Sūrya iti hotā tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsati:
   
tad yatʰaiva śastram evaṃ yājyā



Paragraph: 38 


Sentence: 1    
ḥotr̥japaṃ japati, retas tat siñcaty
Sentence: 2    
upāṃśu japaty, upāṃśv iva vai retasaḥ siktiḥ
Sentence: 3    
purāhāvāj japati. yad vai kimcordʰvam āhāvāc, cʰastrasyaiva tat
Sentence: 4    
parāñcaṃ catuṣpady āsīnam abʰyāhvayate,
   
tasmāt parāñco bʰūtvā catuṣpādo retaḥ siñcanti
Sentence: 5    
samyaṅ dvipād bʰavati, tasmāt samyañco bʰūtvā dvipādo retaḥ siñcanti
Sentence: 6    
pitā Mātariśvety āha.
   
prāṇo vai pitā prāṇo Mātariśvā prāṇo reto, retas tat siñcaty
Sentence: 7    
acʰidrā padā dʰā iti. reto acʰidram, āto hy acʰidraḥ sambʰavaty
Sentence: 8    
acʰidroktʰā kavayaḥ śaṃsann iti. ye anūcānās te kavayas,
   
ta idam acʰidraṃ retaḥ prajanayann ity eva tad āha
Sentence: 9    
somo viśvavin nītʰāni neṣad br̥haspatir uktʰāmadāni śaṃsiṣad iti.
   
brahma vai Br̥haspatiḥ, kṣatraṃ Somaḥ,
   
stutaśastrāṇi nītʰāni coktʰamadāni ca.
   
daivena caivaitad brahmaṇā prasūto daivena ca kṣatreṇoktʰāni śaṃsaty
Sentence: 10    
etau ha asya sarvasya prasavasyeśāte yad idaṃ kiṃca
Sentence: 11    
tad yad etābʰyām aprasūtaḥ karoty, akr̥taṃ tad.
   
akr̥tam akar iti vai nindanti
Sentence: 12    
kr̥tam asya kr̥tam bʰavati, nāsyākr̥taṃ kr̥tam bʰavati ya evaṃ veda
Sentence: 13    
vāg āyur viśvāyur viśvam āyur ity āha.
   
prāṇo āyuḥ, prāṇo reto, vāg yonir; yoniṃ tad upasaṃdʰāya retaḥ siñcati
Sentence: 14    
ka idaṃ śaṃsiṣyati saidaṃ śaṃsiṣyatīty āha.
   
Prajāpatir vai kaḥ, Prajāpatiḥ prajanayiṣyatīty eva tad āha



Paragraph: 39 


Sentence: 1    
āhūya tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsati, retas tat siktam vikaroti.
   
siktir agre 'tʰa vikr̥tir
Sentence: 2    
upāṃśu tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsaty, upāṃśv iva vai retasaḥ siktis
Sentence: 3    
tira iva tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsati, tira iva vai retāṃsi vikriyante
Sentence: 4    
ṣaṭpadaṃ tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsati. ṣaḍvidʰo vai puruṣaḥ ṣaḷaṅga,
   
ātmānam eva tat ṣaḍvidʰaṃ ṣaḷaṅgaṃ vikaroti
Sentence: 5    
tuṣṇīṃśaṃsaṃ śastvā purorucaṃ śaṃsati, retas tad vikr̥tam prajanayati.
   
vikr̥tir agre 'tʰa jātir
Sentence: 6    
uccaiḥ purorucaṃ śaṃsaty, uccair evainaṃ tat prajanayati
Sentence: 7    
dvādaśapadām purorucāṃ śaṃsati.
   
dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsaraḥ, saṃvatsaraḥ Prajāpatiḥ,
   
so 'sya sarvasya prajanayitā.
   
sa yo 'sya sarvasya prajanayitā,
   
sa evainaṃ tat prajayā paśubʰiḥ prajanayati prajātyai
Sentence: 8    
prajāyate prajayā paśubʰir ya evaṃ veda
Sentence: 9    
jātavedasyām purorucaṃ śaṃsati jātavedonyaṅgāṃ
Sentence: 10    
tad āhur: yat tr̥tīyasavanam eva jātavedasa āyatanam,
   
atʰa kasmāt prātaḥsavane jātavedasyām purorucaṃ śaṃsatīti
Sentence: 11    
prāṇo vai jātavedāḥ, sa hi jātānāṃ veda.
   
yāvatāṃ vai sa jātānāṃ veda te bʰavantʰi,
   
yeṣām u na veda kim u te syur.
   
yo ājya ātmasaṃskr̥tiṃ veda, tat suviditam



Paragraph: 40 


Sentence: 1    
pra vo devāyāgnaya iti śaṃsati. prāṇo vai pra,
   
prāṇaṃ hīmāni sarvāṇi bʰūtāny anuprayanti.
   
prāṇam eva tat sambʰāvayati, praṇaṃ saṃskurute
Sentence: 2    
dīdivaṃsam apūrvyam iti śaṃsati.
   
mano vai dīdāya, manāso hi na kiṃ cana pūrvam asti.
   
mana eva tat sambʰāvayati, manaḥ saṃskurute
Sentence: 3    
sa naḥ śarmāṇi vītaya iti śaṃsati.
   
vāg vai śarma, tasmād vācānuvadantam āha:
   
śarmavad āsmā ayāṃsīti.
   
vācam eva tat sambʰāvayati, vācaṃ saṃskuruta
Sentence: 4    
uta no brahmann aviṣa iti śaṃsati.
   
śrotraṃ vai brahma, śrotreṇo hi brahma śr̥ṇoti,
   
śrotre brahma pratiṣṭhitaṃ.
   
śrotram eva tat sambʰāvayati,
   
śrotraṃ saṃskurute
Sentence: 5    
sa yantā vipra eṣām iti śaṃsaty.
   
apāno vai yantāpānena hy ayaṃ yataḥ prāṇo na parāṅ bʰavaty.
   
apānam eva tat sambʰāvayaty, apānaṃ saṃskuruta
Sentence: 6    
r̥tāvā yasya rodasī iti śaṃsati.
   
cakṣur r̥taṃ.
   
tasmād yataro vivadamānayor āhāham anusṭhyā cakṣuṣādarśam iti,
   
tasya śrad dadʰati.
   
cakṣur eva tat sambʰāvayati, cakṣuḥ saṃskurute
Sentence: 7    
no rāsva sahasravat tokavat puṣṭimad vasv ity uttamayā paridadʰāty.
   
ātmā vai samastaḥ sahasravāṃs tokavān puṣṭimān.
   
ātmānam eva tat samastaṃ sambʰāvayaty, ātmānaṃ samastaṃ saṃskurute
Sentence: 8    
yājyayā yajati. prattir vai yājyā, puṇyaiva lakṣmīḥ.
   
puṇyām eva tal lakṣmīṃ sambʰāvayati, puṇyāṃ lakṣmīṃ saṃskurute
Sentence: 9    
sa evaṃ vidvāṃś cʰandomayo devatāmayo brahmamayo 'mr̥tamayaḥ
   
sambʰūya devatā apyeti ya evaṃ veda
Sentence: 10    
yo vai tad veda yatʰā cʰandomayo devatāmayo brahmamayo 'mr̥tamayaḥ
   
sambʰūyo devatā apyeti, tat suviditam
Sentence: 11    
ity adʰyātmam, atʰādʰidaivatam



Paragraph: 41 


Sentence: 1    
ṣaṭpadaṃ tūṣṇīṃśaṃsaṃ śaṃsati. ṣaḍ r̥tava.