TITUS
Kartlis Cxovreba II
Part No. 7
Previous part

Part: II  
Page of ed.: 157  
Line of ed.: 16  
ამბავი ჩინგიზ-ყაენისა, თუ ვითარ გამოჩნდეს ქუეყანასა აღმოსავლთისასა


Line of ed.: 17        ქუეყანასა მზისასა აღმოსავლეთით-კერძო, რომელსა ეწოდების ჩინმაჩინი, გამოჩნდეს
Line of ed.: 18     კაცნი ვინმე საკჳრველნი ადგილსა ყარყურუმად წოდებულსა, უცხო \ სახითა,
Line of ed.: 19     წესითა, და შესახედავადცა. \ რამეთუ არცა ძუელთა წიგნთა შინა სადამე იპოების
Page of ed.: 158   Line of ed.: 1     ამბავი მათი; რამეთუ არიან უცხო-ენა, უცხო-სახე, უცხო-ცხოვრება, პურისა გემო არა
Line of ed.: 2     იცოდიან, ჴორცითა და პირუტყუთა სძითა ცხოვნდებოდეს. ხოლო იყვნეს ტანითა
Line of ed.: 3     სრულ, გუამითა ახოვან და ძლიერ ფერჴითა, შუენიერ და სპეტაკ ჴორცითა, თუალითა
Line of ed.: 4     მცირე ჭურიტ და გრემან, განზიდულ და საჩინო; თავითა დიდ, თმითა შავ და ჴშირ,
Line of ed.: 5     შუბლ-ბრტყელ, ცხჳრითა მდაბალ ესოდენ რომელ ღაწუნი უმაღლეს იყვნიან ცხვირითა
Line of ed.: 6     და მცირედნი ოდენ ნესტუნი ჩნდიან ცხვირთა; ბაგენი მცირე, კბილნი შეწყობილნი
Line of ed.: 7     და სპეტაკ, ყოვლად უწუერული, ესევითარი აქუნდა უმსგავსო საქმე. და ნუ ვის გიკჳრს,
Line of ed.: 8     რომელ აღმატებული რამე შუენიერება აქუნდა ამათ ყოველთა, მამათა და დედათა.
Line of ed.: 9     ხოლო ამას თანა მოეგოთ სიმჴნე, და მოისარნი იყვნეს რჩეულნი, მაგრითა მშჳლდითა
Line of ed.: 10     უცთომრად მსროლელნი, რომელთა ნაკრავსა ვერამან საჭურველმან დაუდგნის.
Line of ed.: 11     უფროს ცხენსა ზედა იყვნეს მჴნე, რამეთუ აღზრდა მათი ცხენსა ზედა იყვის, საჭურვეალისა
Line of ed.: 12     არასა მქონებელნი მშჳლდისა და ისრისა \ კიდე.

Line of ed.: 13        ესე იყვნეს კაცნი განსაკჳრვებელნი, რამეთუ, იხილნი რა, სულელ საგონებელ
Line of ed.: 14     იყვნიან, ხოლო ყოველი სიბრძნე იპოებოდა მათ შორის, და ყოველი გონიერება
Line of ed.: 15     მოეგოთ, მცირემეტყუელება, და ტყუვილი სიტყუა ყოვლადვე არა იყო მათ შორის.
Line of ed.: 16     არა თუალ-ახუნიან პირსა კაცისასა არცა დიდსა და არცა მცირესა უმეტეს საბჭოთა
Line of ed.: 17     შინა, რამეთუ კეთილნი წესნი ეპყრნეს, ჩინგიზ-ყაენისაგან განჩენილნი, რომელთა
Line of ed.: 18     თჳთოეულად წარმოთქმა გრძელ არს.

Line of ed.: 19        ამათ აქუნდათ სჯულად ერთისა ღმრთისა უკუდავისა თაყუანისცემა პირი მზის
Line of ed.: 20     აღმოსავლეთით ქნიან, და სამისა ჩოქისა ქნა და სამჯერ თაყუანისცემა, და შუა-თითის
Line of ed.: 21     წუერისა ნებსა ზედა დადება და დატკაცუნება, და მეტი არარაი.

Line of ed.: 22        ხოლო უღურნი კერპის მსახურ იყვნეს, რომელთა ქუჯნად უჴმობდეს. ხოლო
Page of ed.: 159   Line of ed.: 1     მოიპოვეს წერილიცა ამა მცირედითა ასოთა, რამეთუ ათექუსმეტითა ასოთა დასწერენ
Line of ed.: 2     წიგნსა, რომელ ადვილ სასწავლოცა არს და ადვილ გულისჴმის-საყოფელ. ამათვე
Line of ed.: 3     შექმნეს ქორონიკონის სახედ ათორმეტი წელიწადი ათორმეტთა პირუტყუთა ცხოველთა
Line of ed.: 4     სახელსა ზედა, და თითოსა პირუტყუსა და \ ცხოველსა თითოსა წლის მთავრობა განუჩინეს,
Line of ed.: 5     ვითარ ძუელ ოდესმე ელინთა ბრძენთა ათორმეტთა ზოდთა, რომელ არიან
Line of ed.: 6     ეტლნი მზისა და მთვარისანი. მათ ეტლთა თითოეულთა მისცეს მზისა საჯდომად
Line of ed.: 7     ოცდაათ-ათი დღე (არა თუ ცხოველნი არიან, არამედ ზოდნი), ეგრეთვე ამათ თჳთოსა
Line of ed.: 8     წელიწადსა მთავრობა განუჩინეს თჳთოსა პირუტყჳსა, რომლითა თორმეტივე გათავდების
Line of ed.: 9     და თავსავე დაიწყებს, ვითარ ათცხრამეტული, ათცამეტული, ზედნადები და ზედექუსეული,
Line of ed.: 10     რამეთუ ცხრამეტ წლად გააწევს, და მერმე თავსავე დაიწყებს; და ეგრეთვე
Line of ed.: 11     ესე თორმეტ წლად გააწყევს, და მერმე თავადვე დაიწყებს -- რომელსა უწოდენ სახელად
Line of ed.: 12     ესრეთ: ყულღუნკილ, უქურჯილ, ფარსინჯილ, თავლაინჯილ, ლუილჯილ, მოღილჯილ,
Line of ed.: 13     მორინჯილ, ყონიჯილ, მეჩინჯილ, \ თაღანჯილ, ნოხინჯილ, ყაყაინჯილ. ესე
Line of ed.: 14     არს სასელი ათორმეტთა ცხოველთა, რომელთა მისცეს მთავრობა თჳთოსა წლისა
Line of ed.: 15     თჳთოსა პირუტყჳსსა, რომლისა პირველად თავ ყვეს ყალღუნ, რომელ არს თაგჳ,
Line of ed.: 16     მერმე ზროხა, ავაზა, კურდღელი, ვეშაპი, გუელი, ცხენი, ცხოვარი, ყაპუზუნა, ქათამი,
Line of ed.: 17     ძაღლი და ღორი. ესენი აქუნდეს წელიწადის სათუალავად, ვითა ჩუენ ქართველთა
Line of ed.: 18     ქორონიკონი.

Line of ed.: 19        ხოლო აქუნდათ წესად ერთისა ღმრთისა თაყუანისცემა, რომელსა თენგრი უწოდეს
Line of ed.: 20     ენითა მათითა. და წიგნისა თავსა ესრეთ დასწერდეს: "მანგუ \ თენგრი ქუჩუნდურ".
Line of ed.: 21     ესე არს: "უკუდავისა ღმრთისა ძალითა".

Page of ed.: 160  
Line of ed.: 1        ხოლო ესენი მცირედთა საზრდელთა განეშორებოდეს, რამეთუ ყოველსა სულიერსა
Line of ed.: 2     ჭამდეს, ჴორცსა კაცისასა, ძაღლსა და ყოველსავე.

Line of ed.: 3        ამათნი ნათესავნი მრავალ გუარად განყოფილ იყვნეს და არიანცა ჯერეთ, რომელთა
Line of ed.: 4     ათორმეტთა ოდენ მოვიჴსენოთ სახელი: რამეთუ პირველი გუარი არს საყირთა,
Line of ed.: 5     ჰინდნი, ყათნი, ჯალირი, ოირდი, სულდუხი, ნიჰიმნი, მონღარდი, მანღუთი, თანღუთი,
Line of ed.: 6     ყიათი და უღურნი. ხოლო უღურნი კერპისმსახურნი არიან, რომელთა უწოდენ
Line of ed.: 7     ქუნჯითად. ესენი ენითა მათითა უწოდიან თავთა მათთა მანღოლ, ხოლო ქართველნი
Line of ed.: 8     თათრად, რომელთა ვგონებ ერთსოფლელად.

Line of ed.: 9        ხოლო ამათთა ნათესავთა ყიათთა გუარისათა გამოჩნდა კაცი ერთი, სახელით \
Line of ed.: 10     თემურჩი, რომელ არს ჩინგიზ-ყაენი. ესე იყო ჰაეროვანი და შუენიერი, ტანითა ახოვანი,
Line of ed.: 11     თმითა მომწითურო, ძლიერი, მჴნე, შემმართებელი, მოისარი ჴმლოვანი, ღრმად
Line of ed.: 12     გამგონე, განმზრახავი სჳანი. ესე წარვიდა ნიჭისა და პატივისა მოღ\ებად უმთავრესისა
Line of ed.: 13     მათისა, რომელსა ხანობით უჴმობდეს ჴელმწიფესა მათსა, რომელსა ერქუა ონხანდ.
Line of ed.: 14     ვითარ იხილა, შეიყუარა სიკეთისა მისისათჳს, და დიდსა პატივსა აღიყვანა, უწარჩინებულეს
Line of ed.: 15     ყოველთა სწორთა მისთა. და მჴედართა მთავრობა ჴელთ უდვა ლაშქართა მისთა,
Line of ed.: 16     და ყოვლგნით მოსწყუედდიან ურჩთა და განდგომთა მისთა, ვინაცა ყოვლგნით გამარჯუებუ\ლი
Line of ed.: 17     მივიდის პატრონსა მისსა ონხანს ჴელმწიფეს წინაშე. ხოლო მან უაღრესსა
Line of ed.: 18     პატივსა აღიყვანის.

Line of ed.: 19        ესე შეიშურვა ძმამან ონსანისმან, სახელით უთქინ, და ძემანვე მისმან ქოლაქ,
Line of ed.: 20     და შეასმინეს ონხანს, ვითარმედ: "ნებავს დაპყრობად მეფობისა შენისა, რომელსა ხანობით,
Line of ed.: 21     გინა ყაენობით უჴმობენ და მან განიზრახა მოკლვა მისი, გარნა აგრძნა თემურჩი
Page of ed.: 161   Line of ed.: 1     განზრახვა ესე. რამეთუ უთხრეს ორთა ვიეთმე კაცთა, რომელთა სახელი ერთისა ქოლაქ
Line of ed.: 2     და მეორესა ბად, ვითარმედ: "ნებავს სიკუდილი შენი ონხანსო".

Line of ed.: 3        ხოლო იგი ივლტოდა და ორნიცა იგი კაცნი მის თანა. და მივიდა სახლსა შინა
Line of ed.: 4     თჳსსა და ხარგთა, აჰყარა დედა-წული და იარა ერთი დღე და ერთი ღამე. და მერმე
Line of ed.: 5     დაჰყარა დედა-წული და ბარგი და ხვასტაგი, და მივიდა წყლისა მის პირსა, რომელსა
Line of ed.: 6     ჰყჳან ბლაჯუნი, და განაშორა ლაშქარი მცირედ და უკუ დგა ჴევსა რასმე.

Line of ed.: 7        და ცნა ონხან სივლტოლა თემურჩისა, მსწრაფლ დევნა უყო, და მოეწია დედაწულსა
Line of ed.: 8     და ბარგსა მისსა. აღიღეს ტყუე ურიცხჳ, და დამძიმდეს ალაფითა ლაშქარი
Line of ed.: 9     მისი. მაშინ ზედა მოუჴდა თემურჩი ყოველთა ლაშქართა ონხანისთა. იქმნა ბრძოლა
Line of ed.: 10     სასტიკი და ძლიერი, მოსწყდა ორგნითვე ურიცხჳ, და იძლია ონხან, დევნა უყვეს და
Line of ed.: 11     შეიპყრეს, და მოკლეს ონხან. და მსწრაფლ დაესხა დედა-წულსა ონხანისსა და ჴელთ
Line of ed.: 12     იგდო ცოლი და შვილნი, და ყოველი სიმდიდრე მისი, თჳნიერ ქოლაქ უხუცესისა
Line of ed.: 13     შვილისა ონხანისსა.

Line of ed.: 14        და დაჯდა ტახტსა ზედა ონხანისსა და. უწოდეს თემურჩის სახელად ჩინგიზ-ყაენი.
Line of ed.: 15     და შემდგომად მისსა ბრძოლა უყო ყონღარდთ ჴელმწიფესა ალთუხანს, სძლო
Line of ed.: 16     \\ და მოაკუდინა იგიცა, და დაიპყრა მეფობა მისი. მერმე ქოლაქ, შვილი ონხანისი,
Line of ed.: 17     მივიდა გორხანსა ვისმე თანა, და ბრძოდა ჩინგიზ-ყაენს. ხოლო მან ბრძოლა უყო
Line of ed.: 18     გორხანსცა. და სძლო მასცა, და მოკლა გორხან, და დაიმორჩილნა ლაშქარნი
Line of ed.: 19     გორხანისნი.

Line of ed.: 20        ამისა შემდგომად უიღურთა ზედა წარემართა, რამეთუ უიღურნი ჴელმწიფესა
Line of ed.: 21     მათსა ედუთობით უჴმობდეს. ხოლო მას ჟამსა სარჩუყ ვინმე იყო ემურთა უიღურთა.
Page of ed.: 162   Line of ed.: 1     რომელთა გუარისა საქმენი განსაკჳრვებელ არიან ვითა ზღაპარნი, და არიანცა ზღაპარ
Line of ed.: 2     და ცუდ, ამისთჳს უჯერო არს აწ თქმა. ხოლო ჩინგიზ-ყაენს შეეწყალა, და პატივითა
Line of ed.: 3     დაიჭირა, აღიხუნა მრავალგუარნი თათარნი და დაიმორჩილნა, და ყარყითიცა
Line of ed.: 4     დაიმორჩილა.

Line of ed.: 5        და ვითარ მოიწყო თათართა ზედა, გამოჩნდა კაცი ვინმე საკჳრველი, რომელსა
Line of ed.: 6     თებთუნ გუარობით უჴმობდეს. ესე მივიდა ყაენს წინაშე, ეტყოდა ვითარმედ: "მე მას
Line of ed.: 7     მთასა, რომელსა უწოდენ ბალიყ, წარვალ, ღმრთისა სიტყუა \ მესმის. ამას ბრძანებ;
Line of ed.: 8     ღმერთი: ყოველი ქუეყანა თემურჩის და მისთა ლაშქართათჳს მიმიცემია, და სახელადცა
Line of ed.: 9     ჩინგიზ-ყაენი ერქუას".

Line of ed.: 10        ხოლო ითქუა ესეცა, ვითარმედ ჩინგიზ-ყაენი აღვიდა მთასა მაღალსა, და გამოუჩნდა
Line of ed.: 11     უფალი იესო ქრისტე, ღმერთი ყოველთა, და მან ასწავა სამართალი, სჯული,
Line of ed.: 12     სიწმიდე \ და სიმართლე, ტყუილისა, პარვისა და ყოვლისა ბოროტისაგან განშორება
Line of ed.: 13     და რქუა: "თუ მცნებანი ესე დაიმარხნე, ყოველი ქუეყანა შენთჳს და ნათესავისა შენისათჳს
Line of ed.: 14     მიმიცემიეს. წადი და \ აღიღე ყოველი ქუეყანა, რაოდენი გეძლოს".

Line of ed.: 15        ხოლო იქმნა რა ყაენად და მივიდა ხატაეთს, და შევიდა ხილვად ეკლესიათა,
Line of ed.: 16     იხილა მუნ ხატი მაცხოვრისა იესო ქრისტესი, მეყსეულად თაყუანი-სცა და თქუა: " აჰა,
Line of ed.: 17     კაცი იგი, რომზი მთასა ჩინეთისასა ვიხილე, ამა სახითა იყო, ამან მასწავა ყოველი
Line of ed.: 18     ესე წესი" ესე შეიყუარა ჩინგიზ-ყაენმან და მას აკურთხევდის, და ამისი მცნება, რაოდენიცა
Line of ed.: 19     ამცნო, ყოველივე მტკიცედ დაიცვა. მერმე ებრძოლა ხატაეთის ჴელმწიფესა
Line of ed.: 20     არსლან-ხანსა ზედა და სძლო. ესრეთ ჴელთ იგდო, რომელ ორას ათასი კაცი \ მოაკუდინა
Line of ed.: 21     არსლან-ხანისა. ამისმან მცნობელმან არსლან-ხან, სახლსა შინა შესრულმან,
Line of ed.: 22     ცოლით და შვილითურთ, ცეცხლისა მოდება უბრძანა მსახურთა თჳსთა, რომელთა
Page of ed.: 163   Line of ed.: 1     ყვეს ეგეთი და დაიწვა არსლან-ხან დედაწულითურთ ცეცხლსა მას შინა. და შევიდა
Line of ed.: 2     ჩინგიზ-ყაენი და დაჯდა ტახტსა მას ზედა, და დაიპყრა ხატაეთი. ესე აქამომდე იყავნ.



Next part


This text is part of the TITUS edition of Kartlis Cxovreba II.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 22.9.2017. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.