TITUS
Ramayana
Part No. 124
Previous part

Chapter: 47 
Adhyāya 47


Verse: 1 
Halfverse: a    sa taṃ vr̥kṣaṃ samāsādya   saṃdʰyām anvāsya paścimām
   sa taṃ vr̥kṣaṃ samāsādya   saṃdʰyām anvāsya paścimām /
Halfverse: c    rāmo ramayatāṃ śreṣṭʰa   iti hovāca lakṣmaṇam
   rāmo ramayatāṃ śreṣṭʰa   iti ha_uvāca lakṣmaṇam /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    adyeyaṃ pratʰamā rātrir   yātā janapadād bahiḥ
   adya_iyaṃ pratʰamā rātrir   yātā jana-padād bahiḥ /
Halfverse: c    yā sumantreṇa rahitā   tāṃ notkaṇṭʰitum arhasi
   yā sumantreṇa rahitā   tāṃ na_utkaṇṭʰitum arhasi /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    jāgartavyam atandribʰyām   adya prabʰr̥ti rātriṣu
   jāgartavyam atandribʰyām   adya prabʰr̥ti rātriṣu /
Halfverse: c    yogakṣemo hi sītāyā   vartate lakṣmaṇāvayoḥ
   yoga-kṣemo hi sītāyā   vartate lakṣmaṇa_āvayoḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    rātriṃ katʰaṃ cid evemāṃ   saumitre vartayāmahe
   rātriṃ katʰaṃcid eva_imāṃ   saumitre vartayāmahe /
Halfverse: c    upāvartāmahe bʰūmāv   āstīrya svayam ārjitaiḥ
   upāvartāmahe bʰūmāv   āstīrya svayam ārjitaiḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    sa tu saṃviśya medinyāṃ   mahārhaśayanocitaḥ
   sa tu saṃviśya medinyāṃ   mahā_arha-śayana_ucitaḥ /
Halfverse: c    imāḥ saumitraye rāmo   vyājahāra katʰāḥ śubʰāḥ
   imāḥ saumitraye rāmo   vyājahāra katʰāḥ śubʰāḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    dʰruvam adya mahārājo   duḥkʰaṃ svapiti lakṣmaṇa
   dʰruvam adya mahā-rājo   duḥkʰaṃ svapiti lakṣmaṇa /
Halfverse: c    kr̥takāmā tu kaikeyī   tuṣṭā bʰavitum arhati
   kr̥ta-kāmā tu kaikeyī   tuṣṭā bʰavitum arhati /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    sā hi devī mahārājaṃ   kaikeyī rājyakāraṇāt
   sā hi devī mahā-rājaṃ   kaikeyī rājya-kāraṇāt /
Halfverse: c    api na cyāvayet prāṇān   dr̥ṣṭvā bʰaratam āgatam
   api na cyāvayet prāṇān   dr̥ṣṭvā bʰaratam āgatam /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    anātʰaś caiva vr̥ddʰaś ca   mayā caiva vinākr̥taḥ
   anātʰaś caiva vr̥ddʰaś ca   mayā caiva vinākr̥taḥ /
Halfverse: c    kiṃ kariṣyati kāmātmā   kaikeyyā vaśam āgataḥ
   kiṃ kariṣyati kāma_ātmā   kaikeyyā vaśam āgataḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    idaṃ vyasanam ālokya   rājñaś ca mativibʰramam
   idaṃ vyasanam ālokya   rājñaś ca mati-vibʰramam /
Halfverse: c    kāma evārdʰadʰarmābʰyāṃ   garīyān iti me matiḥ
   kāma eva_ardʰa-dʰarmābʰyāṃ   garīyān iti me matiḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    ko hy avidvān api pumān   pramadāyāḥ kr̥te tyajet
   ko hy avidvān api pumān   pramadāyāḥ kr̥te tyajet /
Halfverse: c    cʰandānuvartinaṃ putraṃ   tāto mām iva lakṣmaṇa
   cʰanda_anuvartinaṃ putraṃ   tāto mām iva lakṣmaṇa /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    sukʰī bata sabʰāryaś ca   bʰarataḥ kekayīsutaḥ
   sukʰī bata sabʰāryaś ca   bʰarataḥ kekayī-sutaḥ /
Halfverse: c    muditān kosalān eko   yo bʰokṣyaty adʰirājavat
   muditān kosalān eko   yo bʰokṣyaty adʰirājavat /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    sa hi sarvasya rājyasya   mukʰam ekaṃ bʰaviṣyati
   sa hi sarvasya rājyasya   mukʰam ekaṃ bʰaviṣyati /
Halfverse: c    tāte ca vayasātīte   mayi cāraṇyam āśrite
   tāte ca vayasā_atīte   mayi ca_araṇyam āśrite /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    artʰadʰarmau parityajya   yaḥ kāmam anuvartate
   artʰa-dʰarmau parityajya   yaḥ kāmam anuvartate /
Halfverse: c    evam āpadyate kṣipraṃ   rājā daśaratʰo yatʰā
   evam āpadyate kṣipraṃ   rājā daśaratʰo yatʰā /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    manye daśaratʰāntāya   mama pravrājanāya ca
   manye daśaratʰa_antāya   mama pravrājanāya ca /
Halfverse: c    kaikeyī saumya saṃprāptā   rājyāya bʰaratasya ca
   kaikeyī saumya saṃprāptā   rājyāya bʰaratasya ca /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    apīdānīṃ na kaikeyī   saubʰāgyamadamohitā
   api_idānīṃ na kaikeyī   saubʰāgya-mada-mohitā /
Halfverse: c    kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca   saṃprabādʰeta matkr̥te
   kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca   saṃprabādʰeta mat-kr̥te /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    mā sma matkāraṇād devī   sumitrā duḥkʰam āvaset
   mā sma mat-kāraṇād devī   sumitrā duḥkʰam āvaset /
Halfverse: c    ayodʰyām ita eva tvaṃ   kāle praviśa lakṣmaṇa
   ayodʰyām ita eva tvaṃ   kāle praviśa lakṣmaṇa /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    aham eko gamiṣyāmi   sītayā saha daṇḍakān
   aham eko gamiṣyāmi   sītayā saha daṇḍakān /
Halfverse: c    anātʰāyā hi nātʰas tvaṃ   kausalyāyā bʰaviṣyasi
   anātʰāyā hi nātʰas tvaṃ   kausalyāyā bʰaviṣyasi /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    kṣudrakarmā hi kaikeyī   dveṣād anyāyyam ācaret
   kṣudra-karmā hi kaikeyī   dveṣād anyāyyam ācaret /
Halfverse: c    paridadyā hi dʰarmajñe   bʰarate mama mātaram
   paridadyā hi dʰarmajñe   bʰarate mama mātaram /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    nūnaṃ jātyantare kasmiṃ   striyaḥ putrair viyojitāḥ {!}
   nūnaṃ jāty-antare kasmiṃ   striyaḥ putrair viyojitāḥ / {!} {!}
Halfverse: c    jananyā mama saumitre   tad apy etad upastʰitam
   jananyā mama saumitre   tad apy etad upastʰitam /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    mayā hi cirapuṣṭena   duḥkʰasaṃvardʰitena ca
   mayā hi cira-puṣṭena   duḥkʰa-saṃvardʰitena ca /
Halfverse: c    viprāyujyata kausalyā   pʰalakāle dʰig astu mām
   viprāyujyata kausalyā   pʰala-kāle dʰig astu mām /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    mā sma sīmantinī kā cij   janayet putram īdr̥śam
   mā sma sīmantinī kācij   janayet putram īdr̥śam /
Halfverse: c    saumitre yo 'ham ambāyā   dadmi śokam anantakam
   saumitre yo_aham ambāyā   dadmi śokam anantakam /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    manye prītiviśiṣṭā sā   matto lakṣmaṇasārikā
   manye prīti-viśiṣṭā sā   matto lakṣmaṇa-sārikā /
Halfverse: c    yasyās tac cʰrūyate vākyaṃ   śuka pādam arer daśa
   yasyās tat śrūyate vākyaṃ   śuka pādam arer daśa /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    śocantyāś cālpabʰāgyāyā   na kiṃ cid upakurvatā
   śocantyāś ca_alpa-bʰāgyāyā   na kiṃcid upakurvatā /
Halfverse: c    purtreṇa kim aputrāyā   mayā kāryam ariṃdama
   purtreṇa kim aputrāyā   mayā kāryam ariṃ-dama /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    alpabʰāgyā hi me mātā   kausalyā rahitā mayā
   alpa-bʰāgyā hi me mātā   kausalyā rahitā mayā /
Halfverse: c    śete paramaduḥkʰārtā   patitā śokasāgare
   śete parama-duḥkʰa_ārtā   patitā śoka-sāgare /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    eko hy aham ayodʰyāṃ ca   pr̥tʰivīṃ cāpi lakṣmaṇa
   eko hy aham ayodʰyāṃ ca   pr̥tʰivīṃ ca_api lakṣmaṇa /
Halfverse: c    tareyam iṣubʰiḥ kruddʰo   nanu vīryam akāraṇam
   tareyam iṣubʰiḥ kruddʰo   nanu vīryam akāraṇam /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    adʰarmabʰaya bʰītaś ca   paralokasya cānagʰa
   adʰarma-bʰaya bʰītaś ca   para-lokasya ca_anagʰa /
Halfverse: c    tena lakṣmaṇa nādyāham   ātmānam abʰiṣecaye
   tena lakṣmaṇa na_adya_aham   ātmānam abʰiṣecaye /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    etad anyac ca karuṇaṃ   vilapya vijane bahu
   etad anyac ca karuṇaṃ   vilapya vijane bahu /
Halfverse: c    aśrupūrṇamukʰo rāmo   niśi tūṣṇīm upāviśat
   aśru-pūrṇa-mukʰo rāmo   niśi tūṣṇīm upāviśat /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    vilapyoparataṃ rāmaṃ   gatārciṣam ivānalam
   vilapya_uparataṃ rāmaṃ   gata_arciṣam iva_analam /
Halfverse: c    samudram iva nirvegam   āśvāsayata lakṣmaṇaḥ
   samudram iva nirvegam   āśvāsayata lakṣmaṇaḥ /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    dʰruvam adya purī rāma   ayodʰyā yudʰināṃ vara
   dʰruvam adya purī rāma   ayodʰyā yudʰināṃ vara /
Halfverse: c    niṣprabʰā tvayi niṣkrānte   gatacandreva śarvarī
   niṣprabʰā tvayi niṣkrānte   gata-candrā_iva śarvarī /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    naitad aupayikaṃ rāma   yad idaṃ paritapyase
   na_etad aupayikaṃ rāma   yad idaṃ paritapyase /
Halfverse: c    viṣādayasi sītāṃ ca   māṃ caiva puruṣarṣabʰa
   viṣādayasi sītāṃ ca   māṃ caiva puruṣa-r̥ṣabʰa /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    na ca sītā tvayā hīnā   na cāham api rāgʰava
   na ca sītā tvayā hīnā   na ca_aham api rāgʰava /
Halfverse: c    muhūrtam api jīvāvo   jalān matsyāv ivoddʰr̥tau
   muhūrtam api jīvāvo   jalān matsyāv iva_uddʰr̥tau /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    na hi tātaṃ na śatrugʰnaṃ   na sumitrāṃ paraṃtapa
   na hi tātaṃ na śatrugʰnaṃ   na sumitrāṃ paraṃ-tapa /
Halfverse: c    draṣṭum iccʰeyam adyāhaṃ   svargaṃ vāpi tvayā vinā
   draṣṭum iccʰeyam adya_ahaṃ   svargaṃ vā_api tvayā vinā /32/

Verse: 33 


Halfverse: a    sa lakṣmaṇasyottama puṣkalaṃ vaco    sa lakṣmaṇasyottama puṣkalaṃ vaco
   sa lakṣmaṇasya_uttama puṣkalaṃ vaco    sa lakṣmaṇasya_uttama puṣkalaṃ vaco / {Gem}
Halfverse: b    niśamya caivaṃ vanavāsam ādarāt    niśamya caivaṃ vanavāsam ādarāt
   niśamya ca_evaṃ vana-vāsam ādarāt    niśamya ca_evaṃ vana-vāsam ādarāt / {Gem}
Halfverse: c    samāḥ samastā vidadʰe paraṃtapaḥ    samāḥ samastā vidadʰe paraṃtapaḥ
   samāḥ samastā vidadʰe paraṃ-tapaḥ    samāḥ samastā vidadʰe paraṃ-tapaḥ / {Gem}
Halfverse: d    prapadya dʰarmaṃ sucirāya rāgʰavaḥ    prapadya dʰarmaṃ sucirāya rāgʰavaḥ
   prapadya dʰarmaṃ sucirāya rāgʰavaḥ    prapadya dʰarmaṃ sucirāya rāgʰavaḥ /33/ {E} {Gem}




Next part


This text is part of the TITUS edition of Ramayana.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 8.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.