TITUS
Ramayana
Part No. 128
Previous part

Chapter: 51 
Adhyāya 51


Verse: 1 
Halfverse: a    katʰayitvā suduḥkʰārtaḥ   sumantreṇa ciraṃ saha
   katʰayitvā suduḥkʰa_ārtaḥ   sumantreṇa ciraṃ saha /
Halfverse: c    rāme dakṣiṇa kūlastʰe   jagāma svagr̥haṃ guhaḥ
   rāme dakṣiṇa kūlastʰe   jagāma sva-gr̥haṃ guhaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    anujñātaḥ sumantro 'tʰa   yojayitvā hayottamān
   anujñātaḥ sumantro_atʰa   yojayitvā haya_uttamān /
Halfverse: c    ayodʰyām eva nagarīṃ   prayayau gāḍʰadurmanāḥ
   ayodʰyām eva nagarīṃ   prayayau gāḍʰa-durmanāḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sa vanāni sugandʰīni   saritaś ca sarāṃsi ca
   sa vanāni sugandʰīni   saritaś ca sarāṃsi ca /
Halfverse: c    paśyann atiyayau śīgʰraṃ   grāmāṇi nagarāṇi ca
   paśyann atiyayau śīgʰraṃ   grāmāṇi nagarāṇi ca /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    tataḥ sāyāhnasamaye   tr̥tīye 'hani sāratʰiḥ
   tataḥ sāya_ahna-samaye   tr̥tīye_ahani sāratʰiḥ /
Halfverse: c    ayodʰyāṃ samanuprāpya   nirānandāṃ dadarśa ha
   ayodʰyāṃ samanuprāpya   nirānandāṃ dadarśa ha /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    sa śūnyām iva niḥśabdāṃ   dr̥ṣṭvā paramadurmanāḥ
   sa śūnyām iva niḥśabdāṃ   dr̥ṣṭvā parama-durmanāḥ /
Halfverse: c    sumantraś cintayām āsa   śokavegasamāhataḥ
   sumantraś cintayām āsa   śoka-vega-samāhataḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    kac cin na sagajā sāśvā   sajanā sajanādʰipā
   kaccin na sagajā sāśvā   sajanā sajana_adʰipā /
Halfverse: c    rāma saṃtāpaduḥkʰena   dagdʰā śokāgninā purī
   rāma saṃtāpa-duḥkʰena   dagdʰā śoka_agninā purī /
Halfverse: e    iti cintāparaḥ sūtas   tvaritaḥ praviveśa ha
   iti cintā-paraḥ sūtas   tvaritaḥ praviveśa ha /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    sumantram abʰiyāntaṃ taṃ   śataśo 'tʰa sahasraśaḥ
   sumantram abʰiyāntaṃ taṃ   śataśo_atʰa sahasraśaḥ /
Halfverse: c    kva rāma iti pr̥ccʰantaḥ   sūtam abʰyadravan narāḥ
   kva rāma iti pr̥ccʰantaḥ   sūtam abʰyadravan narāḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    teṣāṃ śaśaṃsa gaṅgāyām   aham āpr̥ccʰya rāgʰavam
   teṣāṃ śaśaṃsa gaṅgāyām   aham āpr̥ccʰya rāgʰavam /
Halfverse: c    anujñāto nivr̥tto 'smi   dʰārmikeṇa mahātmanā
   anujñāto nivr̥tto_asmi   dʰārmikeṇa mahātmanā /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    te tīrṇā iti vijñāya   bāṣpapūrṇamukʰā janāḥ
   te tīrṇā iti vijñāya   bāṣpa-pūrṇa-mukʰā janāḥ /
Halfverse: c    aho dʰig iti niḥśvasya   hā rāmeti ca cukruśuḥ
   aho dʰig iti niḥśvasya   hā rāma_iti ca cukruśuḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    śuśrāva ca vacas teṣāṃ   vr̥ndaṃ vr̥ndaṃ ca tiṣṭʰatām
   śuśrāva ca vacas teṣāṃ   vr̥ndaṃ vr̥ndaṃ ca tiṣṭʰatām /
Halfverse: c    hatāḥ sma kʰalu ye neha   paśyāma iti rāgʰavam
   hatāḥ sma kʰalu ye na_iha   paśyāma iti rāgʰavam /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    dānayajñavivāheṣu   samājeṣu mahatsu ca
   dāna-yajña-vivāheṣu   samājeṣu mahatsu ca /
Halfverse: c    na drakṣyāmaḥ punar jātu   dʰārmikaṃ rāmam antarā
   na drakṣyāmaḥ punar jātu   dʰārmikaṃ rāmam antarā /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    kiṃ samartʰaṃ janasyāsya   kiṃ priyaṃ kiṃ sukʰāvaham
   kiṃ samartʰaṃ janasya_asya   kiṃ priyaṃ kiṃ sukʰa_āvaham /
Halfverse: c    iti rāmeṇa nagaraṃ   pitr̥vat paripālitam
   iti rāmeṇa nagaraṃ   pitr̥vat paripālitam /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    vātāyanagatānāṃ ca   strīṇām anvantarāpaṇam
   vāta_ayana-gatānāṃ ca   strīṇām anvantara_āpaṇam /
Halfverse: c    rāmaśokābʰitaptānāṃ   śuśrāva paridevanam
   rāma-śoka_abʰitaptānāṃ   śuśrāva paridevanam /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    sa rājamārgamadʰyena   sumantraḥ pihitānanaḥ
   sa rāja-mārga-madʰyena   sumantraḥ pihita_ānanaḥ /
Halfverse: c    yatra rājā daśaratʰas   tad evopayayau gr̥ham
   yatra rājā daśaratʰas   tad eva_upayayau gr̥ham /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    so 'vatīrya ratʰāc cʰīgʰraṃ   rājaveśma praviśya ca
   so_avatīrya ratʰāt śīgʰraṃ   rāja-veśma praviśya ca /
Halfverse: c    kakṣyāḥ saptābʰicakrāma   mahājanasamākulāḥ
   kakṣyāḥ sapta_abʰicakrāma   mahā-jana-samākulāḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tato daśaratʰastrīṇāṃ   prāsādebʰyas tatas tataḥ
   tato daśaratʰa-strīṇāṃ   prāsādebʰyas tatas tataḥ /
Halfverse: c    rāmaśokābʰitaptānāṃ   mandaṃ śuśrāva jalpitam
   rāma-śoka_abʰitaptānāṃ   mandaṃ śuśrāva jalpitam /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    saha rāmeṇa niryāto   vinā rāmam ihāgataḥ
   saha rāmeṇa niryāto   vinā rāmam iha_āgataḥ /
Halfverse: c    sūtaḥ kiṃ nāma kausalyāṃ   śocantīṃ prativakṣyati
   sūtaḥ kiṃ nāma kausalyāṃ   śocantīṃ prati-vakṣyati /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    yatʰā ca manye durjīvam   evaṃ na sukaraṃ dʰruvam
   yatʰā ca manye durjīvam   evaṃ na sukaraṃ dʰruvam /
Halfverse: c    āccʰidya putre niryāte   kausalyā yatra jīvati
   āccʰidya putre niryāte   kausalyā yatra jīvati /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    satya rūpaṃ tu tadvākyaṃ   rājñaḥ strīṇāṃ niśāmayan
   satya rūpaṃ tu tad-vākyaṃ   rājñaḥ strīṇāṃ niśāmayan /
Halfverse: c    pradīptam iva śokena   viveśa sahasā gr̥ham
   pradīptam iva śokena   viveśa sahasā gr̥ham /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    sa praviśyāṣṭamīṃ kakṣyāṃ   rājānaṃ dīnam ātulam
   sa praviśya_aṣṭamīṃ kakṣyāṃ   rājānaṃ dīnam ātulam /
Halfverse: c    putraśokaparidyūnam   apaśyat pāṇḍare gr̥he
   putra-śoka-paridyūnam   apaśyat pāṇḍare gr̥he /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    abʰigamya tam āsīnaṃ   narendram abʰivādya ca
   abʰigamya tam āsīnaṃ   nara_indram abʰivādya ca /
Halfverse: c    sumantro rāmavacanaṃ   yatʰoktaṃ pratyavedayat
   sumantro rāma-vacanaṃ   yatʰā_uktaṃ pratyavedayat /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    sa tūṣṇīm eva tac cʰrutvā   rājā vibʰrānta cetanaḥ
   sa tūṣṇīm eva tat śrutvā   rājā vibʰrānta cetanaḥ /
Halfverse: c    mūrcʰito nyapatad bʰūmau   rāmaśokābʰipīḍitaḥ
   mūrcʰito nyapatad bʰūmau   rāma-śoka_abʰipīḍitaḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    tato 'ntaḥpuram āviddʰaṃ   mūrcʰite pr̥tʰivīpatau
   tato_antaḥ-puram āviddʰaṃ   mūrcʰite pr̥tʰivī-patau /
Halfverse: c    uddʰr̥tya bāhū cukrośa   nr̥patau patite kṣitau
   uddʰr̥tya bāhū cukrośa   nr̥patau patite kṣitau /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    sumitrayā tu sahitā   kausalyā patitaṃ patim
   sumitrayā tu sahitā   kausalyā patitaṃ patim /
Halfverse: c    uttʰāpayām āsa tadā   vacanaṃ cedam abravīt
   uttʰāpayām āsa tadā   vacanaṃ ca_idam abravīt /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    imaṃ tasya mahābʰāga   dūtaṃ duṣkarakāriṇaḥ
   imaṃ tasya mahā-bʰāga   dūtaṃ duṣkara-kāriṇaḥ /
Halfverse: c    vanavāsād anuprāptaṃ   kasmān na pratibʰāṣase
   vana-vāsād anuprāptaṃ   kasmān na pratibʰāṣase /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    adyemam anayaṃ kr̥tvā   vyapatrapasi rāgʰava
   adya_imam anayaṃ kr̥tvā   vyapatrapasi rāgʰava /
Halfverse: c    uttiṣṭʰa sukr̥taṃ te 'stu   śoke na syāt sahāyatā
   uttiṣṭʰa sukr̥taṃ te_astu   śoke na syāt sahāyatā /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    deva yasyā bʰayād rāmaṃ   nānupr̥ccʰasi sāratʰim
   deva yasyā bʰayād rāmaṃ   na_anupr̥ccʰasi sāratʰim /
Halfverse: c    neha tiṣṭʰati kaikeyī   viśrabdʰaṃ pratibʰāṣyatām
   na_iha tiṣṭʰati kaikeyī   viśrabdʰaṃ pratibʰāṣyatām /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    sā tatʰoktvā mahārājaṃ   kausalyā śokalālasā
   sā tatʰā_uktvā mahā-rājaṃ   kausalyā śoka-lālasā /
Halfverse: c    dʰaraṇyāṃ nipapātāśu   bāṣpaviplutabʰāṣiṇī
   dʰaraṇyāṃ nipapāta_āśu   bāṣpa-vipluta-bʰāṣiṇī /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    evaṃ vilapatīṃ dr̥ṣṭvā   kausalyāṃ patitāṃ bʰuvi
   evaṃ vilapatīṃ dr̥ṣṭvā   kausalyāṃ patitāṃ bʰuvi /
Halfverse: c    patiṃ cāvekṣya tāḥ sarvāḥ   sasvaraṃ ruruduḥ striyaḥ
   patiṃ ca_avekṣya tāḥ sarvāḥ   sasvaraṃ ruruduḥ striyaḥ /29/

Verse: 30 


Halfverse: a    tatas tam antaḥpuranādam uttʰitaṃ    tatas tam antaḥpuranādam uttʰitaṃ
   tatas tam antaḥ-pura-nādam uttʰitaṃ    tatas tam antaḥ-pura-nādam uttʰitaṃ / {Gem}
Halfverse: b    samīkṣya vr̥ddʰās taruṇāś ca mānavāḥ    samīkṣya vr̥ddʰās taruṇāś ca mānavāḥ
   samīkṣya vr̥ddʰās taruṇāś ca mānavāḥ    samīkṣya vr̥ddʰās taruṇāś ca mānavāḥ /30/ {Gem}
Halfverse: c    striyaś ca sarvā ruruduḥ samantataḥ    striyaś ca sarvā ruruduḥ samantataḥ
   striyaś ca sarvā ruruduḥ samantataḥ    striyaś ca sarvā ruruduḥ samantataḥ / {Gem}
Halfverse: d    puraṃ tadāsīt punar eva saṃkulam    puraṃ tadāsīt punar eva saṃkulam
   puraṃ tadā_āsīt punar eva saṃkulam    puraṃ tadā_āsīt punar eva saṃkulam /30/ {E} {Gem}




Next part


This text is part of the TITUS edition of Ramayana.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 8.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.