TITUS
Ramayana
Part No. 134
Previous part

Chapter: 57 
Adhyāya 57


Verse: 1 
Halfverse: a    pratibuddʰo muhur tena   śokopahatacetanaḥ
   pratibuddʰo muhur tena   śoka_upahata-cetanaḥ /
Halfverse: c    atʰa rājā daśaratʰaḥ   sa cintām abʰyapadyata
   atʰa rājā daśaratʰaḥ   sa cintām abʰyapadyata /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    rāmalakṣmaṇayoś caiva   vivāsād vāsavopamam
   rāma-lakṣmaṇayoś caiva   vivāsād vāsava_upamam /
Halfverse: c    āviveśopasargas taṃ   tamaḥ sūryam ivāsuram
   āviveśa_upasargas taṃ   tamaḥ sūryam iva_āsuram /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sa rājā rajanīṃ ṣaṣṭʰīṃ   rāme pravrajite vanam
   sa rājā rajanīṃ ṣaṣṭʰīṃ   rāme pravrajite vanam /
Halfverse: c    ardʰarātre daśaratʰaḥ   saṃsmaran duṣkr̥taṃ kr̥tam
   ardʰa-rātre daśaratʰaḥ   saṃsmaran duṣkr̥taṃ kr̥tam /
Halfverse: e    kausalyāṃ putraśokārtām   idaṃ vacanam abravīt
   kausalyāṃ putra-śoka_ārtām   idaṃ vacanam abravīt /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    yad ācarati kalyāṇi   śubʰaṃ vā yadi vāśubʰam
   yad ācarati kalyāṇi   śubʰaṃ vā yadi vā_aśubʰam /
Halfverse: c    tad eva labʰate bʰadre   kartā karmajam ātmanaḥ
   tad eva labʰate bʰadre   kartā karmajam ātmanaḥ /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    guru lāgʰavam artʰānām   ārambʰe karmaṇāṃ pʰalam
   guru lāgʰavam artʰānām   ārambʰe karmaṇāṃ pʰalam /
Halfverse: c    doṣaṃ vā yo na jānāti   sa bāla iti hocyate
   doṣaṃ vā yo na jānāti   sa bāla iti ha_ucyate /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    kaś cid āmravaṇaṃ cʰittvā   palāśāṃś ca niṣiñcati
   kaścid āmra-vaṇaṃ cʰittvā   palāśāṃś ca niṣiñcati /
Halfverse: c    puṣpaṃ dr̥ṣṭvā pʰale gr̥dʰnuḥ   sa śocati pʰalāgame
   puṣpaṃ dr̥ṣṭvā pʰale gr̥dʰnuḥ   sa śocati pʰala_āgame /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    so 'ham āmravaṇaṃ cʰittvā   palāśāṃś ca nyaṣecayam
   so_aham āmra-vaṇaṃ cʰittvā   palāśāṃś ca nyaṣecayam /
Halfverse: c    rāmaṃ pʰalāgame tyaktvā   paścāc cʰocāmi durmatiḥ
   rāmaṃ pʰala_āgame tyaktvā   paścāt śocāmi durmatiḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    labdʰaśabdena kausalye   kumāreṇa dʰanuṣmatā
   labdʰa-śabdena kausalye   kumāreṇa dʰanuṣmatā /
Halfverse: c    kumāraḥ śabdavedʰīti   mayā pāpam idaṃ kr̥tam
   kumāraḥ śabda-vedʰī_iti   mayā pāpam idaṃ kr̥tam /
Halfverse: e    tad idaṃ me 'nusaṃprāptaṃ   devi duḥkʰaṃ svayaṃ kr̥tam
   tad idaṃ me_anusaṃprāptaṃ   devi duḥkʰaṃ svayaṃ kr̥tam /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    saṃmohād iha bālena   yatʰā syād bʰakṣitaṃ viṣam
   saṃmohād iha bālena   yatʰā syād bʰakṣitaṃ viṣam /
Halfverse: c    evaṃ mamāpy avijñātaṃ   śabdavedʰyamayaṃ pʰalam
   evaṃ mama_apy avijñātaṃ   śabda-vedʰyamayaṃ pʰalam /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    devy anūḍʰā tvam abʰavo   yuvarājo bʰavāmy aham
   devy anūḍʰā tvam abʰavo   yuva-rājo bʰavāmy aham /
Halfverse: c    tataḥ prāvr̥ḍ anuprāptā   madakāmavivardʰinī
   tataḥ prāvr̥ḍ anuprāptā   mada-kāma-vivardʰinī /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    upāsyahi rasān bʰaumāṃs   taptvā ca jagad aṃśubʰiḥ
   upāsyahi rasān bʰaumāṃs   taptvā ca jagad aṃśubʰiḥ /
Halfverse: c    paretācaritāṃ bʰīmāṃ   ravir āviśate diśam
   pareta_ācaritāṃ bʰīmāṃ   ravir āviśate diśam /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    uṣṇam antardadʰe sadyaḥ   snigdʰā dadr̥śire gʰanāḥ
   uṣṇam antar-dadʰe sadyaḥ   snigdʰā dadr̥śire gʰanāḥ /
Halfverse: c    tato jahr̥ṣire sarve   bʰekasāraṅgabarhiṇaḥ
   tato jahr̥ṣire sarve   bʰeka-sāraṅga-barhiṇaḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    patitenāmbʰasā cʰannaḥ   patamānena cāsakr̥t
   patitena_ambʰasā cʰannaḥ   patamānena ca_asakr̥t /
Halfverse: c    ābabʰau mattasāraṅgas   toyarāśir ivācalaḥ
   ābabʰau matta-sāraṅgas   toya-rāśir iva_acalaḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    tasminn atisukʰe kāle   dʰanuṣmān iṣumān ratʰī
   tasminn atisukʰe kāle   dʰanuṣmān iṣumān ratʰī /
Halfverse: c    vyāyāma kr̥tasaṃkalpaḥ   sarayūm anvagāṃ nadīm
   vyāyāma kr̥ta-saṃkalpaḥ   sarayūm anvagāṃ nadīm /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    nipāne mahiṣaṃ rātrau   gajaṃ vābʰyāgataṃ nadīm
   nipāne mahiṣaṃ rātrau   gajaṃ vā_abʰyāgataṃ nadīm /
Halfverse: c    anyaṃ vā śvāpadaṃ kaṃ cij   jigʰāṃsur ajitendriyaḥ
   anyaṃ vā śvā-padaṃ kaṃcij   jigʰāṃsur ajita_indriyaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    atʰāndʰakāre tv aśrauṣaṃ   jale kumbʰasya paryataḥ
   atʰa_andʰa-kāre tv aśrauṣaṃ   jale kumbʰasya paryataḥ /
Halfverse: c    acakṣur viṣaye gʰoṣaṃ   vāraṇasyeva nardataḥ
   acakṣur viṣaye gʰoṣaṃ   vāraṇasya_iva nardataḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    tato 'haṃ śaram uddʰr̥tya   dīptam āśīviṣopamam
   tato_ahaṃ śaram uddʰr̥tya   dīptam āśī-viṣa_upamam /
Halfverse: c    amuñcaṃ niśitaṃ bāṇam   aham āśīviṣopamam
   amuñcaṃ niśitaṃ bāṇam   aham āśī-viṣa_upamam /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    tatra vāg uṣasi vyaktā   prādurāsīd vanaukasaḥ
   tatra vāg uṣasi vyaktā   prādur-āsīd vana_okasaḥ /
Halfverse: c    hā heti patatas toye   vāg abʰūt tatra mānuṣī
   hā hā_iti patatas toye   vāg abʰūt tatra mānuṣī /
Halfverse: e    katʰam asmadvidʰe śastraṃ   nipatet tu tapasvini
   katʰam asmad-vidʰe śastraṃ   nipatet tu tapasvini /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    praviviktāṃ nadīṃ rātrāv   udāhāro 'ham āgataḥ
   praviviktāṃ nadīṃ rātrāv   udāhāro_aham āgataḥ /
Halfverse: c    iṣuṇābʰihataḥ kena   kasya vā kiṃ kr̥taṃ mayā
   iṣuṇā_abʰihataḥ kena   kasya vā kiṃ kr̥taṃ mayā /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    r̥ṣer hi nyasta daṇḍasya   vane vanyena jīvataḥ
   r̥ṣer hi nyasta daṇḍasya   vane vanyena jīvataḥ /
Halfverse: c    katʰaṃ nu śastreṇa vadʰo   madvidʰasya vidʰīyate
   katʰaṃ nu śastreṇa vadʰo   mad-vidʰasya vidʰīyate /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    jaṭābʰāradʰarasyaiva   valkalājinavāsasaḥ
   jaṭā-bʰāra-dʰarasya_eva   valkala_ajina-vāsasaḥ /
Halfverse: c    ko vadʰena mamārtʰī syāt   kiṃ vāsyāpakr̥taṃ mayā
   ko vadʰena mama_artʰī syāt   kiṃ vā_asya_apakr̥taṃ mayā /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    evaṃ niṣpʰalam ārabdʰaṃ   kevalānartʰasaṃhitam
   evaṃ niṣpʰalam ārabdʰaṃ   kevala_anartʰa-saṃhitam /
Halfverse: c    na kaś cit sādʰu manyeta   yatʰaiva gurutalpagam
   na kaścit sādʰu manyeta   yatʰaiva guru-talpagam /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    nemaṃ tatʰānuśocāmi   jīvitakṣayam ātmanaḥ
   na_imaṃ tatʰā_anuśocāmi   jīvita-kṣayam ātmanaḥ /
Halfverse: c    mātaraṃ pitaraṃ cobʰāv   anuśocāmi madvidʰe
   mātaraṃ pitaraṃ ca_ubʰāv   anuśocāmi mad-vidʰe /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    tad etān mitʰunaṃ vr̥ddʰaṃ   cirakālabʰr̥taṃ mayā
   tad etān mitʰunaṃ vr̥ddʰaṃ   cira-kālabʰr̥taṃ mayā /
Halfverse: c    mayi pañcatvam āpanne   kāṃ vr̥ttiṃ vartayiṣyati
   mayi pañcatvam āpanne   kāṃ vr̥ttiṃ vartayiṣyati /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    vr̥ddʰau ca mātāpitarāv   ahaṃ caikeṣuṇā hataḥ
   vr̥ddʰau ca mātā-pitarāv   ahaṃ ca_eka_iṣuṇā hataḥ /
Halfverse: c    kena sma nihatāḥ sarve   subālenākr̥tātmanā
   kena sma nihatāḥ sarve   subālena_akr̥ta_ātmanā /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    taṃ giraṃ karuṇāṃ śrutvā   mama dʰarmānukāṅkṣiṇaḥ
   taṃ giraṃ karuṇāṃ śrutvā   mama dʰarma_anukāṅkṣiṇaḥ /
Halfverse: c    karābʰyāṃ saśaraṃ cāpaṃ   vyatʰitasyāpatad bʰuvi
   karābʰyāṃ saśaraṃ cāpaṃ   vyatʰitasya_apatad bʰuvi /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    taṃ deśam aham āgamya   dīnasattvaḥ sudurmanāḥ
   taṃ deśam aham āgamya   dīna-sattvaḥ sudurmanāḥ /
Halfverse: c    apaśyam iṣuṇā tīre   sarayvās tāpasaṃ hatam
   apaśyam iṣuṇā tīre   sarayvās tāpasaṃ hatam /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    sa mām udvīkṣya netrābʰyāṃ   trastam asvastʰacetasaṃ
   sa mām udvīkṣya netrābʰyāṃ   trastam asvastʰa-cetasaṃ /
Halfverse: c    ity uvāca vacaḥ krūraṃ   didʰakṣann iva tejasā
   ity uvāca vacaḥ krūraṃ   didʰakṣann iva tejasā /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    kiṃ tavāpakr̥taṃ rājan   vane nivasatā mayā
   kiṃ tava_apakr̥taṃ rājan   vane nivasatā mayā /
Halfverse: c    jihīrṣiur ambʰo gurvartʰaṃ   yad ahaṃ tāḍitas tvayā
   jihīrṣiur ambʰo gurv-artʰaṃ   yad ahaṃ tāḍitas tvayā /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    ekena kʰalu bāṇena   marmaṇy abʰihate mayi
   ekena kʰalu bāṇena   marmaṇy abʰihate mayi /
Halfverse: c    dvāv andʰau nihatau vr̥ddʰau   mātā janayitā ca me
   dvāv andʰau nihatau vr̥ddʰau   mātā janayitā ca me /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    tau nūnaṃ durbalāv andʰau   matpratīkṣau pipāsitau
   tau nūnaṃ durbalāv andʰau   mat-pratīkṣau pipāsitau /
Halfverse: c    ciram āśākr̥tāṃ tr̥ṣṇāṃ   kaṣṭāṃ saṃdʰārayiṣyataḥ
   ciram āśā-kr̥tāṃ tr̥ṣṇāṃ   kaṣṭāṃ saṃdʰārayiṣyataḥ /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    na nūnaṃ tapaso vāsti   pʰalayogaḥ śrutasya vā
   na nūnaṃ tapaso vā_asti   pʰala-yogaḥ śrutasya vā /
Halfverse: c    pitā yan māṃ na jānāti   śayānaṃ patitaṃ bʰuvi
   pitā yan māṃ na jānāti   śayānaṃ patitaṃ bʰuvi /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    jānann api ca kiṃ kuryād   aśaktir aparikramaḥ
   jānann api ca kiṃ kuryād   aśaktir aparikramaḥ /
Halfverse: c    bʰidyamānam ivāśaktas   trātum anyo nago nagam
   bʰidyamānam iva_aśaktas   trātum anyo nago nagam /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    pitus tvam eva me gatvā   śīgʰram ācakṣva rāgʰava
   pitus tvam eva me gatvā   śīgʰram ācakṣva rāgʰava /
Halfverse: c    na tvām anudahet kruddʰo   vanaṃ vahnir ivaidʰitaḥ
   na tvām anudahet kruddʰo   vanaṃ vahnir iva_edʰitaḥ /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    iyam ekapadī rājan   yato me pitur āśramaḥ
   iyam eka-padī rājan   yato me pitur āśramaḥ /
Halfverse: c    taṃ prasādaya gatvā tvaṃ   na tvāṃ sa kupitaḥ śapet
   taṃ prasādaya gatvā tvaṃ   na tvāṃ sa kupitaḥ śapet /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    viśalyaṃ kuru māṃ rājan   marma me niśitaḥ śaraḥ
   viśalyaṃ kuru māṃ rājan   marma me niśitaḥ śaraḥ /
Halfverse: c    ruṇaddʰi mr̥du sotsedʰaṃ   tīram amburayo yatʰā
   ruṇaddʰi mr̥du sa_utsedʰaṃ   tīram ambu-rayo yatʰā /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    na dvijātir ahaṃ rājan   mā bʰūt te manaso vyatʰā
   na dvijātir ahaṃ rājan   mā bʰūt te manaso vyatʰā /
Halfverse: c    śūdrāyām asmi vaiśyena   jāto janapadādʰipa
   śūdrāyām asmi vaiśyena   jāto jana-pada_adʰipa /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    itīva vadataḥ kr̥ccʰrād   bāṇābʰihatamarmaṇaḥ
   iti_iva vadataḥ kr̥ccʰrād   bāṇa_abʰihata-marmaṇaḥ /
Halfverse: c    tasya tv ānamyamānasya   taṃ bāṇam aham uddʰaram
   tasya tv ānamyamānasya   taṃ bāṇam aham uddʰaram /38/

Verse: 39 


Halfverse: a    jalārdragātraṃ tu vilapya kr̥ccʰān    jalārdragātraṃ tu vilapya kr̥ccʰān
   jala_ārdra-gātraṃ tu vilapya kr̥ccʰān    jala_ārdra-gātraṃ tu vilapya kr̥ccʰān / {Gem}
Halfverse: b    marmavraṇaṃ saṃtatam uccʰasantam    marmavraṇaṃ saṃtatam uccʰasantam
   marma-vraṇaṃ saṃtatam uccʰasantam    marma-vraṇaṃ saṃtatam uccʰasantam / {Gem}
Halfverse: c    tataḥ sarayvāṃ tam ahaṃ śayānaṃ    tataḥ sarayvāṃ tam ahaṃ śayānaṃ
   tataḥ sarayvāṃ tam ahaṃ śayānaṃ    tataḥ sarayvāṃ tam ahaṃ śayānaṃ / {Gem}
Halfverse: d    samīkṣya bʰadre subʰr̥śaṃ viṣaṇṇaḥ    samīkṣya bʰadre subʰr̥śaṃ viṣaṇṇaḥ
   samīkṣya bʰadre subʰr̥śaṃ viṣaṇṇaḥ    samīkṣya bʰadre subʰr̥śaṃ viṣaṇṇaḥ /39/ {E} {Gem}




Next part


This text is part of the TITUS edition of Ramayana.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 8.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.