TITUS
Ramayana
Part No. 143
Previous part

Chapter: 66 
Adhyāya 66


Verse: 1 
Halfverse: a    apaśyaṃs tu tatas tatra   pitaraṃ pitur ālaye
   apaśyaṃs tu tatas tatra   pitaraṃ pitur ālaye /
Halfverse: c    jagāma bʰarato draṣṭuṃ   mātaraṃ mātur ālaye
   jagāma bʰarato draṣṭuṃ   mātaraṃ mātur ālaye /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    anuprāptaṃ tu taṃ dr̥ṣṭvā   kaikeyī proṣitaṃ sutam
   anuprāptaṃ tu taṃ dr̥ṣṭvā   kaikeyī proṣitaṃ sutam /
Halfverse: c    utpapāta tadā hr̥ṣṭā   tyaktvā sauvarṇamānasaṃ
   utpapāta tadā hr̥ṣṭā   tyaktvā sauvarṇa-mānasaṃ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sa praviśyaiva dʰarmātmā   svagr̥haṃ śrīvivarjitam
   sa praviśya_eva dʰarma_ātmā   sva-gr̥haṃ śrī-vivarjitam /
Halfverse: c    bʰarataḥ prekṣya jagrāha   jananyāś caraṇau śubʰau
   bʰarataḥ prekṣya jagrāha   jananyāś caraṇau śubʰau /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    taṃ mūrdʰni samupāgʰrāya   pariṣvajya yaśasvinam
   taṃ mūrdʰni samupāgʰrāya   pariṣvajya yaśasvinam /
Halfverse: c    aṅke bʰaratam āropya   praṣṭuṃ samupacakrame
   aṅke bʰaratam āropya   praṣṭuṃ samupacakrame /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    adya te kati cid rātryaś   cyutasyāryakaveśmanaḥ
   adya te katicid rātryaś   cyutasya_āryaka-veśmanaḥ /
Halfverse: c    api nādʰvaśramaḥ śīgʰraṃ   ratʰenāpatatas tava
   api na_adʰva-śramaḥ śīgʰraṃ   ratʰena_āpatatas tava /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    āryakas te sukuśalo   yudʰājin mātulas tava
   āryakas te sukuśalo   yudʰā-jin mātulas tava /
Halfverse: c    pravāsāc ca sukʰaṃ putra   sarvaṃ me vaktum arhasi
   pravāsāc ca sukʰaṃ putra   sarvaṃ me vaktum arhasi /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    evaṃ pr̥ṣṭʰas tu kaikeyyā   priyaṃ pārtʰivanandanaḥ
   evaṃ pr̥ṣṭʰas tu kaikeyyā   priyaṃ pārtʰiva-nandanaḥ /
Halfverse: c    ācaṣṭa bʰarataḥ sarvaṃ   mātre rājīvalocanaḥ
   ācaṣṭa bʰarataḥ sarvaṃ   mātre rājīva-locanaḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    adya me saptamī rātriś   cyutasyāryakaveśmanaḥ
   adya me saptamī rātriś   cyutasya_āryaka-veśmanaḥ /
Halfverse: c    ambāyāḥ kuśalī tāto   yudʰājin mātulaś ca me
   ambāyāḥ kuśalī tāto   yudʰājin mātulaś ca me /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    yan me dʰanaṃ ca ratnaṃ ca   dadau rājā paraṃtapaḥ
   yan me dʰanaṃ ca ratnaṃ ca   dadau rājā paraṃ-tapaḥ /
Halfverse: c    pariśrāntaṃ patʰy abʰavat   tato 'haṃ pūrvam āgataḥ
   pariśrāntaṃ patʰy abʰavat   tato_ahaṃ pūrvam āgataḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    rājavākyaharair dūtais   tvaryamāṇo 'ham āgataḥ
   rāja-vākya-harair dūtais   tvaryamāṇo_aham āgataḥ / {!}
Halfverse: c    yad ahaṃ praṣṭum iccʰāmi   tad ambā vaktum arhasi
   yad ahaṃ praṣṭum iccʰāmi   tad ambā vaktum arhasi /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    śūnyo 'yaṃ śayanīyas te   paryaṅko hemabʰūṣitaḥ
   śūnyo_ayaṃ śayanīyas te   paryaṅko hema-bʰūṣitaḥ /
Halfverse: c    na cāyam ikṣvākujanaḥ   prahr̥ṣṭaḥ pratibʰāti me
   na ca_ayam ikṣvāku-janaḥ   prahr̥ṣṭaḥ pratibʰāti me /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    rājā bʰavati bʰūyiṣṭʰgam   ihāmbāyā niveśane
   rājā bʰavati bʰūyiṣṭʰgam   iha_ambāyā niveśane /
Halfverse: c    tam ahaṃ nādya paśyāmi   draṣṭum iccʰann ihāgataḥ
   tam ahaṃ na_adya paśyāmi   draṣṭum iccʰann iha_āgataḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    pitur grahīṣye caraṇau   taṃ mamākʰyāhi pr̥ccʰataḥ
   pitur grahīṣye caraṇau   taṃ mama_ākʰyāhi pr̥ccʰataḥ /
Halfverse: c    āhosvid amba jyeṣṭʰāyāḥ   kausalyāyā niveśane
   āhosvid amba jyeṣṭʰāyāḥ   kausalyāyā niveśane /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    taṃ pratyuvāca kaikeyī   priyavad gʰoram apriyam
   taṃ pratyuvāca kaikeyī   priyavad gʰoram apriyam /
Halfverse: c    ajānantaṃ prajānantī   rājyalobʰena mohitā
   ajānantaṃ prajānantī   rājya-lobʰena mohitā /
Halfverse: e    yā gatiḥ sarvabʰūtānāṃ   tāṃ gatiṃ te pitā gataḥ
   yā gatiḥ sarva-bʰūtānāṃ   tāṃ gatiṃ te pitā gataḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    tac cʰrutvā bʰarato vākyaṃ   dʰarmābʰijanavāñ śuciḥ
   tat śrutvā bʰarato vākyaṃ   dʰarma_abʰijanavān śuciḥ /
Halfverse: c    papāta sahasā bʰūmau   pitr̥śokabalārditaḥ
   papāta sahasā bʰūmau   pitr̥-śoka-bala_arditaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tataḥ śokena saṃvītaḥ   pitur maraṇaduḥkʰitaḥ
   tataḥ śokena saṃvītaḥ   pitur maraṇa-duḥkʰitaḥ /
Halfverse: c    vilalāpa mahātejā   bʰrāntākulitacetanaḥ
   vilalāpa mahā-tejā   bʰrānta_ākulita-cetanaḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    etat suruciraṃ bʰāti   pitur me śayanaṃ purā
   etat suruciraṃ bʰāti   pitur me śayanaṃ purā /
Halfverse: c    tad idaṃ na vibʰāty adya   vihīnaṃ tena dʰīmatā
   tad idaṃ na vibʰāty adya   vihīnaṃ tena dʰīmatā /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    tam ārtaṃ devasaṃkāśaṃ   samīkṣya patitaṃ bʰuvi
   tam ārtaṃ deva-saṃkāśaṃ   samīkṣya patitaṃ bʰuvi /
Halfverse: c    uttʰāpayitvā śokārtaṃ   vacanaṃ cedam abravīt
   uttʰāpayitvā śoka_ārtaṃ   vacanaṃ ca_idam abravīt /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    uttiṣṭʰottiṣṭʰa kiṃ śeṣe   rājaputra mahāyaśaḥ
   uttiṣṭʰa_uttiṣṭʰa kiṃ śeṣe   rāja-putra mahā-yaśaḥ /
Halfverse: c    tvadvidʰā na hi śocanti   santaḥ sadasi saṃmatāḥ
   tvad-vidʰā na hi śocanti   santaḥ sadasi saṃmatāḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    sa rudatyā ciraṃ kālaṃ   bʰūmau viparivr̥tya ca
   sa rudatyā ciraṃ kālaṃ   bʰūmau viparivr̥tya ca /
Halfverse: c    jananīṃ pratyuvācedaṃ   śokair bahubʰir āvr̥taḥ
   jananīṃ pratyuvāca_idaṃ   śokair bahubʰir āvr̥taḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    abʰiṣekṣyati rāmaṃ tu   rājā yajñaṃ nu yakṣyati
   abʰiṣekṣyati rāmaṃ tu   rājā yajñaṃ nu yakṣyati /
Halfverse: c    ity ahaṃ kr̥tasaṃkalpo   hr̥ṣṭo yātrām ayāsiṣam
   ity ahaṃ kr̥ta-saṃkalpo   hr̥ṣṭo yātrām ayāsiṣam /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    tad idaṃ hy anyatʰā bʰūtaṃ   vyavadīrṇaṃ mano mama
   tad idaṃ hy anyatʰā bʰūtaṃ   vyavadīrṇaṃ mano mama /
Halfverse: c    pitaraṃ yo na paśyāmi   nityaṃ priyahite ratam
   pitaraṃ yo na paśyāmi   nityaṃ priya-hite ratam /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    amba kenātyagād rājā   vyādʰinā mayy anāgate
   amba kena_atyagād rājā   vyādʰinā mayy anāgate /
Halfverse: c    dʰanyā rāmādayaḥ sarve   yaiḥ pitā saṃskr̥taḥ svayam
   dʰanyā rāma_ādayaḥ sarve   yaiḥ pitā saṃskr̥taḥ svayam /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    na nūnaṃ māṃ mahārājaḥ   prāptaṃ jānāti kīrtimān
   na nūnaṃ māṃ mahā-rājaḥ   prāptaṃ jānāti kīrtimān /
Halfverse: c    upajigʰred dʰi māṃ mūrdʰni   tātaḥ saṃnamya satvaram
   upajigʰredd^hi māṃ mūrdʰni   tātaḥ saṃnamya satvaram /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    kva sa pāṇiḥ sukʰasparśas   tātasyākliṣṭakarmaṇaḥ
   kva sa pāṇiḥ sukʰa-sparśas   tātasya_akliṣṭa-karmaṇaḥ /
Halfverse: c    yena māṃ rajasā dʰvastam   abʰīkṣṇaṃ parimārjati
   yena māṃ rajasā dʰvastam   abʰīkṣṇaṃ parimārjati /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    yo me bʰrātā pitā bandʰur   yasya dāso 'smi dʰīmataḥ
   yo me bʰrātā pitā bandʰur   yasya dāso_asmi dʰīmataḥ /
Halfverse: c    tasya māṃ śīgʰram ākʰyāhi   rāmasyākliṣṭa karmaṇaḥ
   tasya māṃ śīgʰram ākʰyāhi   rāmasya_akliṣṭa karmaṇaḥ /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    pitā hi bʰavati jyeṣṭʰo   dʰarmam āryasya jānataḥ
   pitā hi bʰavati jyeṣṭʰo   dʰarmam āryasya jānataḥ /
Halfverse: c    tasya pādau grahīṣyāmi   sa hīdānīṃ gatir mama
   tasya pādau grahīṣyāmi   sa hi_idānīṃ gatir mama /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    ārye kim abravīd rājā   pitā me satyavikramaḥ
   ārye kim abravīd rājā   pitā me satya-vikramaḥ /
Halfverse: c    paścimaṃ sādʰusaṃdeśam   iccʰāmi śrotum ātmanaḥ
   paścimaṃ sādʰu-saṃdeśam   iccʰāmi śrotum ātmanaḥ /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    iti pr̥ṣṭā yatʰātattvaṃ   kaikeyī vākyam abravīt
   iti pr̥ṣṭā yatʰā-tattvaṃ   kaikeyī vākyam abravīt /
Halfverse: c    rāmeti rājā vilapan   hā sīte lakṣmaṇeti ca
   rāma_iti rājā vilapan   hā sīte lakṣmaṇa_iti ca /
Halfverse: e    sa mahātmā paraṃ lokaṃ   gato gatimatāṃ varaḥ
   sa mahātmā paraṃ lokaṃ   gato gatimatāṃ varaḥ /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    imāṃ tu paścimāṃ vācaṃ   vyājahāra pitā tava
   imāṃ tu paścimāṃ vācaṃ   vyājahāra pitā tava /
Halfverse: c    kāla dʰarmaparikṣiptaḥ   pāśair iva mahāgajaḥ
   kāla dʰarma-parikṣiptaḥ   pāśair iva mahā-gajaḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    siddʰārtʰās tu narā rāmam   āgataṃ sītayā saha
   siddʰa_artʰās tu narā rāmam   āgataṃ sītayā saha /
Halfverse: c    lakṣmaṇaṃ ca mahābāhuṃ   drakṣyanti punar āgatam
   lakṣmaṇaṃ ca mahā-bāhuṃ   drakṣyanti punar āgatam /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    tac cʰrutvā viṣasādaiva   dvitīyā priyaśaṃsanāt
   tat śrutvā viṣasāda_eva   dvitīyā priya-śaṃsanāt /
Halfverse: c    viṣaṇṇavadano bʰūtvā   bʰūyaḥ papraccʰa mātaram
   viṣaṇṇa-vadano bʰūtvā   bʰūyaḥ papraccʰa mātaram /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    kva cedānīṃ sa dʰarmātmā   kausalyānandavardʰanaḥ
   kva ca_idānīṃ sa dʰarma_ātmā   kausalya_ānanda-vardʰanaḥ /
Halfverse: c    lakṣmaṇena saha bʰrātrā   sītayā ca samaṃ gataḥ
   lakṣmaṇena saha bʰrātrā   sītayā ca samaṃ gataḥ /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    tatʰā pr̥ṣṭā yatʰātattvam   ākʰyātum upacakrame
   tatʰā pr̥ṣṭā yatʰā-tattvam   ākʰyātum upacakrame /
Halfverse: c    mātāsya yugapad vākyaṃ   vipriyaṃ priyaśaṅkayā
   mātā_asya yugapad vākyaṃ   vipriyaṃ priya-śaṅkayā /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    sa hi rājasutaḥ putra   cīravāsā mahāvanam
   sa hi rāja-sutaḥ putra   cīra-vāsā mahā-vanam /
Halfverse: c    daṇḍakān saha vaidehyā   lakṣmaṇānucaro gataḥ
   daṇḍakān saha vaidehyā   lakṣmaṇa_anucaro gataḥ /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    tac cʰrutvā bʰaratas trasto   bʰrātuś cāritraśaṅkayā
   tat śrutvā bʰaratas trasto   bʰrātuś cāritra-śaṅkayā /
Halfverse: c    svasya vaṃśasya māhātmyāt   praṣṭuṃ samupacakrame
   svasya vaṃśasya māhātmyāt   praṣṭuṃ samupacakrame /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    kac cin na brāhmaṇavadʰaṃ   hr̥taṃ rāmeṇa kasya cit
   kaccin na brāhmaṇa-vadʰaṃ   hr̥taṃ rāmeṇa kasyacit /
Halfverse: c    kac cin nāḍʰyo daridro vā   tenāpāpo vihiṃsitaḥ
   kaccin na_āḍʰyo daridro vā   tena_apāpo vihiṃsitaḥ /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    kac cin na paradārān vā   rājaputro 'bʰimanyate
   kaccin na para-dārān vā   rāja-putro_abʰimanyate /
Halfverse: c    kasmāt sa daṇḍakāraṇye   bʰrūṇaheva vivāsitaḥ
   kasmāt sa daṇḍaka_araṇye   bʰrūṇahā_iva vivāsitaḥ /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    atʰāsya capalā mātā   tat svakarma yatʰātatʰam
   atʰa_asya capalā mātā   tat sva-karma yatʰā-tatʰam /
Halfverse: c    tenaiva strīsvabʰāvena   vyāhartum upacakrame
   tena_eva strī-svabʰāvena   vyāhartum upacakrame /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    na brāhmaṇa dʰanaṃ kiṃcid   dʰr̥taṃ rāmeṇa kasya cit
   na brāhmaṇa dʰanaṃ kiṃcidd   hr̥taṃ rāmeṇa kasyacit /
Halfverse: c    kaś cin nāḍʰyo daridro vā   tenāpāpo vihiṃsitaḥ
   kaścin na_āḍʰyo daridro vā   tena_apāpo vihiṃsitaḥ /
Halfverse: e    na rāmaḥ paradārāṃś ca   cakṣurbʰyām api paśyati
   na rāmaḥ para-dārāṃś ca   cakṣurbʰyām api paśyati /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    mayā tu putra śrutvaiva   rāmasyaivābʰiṣecanam
   mayā tu putra śrutvā_eva   rāmasya_eva_abʰiṣecanam /
Halfverse: c    yācitas te pitā rājyaṃ   rāmasya ca vivāsanam
   yācitas te pitā rājyaṃ   rāmasya ca vivāsanam /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    sa svavr̥ttiṃ samāstʰāya   pitā te tat tatʰākarot
   sa sva-vr̥ttiṃ samāstʰāya   pitā te tat tatʰā_akarot /
Halfverse: c    rāmaś ca sahasaumitriḥ   preṣitaḥ saha sītayā
   rāmaś ca saha-saumitriḥ   preṣitaḥ saha sītayā /42/

Verse: 43 
Halfverse: a    tam apaśyan priyaṃ putraṃ   mahīpālo mahāyaśāḥ
   tam apaśyan priyaṃ putraṃ   mahī-pālo mahā-yaśāḥ /
Halfverse: c    putraśokaparidyūnaḥ   pañcatvam upapedivān
   putra-śoka-paridyūnaḥ   pañcatvam upapedivān /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    tvayā tv idānīṃ dʰarmajña   rājatvam avalambyatām
   tvayā tv idānīṃ dʰarmajña   rājatvam avalambyatām /
Halfverse: c    tvatkr̥te hi mayā sarvam   idam evaṃvidʰaṃ kr̥tam
   tvat-kr̥te hi mayā sarvam   idam evaṃ-vidʰaṃ kr̥tam /44/

Verse: 45 


Halfverse: a    tat putra śīgʰraṃ vidʰinā vidʰijñair    tat putra śīgʰraṃ vidʰinā vidʰijñair
   tat putra śīgʰraṃ vidʰinā vidʰijñair    tat putra śīgʰraṃ vidʰinā vidʰijñair / {Gem}
Halfverse: b    vasiṣṭʰamukʰyaiḥ sahito dvijendraiḥ    vasiṣṭʰamukʰyaiḥ sahito dvijendraiḥ
   vasiṣṭʰa-mukʰyaiḥ sahito dvija_indraiḥ    vasiṣṭʰa-mukʰyaiḥ sahito dvija_indraiḥ / {Gem}
Halfverse: c    saṃkālya rājānam adīnasattvam    saṃkālya rājānam adīnasattvam
   saṃkālya rājānam adīna-sattvam    saṃkālya rājānam adīna-sattvam / {Gem}
Halfverse: d    ātmānam urvyām abʰiṣecayasva    ātmānam urvyām abʰiṣecayasva
   ātmānam urvyām abʰiṣecayasva    ātmānam urvyām abʰiṣecayasva /45/ {E} {Gem}




Next part


This text is part of the TITUS edition of Ramayana.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 8.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.