TITUS
Ramayana
Part No. 146
Previous part

Chapter: 69 
Adhyāya 69


Verse: 1 
Halfverse: a    tatʰaiva krośatas tasya   bʰaratasya mahātmanaḥ
   tatʰaiva krośatas tasya   bʰaratasya mahātmanaḥ /
Halfverse: c    kausalyā śabdam ājñāya   sumitrām idam abravīt
   kausalyā śabdam ājñāya   sumitrām idam abravīt /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    āgataḥ krūrakāryāyāḥ   kaikeyyā bʰarataḥ sutaḥ
   āgataḥ krūra-kāryāyāḥ   kaikeyyā bʰarataḥ sutaḥ /
Halfverse: c    tam ahaṃ draṣṭum iccʰāmi   bʰarataṃ dīrgʰadarśinam
   tam ahaṃ draṣṭum iccʰāmi   bʰarataṃ dīrgʰa-darśinam /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    evam uktvā sumitrāṃ sā   vivarṇā malināmbarā
   evam uktvā sumitrāṃ sā   vivarṇā malina_ambarā /
Halfverse: c    pratastʰe bʰarato yatra   vepamānā vicetanā
   pratastʰe bʰarato yatra   vepamānā vicetanā /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    sa tu rāmānujaś cāpi   śatrugʰnasahitas tadā
   sa tu rāma_anujaś ca_api   śatrugʰna-sahitas tadā /
Halfverse: c    pratastʰe bʰarato yatra   kausalyāyā niveśanam
   pratastʰe bʰarato yatra   kausalyāyā niveśanam /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    tataḥ śatrugʰna bʰaratau   kausalyāṃ prekṣya duḥkʰitau
   tataḥ śatrugʰna bʰaratau   kausalyāṃ prekṣya duḥkʰitau /
Halfverse: c    paryaṣvajetāṃ duḥkʰārtāṃ   patitāṃ naṣṭacetanām
   paryaṣvajetāṃ duḥkʰa_ārtāṃ   patitāṃ naṣṭa-cetanām /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    bʰarataṃ pratyuvācedaṃ   kausalyā bʰr̥śaduḥkʰitā
   bʰarataṃ pratyuvāca_idaṃ   kausalyā bʰr̥śa-duḥkʰitā /
Halfverse: c    idaṃ te rājyakāmasya   rājyaṃ prāptam akaṇṭakam
   idaṃ te rājya-kāmasya   rājyaṃ prāptam akaṇṭakam /
Halfverse: e    saṃprāptaṃ bata kaikeyyā   śīgʰraṃ krūreṇa karmaṇā
   saṃprāptaṃ bata kaikeyyā   śīgʰraṃ krūreṇa karmaṇā /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    prastʰāpya cīravasanaṃ   putraṃ me vanavāsinam
   prastʰāpya cīra-vasanaṃ   putraṃ me vana-vāsinam /
Halfverse: c    kaikeyī kaṃ guṇaṃ tatra   paśyati krūradarśinī
   kaikeyī kaṃ guṇaṃ tatra   paśyati krūra-darśinī /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    kṣipraṃ mām api kaikeyī   prastʰāpayitum arhati
   kṣipraṃ mām api kaikeyī   prastʰāpayitum arhati /
Halfverse: c    hiraṇyanābʰo yatrāste   suto me sumahāyaśāḥ
   hiraṇya-nābʰo yatra_āste   suto me sumahā-yaśāḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    atʰa vā svayam evāhaṃ   sumitrānucarā sukʰam
   atʰavā svayam eva_ahaṃ   sumitra_anucarā sukʰam /
Halfverse: c    agnihotraṃ puraskr̥tya   prastʰāsye yatra rāgʰavaḥ
   agni-hotraṃ puras-kr̥tya   prastʰāsye yatra rāgʰavaḥ /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    kāmaṃ vā svayam evādya   tatra māṃ netum arhasi
   kāmaṃ vā svayam eva_adya   tatra māṃ netum arhasi /
Halfverse: c    yatrāsau puruṣavyāgʰras   tapyate me tapaḥ sutaḥ
   yatra_asau puruṣa-vyāgʰras   tapyate me tapaḥ sutaḥ /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    idaṃ hi tava vistīrṇaṃ   dʰanadʰānyasamācitam
   idaṃ hi tava vistīrṇaṃ   dʰana-dʰānya-samācitam /
Halfverse: c    hastyaśvaratʰasaṃpūrṇaṃ   rājyaṃ niryātitaṃ tayā
   hasty-aśva-ratʰa-saṃpūrṇaṃ   rājyaṃ niryātitaṃ tayā /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    evaṃ vilapamānāṃ tāṃ   bʰarataḥ prāñjalis tadā
   evaṃ vilapamānāṃ tāṃ   bʰarataḥ prāñjalis tadā /
Halfverse: c    kausalyāṃ pratyuvācedaṃ   śokair bahubʰir āvr̥tām
   kausalyāṃ pratyuvāca_idaṃ   śokair bahubʰir āvr̥tām /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    ārye kasmād ajānantaṃ   garhase mām akilbiṣam
   ārye kasmād ajānantaṃ   garhase mām akilbiṣam /
Halfverse: c    vipulāṃ ca mama prītiṃ   stʰirāṃ jānāsi rāgʰave
   vipulāṃ ca mama prītiṃ   stʰirāṃ jānāsi rāgʰave /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    kr̥tā śāstrānugā buddʰir   mā bʰūt tasya kadā cana
   kr̥tā śāstra_anugā buddʰir   mā bʰūt tasya kadācana /
Halfverse: c    satyasaṃdʰaḥ satāṃ śreṣṭʰo   yasyāryo 'numate gataḥ
   satya-saṃdʰaḥ satāṃ śreṣṭʰo   yasya_āryo_anumate gataḥ /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    praiṣyaṃ pāpīyasāṃ yātu   sūryaṃ ca prati mehatu
   praiṣyaṃ pāpīyasāṃ yātu   sūryaṃ ca prati mehatu /
Halfverse: c    hantu pādena gāṃ suptāṃ   yasyāryo 'numate gataḥ
   hantu pādena gāṃ suptāṃ   yasya_āryo_anumate gataḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    kārayitvā mahat karma   bʰartā bʰr̥tyam anartʰakam
   kārayitvā mahat karma   bʰartā bʰr̥tyam anartʰakam /
Halfverse: c    adʰarmo yo 'sya so 'syās tu   yasyāryo 'numate gataḥ
   adʰarmo yo_asya so_asyās tu   yasya_āryo_anumate gataḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    paripālayamānasya   rājño bʰūtāni putravat
   paripālayamānasya   rājño bʰūtāni putravat /
Halfverse: c    tatas tu druhyatāṃ pāpaṃ   yasyāryo 'numate gataḥ
   tatas tu druhyatāṃ pāpaṃ   yasya_āryo_anumate gataḥ /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    baliṣaḍbʰāgam uddʰr̥tya   nr̥pasyārakṣataḥ prajāḥ
   bali-ṣaḍ-bʰāgam uddʰr̥tya   nr̥pasya_arakṣataḥ prajāḥ /
Halfverse: c    adʰarmo yo 'sya so 'syāstu   yasyāryo 'numate gataḥ
   adʰarmo yo_asya so_asya_astu   yasya_āryo_anumate gataḥ /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    saṃśrutya ca tapasvibʰyaḥ   satre vai yajñadakṣiṇām
   saṃśrutya ca tapasvibʰyaḥ   satre vai yajña-dakṣiṇām /
Halfverse: c    tāṃ vipralapatāṃ pāpaṃ   yasyāryo 'numate gataḥ
   tāṃ vipralapatāṃ pāpaṃ   yasya_āryo_anumate gataḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    hastyaśvaratʰasaṃbādʰe   yuddʰe śastrasamākule
   hasty-aśva-ratʰa-saṃbādʰe   yuddʰe śastra-samākule /
Halfverse: c    mā sma kārṣīt satāṃ dʰarmaṃ   yasyāryo 'numate gataḥ
   mā sma kārṣīt satāṃ dʰarmaṃ   yasya_āryo_anumate gataḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    upadiṣṭaṃ susūkṣmārtʰaṃ   śāstraṃ yatnena dʰīmatā
   upadiṣṭaṃ susūkṣma_artʰaṃ   śāstraṃ yatnena dʰīmatā /
Halfverse: c    sa nāśayatu duṣṭātmā   yasyāryo 'numate gataḥ
   sa nāśayatu duṣṭa_ātmā   yasya_āryo_anumate gataḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    pāyasaṃ kr̥saraṃ cʰāgaṃ   vr̥tʰā so 'śnātu nirgʰr̥ṇaḥ
   pāyasaṃ kr̥saraṃ cʰāgaṃ   vr̥tʰā so_aśnātu nirgʰr̥ṇaḥ /
Halfverse: c    gurūṃś cāpy avajānātu   yasyāryo 'numate gataḥ
   gurūṃś ca_apy avajānātu   yasya_āryo_anumate gataḥ /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    putrair dāraiś ca bʰr̥tyaiś ca   svagr̥he parivāritaḥ
   putrair dāraiś ca bʰr̥tyaiś ca   sva-gr̥he parivāritaḥ /
Halfverse: c    sa eko mr̥ṣṭam aśnātu   yasyāryo 'numate gataḥ
   sa eko mr̥ṣṭam aśnātu   yasya_āryo_anumate gataḥ /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    rājastrībālavr̥ddʰānāṃ   vadʰe yat pāpam ucyate
   rāja-strī-bāla-vr̥ddʰānāṃ   vadʰe yat pāpam ucyate /
Halfverse: c    bʰr̥tyatyāge ca yat pāpaṃ   tat pāpaṃ pratipadyatām
   bʰr̥tya-tyāge ca yat pāpaṃ   tat pāpaṃ pratipadyatām /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    ubʰe saṃdʰye śayānasya   yat pāpaṃ parikalpyate
   ubʰe saṃdʰye śayānasya   yat pāpaṃ parikalpyate /
Halfverse: c    tac ca pāpaṃ bʰavet tasya   yasyāryo 'numate gataḥ
   tac ca pāpaṃ bʰavet tasya   yasya_āryo_anumate gataḥ /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    yad agnidāyake pāpaṃ   yat pāpaṃ gurutalpage
   yad agni-dāyake pāpaṃ   yat pāpaṃ guru-talpage /
Halfverse: c    mitradrohe ca yat pāpaṃ   tat pāpaṃ pratipadyatām
   mitra-drohe ca yat pāpaṃ   tat pāpaṃ pratipadyatām /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    devatānāṃ pitr̥̄ṇāṃ ca   mātā pitros tatʰaiva ca
   devatānāṃ pitr̥̄ṇāṃ ca   mātā pitros tatʰaiva ca /
Halfverse: c    mā sma kārṣīt sa śuśrūṣāṃ   yasyāryo 'numate gataḥ
   mā sma kārṣīt sa śuśrūṣāṃ   yasya_āryo_anumate gataḥ /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    satāṃ lokāt satāṃ kīrtyāḥ   sajjuṣṭāt karmaṇas tatʰā
   satāṃ lokāt satāṃ kīrtyāḥ   saj-juṣṭāt karmaṇas tatʰā /
Halfverse: c    bʰraśyatu kṣipram adyaiva   yasyāryo 'numate gataḥ
   bʰraśyatu kṣipram adya_eva   yasya_āryo_anumate gataḥ /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    vihīnāṃ patiputrābʰyāṃ   kausalyāṃ pārtʰivātmajaḥ
   vihīnāṃ pati-putrābʰyāṃ   kausalyāṃ pārtʰiva_ātmajaḥ /
Halfverse: c    evam āśvasayann eva   duḥkʰārto nipapāta ha
   evam āśvasayann eva   duḥkʰa_ārto nipapāta ha /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    tatʰā tu śapatʰaiḥ kaṣṭaiḥ   śapamānam acetanam
   tatʰā tu śapatʰaiḥ kaṣṭaiḥ   śapamānam acetanam /
Halfverse: c    bʰarataṃ śokasaṃtaptaṃ   kausalyā vākyam abravīt
   bʰarataṃ śoka-saṃtaptaṃ   kausalyā vākyam abravīt /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    mama duḥkʰam idaṃ putra   bʰūyaḥ samupajāyate
   mama duḥkʰam idaṃ putra   bʰūyaḥ samupajāyate /
Halfverse: c    śapatʰaiḥ śapamāno hi   prāṇān uparuṇatsi me
   śapatʰaiḥ śapamāno hi   prāṇān uparuṇatsi me /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    diṣṭyā na calito dʰarmād   ātmā te sahalakṣmaṇaḥ
   diṣṭyā na calito dʰarmād   ātmā te saha-lakṣmaṇaḥ /
Halfverse: c    vatsa satyapratijño me   satāṃ lokān avāpsyasi
   vatsa satya-pratijño me   satāṃ lokān avāpsyasi /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    evaṃ vilapamānasya   duḥkʰārtasya mahātmanaḥ
   evaṃ vilapamānasya   duḥkʰa_ārtasya mahātmanaḥ /
Halfverse: c    mohāc ca śokasaṃrodʰād   babʰūva lulitaṃ manaḥ
   mohāc ca śoka-saṃrodʰād   babʰūva lulitaṃ manaḥ /33/

Verse: 34 


Halfverse: a    lālapyamānasya vicetanasya    lālapyamānasya vicetanasya
   lālapyamānasya vicetanasya    lālapyamānasya vicetanasya / {Gem}
Halfverse: b    pranaṣṭabuddʰeḥ patitasya bʰūmau    pranaṣṭabuddʰeḥ patitasya bʰūmau
   pranaṣṭa-buddʰeḥ patitasya bʰūmau    pranaṣṭa-buddʰeḥ patitasya bʰūmau / {Gem}
Halfverse: c    muhur muhur niḥśvasataś ca dīrgʰaṃ    muhur muhur niḥśvasataś ca dīrgʰaṃ
   muhur muhur niḥśvasataś ca dīrgʰaṃ    muhur muhur niḥśvasataś ca dīrgʰaṃ / {Gem}
Halfverse: d    sā tasya śokena jagāma rātriḥ    sā tasya śokena jagāma rātriḥ
   sā tasya śokena jagāma rātriḥ    sā tasya śokena jagāma rātriḥ /34/ {E} {Gem}




Next part


This text is part of the TITUS edition of Ramayana.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 8.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.