TITUS
Ramayana
Part No. 170
Previous part

Chapter: 93 
Adhyāya 93


Verse: 1 
Halfverse: a    niviṣṭāyāṃ tu senāyām   utsuko bʰaratas tadā
   niviṣṭāyāṃ tu senāyām   utsuko bʰaratas tadā /
Halfverse: c    jagāma bʰrātaraṃ draṣṭuṃ   śatrugʰnam anudarśayan
   jagāma bʰrātaraṃ draṣṭuṃ   śatrugʰnam anudarśayan /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    r̥ṣiṃ vasiṣṭʰaṃ saṃdiśya   mātr̥̄r me śīgʰram ānaya
   r̥ṣiṃ vasiṣṭʰaṃ saṃdiśya   mātr̥̄r me śīgʰram ānaya /
Halfverse: c    iti taritam agre sa   jāgama guruvatsalaḥ
   iti taritam agre sa   jāgama guru-vatsalaḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sumantras tv api śatugʰnam   adūrād anvapadyata
   sumantras tv api śatugʰnam   adūrād anvapadyata /
Halfverse: c    rāmadārśanajas tarṣo   bʰaratasyeva tasya ca
   rāma-dārśanajas tarṣo   bʰaratasya_iva tasya ca /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    gaccʰann evātʰa bʰaratas   tāpasālayasaṃstʰitām
   gaccʰann eva_atʰa bʰaratas   tāpasa_ālaya-saṃstʰitām /
Halfverse: c    bʰrātuḥ parṇakuṭīṃ śrīmān   uṭajaṃ ca dadarśa ha
   bʰrātuḥ parṇa-kuṭīṃ śrīmān   uṭajaṃ ca dadarśa ha /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    śālāyās tv agratas tasyā   dadarśa bʰaratas tadā
   śālāyās tv agratas tasyā   dadarśa bʰaratas tadā /
Halfverse: c    kāṣṭāni cāvabʰagnāni   puṣpāṇy avacitāni ca
   kāṣṭāni ca_avabʰagnāni   puṣpāṇy avacitāni ca /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    dadarśa ca vane tasmin   mahataḥ saṃcayān kr̥tān
   dadarśa ca vane tasmin   mahataḥ saṃcayān kr̥tān /
Halfverse: c    mr̥gāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca   karīṣaiḥ śītakāraṇāt
   mr̥gāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca   karīṣaiḥ śīta-kāraṇāt /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    gaccʰan eva mahābāhur   dyutimān bʰaratas tadā
   gaccʰan eva mahā-bāhur   dyutimān bʰaratas tadā /
Halfverse: c    śatrugʰnaṃ cābravīd dʰr̥ṣṭas   tān amātyāṃś ca sarvaśaḥ
   śatrugʰnaṃ ca_abravīdd^hr̥ṣṭas   tān amātyāṃś ca sarvaśaḥ /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    manye prāptāḥ sma taṃ deśaṃ   bʰaradvājo yam abravīt
   manye prāptāḥ sma taṃ deśaṃ   bʰaradvājo yam abravīt /
Halfverse: c    nātidūre hi manye 'haṃ   nadīṃ mandākinīm itaḥ
   na_atidūre hi manye_ahaṃ   nadīṃ mandākinīm itaḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    uccair baddʰāni cīrāṇi   lakṣmaṇena bʰaved ayam
   uccair baddʰāni cīrāṇi   lakṣmaṇena bʰaved ayam /
Halfverse: c    abʰijñānakr̥taḥ pantʰā   vikāle gantum iccʰatā
   abʰijñāna-kr̥taḥ pantʰā   vikāle gantum iccʰatā /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    idaṃ codāttadantānāṃ   kuñjarāṇāṃ tarasvinām
   idaṃ ca_udātta-dantānāṃ   kuñjarāṇāṃ tarasvinām /
Halfverse: c    śailapārśve parikrāntam   anyonyam abʰigarjatām
   śaila-pārśve parikrāntam   anyonyam abʰigarjatām /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    yam evādʰātum iccʰanti   tāpasāḥ satataṃ vane
   yam eva_ādʰātum iccʰanti   tāpasāḥ satataṃ vane /
Halfverse: c    tasyāsau dr̥śyate dʰūmaḥ   saṃkulaḥ kr̥ṣṭavartmanaḥ
   tasya_asau dr̥śyate dʰūmaḥ   saṃkulaḥ kr̥ṣṭa-vartmanaḥ /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    atrāhaṃ puruṣavyāgʰraṃ   gurusatkārakāriṇam
   atra_ahaṃ puruṣa-vyāgʰraṃ   guru-satkāra-kāriṇam /
Halfverse: c    āryaṃ drakṣyāmi saṃhr̥ṣṭo   maharṣim iva rāgʰavam
   āryaṃ drakṣyāmi saṃhr̥ṣṭo   maharṣim iva rāgʰavam /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    atʰa gatvā muhūrtaṃ tu   citrakūṭaṃ sa rāgʰavaḥ
   atʰa gatvā muhūrtaṃ tu   citra-kūṭaṃ sa rāgʰavaḥ /
Halfverse: c    mandākinīm anuprāptas   taṃ janaṃ cedam abravīt
   mandākinīm anuprāptas   taṃ janaṃ ca_idam abravīt /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    jagatyāṃ puruṣavyāgʰra   āste vīrāsane rataḥ
   jagatyāṃ puruṣa-vyāgʰra   āste vīra_āsane rataḥ /
Halfverse: c    janendro nirjanaṃ prāpya   dʰin me janma sajīvitam
   jana_indro nirjanaṃ prāpya   dʰin me janma sajīvitam /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    matkr̥te vyasanaṃ prāpto   lokanātʰo mahādyutiḥ
   mat-kr̥te vyasanaṃ prāpto   loka-nātʰo mahā-dyutiḥ /
Halfverse: c    sarān kāmān parityajya   vane vasati rāgʰavaḥ
   sarān kāmān parityajya   vane vasati rāgʰavaḥ /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    iti lokasamākruṣṭaḥ   pādeṣv adya prasādayan
   iti loka-samākruṣṭaḥ   pādeṣv adya prasādayan /
Halfverse: c    rāmasya nipatiṣyāmi   sītāyāś ca punaḥ punaḥ
   rāmasya nipatiṣyāmi   sītāyāś ca punaḥ punaḥ /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    evaṃ sa vilapaṃs tasmin   vane daśaratʰātmajaḥ
   evaṃ sa vilapaṃs tasmin   vane daśaratʰa_ātmajaḥ /
Halfverse: c    dadarśa mahatīṃ puṇyāṃ   parṇaśālāṃ manoramām
   dadarśa mahatīṃ puṇyāṃ   parṇa-śālāṃ mano-ramām /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    sālatālāśvakarṇānāṃ   parṇair bahubʰir āvr̥tām
   sāla-tāla_aśva-karṇānāṃ   parṇair bahubʰir āvr̥tām /
Halfverse: c    viśālāṃ mr̥dubʰis tīrṇāṃ   kuśair vedim ivādʰvare
   viśālāṃ mr̥dubʰis tīrṇāṃ   kuśair vedim iva_adʰvare /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    śakrāyudʰa nikāśaiś ca   kārmukair bʰārasādʰanaiḥ
   śakra_āyudʰa nikāśaiś ca   kārmukair bʰāra-sādʰanaiḥ /
Halfverse: c    rukmapr̥ṣṭʰair mahāsāraiḥ   śobʰitāṃ śatrubādʰakaiḥ
   rukma-pr̥ṣṭʰair mahā-sāraiḥ   śobʰitāṃ śatru-bādʰakaiḥ /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    arkaraśmipratīkāśair   gʰorais tūṇīgataiḥ śaraiḥ
   arka-raśmi-pratīkāśair   gʰorais tūṇī-gataiḥ śaraiḥ /
Halfverse: c    śobʰitāṃ dīptavadanaiḥ   sarpair bʰogavatīm iva
   śobʰitāṃ dīpta-vadanaiḥ   sarpair bʰogavatīm iva /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    mahārajatavāsobʰyām   asibʰyāṃ ca virājitām
   mahā-rajata-vāsobʰyām   asibʰyāṃ ca virājitām /
Halfverse: c    rukmabinduvicitrābʰyāṃ   carmabʰyāṃ cāpi śobʰitām
   rukma-bindu-vicitrābʰyāṃ   carmabʰyāṃ ca_api śobʰitām /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    godʰāṅgulitrair āsāktaiś   citraiḥ kāñcanabʰūṣitaiḥ
   godʰā_aṅgulitrair āsāktaiś   citraiḥ kāñcana-bʰūṣitaiḥ /
Halfverse: c    arisaṃgʰair anādʰr̥ṣyāṃ   mr̥gaiḥ siṃhaguhām iva
   ari-saṃgʰair anādʰr̥ṣyāṃ   mr̥gaiḥ siṃha-guhām iva /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    prāgudaksravaṇāṃ vediṃ   viśālāṃ dīptapāvakām
   prāg-udak-sravaṇāṃ vediṃ   viśālāṃ dīpta-pāvakām /
Halfverse: c    dadarśa bʰaratas tatra   puṇyāṃ rāmaniveśane
   dadarśa bʰaratas tatra   puṇyāṃ rāma-niveśane /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    nirīkṣya sa muhūrtaṃ tu   dadarśa bʰarato gurum
   nirīkṣya sa muhūrtaṃ tu   dadarśa bʰarato gurum /
Halfverse: c    uṭaje rāmam āsīnāṃ   jaṭāmaṇḍaladʰāriṇam
   uṭaje rāmam āsīnāṃ   jaṭā-maṇḍala-dʰāriṇam /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    taṃ tu kr̥ṣṇājinadʰaraṃ   cīravalkalavāsasaṃ
   taṃ tu kr̥ṣṇa_ajina-dʰaraṃ   cīra-valkala-vāsasaṃ /
Halfverse: c    dadarśa rāmam āsīnam   abʰitaḥ pāvakopamam
   dadarśa rāmam āsīnam   abʰitaḥ pāvaka_upamam /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    siṃhaskandʰaṃ mahābāhuṃ   puṇḍarīkanibʰekṣaṇam
   siṃha-skandʰaṃ mahā-bāhuṃ   puṇḍarīka-nibʰa_īkṣaṇam /
Halfverse: c    pr̥tʰivyāḥ sagarāntāyā   bʰartāraṃ dʰarmacāriṇam
   pr̥tʰivyāḥ sagara_antāyā   bʰartāraṃ dʰarma-cāriṇam /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    upaviṣṭaṃ mahābāhuṃ   brahmāṇam iva śāśvatam
   upaviṣṭaṃ mahā-bāhuṃ   brahmāṇam iva śāśvatam /
Halfverse: c    stʰaṇḍile darbʰasaṃstīrṇe   sītayā lakṣmaṇena ca {!}
   stʰaṇḍile darbʰa-saṃstīrṇe   sītayā lakṣmaṇena ca /27/ {!} {!}

Verse: 28 
Halfverse: a    taṃ dr̥ṣṭvā bʰarataḥ śrīmān   duḥkʰamohapariplutaḥ
   taṃ dr̥ṣṭvā bʰarataḥ śrīmān   duḥkʰa-moha-pariplutaḥ /
Halfverse: c    abʰyadʰāvata dʰarmātmā   bʰarataḥ kaikayīsutaḥ
   abʰyadʰāvata dʰarma_ātmā   bʰarataḥ kaikayī-sutaḥ /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    dr̥ṣṭvā ca vilalāpārto   bāṣpasaṃdigdʰayā girā
   dr̥ṣṭvā ca vilalāpa_ārto   bāṣpa-saṃdigdʰayā girā /
Halfverse: c    aśaknuvan dʰārayituṃ   dʰairyād vacanam abravīt
   aśaknuvan dʰārayituṃ   dʰairyād vacanam abravīt /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    yaḥ saṃsadi prakr̥tibʰir   bʰaved yukta upāsitum
   yaḥ saṃsadi prakr̥tibʰir   bʰaved yukta upāsitum /
Halfverse: c    vanyair mr̥gair upāsīnaḥ   so 'yam āste mamāgrajaḥ
   vanyair mr̥gair upāsīnaḥ   so_ayam āste mama_agrajaḥ /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    vāsobʰir bahusāhasrair   yo mahātmā purocitaḥ
   vāsobʰir bahu-sāhasrair   yo mahātmā pura_ucitaḥ /
Halfverse: c    mr̥gājine so 'yam iha   pravaste dʰarmam ācaran
   mr̥ga_ajine so_ayam iha   pravaste dʰarmam ācaran /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    adʰārayad yo vividʰāś   citrāḥ sumanasas tadā
   adʰārayad yo vividʰāś   citrāḥ sumanasas tadā /
Halfverse: c    so 'yaṃ jaṭābʰāram imaṃ   sahate rāgʰavaḥ katʰam
   so_ayaṃ jaṭā-bʰāram imaṃ   sahate rāgʰavaḥ katʰam /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    yasya yajñair yatʰādiṣṭair   yukto dʰarmasya saṃcayaḥ
   yasya yajñair yatʰā_ādiṣṭair   yukto dʰarmasya saṃcayaḥ /
Halfverse: c    śarīra kleśasaṃbʰūtaṃ   sa dʰarmaṃ parimārgate
   śarīra kleśa-saṃbʰūtaṃ   sa dʰarmaṃ parimārgate /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    candanena mahārheṇa   yasyāṅgam upasevitam
   candanena mahā_arheṇa   yasya_aṅgam upasevitam /
Halfverse: c    malena tasyāṅgam idaṃ   katʰam āryasya sevyate
   malena tasya_aṅgam idaṃ   katʰam āryasya sevyate /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    mannimittam idaṃ duḥkʰaṃ   prāpto rāmaḥ sukʰocitaḥ
   man-nimittam idaṃ duḥkʰaṃ   prāpto rāmaḥ sukʰa_ucitaḥ /
Halfverse: c    dʰig jīvitaṃ nr̥śaṃsasya   mama lokavigarhitam
   dʰig jīvitaṃ nr̥śaṃsasya   mama loka-vigarhitam /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    ity evaṃ vilapan dīnaḥ   prasvinnamukʰapaṅkajaḥ
   ity evaṃ vilapan dīnaḥ   prasvinna-mukʰa-paṅkajaḥ /
Halfverse: c    pādāv aprāpya rāmasya   papāta bʰarato rudan
   pādāv aprāpya rāmasya   papāta bʰarato rudan /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    duḥkʰābʰitapto bʰarato   rājaputro mahābalaḥ
   duḥkʰa_abʰitapto bʰarato   rāja-putro mahā-balaḥ /
Halfverse: c    uktvāryeti sakr̥d dīnaṃ   punar novāca kiṃ cana
   uktvā_ārya_iti sakr̥d dīnaṃ   punar na_uvāca kiṃcana /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    bāṣpāpihita kaṇṭʰaś ca   prekṣya rāmaṃ yaśasvinam
   bāṣpa_apihita kaṇṭʰaś ca   prekṣya rāmaṃ yaśasvinam /
Halfverse: c    āryety evābʰisaṃkruśya   vyāhartuṃ nāśakat tataḥ
   ārya_ity eva_abʰisaṃkruśya   vyāhartuṃ na_aśakat tataḥ /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    śatrugʰnaś cāpi rāmasya   vavande caraṇau rudan
   śatrugʰnaś ca_api rāmasya   vavande caraṇau rudan /
Halfverse: c    tāv ubʰau sa samāliṅgya   rāmo 'py aśrūṇy avartayat
   tāv ubʰau sa samāliṅgya   rāmo_apy aśrūṇy avartayat /39/

Verse: 40 


Halfverse: a    tataḥ sumantreṇa guhena caiva    tataḥ sumantreṇa guhena caiva
   tataḥ sumantreṇa guhena caiva    tataḥ sumantreṇa guhena caiva / {Gem}
Halfverse: b    samīyatū rājasutāv araṇye    samīyatū rājasutāv araṇye
   samīyatū rāja-sutāv araṇye    samīyatū rāja-sutāv araṇye / {samīyantū!!} {Gem} {!}
Halfverse: c    divākaraś caiva niśākaraś ca    divākaraś caiva niśākaraś ca
   divā-karaś caiva niśā-karaś ca    divā-karaś caiva niśā-karaś ca / {Gem}
Halfverse: d    yatʰāmbare śukrabr̥haspatibʰyām    yatʰāmbare śukrabr̥haspatibʰyām
   yatʰā_ambare śukra-br̥haspatibʰyām    yatʰā_ambare śukra-br̥haspatibʰyām /40/ {Gem}

Verse: 41 
Halfverse: a    tān pārtʰivān vāraṇayūtʰapābʰān    tān pārtʰivān vāraṇayūtʰapābʰān
   tān pārtʰivān vāraṇa-yūtʰapa_ābʰān    tān pārtʰivān vāraṇa-yūtʰapa_ābʰān / {Gem}
Halfverse: b    samāgatāṃs tatra mahaty araṇye    samāgatāṃs tatra mahaty araṇye
   samāgatāṃs tatra mahaty araṇye    samāgatāṃs tatra mahaty araṇye / {Gem}
Halfverse: c    vanaukasas te 'pi samīkṣya sarve 'pi    vanaukasas te 'pi samīkṣya sarve 'pi
   vana_okasas te_api samīkṣya sarve_api    vana_okasas te_api samīkṣya sarve_api / {Gem} {dissim} {!}
Halfverse: d    aśrūṇy amuñcan pravihāya harṣam    aśrūṇy amuñcan pravihāya harṣam
   aśrūṇy amuñcan pravihāya harṣam    aśrūṇy amuñcan pravihāya harṣam /41/ {E} {Pāda} {Gem}




Next part


This text is part of the TITUS edition of Ramayana.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 8.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.