TITUS
Ramayana
Part No. 172
Previous part

Chapter: 95 
Adhyāya 95


Verse: 1 
Halfverse: a    rāmasya vacanaṃ śrutvā   bʰarataḥ pratyuvāca ha
   rāmasya vacanaṃ śrutvā   bʰarataḥ pratyuvāca ha /
Halfverse: c    kiṃ me dʰarmād vihīnasya   rājadʰarmaḥ kariṣyati
   kiṃ me dʰarmād vihīnasya   rāja-dʰarmaḥ kariṣyati /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    śāśvato 'yaṃ sadā dʰarmaḥ   stʰito 'smāsu nararṣabʰa
   śāśvato_ayaṃ sadā dʰarmaḥ   stʰito_asmāsu nara-r̥ṣabʰa /
Halfverse: c    jyeṣṭʰa putre stʰite rājan   na kanīyān bʰaven nr̥paḥ
   jyeṣṭʰa putre stʰite rājan   na kanīyān bʰaven nr̥paḥ /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    sa samr̥ddʰāṃ mayā sārdʰam   ayodʰyāṃ gaccʰa rāgʰava
   sa samr̥ddʰāṃ mayā sārdʰam   ayodʰyāṃ gaccʰa rāgʰava /
Halfverse: c    abʰiṣecaya cātmānaṃ   kulasyāsya bʰavāya naḥ
   abʰiṣecaya ca_ātmānaṃ   kulasyā_asya bʰavāya naḥ /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    rājānaṃ mānuṣaṃ prāhur   devatve saṃmato mama
   rājānaṃ mānuṣaṃ prāhur   devatve saṃmato mama /
Halfverse: c    yasya dʰarmārtʰasahitaṃ   vr̥ttam āhur amānuṣam
   yasya dʰarma_artʰa-sahitaṃ   vr̥ttam āhur amānuṣam /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    kekayastʰe ca mayi tu   tvayi cāraṇyam āśrite
   kekayastʰe ca mayi tu   tvayi ca_araṇyam āśrite /
Halfverse: c    divam ārya gato rājā   yāyajūkaḥ satāṃ mataḥ
   divam ārya gato rājā   yāyajūkaḥ satāṃ mataḥ /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    uttiṣṭʰa puruṣavyāgʰra   kriyatām udakaṃ pituḥ
   uttiṣṭʰa puruṣa-vyāgʰra   kriyatām udakaṃ pituḥ /
Halfverse: c    ahaṃ cāyaṃ ca śatrugʰnaḥ   pūrvam eva kr̥todakau
   ahaṃ ca_ayaṃ ca śatrugʰnaḥ   pūrvam eva kr̥ta_udakau /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    priyeṇa kila dattaṃ hi   pitr̥lokeṣu rāgʰava
   priyeṇa kila dattaṃ hi   pitr̥-lokeṣu rāgʰava /
Halfverse: c    akṣayyaṃ bʰavatīty āhur   bʰavāṃś caiva pituḥ priyaḥ
   akṣayyaṃ bʰavati_ity āhur   bʰavāṃś caiva pituḥ priyaḥ /

Verse: 8 
Halfverse: a    tāṃ śrutvā karuṇāṃ vācaṃ   pitur maraṇasaṃhitām
   tāṃ śrutvā karuṇāṃ vācaṃ   pitur maraṇa-saṃhitām /
Halfverse: c    rāgʰavo bʰaratenoktāṃ   babʰūva gatacetanaḥ
   rāgʰavo bʰaratena_uktāṃ   babʰūva gata-cetanaḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    vāgvajraṃ bʰaratenoktam   amanojñaṃ paraṃtapaḥ
   vāg-vajraṃ bʰaratena_uktam   amanojñaṃ paraṃ-tapaḥ /
Halfverse: c    pragr̥hya bāhū rāmo vai   puṣpitāgro yatʰā drumaḥ
   pragr̥hya bāhū rāmo vai   puṣpita_agro yatʰā drumaḥ /
Halfverse: e    vane paraśunā kr̥ttas   tatʰā bʰuvi papāta ha
   vane paraśunā kr̥ttas   tatʰā bʰuvi papāta ha /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    tatʰā hi patitaṃ rāmaṃ   jagatyāṃ jagatīpatim
   tatʰā hi patitaṃ rāmaṃ   jagatyāṃ jagatī-patim /
Halfverse: c    kūlagʰātapariśrāntaṃ   prasuptam iva kuñjaram
   kūla-gʰāta-pariśrāntaṃ   prasuptam iva kuñjaram /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    bʰrātaras te maheṣvāsaṃ   sarvataḥ śokakarśitam
   bʰrātaras te mahā_iṣvāsaṃ   sarvataḥ śoka-karśitam /
Halfverse: c    rudantaḥ saha vaidehyā   siṣicuḥ salilena vai
   rudantaḥ saha vaidehyā   siṣicuḥ salilena vai /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    sa tu saṃjñāṃ punar labdʰvā   netrābʰyām āsram utsr̥jan
   sa tu saṃjñāṃ punar labdʰvā   netrābʰyām āsram utsr̥jan /12/
Halfverse: c    upākrāmata kākutstʰaḥ   kr̥paṇaṃ bahubʰāṣitum
   upākrāmata kākutstʰaḥ   kr̥paṇaṃ bahu-bʰāṣitum /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    kiṃ nu tasya mayā kāryaṃ   durjātena mahātmanā
   kiṃ nu tasya mayā kāryaṃ   durjātena mahātmanā /
Halfverse: c    yo mr̥to mama śokena   na mayā cāpi saṃskr̥taḥ
   yo mr̥to mama śokena   na mayā ca_api saṃskr̥taḥ /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    aho bʰarata siddʰārtʰo   yena rājā tvayānagʰa
   aho bʰarata siddʰa_artʰo   yena rājā tvayā_anagʰa /
Halfverse: c    śatrugʰena ca sarveṣu   pretakr̥tyeṣu satkr̥taḥ {!}
   śatrugʰena ca sarveṣu   preta-kr̥tyeṣu satkr̥taḥ /14/ {!}

Verse: 15 
Halfverse: a    niṣpradʰānām anekāgraṃ   narendreṇa vinākr̥tām
   niṣpradʰānām aneka_agraṃ   nara_indreṇa vinā-kr̥tām /
Halfverse: c    nivr̥ttavanavāso 'pi   nāyodʰyāṃ gantum utsahe
   nivr̥tta-vana-vāso_api   na_ayodʰyāṃ gantum utsahe /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    samāptavanavāsaṃ mām   ayodʰyāyāṃ paraṃtapa
   samāpta-vana-vāsaṃ mām   ayodʰyāyāṃ paraṃ-tapa /
Halfverse: c    ko nu śāsiṣyati punas   tāte lokāntaraṃ gate
   ko nu śāsiṣyati punas   tāte loka_antaraṃ gate /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    purā prekṣya suvr̥ttaṃ māṃ   pitā yāny āha sāntvayan
   purā prekṣya suvr̥ttaṃ māṃ   pitā yāny āha sāntvayan /
Halfverse: c    vākyāni tāni śroṣyāmi   kutaḥ karṇasukʰāny aham
   vākyāni tāni śroṣyāmi   kutaḥ karṇa-sukʰāny aham /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    evam uktvā sa bʰarataṃ   bʰāryām abʰyetya rāgʰavaḥ
   evam uktvā sa bʰarataṃ   bʰāryām abʰyetya rāgʰavaḥ /
Halfverse: c    uvāca śokasaṃtaptaḥ   pūrṇacandranibʰānanām
   uvāca śoka-saṃtaptaḥ   pūrṇa-candra-nibʰa_ānanām /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    sīte mr̥tas te śvaśuraḥ   pitrā hīno 'si lakṣmaṇa
   sīte mr̥tas te śvaśuraḥ   pitrā hīno_asi lakṣmaṇa /
Halfverse: c    bʰarato duḥkʰam ācaṣṭe   svargataṃ pr̥tʰivīpatim
   bʰarato duḥkʰam ācaṣṭe   svar-gataṃ pr̥tʰivī-patim /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    sāntvayitvā tu tāṃ rāmo   rudantīṃ janakātmajām
   sāntvayitvā tu tāṃ rāmo   rudantīṃ janaka_ātmajām /
Halfverse: c    uvāca lakṣmaṇaṃ tatra   duḥkʰito duḥkʰitaṃ vacaḥ
   uvāca lakṣmaṇaṃ tatra   duḥkʰito duḥkʰitaṃ vacaḥ /20/ {!}

Verse: 21 
Halfverse: a    ānayeṅgudipiṇyākaṃ   cīram āhara cottaram
   ānaya_iṅgudi-piṇyākaṃ   cīram āhara ca_uttaram /
Halfverse: c    jalakriyārtʰaṃ tātasya   gamiṣyāmi mahātmanaḥ
   jala-kriyā_artʰaṃ tātasya   gamiṣyāmi mahātmanaḥ /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    sītā purastād vrajatu   tvam enām abʰito vraja
   sītā purastād vrajatu   tvam enām abʰito vraja /
Halfverse: c    ahaṃ paścād gamiṣyāmi   gatir hy eṣā sudāruṇā
   ahaṃ paścād gamiṣyāmi   gatir hy eṣā sudāruṇā /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    tato nityānugas teṣāṃ   viditātmā mahāmatiḥ
   tato nitya_anugas teṣāṃ   vidita_ātmā mahā-matiḥ /
Halfverse: c    mr̥dur dāntaś ca śāntaś ca   rāme ca dr̥ḍʰa bʰaktimān
   mr̥dur dāntaś ca śāntaś ca   rāme ca dr̥ḍʰa bʰaktimān /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    sumantras tair nr̥pasutaiḥ   sārdʰam āśvāsya rāgʰavam
   sumantras tair nr̥pa-sutaiḥ   sārdʰam āśvāsya rāgʰavam /
Halfverse: c    avātārayad ālambya   nadīṃ mandākinīṃ śivām
   avātārayad ālambya   nadīṃ mandākinīṃ śivām /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    te sutīrtʰāṃ tataḥ kr̥ccʰrād   upāgamya yaśasvinaḥ
   te sutīrtʰāṃ tataḥ kr̥ccʰrād   upāgamya yaśasvinaḥ /
Halfverse: c    nadīṃ mandākinīṃ ramyāṃ   sadā puṣpitakānanām
   nadīṃ mandākinīṃ ramyāṃ   sadā puṣpita-kānanām /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    śīgʰrasrotasam āsādya   tīrtʰaṃ śivam akardamam
   śīgʰra-srotasam āsādya   tīrtʰaṃ śivam akardamam /
Halfverse: c    siṣicus tūdakaṃ rājñe   tata etad bʰavatv iti
   siṣicus tu_udakaṃ rājñe   tata etad bʰavatv iti /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    pragr̥hya ca mahīpālo   jalapūritam añjalim
   pragr̥hya ca mahī-pālo   jala-pūritam añjalim /
Halfverse: c    diśaṃ yāmyām abʰimukʰo   rudan vacanam abravīt
   diśaṃ yāmyām abʰimukʰo   rudan vacanam abravīt /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    etat te rājaśārdūla   vimalaṃ toyam akṣayam
   etat te rāja-śārdūla   vimalaṃ toyam akṣayam /
Halfverse: c    pitr̥lokagatasyādya   maddattam upatiṣṭʰatu
   pitr̥-loka-gatasya_adya   mad-dattam upatiṣṭʰatu /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    tato mandākinī tīrāt   pratyuttīrya sa rāgʰavaḥ
   tato mandākinī tīrāt   pratyuttīrya sa rāgʰavaḥ /
Halfverse: c    pituś cakāra tejasvī   nivāpaṃ bʰrātr̥bʰiḥ saha
   pituś cakāra tejasvī   nivāpaṃ bʰrātr̥bʰiḥ saha /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    aiṅgudaṃ badarīmiśraṃ   piṇyākaṃ darbʰasaṃstare
   aiṅgudaṃ badarī-miśraṃ   piṇyākaṃ darbʰa-saṃstare /
Halfverse: c    nyasya rāmaḥ suduḥkʰārto   rudan vacanam abravīt
   nyasya rāmaḥ suduḥkʰa_ārto   rudan vacanam abravīt /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    idaṃ bʰuṅkṣva mahārājaprīto   yad aśanā vayam
   idaṃ bʰuṅkṣva mahā-rāja-prīto   yad aśanā vayam /
Halfverse: c    yadannaḥ puruṣo bʰavati   tadannās tasya devatāḥ
   yad-annaḥ puruṣo bʰavati   tad-annās tasya devatāḥ /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    tatas tenaiva mārgeṇa   pratyuttīrya nadītaṭāt
   tatas tena_eva mārgeṇa   pratyuttīrya nadī-taṭāt /
Halfverse: c    āruroha naravyāgʰro   ramyasānuṃ mahīdʰaram
   āruroha nara-vyāgʰro   ramya-sānuṃ mahī-dʰaram /32/

Verse: 33 
Halfverse: a    tataḥ parṇakuṭīdvāram   āsādya jagatīpatiḥ
   tataḥ parṇa-kuṭī-dvāram   āsādya jagatī-patiḥ /
Halfverse: c    parijagrāha pāṇibʰyām   ubʰau bʰaratalakṣmaṇau
   parijagrāha pāṇibʰyām   ubʰau bʰarata-lakṣmaṇau /33/

Verse: 34 
Halfverse: a    teṣāṃ tu rudatāṃ śabdāt   pratiśrutkābʰavad girau
   teṣāṃ tu rudatāṃ śabdāt   pratiśrutkā_abʰavad girau /
Halfverse: c    bʰrātr̥̄ṇāṃ saha vaidehyā   siṃhānāṃ nardatām iva
   bʰrātr̥̄ṇāṃ saha vaidehyā   siṃhānāṃ nardatām iva /34/

Verse: 35 
Halfverse: a    vijñāya tumulaṃ śabdaṃ   trastā bʰaratasainikāḥ
   vijñāya tumulaṃ śabdaṃ   trastā bʰarata-sainikāḥ /
Halfverse: c    abruvaṃś cāpi rāmeṇa   bʰarataḥ saṃgato dʰruvam
   abruvaṃś ca_api rāmeṇa   bʰarataḥ saṃgato dʰruvam /
Halfverse: e    teṣām eva mahāñ śabdaḥ   śocatāṃ pitaraṃ mr̥tam
   teṣām eva mahān śabdaḥ   śocatāṃ pitaraṃ mr̥tam /35/

Verse: 36 
Halfverse: a    atʰa vāsān parityajya   taṃ sarve 'bʰimukʰāḥ svanam
   atʰa vāsān parityajya   taṃ sarve_abʰimukʰāḥ svanam /
Halfverse: c    apy eka manaso jagmur   yatʰāstʰānaṃ pradʰāvitāḥ
   apy eka manaso jagmur   yatʰā-stʰānaṃ pradʰāvitāḥ /36/

Verse: 37 
Halfverse: a    hayair anye gajair anye   ratʰair anye svalaṃkr̥taiḥ
   hayair anye gajair anye   ratʰair anye svalaṃkr̥taiḥ /
Halfverse: c    sukumārās tatʰaivānye   padbʰir eva narā yayuḥ
   sukumārās tatʰā_eva_anye   padbʰir eva narā yayuḥ /37/

Verse: 38 
Halfverse: a    aciraproṣitaṃ rāmaṃ   ciraviproṣitaṃ yatʰā
   acira-proṣitaṃ rāmaṃ   cira-viproṣitaṃ yatʰā /
Halfverse: c    draṣṭukāmo janaḥ sarvo   jagāma sahasāśramam
   draṣṭu-kāmo janaḥ sarvo   jagāma sahasā_āśramam /38/

Verse: 39 
Halfverse: a    bʰrātr̥̄ṇāṃ tvaritās te tu   draṣṭukāmāḥ samāgamam
   bʰrātr̥̄ṇāṃ tvaritās te tu   draṣṭu-kāmāḥ samāgamam /
Halfverse: c    yayur bahuvidʰair yānaiḥ   kʰuranemisamākulaiḥ
   yayur bahu-vidʰair yānaiḥ   kʰura-nemi-samākulaiḥ /39/

Verse: 40 
Halfverse: a    sā bʰūmir bahubʰir yānaiḥ   kʰuranemisamāhatā
   sā bʰūmir bahubʰir yānaiḥ   kʰura-nemi-samāhatā /
Halfverse: c    mumoca tumulaṃ śabdaṃ   dyaur ivābʰrasamāgame
   mumoca tumulaṃ śabdaṃ   dyaur iva_abʰra-samāgame /40/

Verse: 41 
Halfverse: a    tena vitrāsitā nāgāḥ   kareṇuparivāritāḥ
   tena vitrāsitā nāgāḥ   kareṇu-parivāritāḥ /
Halfverse: c    āvāsayanto gandʰena   jagmur anyad vanaṃ tataḥ
   āvāsayanto gandʰena   jagmur anyad vanaṃ tataḥ /41/

Verse: 42 
Halfverse: a    varāhamr̥gasiṃhāś ca   mahiṣāḥ sarkṣavānarāḥ
   varāha-mr̥ga-siṃhāś ca   mahiṣāḥ sa-r̥kṣa-vānarāḥ /
Halfverse: c    vyāgʰra gokarṇagavayā   vitresuḥ pr̥ṣataiḥ saha {!}
   vyāgʰra go-karṇa-gavayā   vitresuḥ pr̥ṣataiḥ saha /42/ {!}

Verse: 43 
Halfverse: a    ratʰāṅgasāhvā natyūhā   haṃsāḥ kāraṇḍavāḥ plavāḥ
   ratʰa_aṅga-sāhvā natyūhā   haṃsāḥ kāraṇḍavāḥ plavāḥ /
Halfverse: c    tatʰā puṃskokilāḥ krauñcā   visaṃjñā bʰejire diśaḥ
   tatʰā puṃs-kokilāḥ krauñcā   visaṃjñā bʰejire diśaḥ /43/

Verse: 44 
Halfverse: a    tena śabdena vitrastair   ākāśaṃ pakṣibʰir vr̥tam
   tena śabdena vitrastair   ākāśaṃ pakṣibʰir vr̥tam /
Halfverse: c    manuṣyair āvr̥tā bʰūmir   ubʰayaṃ prababʰau tadā
   manuṣyair āvr̥tā bʰūmir   ubʰayaṃ prababʰau tadā /44/

Verse: 45 
Halfverse: a    tān narān bāṣpapūrṇākṣān   samīkṣyātʰa suduḥkʰitān
   tān narān bāṣpa-pūrṇa_akṣān   samīkṣya_atʰa suduḥkʰitān /
Halfverse: c    paryaṣvajata dʰarmajñaḥ   pitr̥van mātr̥vac ca saḥ
   paryaṣvajata dʰarmajñaḥ   pitr̥van mātr̥vac ca saḥ /45/

Verse: 46 


Halfverse: a    sa tatra kāṃś cit pariṣasvaje narān    sa tatra kāṃś cit pariṣasvaje narān
   sa tatra kāṃścit pariṣasvaje narān    sa tatra kāṃścit pariṣasvaje narān / {Gem}
Halfverse: b    narāś ca ke cit tu tam abʰyavādayan    narāś ca ke cit tu tam abʰyavādayan
   narāś ca kecit tu tam abʰyavādayan    narāś ca kecit tu tam abʰyavādayan / {Gem}
Halfverse: c    cakāra sarvān savayasyabāndʰavān    cakāra sarvān savayasyabāndʰavān
   cakāra sarvān savayasya-bāndʰavān    cakāra sarvān savayasya-bāndʰavān / {Gem}
Halfverse: d    yatʰārham āsādya tadā nr̥pātmajaḥ    yatʰārham āsādya tadā nr̥pātmajaḥ
   yatʰā_arham āsādya tadā nr̥pa_ātmajaḥ    yatʰā_arham āsādya tadā nr̥pa_ātmajaḥ /46/ {Gem}

Verse: 47 
Halfverse: a    tataḥ sa teṣāṃ rudatāṃ mahātmanāṃ    tataḥ sa teṣāṃ rudatāṃ mahātmanāṃ
   tataḥ sa teṣāṃ rudatāṃ mahātmanāṃ    tataḥ sa teṣāṃ rudatāṃ mahātmanāṃ / {Gem}
Halfverse: b    bʰuvaṃ ca kʰaṃ cānuvinādayan svanaḥ    bʰuvaṃ ca kʰaṃ cānuvinādayan svanaḥ
   bʰuvaṃ ca kʰaṃ ca_anuvinādayan svanaḥ    bʰuvaṃ ca kʰaṃ ca_anuvinādayan svanaḥ / {Gem}
Halfverse: c    guhā girīṇāṃ ca diśaś ca saṃtataṃ    guhā girīṇāṃ ca diśaś ca saṃtataṃ
   guhā girīṇāṃ ca diśaś ca saṃtataṃ    guhā girīṇāṃ ca diśaś ca saṃtataṃ / {Gem}
Halfverse: d    mr̥daṅgagʰoṣapratimo viśuśruve    mr̥daṅgagʰoṣapratimo viśuśruve
   mr̥daṅga-gʰoṣa-pratimo viśuśruve    mr̥daṅga-gʰoṣa-pratimo viśuśruve /47/ {E} {Gem}




Next part


This text is part of the TITUS edition of Ramayana.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 8.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.