TITUS
Ramayana
Part No. 180
Previous part

Chapter: 103 
Adhyāya 103


Verse: 1 
Halfverse: a    vasiṣṭʰas tu tadā rāmam   uktvā rājapurohitaḥ
   vasiṣṭʰas tu tadā rāmam   uktvā rāja-purohitaḥ /
Halfverse: c    abravīd dʰarmasaṃyuktaṃ   punar evāparaṃ vacaḥ
   abravīd dʰarma-saṃyuktaṃ   punar eva_aparaṃ vacaḥ /1/

Verse: 2 
Halfverse: a    puruṣasyeha jātasya   bʰavanti guravas trayaḥ
   puruṣasya_iha jātasya   bʰavanti guravas trayaḥ /
Halfverse: c    ācāryaś caiva kākutstʰa   pitā mātā ca rāgʰava
   ācāryaś caiva kākutstʰa   pitā mātā ca rāgʰava /2/

Verse: 3 
Halfverse: a    pitā hy enaṃ janayati   puruṣaṃ puruṣarṣabʰa
   pitā hy enaṃ janayati   puruṣaṃ puruṣa-r̥ṣabʰa /
Halfverse: c    prajñāṃ dadāti cācāryas   tasmāt sa gurur ucyate
   prajñāṃ dadāti ca_ācāryas   tasmāt sa gurur ucyate /3/

Verse: 4 
Halfverse: a    sa te 'haṃ pitur ācāryas   tava caiva paraṃtapa
   sa te_ahaṃ pitur ācāryas   tava caiva paraṃ-tapa /
Halfverse: c    mama tvaṃ vacanaṃ kurvan   nātivarteḥ satāṃ gatim
   mama tvaṃ vacanaṃ kurvan   na_ativarteḥ satāṃ gatim /4/

Verse: 5 
Halfverse: a    imā hi te pariṣadaḥ   śreṇayaś ca samāgatāḥ
   imā hi te pariṣadaḥ   śreṇayaś ca samāgatāḥ /
Halfverse: c    eṣu tāta caran dʰarmaṃ   nātivarteḥ satāṃ gatim
   eṣu tāta caran dʰarmaṃ   na_ativarteḥ satāṃ gatim /5/

Verse: 6 
Halfverse: a    vr̥ddʰāyā dʰarmaśīlāyā   mātur nārhasy avartitum
   vr̥ddʰāyā dʰarma-śīlāyā   mātur na_arhasy avartitum /
Halfverse: c    asyās tu vacanaṃ kurvan   nātivarteḥ satāṃ gatim
   asyās tu vacanaṃ kurvan   na_ativarteḥ satāṃ gatim /6/

Verse: 7 
Halfverse: a    bʰaratasya vacaḥ kurvan   yācamānasya rāgʰava
   bʰaratasya vacaḥ kurvan   yācamānasya rāgʰava /
Halfverse: c    ātmānaṃ nātivartes tvaṃ   satyadʰarmaparākrama
   ātmānaṃ na_ativartes tvaṃ   satya-dʰarma-parākrama /7/

Verse: 8 
Halfverse: a    evaṃ madʰuram uktas tu   guruṇā rāgʰavaḥ svayam
   evaṃ madʰuram uktas tu   guruṇā rāgʰavaḥ svayam /
Halfverse: c    pratyuvāca samāsīnaṃ   vasiṣṭʰaṃ puruṣarṣabʰaḥ
   pratyuvāca samāsīnaṃ   vasiṣṭʰaṃ puruṣa-r̥ṣabʰaḥ /8/

Verse: 9 
Halfverse: a    yan mātāpitarau vr̥ttaṃ   tanaye kurutaḥ sadā
   yan mātāpitarau vr̥ttaṃ   tanaye kurutaḥ sadā /
Halfverse: c    na supratikaraṃ tat tu   mātrā pitrā ca yat kr̥tam
   na supratikaraṃ tat tu   mātrā pitrā ca yat kr̥tam /9/

Verse: 10 
Halfverse: a    yatʰāśakti pradānena   snāpanāc cʰādanena ca
   yatʰā-śakti pradānena   snāpanāc cʰādanena ca /
Halfverse: c    nityaṃ ca priyavādena   tatʰā saṃvardʰanena ca
   nityaṃ ca priya-vādena   tatʰā saṃvardʰanena ca /10/

Verse: 11 
Halfverse: a    sa hi rājā janayitā   pitā daśaratʰo mama
   sa hi rājā janayitā   pitā daśaratʰo mama /
Halfverse: c    ājñātaṃ yan mayā tasya   na tan mitʰyā bʰaviṣyati
   ājñātaṃ yan mayā tasya   na tan mitʰyā bʰaviṣyati /11/

Verse: 12 
Halfverse: a    evam uktas tu rāmeṇa   bʰarataḥ pratyanantaram
   evam uktas tu rāmeṇa   bʰarataḥ pratyanantaram /
Halfverse: c    uvāca paramodāraḥ   sūtaṃ paramadurmanāḥ
   uvāca parama_udāraḥ   sūtaṃ parama-durmanāḥ /12/

Verse: 13 
Halfverse: a    iha me stʰaṇḍile śīgʰraṃ   kuśān āstara sāratʰe
   iha me stʰaṇḍile śīgʰraṃ   kuśān āstara sāratʰe /
Halfverse: c    āryaṃ pratyupavekṣyāmi   yāvan me na prasīdati
   āryaṃ pratyupavekṣyāmi   yāvan me na prasīdati /13/

Verse: 14 
Halfverse: a    anāhāro nirāloko   dʰanahīno yatʰā dvijaḥ
   anāhāro nirāloko   dʰana-hīno yatʰā dvijaḥ /
Halfverse: c    śeṣye purastāc cʰālāyā   yāvan na pratiyāsyati
   śeṣye purastāt śālāyā   yāvan na pratiyāsyati /14/

Verse: 15 
Halfverse: a    sa tu rāmam avekṣantaṃ   sumantraṃ prekṣya durmanāḥ
   sa tu rāmam avekṣantaṃ   sumantraṃ prekṣya durmanāḥ /
Halfverse: c    kuśottaram upastʰāpya   bʰūmāv evāstarat svayam
   kuśa_uttaram upastʰāpya   bʰūmāv eva_āstarat svayam /15/

Verse: 16 
Halfverse: a    tam uvāca mahātejā   rāmo rājarṣisattamāḥ
   tam uvāca mahā-tejā   rāmo rāja-r̥ṣi-sattamāḥ /
Halfverse: c    kiṃ māṃ bʰarata kurvāṇaṃ   tāta pratyupavekṣyasi
   kiṃ māṃ bʰarata kurvāṇaṃ   tāta pratyupavekṣyasi /16/

Verse: 17 
Halfverse: a    brāhmaṇo hy ekapārśvena   narān roddʰum ihārhati
   brāhmaṇo hy eka-pārśvena   narān roddʰum iha_arhati /
Halfverse: c    na tu mūrdʰāvasiktānāṃ   vidʰiḥ pratyupaveśane
   na tu mūrdʰā_avasiktānāṃ   vidʰiḥ pratyupaveśane /17/

Verse: 18 
Halfverse: a    uttiṣṭʰa naraśārdūla   hitvaitad dāruṇaṃ vratam
   uttiṣṭʰa nara-śārdūla   hitvā_etad dāruṇaṃ vratam /
Halfverse: c    puravaryām itaḥ kṣipram   ayodʰyāṃ yāhi rāgʰava
   pura-varyām itaḥ kṣipram   ayodʰyāṃ yāhi rāgʰava /18/

Verse: 19 
Halfverse: a    āsīnas tv eva bʰarataḥ   paurajānapadaṃ janam
   āsīnas tv eva bʰarataḥ   paura-jānapadaṃ janam /
Halfverse: c    uvāca sarvataḥ prekṣya   kim āryaṃ nānuśāsatʰa
   uvāca sarvataḥ prekṣya   kim āryaṃ na_anuśāsatʰa /19/

Verse: 20 
Halfverse: a    te tam ūcur mahātmānaṃ   paurajānapadā janāḥ
   te tam ūcur mahātmānaṃ   paura-jānapadā janāḥ /
Halfverse: c    kākutstʰam abʰijānīmaḥ   samyag vadati rāgʰavaḥ
   kākutstʰam abʰijānīmaḥ   samyag vadati rāgʰavaḥ /20/

Verse: 21 
Halfverse: a    eṣo 'pi hi mahābʰāgaḥ   pitur vacasi tiṣṭʰati
   eṣo_api hi mahā-bʰāgaḥ   pitur vacasi tiṣṭʰati /
Halfverse: c    ata eva na śaktāḥ smo   vyāvartayitum añjasā
   ata eva na śaktāḥ smo   vyāvartayitum añjasā /21/

Verse: 22 
Halfverse: a    teṣām ājñāya vacanaṃ   rāmo vacanam abravīt
   teṣām ājñāya vacanaṃ   rāmo vacanam abravīt /
Halfverse: c    evaṃ nibodʰa vacanaṃ   suhr̥dāṃ dʰarmacakṣuṣām
   evaṃ nibodʰa vacanaṃ   suhr̥dāṃ dʰarma-cakṣuṣām /22/

Verse: 23 
Halfverse: a    etac caivobʰayaṃ śrutvā   samyak saṃpaśya rāgʰava
   etac ca_eva_ubʰayaṃ śrutvā   samyak saṃpaśya rāgʰava /
Halfverse: c    uttiṣṭʰa tvaṃ mahābāho   māṃ ca spr̥śa tatʰodakam
   uttiṣṭʰa tvaṃ mahā-bāho   māṃ ca spr̥śa tatʰā_udakam /23/

Verse: 24 
Halfverse: a    atʰottʰāya jalaṃ spr̥ṣṭvā   bʰarato vākyam abravīt
   atʰa_uttʰāya jalaṃ spr̥ṣṭvā   bʰarato vākyam abravīt /
Halfverse: c    śr̥ṇvantu me pariṣado   mantriṇaḥ śreṇayas tatʰā
   śr̥ṇvantu me pariṣado   mantriṇaḥ śreṇayas tatʰā /24/

Verse: 25 
Halfverse: a    na yāce pitaraṃ rājyaṃ   nānuśāsāmi mātaram
   na yāce pitaraṃ rājyaṃ   na_anuśāsāmi mātaram /
Halfverse: c    āryaṃ paramadʰarmajñam   abʰijānāmi rāgʰavam
   āryaṃ parama-dʰarmajñam   abʰijānāmi rāgʰavam /25/

Verse: 26 
Halfverse: a    yadi tv avaśyaṃ vastavyaṃ   kartavyaṃ ca pitur vacaḥ
   yadi tv avaśyaṃ vastavyaṃ   kartavyaṃ ca pitur vacaḥ /
Halfverse: c    aham eva nivatsyāmi   caturdaśa vane samāḥ
   aham eva nivatsyāmi   caturdaśa vane samāḥ /26/

Verse: 27 
Halfverse: a    dʰarmātmā tasya tatʰyena   bʰrātur vākyena vismitaḥ
   dʰarma_ātmā tasya tatʰyena   bʰrātur vākyena vismitaḥ /
Halfverse: c    uvāca rāmaḥ saṃprekṣya   paurajānapadaṃ janam
   uvāca rāmaḥ saṃprekṣya   paura-jānapadaṃ janam /27/

Verse: 28 
Halfverse: a    vikrītam āhitaṃ krītaṃ   yat pitrā jīvatā mama
   vikrītam āhitaṃ krītaṃ   yat pitrā jīvatā mama /
Halfverse: c    na tal lopayituṃ śakyaṃ   mayā vā bʰaratena vā
   na tal lopayituṃ śakyaṃ   mayā vā bʰaratena vā /28/

Verse: 29 
Halfverse: a    upadʰir na mayā kāryo   vanavāse jugupsitaḥ
   upadʰir na mayā kāryo   vana-vāse jugupsitaḥ /
Halfverse: c    yuktam uktaṃ ca kaikeyyā   pitrā me sukr̥taṃ kr̥tam
   yuktam uktaṃ ca kaikeyyā   pitrā me sukr̥taṃ kr̥tam /29/

Verse: 30 
Halfverse: a    jānāmi bʰarataṃ kṣāntaṃ   gurusatkārakāriṇam
   jānāmi bʰarataṃ kṣāntaṃ   guru-satkāra-kāriṇam /
Halfverse: c    sarvam evātra kalyāṇaṃ   satyasaṃdʰe mahātmani
   sarvam eva_atra kalyāṇaṃ   satya-saṃdʰe mahātmani /30/

Verse: 31 
Halfverse: a    anena dʰarmaśīlena   vanāt pratyāgataḥ punaḥ
   anena dʰarma-śīlena   vanāt pratyāgataḥ punaḥ /
Halfverse: c    bʰrātrā saha bʰaviṣyāmi   pr̥tʰivyāḥ patir uttamaḥ
   bʰrātrā saha bʰaviṣyāmi   pr̥tʰivyāḥ patir uttamaḥ /31/

Verse: 32 
Halfverse: a    vr̥to rājā hi kaikeyyā   mayā tad vacanaṃ kr̥tam
   vr̥to rājā hi kaikeyyā   mayā tad vacanaṃ kr̥tam /
Halfverse: c    anr̥tān mocayānena   pitaraṃ taṃ mahīpatim
   anr̥tān mocaya_anena   pitaraṃ taṃ mahī-patim /32/ {E}



Next part


This text is part of the TITUS edition of Ramayana.

Copyright TITUS Project, Frankfurt a/M, 8.12.2008. No parts of this document may be republished in any form without prior permission by the copyright holder.